Original subtitles

Ja, ik ben hier nu. Sorry.

Dit is niet live, toch?

Nog niet. - Want dit ding zit los.

Je staat op het punt om de Amerikaanse muziekwereld...

een heel nieuwe invalshoek te geven.

Toch? - Ik hoop het.

Klonk ik nerveus?

Niet te geloven.

Ik blijf achter woorden haken, ik probeer ze te vertalen...

Hoe... - Het was prima.

Was dat oké? - Prima.

Ze gaan er nog een doen.

Ik begon op m'n zesde te zingen.

Ik zong voor de familie en op familiebijeenkomsten.

M'n vader moest onze familieleden dwingen om naar ons te luisteren.

En we werkten zo hard.

Het was zwaar, en om nu te zien dat het ergens toe leidt...

dat we succes hebben, is spannend.

Het is meeslepend, wat er allemaal in m'n leven gebeurt.

Als kind was ik heel verlegen.

Ik had een fase dat ik het wel wilde, maar ik dacht: Wat zullen ze denken?

En we hebben veel meegemaakt om te komen waar we nu zijn.

Ik had nooit verwacht hier te zijn.

En dat zoveel mensen naar ons luisteren.

Maar hier zijn we, 14 jaar later.

De Spaanstalige gemeenschap werd lang genegeerd, of erger...

maar dat lijkt te veranderen.

Selena Quintanilla is onze grote trots, en de koningin van de Tejano-muziek.

Ze was een baken van hoop en mogelijkheden voor een generatie.

Ze overwon alle obstakels.

De seksediscriminatie, de Mexicaans-Amerikaanse discriminatie.

De obstakels van de industrie.

Hoe gaat het, Houston, Texas?

Heel erg bedankt.

Veel latino's of hispanics zijn nu trotser op hun cultuur.

Daarom groeien ze. Ik denk dat de muziek zal blijven groeien.

En jij loopt voorop in die groei.

Ik zou graag met de eer strijken, maar het is teamwork.

M'n broer is producer. M'n vader is de manager.

En m'n zus is de drummer van de band.

Het is een familieaangelegenheid. - Ja.

Veel mensen vragen me:

'Hoe hou je het vol om met je familie te werken?'

We houden van en respecteren elkaar, buiten de muziek om.

Dat is een van de sleutels tot ons succes. Samen staan we sterk.

Niet veel mensen houden dat zo lang vol.

Je geniet van het leven. - Altijd al, maar nu nog meer.

Selena y Los Dinos bouwt een muzikaal imperium op, na jaren...

De samensmelting van culturen, latino en Amerikaans.

Ze werd aanbeden door miljoenen.

Selena was de eerste ster van een biculturele gemeenschap.

Ze werd een belangrijke figuur in het Amerikaanse entertainment.

Wat en wie ze was, wat ze voor de mensen betekende.

Houston, Texas

en onze broeders uit Mexico

Ons succes, en wat er rondom ons gebeurt, is heel spannend.

Ik zou graag internationaal groeien.

Laat je horen.

De groep wereldberoemd maken.

Maar met meer energie.

Het wordt hard werken, maar ik ben er klaar voor.

Ik heb altijd gezegd dat muziek net een drugsverslaving is.

Je raakt er verslaafd aan. Als het eenmaal in je systeem komt...

blijft dat je hele leven zo.

Ik ben Abraham Quintanilla Junior. Hier komt m'n familie.

Dit is m'n mooie vrouw.

Marcella Quintanilla. Ze is wat verlegen, maar...

Dit is Selena Quintanilla, de kleinste. Zij is de kleine coyote.

Suzette Quintanilla. En m'n zoon A.B., Abraham de derde.

Toen ik hem ontmoette...

wist ik niet dat hij een zanger was.

Ik kwam er pas achter toen we al getrouwd waren.

Toen ik rond de 15 jaar oud was, sloot ik me aan bij een groep, The Dino's.

Alle liedjes namen we op in het Engels.

We kenden niet één Spaans liedje. Dat was best gênant.

Omdat Spaans m'n moedertaal was, ook al ben ik hier geboren.

Ik ben opgegroeid in een tijd van segregatie.

Wij zijn een groep die vindt...

dat we zijn behandeld als tweederangsburgers.

We willen graag...

Ik weet nog dat we in een club zouden spelen.

De eigenaar was een anglo. En een hele groep Mexicanen komt binnen.

Hij was verrast.

Hij zegt: 'Hé, wat moeten jullie hier?'

We zeiden: 'Wij zijn The Dinos.'

Hij dacht dat The Dinos een Italiaanse groep was.

Hij zei: 'Kunnen jullie buiten wachten?' En gaf me vervolgens vijf dollar.

Hij wees ons af omdat we Mexicanen waren.

Dus ik dacht: Als we succes wilden hebben...

moeten we spelen voor Mexicaans-Amerikanen.

Toen richtten we ons volledig op Tejano-muziek.

De groep werd populair, en we speelden overal in de VS.

Ik kreeg A.B., en Abraham was op tournee.

Hij was vaak een week weg, soms twee weken, soms een maand.

Dat was zwaar.

Toen Suzette werd geboren...

bracht hij me naar het ziekenhuis en nam afscheid...

omdat hij naar een optreden moest.

Soms als ik thuiskwam, herkende A.B. me niet.

Hij was bang voor me. Toen ging ik nadenken, en zei ik:

'Ik moet stoppen.'

CHEMIEBEDRIJF DOW PRESENTEERT

Ethyleen, elektriciteit, kalkovens, magnesium, broom.

Ik nam ontslag en verhuisde naar Lake Jackson, Texas.

Ging aan de slag voor Dow Chemical.

Dat was zwaar, want ik kon moeilijk accepteren...

dat dat nu m'n leven was.

Een paar jaar later voelde Marcella iets in haar lichaam.

Een vrouw voelt zoiets. Ze was zwanger.

Er werd een meisje geboren, maar we hadden geen naam.

Een dame in het ziekenhuis zei tegen Marcella:

'Als ik een meisje had gekregen, had ik haar Selena genoemd.'

Ik zei: 'Mooie naam.' Die hoor je niet vaak bij Mexicanen.

Ik zocht hem op. Het is een Griekse naam, en het betekent 'maangodin'.

Ik kwam altijd thuis voordat Marcella begon met koken.

Dan speelde ik wat op m'n gitaar.

En op een dag kwam Selena, die toen zes was...

naast me zitten en begon ze te zingen.

Toen besefte ik: 'Meid, jij hebt talent voor zingen.'

Vier.

Haar talent was ongelooflijk.

Zelfs toen ze nog heel jong was.

Ik kocht wat instrumenten.

Een basgitaar voor m'n zoon, A.B.

Ik deed hem om, met zo'n band.

En ik pakte de basgitaar en keek in de spiegel.

En ik dacht: Ja, jij wordt een rockster. Ooit word jij een rockster.

Toen zeiden ze: 'Wie gaat er dan drummen?'

En m'n vader zei: 'We hebben nog één kind over.'

Hij keek me aan en zei: 'Suzette gaat drummen.'

Ik zei: 'Wacht, wat? Nee, pap.'

Haal de drummer. Ik wil de drummer. - De drummer moet lachen.

Oké.

Nu hebben we de gitarist, de drummer en de zanger.

Ik heb een groep.

Als kind wil je buitenspelen met je vrienden.

En papa dwong ons elke dag om 15 minuten te oefenen.

We gilden en schreeuwden. We huilden.

Het was niet makkelijk.

Ik was streng.

Je moet het leren.

Ik zag een weg terug naar de muziekwereld.

Toen begonnen de wielen weer te draaien.

Helemaal geen ervaring in de horeca.

We kochten een ruimte, een grote ruimte.

Ik was opgetogen toen we open gingen.

Het was wat anders.

Ik maakte een kleine dansvloer en een klein podium.

Daar speelden m'n kinderen.

Mensen stonden op en dansten op de dansvloer.

Hij zag potentie in ons, denk ik.

Hij dacht: Je hebt toch ook de Jacksons? Ik ga de Mexicaanse Jacksons maken.

Ik ging naar de middelbare.

We moesten spelen in het weekend, dat was heel gênant.

Selena vond het geweldig, want zij kreeg fooi.

Zij vond het allemaal prachtig.

Het is veel werk. Maar ik vind het heel leuk.

Het was een prachtige tijd in ons leven.

Jammer genoeg stopten ze met boren naar olie...

en de economie daar...

Totaal ingestort.

Door de lage olieprijs loont het niet om te boren.

De oliehandel en zijn arbeiders gaan een moeizame periode in.

We probeerden vol te houden en het restaurant open te houden.

Maar we moesten het sluiten.

Dat had natuurlijk ook gevolgen voor ons huis.

We raakten ons huis kwijt.

Uiteindelijk moesten we verhuizen.

Ik had alles geïnvesteerd in het restaurant, en ik was blut.

Marcella zei: 'We moeten naar de voedselbank.'

We liepen naar binnen. Het was er heel druk.

Een grote, zware vrouw zag Selena zodra we binnenliepen.

Ze zei: 'Kijk, dat meisje zingt in het restaurant.'

Toen ze dat zei, stond ik stil en zei: 'We zijn niet op de juiste plek.'

Ik draaide me om en liep weg. Ik zei: 'Ik ga niet terug.'

HIER MELDEN WERKZOEKENDEN

Abrahams volgende idee was naar Corpus Christi te verhuizen...

en bij m'n oom Hector in te trekken.

We woonden met 13 in één huis, wat een absurd idee is.

Dat was een zware tijd. Ik weet het nog goed.

Je kon papa en mama horen praten in de andere kamer.

Je voelt het aan als je ouders gestrest zijn.

We raakten alles kwijt.

Het was lang heel moeilijk om eten op tafel te zetten.

Het waren moeilijke tijden. Dat zal ik niet ontkennen.

Ik kon hier geen baan vinden.

Ik zei tegen Marcella:

'Het enige andere wat ik kan, is muziek. Ik ga optredens regelen.'

Volgens mij was papa dakloos toen hij nog heel jong was.

Dat wilde hij niet voor ons.

Ze begonnen er goed in te worden.

Dat vonden de mensen leuk.

Dus ik wist dat ze iets bijzonders hadden.

Selena was een attractie op zichzelf. Zij was de ster.

Dank u wel.

Hallo, Abraham de Derde. Hoe gaat het, jongen?

Wat vind je van de reünie? - Leuk, hoor.

Zijn jullie klaar om wat voor ons te spelen?

We gaan ons best doen.

Vind je het leuk om te doen? - Ja.

Ik vind het een interessante hobby. - Oké, dank jullie wel.

En hier is ook Suzette Quintanilla. Wil je iets zeggen, Suzette?

Nee. - Je zei niets, Suzette.

Je giechelde alleen.

Nu gaan we met Selena praten. In welke groep zit je, Selena?

Groep zeven.

En vertel eens hoe oud je bent en waarom je graag in de band speelt.

Ik ben tien en ik speel graag in de band vanwege het geld.

O, echt?

Verdien je goed? - Ja.

Goed zo.

Ga je zo iets voor ons zingen? - Ja.

We moesten van papa allemaal Mexicaanse liedjes leren.

Spaanse liedjes, langzame nummers.

Ik snapte er niks van.

Ik had helemaal geen connectie met m'n latino-achtergrond.

LAKE JACKSON ATLETIEKCLUB

Toen ze jong waren, leerden ze alleen Engels te spreken.

We spraken bijna nooit Spaans thuis.

Waar we opgroeiden, in Lake Jackson...

was er geen grote Mexicaans-Amerikaanse gemeenschap.

In Corpus was het anders. Iedereen sprak Spaans.

Ik begreep niet eens wat ze zeiden.

Wij hoorden helemaal nooit Spaans.

Er waren veel Engelstalige acts zoals Taste of Honey, The Eagles.

Men at Work, Duran Duran.

Van Halen was dé band.

Al die coole muziek. Dát wilde ik spelen.

Maar het leek m'n vader beter om meer Spaanse muziek te doen, Tejano.

Tejano betekent muziek uit gebied, het Amerikaanse zuidwesten.

Een mix van Mexicaanse cumbia's en polka's.

Dat soort liedjes, gemengd met elementen van Amerikaanse rock, pop en country.

Die combinatie maakt Tejano tot wat het is.

Je kunt er niet omheen dat we Mexicanen zijn.

Ook al zijn we aan deze kant geboren.

We worden overal in Texas omringd door deze muziek.

En als je ermee kunt verdienen, wordt het een bedrijf.

Toen ik begon, had ik niks te kiezen.

Alle nummers gingen langs m'n vader. Hij koos Tejano-muziek voor ons.

Ik weet nog dat ik dacht: hoezo doen we Tejano-muziek?

En papa zei, kort gezegd:

'Daar kunnen we meer mee verdienen en we kunnen vaker optreden.'

Dus dat was het plan. We gingen meer Tejano-muziek spelen.

Dus gingen we weer aan de bak...

op zoek naar muzikanten om Los Dinos weer op te bouwen.

Toen ze me benaderden in 1983, kende ik ze niet.

Het betaalde niet veel in het begin, maar ik was 21. Ik woonde thuis.

Selena was toen zo'n 12 jaar oud.

Suzette was 16, denk ik.

Het waren nog kinderen.

Ik weet nog dat Ricky, bij onze eerste ontmoeting...

niet zo onder de indruk was van de band.

Suzette en Selena waren aan het dollen tijdens de repetitie.

We waren bij de Boys & Girls Club...

en Selena en ik renden rond, door het dolle heen.

We waren erg jong.

M'n vader schreeuwde, we kregen ruzie. Dus dat was vast overweldigend.

Kun jij dit?

Had je dat shirt niet gisteren aan? - Nou, en?

Goor. Je bent goor.

Jouw shirt is al een week niet gewassen. - Echt wel.

Was jij je ondergoed elke dag? - Nee.

Ik draag elke dag andere.

Ze draagt bruin ondergoed, dan kan ze het aan houden.

Hou op.

Ik ben moe. - Kom hier, schatje.

We reisden steeds meer.

We traden op op vrijdagen, zaterdagen en zondagen.

Selena miste vaak school omdat ze dan te moe was.

Hoe houd je je schoolwerk bij?

Ik zit nog wel op school, maar ik ga niet naar de openbare school.

Ik krijg huiswerk vanuit Chicago. Ik doe examen bij de American School.

Ik heb geen leraar.

Ik doe alles alleen en stuur het op met de post.

Hoe vind je dat? Is dat beter? Of zou je liever terug naar school gaan?

Ik mis het wel, want ik zie m'n vrienden weinig.

Maar het is wel beter, want er is minder afleiding...

dan er op school is.

Je kent het wel.

Hoe behandelen je vrienden je?

Eerlijk gezegd heb ik niet zoveel vrienden dat...

Ik ga niet echt naar de film of zo. Ik ben voornamelijk met m'n familie, en...

Ik heb vrienden, maar die zijn op school. Ik zie ze nooit omdat ik niet ga.

Dat contact is wat verwaterd, dus...

Toen ik op school zat, waren ze heel aardig.

Muziek is echt werk, hè? - Ja, zeker. Ik zie het als werk.

Ik word ervoor betaald. Niemand in onze familie heeft een baan.

Wij moeten ervan leven. Daarom is het zo belangrijk voor ons.

De belangrijkste reden dat we in deze business zitten...

is dat we het leuk vinden. En we leven er ook van.

Je moet offers brengen om vooruit te komen.

Ik heb veel van m'n kindertijd verloren omdat ik professioneel reisde.

Je kunt niet gaan spelen. Je bent altijd aan het werk.

Maar als je zo jong bent, begrijp je dat niet.

Maar als ik nu naar m'n leven kijk, ben ik m'n vader dankbaar.

Je hebt iemand nodig die het vak kent.

Die ervaring had hij al.

Hij wist wat hij moest doen met hun talent.

Ik ging met Selena naar San Antonio, naar Cara Records.

'Cara' betekent gezicht.

Eerst waren ze sceptisch, omdat het een jong meisje was.

Ik zei: 'Laten we het eens proberen.'

We namen een nummer op.

Toen hij het nummer hoorde, zei hij: 'Hé.'

'Geef eens een contract.'

En hij contracteerde Selena.

Ik werkte voor de eigenaar van de studio, Manny Guerra.

Een van de eerste artiesten die hij contracteerde, was Selena.

Dat was het begin van een lange reis.

Ten eerste was hun jeugd iets wat hen bijzonder maakte.

Het waren nog kinderen.

Maar volwassen musici met jaren ervaring...

konden niet wat Selena en haar band konden.

Ik dacht: 'Zo, die kinderen kunnen spelen. Ze zijn echt goed.'

Selena en de Dino's, mooie naam. Hoe komen jullie aan die naam?

Selena y Los Dinos? Nou, Selena komt van mij.

Is dat je echte naam? - Ja. Nee.

Is dat je echte naam? - Ja.

Is het eigenlijk Sefaina? - Nee, het is Selena.

En Los Dinos komt van de originele Dinos, van m'n vader.

Hij was vroeger de zanger. - Jullie hebben het druk.

Veel steden bezocht?

Dit eerste album, Alpha, is opgenomen door Manny van GP Productions.

Sindsdien gaat het hard.

Nadat dat album uitkwam, werd Selena's naam bekend.

Ze creëerde een buzz in de muziekbusiness.

In het begin kwam ze naar de studio in een oud, blauw Ford-busje...

met een zelfgemaakte trailer...

en hun gezichten tegen het raam geplakt door de hitte.

Als ze binnenkwamen, gingen ze op de grond liggen...

omdat er airconditioning was. Zo begon het.

Is dit leuk genoeg?

Nee.

Ligt die schoenendoos daar? - Nee. Geen idee, ik hoop het niet.

Met m'n zilveren laarzen en... - Suzy, liggen haar schoenen daar?

Wat was het moeilijkste voor jou...

de afgelopen twee, drie jaar, met al die aandacht?

Ik heb er zo van genoten dat ik de moeilijke dingen vergat.

Ik denk niet... Elke band heeft zware periodes, maar...

we hadden zoveel plezier.

We genieten ervan, en de moeilijke dingen zijn we vergeten.

En wat is je grote doel? Heb je dat? - Een Mercedes-Benz.

Dat is m'n doel. Iedereen vraagt het. Mercedes-Benz.

Al moet ik erin wonen.

Het was een geweldige tijd.

Onze band was geweldig. Ze waren als familie voor ons.

Iedereen was cool.

Iedereen was aardig. Iedereen had een rol.

M'n man en de kinderen waren de kant van de band.

Ik bleef achter de schermen.

Dat is waar je een moeder voor hebt. Ze naait m'n broek.

Ik was er alleen om m'n gezin te steunen.

Mam. - Mam.

Zeker als ze je 20 dollar betalen. - Het was maar een grapje.

Ik herinner me een concert buiten waarbij Selena's broekrits stuk ging.

Ik moest de rits naaien.

Ik zei: 'Jij kunt voorlopig niet naar de wc.'

Want ze moest optreden. Daar moesten we om lachen.

Het was leuk.

Het hele gezin, samen op reis.

Niet: Ik met een heleboel muzikanten.

Maar: Ik met m'n gezin.

Ik kocht een oude bus.

Ik bracht de helft van m'n tijd onder die bus door, onder het vet.

Hij ging steeds kapot.

Bertha had geen airconditioning. Alleen de ramen konden een beetje open.

Er was geen luchtcirculatie.

Maar als je vroeger een bus had, was dat een statussymbool.

Met een bus ging je grootse dingen tegemoet.

We hadden een bus. Daar gingen we. Dat dachten we tenminste.

Hoe was het?

Onderweg slaap ik.

Ik ben hyper van het dansen.

Ik word hyper van snoep en Coca-Cola en zo.

Andere groepen blijven wakker om te kaarten.

Maar onderweg, overdag, zodra we in de bus zijn...

valt iedereen in slaap.

M'n moeder zat achterin, en we praatten over...

alles waar moeders en dochters over praten.

Over eten, over kleding.

Als Selena naar een show ging, praatten we over wat ze zou dragen.

Ze had zoveel visie. Het was niet alleen haar stem.

Het was haar aanwezigheid, hoe ze zich presenteerde.

Haar outfit was een belangrijk deel daarvan.

Als ik je straks interview...

Je gaat je nu omkleden naar iets wat een beetje...

Chiquer. - Chiquer, toch?

Deze pakken heb jij gemaakt, toch?

Eerst waren ze wit, toch?

Hoe heb je dat aangepakt? Hoe heb je ze geverfd?

Met verf. - Ja, maar...

Ik heb er fluoriserende verf op gesmeerd.

En de mensen die in Mexico naar ons luisteren...

hoe kunnen zij weten hoe je dat deed?

Ze hebben ze geverfd.

Hé, luister.

'Zij hebben...' Wíj hebben ze geverfd. - Wij hebben ze geverfd.

Kijk, om zo in het Engels te praten...

Ik wist dat het moeilijk zou zijn.

Ik zei tegen meneer Rayas dat niet iedereen goed Spaans spreekt...

en dan moet ik Engels spreken.

Ik zal het vertalen, oké? - Oké.

Hoe hebben 'ze' het geverfd? Is dit beter zo?

Veel beter.

Je zei niks. - Omdat jij steeds praat.

Terugkijkend zie ik dat er, omdat ze het gezicht van de band was...

een enorme druk op haar stond als er interviews gegeven moesten worden...

zeker in het Spaans.

De pers kon zich er niet overheen zetten dat ons Spaans niet zo vloeiend was.

Het was de vraag of ze je zouden accepteren.

Selena voelde aan: ik moet vloeiend Spaans spreken.

Ik moet dit echt leren zodat we verder kunnen komen.

Ze wilde voorbereid zijn als ze interviews deed.

Ze werkte heel hard.

M'n vader begon ons te onderwijzen in Spaanse muziek, en de betekenis.

Was je maar opgegroeid met Spaans. Was je maar deel van die cultuur geweest.

Jullie show wordt steeds beter.

Vorige keer gaven jullie een geweldige show. Gefeliciteerd.

Hoe lang is jullie nieuwe album nu uit?

Drie weken? - Zoiets. Ik voel dat ook. Laatst...

Ze vragen me niks omdat ik niks weet. Ik pak gewoon m'n koffers en zing.

Ik begon te merken dat mensen gefascineerd waren door Selena.

Overal waar ze speelde, was het uitverkocht.

Het werd bekend dat Selena mensen trok.

En we reisden door de Verenigde Staten.

Het is hard werken.

En het is erg zwaar.

Je kunt niet zomaar zeggen: 'O, ik ga... Ze gaan sterren worden.'

Nee, daar zit veel werk achter.

Welkom bij de vijfde jaarlijkse Tejano Music Awards.

Ik wil zeggen dat ik, als burgemeester, overweldigd ben, en trots...

op waar dit voor staat. Ieder van ons, wij Mexicanen, Mexicaans-Amerikanen...

steunen deze grote inspanning...

om het talent te vieren van de Chicano-gemeenschap.

Chicano-muziek.

Gefeliciteerd allemaal. Dank u wel.

De Tejano Music Awards...

was een geweldige award show, omdat het onze muziek vierde.

De genomineerden voor vrouwelijke vocalist van het jaar:

Selena Quintanilla.

Het was zo cool. Daar komt een jong meisje...

die aandacht trekt en voor het eerst genomineerd wordt.

Zijn jullie er klaar voor?

Laura Canales.

WINNAAR VROUWELIJKE VOCALIST LAURA CANALES

Ik voelde me niet goed bij onze muziek. We namen zomaar wat op.

Ik had het gevoel...

dat we niet de juiste liedjes hadden om de markt te veroveren.

Het was alsof we tegen een muur aanliepen.

Genomineerden voor songwriter van het jaar.

Er was een songwriter die de hele markt domineerde.

Alles.

De winnaar is Luis Silva.

SONGWRITER VAN HET JAAR

Ik zei: 'Meneer Silva.'

Dank u wel.

'Ik heb die hit niet. Ik hoop dat u me misschien kunt helpen.'

Hij zei: 'Kom maandag naar m'n kantoor en ik geef je twee liedjes.'

Ik vertelde het aan m'n vader, Selena en de rest.

Ik zei: 'Dit is het.' Nu hebben we het ontbrekende puzzelstukje.

En op woensdagavond belt z'n secretaresse en zegt:

'U mag die liedjes niet gebruiken. Hij heeft ze aan iemand anders gegeven.'

Ik had eindelijk een eigen kamer. Ik ritste mezelf in m'n slaapzak...

en begon te huilen. Ik begon te huilen van frustratie.

M'n vader zei: 'Pues, A.B. Luis Silva is een muzikant.'

Ik zei: 'Ja, ik geloof het wel.'

Hij zei: 'Jij toch ook?' Ik zei: 'Ja?'

Hij zei: 'Wat houdt je tegen om Luis Silva te zijn, of nog beter?

Wat houdt je tegen?'

Selena's eerste hit was 'Dame Un Beso.'

Het heet 'Dame Un Beso'. Een groot succes voor Selena y Los Dinos.

Uit Corpus Christi, Texas: Selena y Los Dinos.

Laat maar horen.

'Dame Un Beso', het liedje. Ik zat daar met een pen en een blocnote...

te bestuderen wat voor klank de groepen gebruikten...

welke technieken, hoe ze het speelden.

Toen kon ik m'n eigen recept maken voor Selena.

Als je een liedje schrijft, is er meestal een zogenaamde hook.

Dat is een pakkend stukje...

waarvan je weet dat het in de schijnwerpers komt.

En dat kleine dingetje...

Het voelde alsof we eindelijk ons eigen ritme vonden, onze groove.

We hadden geweldige muzikanten in de band.

Nu, met 'Dame Un Beso', hadden we hét nummer.

Ik zei tegen pap: 'We zijn nummer één.'

Hij zei:

'Ik ben blij voor je. Maar iedereen kan één bestseller schrijven.

Daarna schrijven ze niks meer. Net zoals jij met liedjes.

Gefeliciteerd. Kun je het nog eens?'

Ik dacht...

Eén, twee, drie, vier.

Ik weet niet wat ik voelde.

Ik wist m'n doel, wat ik moest doen om daar te komen.

En ik bleef pushen.

Ik wist dat A.B. dat talent had. Dat zag ik al toen hij nog klein was.

Maar je wilt geen eendagsvlieg zijn.

Veel songwriters schrijven één nummer en daarna hoor je nooit meer wat.

Dus om daar te blijven, moet je hits blijven schrijven, niet één.

Als papa er niet was geweest om me die schoonheid te tonen...

van geconstrueerde muziek, had ik nooit gedaan wat ik deed.

Het leuke is dat het nooit om één iemand ging.

We waren een eenheid. Dat maakte ons zo krachtig.

Selena had een gevaarlijk team. Een meedogenloos team.

De Texanen hebben gestemd.

VROUWELIJKE VOCALIST VAN HET JAAR

Ik wil iedereen in Texas bedanken...

die ons gesteund heeft, Selena y Los Dinos.

También wil ik onze producer bedanken, Manny Guerra van GP Productions.

Hij heeft ons enorm geholpen.

En vooral wil ik bedanken...

de grupo Los Dinos, want zonder hen was ik niemand geweest.

En als ik win, winnen zij.

En als ze verliezen, ken ik ze niet.

Dank u wel.

Maak je een grapje?

Voordat... - Hoi, Josie.

Ik zie er niet uit, maar dit is hoe ik me altijd kleed.

Kom, we gaan.

Dit is mijn kamer.

Het ziet er kaal uit want ik ben een beetje aan het opknappen.

Ik wil de awards laten zien.

Kom verder.

Dit zijn onze awards.

Deze is van Selena, voor vrouwelijke vocalist in West Texas.

Deze hier heeft ze gewonnen...

voor vrouwelijke vocalist, hier in Corpus.

En we hebben deze drie.

En dan laat ik je onze grote award zien.

Hier is-ie.

Deze heeft Selena gewonnen.

Ze kan op zich wel zingen.

Terwijl Selena enorme successen boekte op de Amerikaanse Tejano-markt...

begon ze net de aandacht te trekken over de Mexicaanse grens.

Selena trok volle zalen, overal in de Verenigde Staten.

Maar we zijn van Mexicaanse afkomst.

En ik wilde het in Mexico proberen.

We willen jullie voorstellen aan een jongedame...

die de award voor vrouwelijke vocalist van 1986 in de VS gewonnen heeft.

Een van de jeugdgroepen die naar boven komen borrelen.

Dames en heren, hier is Selena y Los Dinos uit Corpus Christi, Texas.

Laat maar horen, Selena. Kom op.

Het was eng.

Het was erg intimiderend, want op dat moment...

was Selena nog Spaans aan het leren, en ik sprak het helemaal niet.

We waren niet voorbereid op dat publiek. Het was een heel vreemd gevoel.

Ze snapten het niet.

Ze applaudisseerden uit beleefdheid, niet omdat ze het zo leuk vonden.

Dit nummer is geschreven door toetsenist Ricardo Vela.

En m'n broer, Abraham Quintanilla, op de bas. Het heet 'Dame Un Beso'...

voor iedereen hier vanavond bij Selena y Los Dinos.

Voor heel Matamoros.

Het was heel gek, alsof we niet werden geaccepteerd in Mexico...

omdat we geen Spaans spraken.

O, ze denken dat ze anglo zijn. Ze denken dat ze wit zijn.

Nee, het is niet... Wacht, wat bedoel je?

Ze vonden het niks, man.

Als ze het niet snappen, houdt het op.

Het voelde alsof we die markt niet binnen kwamen, zoals we wilden.

We hadden een beetje een minderwaardigheidscomplex.

Gelukkig hadden we Pete.

Ik ben geboren en getogen in Laredo, Texas.

De VS en Mexico komen samen op één unieke plek...

en dat is Laredo, Texas.

Dus ik had het voordeel van Amerikaans zijn...

en een Mexicaanse afkomst hebben.

Pete Astudillo.

Ik vroeg hem bij de band omdat hij Spaans sprak.

Hij liet me de invloeden zien uit Laredo, Texas.

En tegelijkertijd...

kon hij invallen voor Selena, want we speelden vier avonden per week.

Ik zette hem op het podium, en hij was er goed in.

En niet alleen in zingen, hij was een geweldige songwriter.

Als hij er niet was geweest, had ik nooit geweten wat cumbia was.

Cumbia is een nichtje van salsa.

Het heeft een snel ritme. Het is vrolijk, uitgelaten.

Je hoort de connectie met salsa.

Ik wist dat cumbia belangrijk was in Mexico.

We moesten een goede cumbia hebben om het Mexicaanse volk te raken.

A.B. zei: 'Zoiets wil ik doen.'

Hij legde het uit in het Engels. Ik zei: 'Cool, zoiets?'

'Ja, zo.'

We hadden echt goede chemie.

Ik ga dit regisseren.

Misschien. Je doet het prima. Bovenop wat langer, graag.

Weet je, dit heb ik geleerd over deze business:

op de juiste plek op het juiste moment kan er van alles gebeuren.

Zo gebeurde het dat José Behar van Capitol/EMI Latin de band hoorde.

Hij zei: 'Hé, we hebben jullie gehoord. We willen wat met jullie regelen.'

En toen tekenden we het contract.

In 1989 ging ze weg bij Manny's platenmaatschappij...

en tekende een contract...

bij EMI Latin.

Ja, we zijn doorgebroken.

Ja, dat zijn we. - Ja, schat.

15 SEPTEMBER 1989

14 SEPTEMBER 1989

Laat zien.

Gelukje.

Wat kost deze kamer? - Veel.

Ik weet nog dat ik dacht...

We hebben geld. O, dit is het.

Ik ben in Long Beach, Californië.

Lifestyles of the Rich and Famous.

Suzy, Ricky, maak een foto van ons.

Kijk, Hollywood. - Ik?

Neem je eigen camera mee.

Laat Hollywood zien.

Wacht. - Staat Hollywood erop?

Dat minimaliseren we.

Toen we tekenden bij EMI, was dat bij de latin-kant...

maar het uiteindelijke doel was de Engelse kant.

Ik weet niet wat m'n vader dacht, maar vanaf het begin wilde hij...

oversteken naar Mexicaanse muziek, maar ook naar de Engelse markt.

Latino-artiesten in de VS zijn net als ieder ander.

Iedereen droomt van die oversteek. Je wil zoveel mogelijk mensen bereiken.

Natuurlijk breng je eerst een hommage aan je afkomst...

maar uiteindelijk wil je het grote publiek.

Het is opwindend om iets te overwinnen.

Om iets van plan te zijn en het dan te doen.

Dominga.

Jij moet hem nemen, ik zie hem niet goed.

Het is een beetje mistig.

¿Ya ves? Ze verdient geld. - Ik moet wel. Ik moet m'n auto betalen.

Je bent zo bezig met wat je doet...

dat ik me niet bewust was van...

dat Selena groter werd en dat de groep steeds groter werd.

Wauw, het is Selena.

Heel mooi.

Stop, ik wil niet steeds gefilmd worden.

Maar weet je...

succes in deze business wordt gemeten door hoeveel geld je verdient.

En we verdienden bakken met geld.

Doe open, Marty.

M'n vader werkte aan Bertha.

We kochten een generator. We bouwden stapelbedden.

Ze was de beste bus ooit.

Dit is wat we zien na een concert.

Moeder, alsjeblieft. - Heel moe.

Doe niet alsof.

Reizen met Bertha, met de Dinos, met m'n familie, met iedereen...

Het was prachtig, man. We hadden de perfecte band.

Filmen jullie?

Hoi, gast. Hé, hoe is het?

De eerste keer dat ik de band ontmoette was bij een van de repetities.

Het was enorm indrukwekkend, krachtig.

Ik genoot van het geluid. Het klonk modern voor die tijd, fris.

Chris? Het was niet mijn idee om hem bij de band te vragen.

A. B. Haalde hem erbij.

Je kunt niet ontkennen dat hij een geweldige gitarist is.

Ik was een beetje... Ik denk dat ik het starstruck zou noemen.

Want ze hadden net getekend bij Capitol EMI.

Dat was natuurlijk indrukwekkend.

Maar eerlijk gezegd was ik vooral verrast door de kracht...

van de band, de muziek en het geluid en...

Ik gooide me erin.

Chris. - Altijd.

Hoe is het om op tournee te zijn? - Prima.

Eerst gingen we niet veel met elkaar om.

Selena was altijd weg met Suzette of haar moeder.

Lach, Selena. Laat Amerika zien hoe je er echt uitziet.

Nee.

Maar we maakten lange busreizen.

Toen raakten zij en ik bevriend.

Altijd als we naast elkaar zaten, zaten we te praten...

over muziek en films en dat soort dingen.

Het was cool om te zien dat ze een normaal iemand was.

Business.

Ze zijn aan het overleggen.

Wacht even. Zie je? Dat bedoel ik. Wacht.

Kijk naar mij.

Veel mensen denken dat ze...

een ontzettend krachtige vrouw was.

Sterk. Maar ze had ook een kwetsbare kant.

Alles wat ze moest dragen...

Dat was zwaar. Vroeg opstaan, elke avond tot laat werken...

en dat met een lach op haar gezicht.

Dit is alleen de muziek. Dit lied hebben Selena en ik opgenomen.

Selena, wat doe je als je niet op tournee bent?

Eens denken. Uitrusten, tijd thuis doorbrengen.

Ik ontwerp graag kleding.

Ik vind het leuk om sieraden en riemen en gilets te maken.

Het hangt ervan af, want er zijn zoveel dingen die ik voor de groep doe...

en ook voor mezelf. De outfits.

Ik heb het jasje, de korte broek, de handschoen, de tas en het topje.

Dat vind ik leuk.

Dat is ook een droom van me, een kledingwinkel openen.

Zien we binnenkort Selena Quintanilla Fashions?

Hopelijk.

Selena was altijd bezig, altijd aan.

Het leven op tournee was best druk, best hectisch geworden.

Het ontwerpen was iets waar ze blij van werd.

Ze hield wat tijd vrij, een rustig moment.

Ze pakte haar schetsboek, en dan ging ze helemaal los.

Een paar van onze concertoutfits waren door haar ontworpen.

De enige outfit die ik niks vond, wat met die koeienprint.

Dat was niet mijn idee.

Ze zei: 'We doen een koeienprint, ' en ik zei: 'O, God.'

Maar ze wilde altijd al ontwerpen.

Dus die outfits dragen, dat hadden we voor haar over.

'Baila Esta Cumbia' was het eerste nummer dat echt een grote hit werd.

Daarmee begon die hele hype rondom cumbia.

'We hebben meer cumbia's nodig.'

We aarzelden een beetje, want we zijn geen cumbia-band...

we zijn een Tejano-band.

Maar het label zei: 'Doe er zoveel als je wilt.

Het werkt. Doe waar je zin in hebt.'

Oké Monterrey, ik wil jullie zien klappen.

Iedereen, handen in de lucht.

A.B. had wat kleine aanpassingen aan de cumbia's gedaan.

Een beetje meer funk, en ze gingen door het dak.

We herschreven de regels.

En A.B. was onze leider in de zin dat hij tegen de norm inging.

En Selena ook, want ze luisterden veel popmuziek.

En we luisterden veel rock-'n-roll.

Daarom werd Selena zo populair.

Ze werd geaccepteerd in andere landen.

De cumbia's waren allemaal grote hits.

Grote hits in de Spaanse wereld.

Je werkt al zo hard.

Serieus, want je bent pas net aangekomen in de Mexicaanse Republiek.

Ja, we zijn eerlijk gezegd erg verrast dat het publiek onze muziek leuk vindt.

Vroeger was het moeilijk voor Tejano-bands om hier in Mexico binnen te komen...

maar nu is het makkelijker, dankzij het publiek.

Wat vind je zo leuk aan Tejano-muziek?

Eigenlijk echt het ritme.

Het is heel romantische muziek. Je kunt tegen elkaar aan dansen.

Als je op het podium staat, of op foto's...

verspreid je die energie als je begint te dansen.

Waar heb je geleerd om te dansen als je zingt?

Dat kwam door de riem van m'n vader.

Nee, even serieus.

Ik denk dat het komt doordat ik van m'n werk hou, en...

Ik zit vol energie. En ook...

Het publiek wakkert het aan in me. Ik hou van de steun.

Haar relatie met haar fans was het belangrijkste voor haar.

Ze probeerde authentieker te zijn in interviews.

Want als je, zoals zij, opgroeit in de business...

dan leer je wat je moet zeggen en hoe je je moet gedragen en zo.

Maar dan word je meer jezelf...

en wil je iets van je karakter en je overtuigingen laten zien.

Eens kijken, wie is de playboy?

Arme stakker.

In de Tejano-muziek was het best moeilijk voor ons...

want ik ben een vrouw.

Hoe heet je?

Eddie. - Oké, Eddie.

Dit is je acteerdebuut, oké?

Jij bent Eddie, m'n ex-vriendje.

M'n vader had veel problemen met shows en presentaties.

Veel mannen denken niet dat een vrouw...

het publiek net zo kan boeien als een man.

Maar...

Dat klopt niet.

Wat dacht je

dat je terug zou komen

en dat ik daar zou zijn

klaar om je te ontvangen

nee, hoor

'Qué creías' werd een beetje haar oproep naar vrouwen.

Solidariteit, girlpower.

Zo van: Ik zal jullie woordvoerder zijn, om dapper te zijn, onverschrokken.

Zo van: We hebben geen mannen nodig.

Ironisch genoeg vonden de mannen het prachtig.

Ze wisten dat een van hen gekozen werd om met Selena op het podium te staan.

Dacht je dat je een betere liefde

dan de mijne zou vinden

die je gelukkiger zou maken

maar zo simpel is het niet

Beschouw je jezelf als een sterke vrouw?

Ik denk het.

Ik ben dominant en agressief. - Dominant en agressief?

Je moet wel. - Waarom?

Er zijn veel mannen in dit vak.

Als je niet voor jezelf opkomt, walsen ze je plat.

Denk je dat mensen misbruik van je zouden maken in deze business...

als je geen sterke vrouw was?

Precies. Dat is al gebeurd.

SELENA WE HOUDEN VAN JE.

Waar haal je die kracht vandaan die je naar het publiek communiceert?

Nou, behalve van het publiek, komt het door het eten van...

bonen en tortilla's.

Ja.

En vooral hier in Monterrey: Geit.

De heren zullen me bedanken als je even een rondje draait.

Ze zien je profiel graag.

Maar nu jij.

Nee, ik heb niets om te showen. - Toch, dames?

Heel knap.

Ik ben niet zo goed geschapen als jij.

Ik ben niet zo goed geschapen als jij. - Zeker wel.

Nog een? Heb je nog een liedje, Selena?

Het is Selena's oksel.

Sí. Au.

We willen oksel zien.

Oksel.

Vanaf de dag dat ik bij de band kwam, was het zo leuk...

om samen tijd door te brengen.

Je weet wie dat bedacht.

Vooral Selena. - Taal?

We zijn in Monterrey. - Ja.

In het Spaans, graag.

We zijn hier in de prachtige stad Monterrey.

Laat Chris zeggen wat hij zegt.

Chris. - Hoi. Ik ben Chris.

Chris Perez.

En hij speelt gitaar. - En hij speelt gitaar.

Vertaal het.

Onze relatie begon, denk ik, toen we in Mexico waren.

Het begon in het vliegtuig naar huis.

Goed? - We hebben veel lol.

Dichter bij elkaar zitten, dat soort kleine dingen.

Een lichte aanraking.

Ik dacht: We zijn vrienden, dit is vriendschappelijk.

Doet er niet toe. Zoek er niks achter.

Chris Perez op gitaar.

Ik kon mezelf er niet toe brengen om de eerste stap te zetten.

Ik denk dat ze dat wist, dus zij nam het initiatief.

En toen werd het heel snel serieus.

Je bent m'n leven m'n alles

kom met me mee ik wil dat je m'n schat wordt

ik wil je geven wat ik in m'n hart heb

Ik begon net vlinders te voelen, dat soort dingen.

Maar ik zei: 'Nee, dit kan echt niet. Je vader zou me vermoorden.'

Dat vond ze vast frustrerend.

Maar als ze iets wilde, was ze vastberaden.

En de allereerste keer dat we elkaar kusten...

Het gebeurde ineens, en we stopten pas toen de deur plotseling openging.

Daar stond Rick.

Ik liep weg, en...

'Ik heb niks gezien.'

We hebben niet...

Hadden we het er later over? We zullen wel grapjes gemaakt hebben.

Ze zeiden vast: 'Sorry daarvoor.'

Zoiets. 'Sorry waarvoor?'

Ik was echt...

bang voor wat er kon gebeuren met Abraham, en...

Hij zei: 'Er gebeurt niks.' Ik zei: 'Dat is onmogelijk.'

Daarna?

Privé was het net als elke andere relatie.

We probeerden veel samen te zijn.

Ergens in Laredo zeiden we voor het eerst 'Ik hou van je' tegen elkaar.

Dat gedoe met Chris en Selena was heel geheimzinnig.

Zelfs toen ze al aan het daten waren, wisten we niet veel.

Ze waren bang dat Abraham erachter zou komen.

Ik vond het nooit leuk dat het een geheim was.

Ik wilde Abrahams respect.

Maar wat zij en ik hadden, wilde ik niet in gevaar brengen.

Ik wilde vrij baan.

Veel jonge bewonderaars van jou willen weten of je een vriendje hebt.

Ik heb geen vriend.

Ik focus nu op m'n artistieke carrière, dus ik heb geen vriend.

Ik heb veel van je Tejano-muziek gehoord...

en nu bijvoorbeeld ook discomuziek, in het Engels.

Wat vind je zelf het leukst om op te nemen?

Ik hou van alle soorten muziek.

Mag dat opnieuw? Sorry pap, je maakt me nerveus.

Camera loopt.

Het was een lastige situatie, tot Abraham erachter kwam, en toen...

Toen werd het zwaar.

Op dat punt dacht ik: Selena, je bent nog jong.

Je hebt een heel leven voor je.

Maar Selena was een heel eigenwijs persoon.

Ik had meer levenservaring.

En als ik iets zag gebeuren...

probeerde ik haar op het juiste pad te houden, en...

Natuurlijk doet elke vader dat met z'n dochters of zonen.

We kregen ruzie. 'Je bent ontslagen.' 'Ik neem ontslag.' 'Jij...'

Zo ging dat. En toen lag ik eruit.

En...

Ik weet nog dat ik heel verdrietig was...

dat we niet meer samen op tournee konden.

Het werd moeilijker voor mij en Selena om samen te zijn.

We leefden een paar maanden zo.

'Jeetje, Chris. Ik kan me zo slecht concentreren.

Het is belachelijk. Ik word helemaal gek.

Ik wou dat iedereen me met rust liet. Zien ze dan niet dat ik van je hou?

Misschien denken ze dat ik spelletjes speel.

Sorry dat ik je zo liet schrikken over trouwen.

Maar ik probeer af te tasten of je, of hoeveel je, van me houdt.

Denk eraan dat ik voor altijd van je hou. En ik mis je elke seconde meer.

Ik hou van je. Selena.'

Ik lag een keer te slapen, en toen werd er aangeklopt.

Het was Selena.

Ze zei: 'Laten we gaan trouwen.'

En ik zei: 'Nee, niet op deze manier. Dit is niet wat ik voor je wil.'

Selena was nog geen 21.

Dat was een grote zorg voor m'n ouders, voor mij, voor iedereen.

Selena praatte altijd over een bruiloft.

Haar trouwjurk... Ze had het helemaal in haar hoofd.

Hoe ze alles wilde.

Ik dacht dat we een manier zouden vinden om alles recht te trekken...

en een sprookjeshuwelijk te hebben zoals zij dat wilde.

En zij zei: 'Dat gaat nooit gebeuren.'

Op dat moment was mijn liefde voor haar genoeg.

Laten we samen zijn, wat dat ook betekent. Hoe dat er ook uitziet.

En voor ik het wist...

HUWELIJKSAKTE

waren we getrouwd.

Ik belde m'n vader en hij zei: 'Nou, je zus is getrouwd.'

'Nu is ze getrouwd.' Ik zei: 'Wat?' Zo kwam ik erachter.

Niet te hard lachen, schat.

Ik was teleurgesteld. Ze waren erg jong.

Ik dacht destijds niet dat het echt was wat ze wilde.

Ik was gekwetst.

Ik was echt gekwetst.

Omdat m'n dochter geen rekening met haar vader hield.

Ik weet nog dat ze ging praten met m'n ouders.

Lachen.

Ze was bang, want alles was zo verhit en zenuwslopend.

Chris.

We zaten daar, we zeiden: 'Wat is er aan de hand?'

Toen zei ze het. Je zag dat ze gehuild had.

Je zag dat m'n ouders gehuild hadden.

En ze omhelsde me. En toen deed ze de deur open.

Ze zei: 'Chris, kom binnen, ' en dat deed hij.

En m'n vader omhelsde Chris en zei: 'Welkom bij de familie.'

Ze luisterden niet naar me. Ze zijn stiekem getrouwd.

Vanaf dat moment kon ik het alleen maar accepteren.

Het is wat het is, en ik kan niets veranderen.

En ik zei: 'Oké, wat is de volgende stap? Wat gaan we nu doen?'

En Abraham zei: 'Je gaat mee op tournee.'

Er zit iemand in je band die nu bij je familie hoort.

Mijn man?

We zijn nu ongeveer een maand getrouwd, en ik ben zo verliefd op m'n man.

Hij is zo leuk.

We waren eerst vrienden. Dat trok me aan.

Hé, eikel.

Met heel ons hart we houden van elkaar met heel ons hart

Klinkt als een juwelier.

Meneer de chauffeur, kunt u ons naar een leuke eettent brengen?

Nu meteen?

In een oogwenk. Al die spanning en die...

Weg was het.

Suzy...

Maar Marcy zegt niets.

Niet...

Nadat ze met Chris getrouwd was, vertelde Selena vaak over haar dromen.

Dan haalde ze haar make-up eraf en deed haar haar in een knot.

We hadden het over...

trouwen, dat ik ooit zou trouwen, dat zij kinderen zou krijgen...

en dat onze kinderen samen zouden spelen. En dat we ze samen zouden opvoeden.

Sorry.

Gewoon, normale dingen.

Zeg eens hallo. - Hallo.

Mag ik 'wauw' zeggen?

Rondleiding.

Dit is het.

Heel eenvoudig.

Ik ben blij dat ze het zo gedaan heeft.

Ze heeft de liefde mogen ervaren, ze was een echtgenote, en...

Wat als ze had gewacht?

Mogen wij u voorstellen, de mooie Selena.

HOUSTON ASTRODOME TEXAS, VS

Toen we eenmaal getrouwd waren, ging alles heel snel.

Ik ben heel gelukkig, dankbaar en trots dat we deel uitmaken van deze rodeo.

Een prachtig iets, want met bijna 60.000 mensen...

is dit de bestbezochte ooit.

Waanzinnig. Ik kan het niet geloven.

Maar ik ben heel gelukkig, heel blij.

Dat gedoe met 'Como La Flor'...

Ik weet nog dat we in een motel zaten tijdens een tournee...

A.B. kwam uit de douche. Hij zei tegen Joe: 'Pak het keyboard.'

Ik maakte de tekst af.

A.B. keurde het goed en we gingen naar de studio.

'Como La Flor' was een hit. Iedereen was er gewoon gek van.

Voor velen is 'Como La Flor' het lijflied.

Ze is de bestverkopende latin-artiest van EMI Records.

De 22-jarige treedt op met haar man, haar broer en haar zus.

En tegenwoordig zingt Selena zelf allesbehalve de blues.

Haar populariteit, vriendelijkheid en charismatische uitstraling...

begint de aandacht te trekken van adverteerders als Coca-Cola...

die haar zien als de frisse, nieuwe stem van de jonge Latino-generatie.

Natuurlijk hou ik van Coca-Cola. Het is de ultieme frisdrank.

Dat contract met Coca-Cola, daar was ze heel trots op.

Een groot merk wilde een Tejano-artiest als vertegenwoordiger.

Dat was waanzinnig.

Deze prijs is voor 300.000 exemplaren van het album Entre a Mi Mundo.

Oké.

En we presenteren u ook het nieuwe album, Selena Live..

Zo God het wil, staan we hier snel weer met driedubbel platina Selena Live..

Dit album heeft in twee maanden... - Twee maanden.

al 100.000 exemplaren verkocht.

Wil je ooit iets solo gaan doen, of blijf je met je groep werken?

Ik werk altijd met ze samen. De groep is m'n familie.

Als ik de groep zou verlaten, zou ik me onzeker voelen.

Ik voel me hier erg op m'n gemak.

Maar op de omslag van je album staat 'Selena'.

Niet de naam van je groep. Het spreekt voor zich, maar er staat niks.

Mensen weten al dat de groep Selena y Los Dinos is.

We gebruiken de naam 'Selena' voor de Engelse markt...

want het is veel makkelijker om 'Selena' te onthouden.

We hebben... In m'n familie hebben we...

Mening. Hoe zeg je dat?

Een...

Een overtuiging.

We hebben de overtuiging dat het niet om één persoon gaat.

Het gaat om de groep. En als ik, hoe zeg je dat...

als ik win, dan winnen zij. Ik doe het niet alleen.

Nog een liedje, 'Ya Ves'.

Ik zeg altijd: Selena y Los Dinos... We waren een band.

In haar latere carrière...

werd het 'Selena'.

Maar het was dezelfde band. De Dino's waren er nog.

Ze noemden ons alleen niet meer.

Maar we waren er wel. Het was dezelfde band.

Selena was een geweldige entertainer, artiest, icoon.

Maar de basis was Los Dinos.

Hier bouwt de familie Quintanilla een uitvalsbasis in Corpus Christi.

In de garage van een oom, die nog steeds verbouwd wordt.

Het begint wat te worden. Het is één grote garage.

Ze hebben die deuren verzegeld.

Hier maken ze een opnamestudio.

Dan kunnen we hier opnemen in onze digitale studio.

Ricky, welke toonsoort?

Ze werkt aan een nieuw album.

Ze oefent met haar producer, tevens haar broer.

Ik kan de eer niet opeisen voor 'Amor Prohibido'...

want Selena heeft daaraan bijgedragen.

Zij kwam met het 'oh, oh, baby'-stukje.

En dat lied zou niet bestaan zonder 'oh, oh, baby.'

Bij mij viel daar een gat.

En zij zong het van nature.

Ik kon mezelf regisseren in de studio. Niemand zei: 'Zing het eens zo.'

Ik kon mezelf corrigeren.

Dat was heel fijn. Ik kon doorgaan tot ik tevreden was.

Toen ik de tekst begon te schrijven...

was ik bezorgd, want er is een stukje waar ze in opstand komt tegen haar ouders.

'Het gaat om liefde. Het maakt niet uit wat je ouders zeggen.'

wat maakt het uit wat ze zeggen je vader en je moeder

hier telt alleen onze liefde ik hou van jou

Dit album toonde echt de volwassenheid van de groep.

Je leeft het leven en schrijft erover.

De muziek toonde een andere kant van mij, een meer volwassen kant.

Als ik niet moet optreden of op tv kom, dan draag ik graag dit.

Ontspannen. Net als ieder ander.

Dit is voor de show.

Ze gaan nu de vloeren opnieuw schuren.

Wat Selena's boetiek en salon in Corpus Christi betreft:

de Tejano-zangeres wil haar talent buiten de muziek ontdekken.

Mode hoort bij entertainment. Mensen houden van glamour.

Het leek me leuk om een kledinglijn te hebben.

Ik wil bewijzen dat ik intelligent genoeg ben...

om naast entertainer ook zakenvrouw te zijn.

Bedankt voor jullie komst, en jullie steun voor deze onderneming.

Ik hoop dat jullie genieten van het aanbod.

Na muziek was haar kledinglijn haar passie.

Daar werd ze blij van.

Haar familie was bezorgd...

dat ze teveel hooi op haar vork nam.

Het leven op tournee was erg druk en hectisch geworden.

En ze wilde haar eigen ding hebben, om het zo te zeggen.

Wat vind je van je dochters nieuwe winkel?

Nou...

Veel mensen dachten dat ze zou stoppen met zingen.

Nee. Ze is een...

Selena is intelligent. Ze weet dat het geld van het zingen komt.

Niet van kleermakerij.

Ze zei altijd dat een kunstenaar een bepaald punt kan bereiken.

En dan heb je iets nodig waar je op kunt terugvallen.

Ze wist dat ze later een gezin zou stichten...

en dan zou ze haar winkels hebben.

Ik wil later graag kinderen.

Ik denk dat het een deel van m'n vrouwelijkheid is...

dat ik dat als vrouw nu mis. Vooral in de toekomst.

Ik wil eerst alle doelen die ik in m'n hoofd heb, verwezenlijken.

Als ik later tijd voor kinderen heb, dan krijg ik natuurlijk zes kinderen.

Nog een groep.

Hoi, Selena.

Hallo. - Hé.

Hier is Selena. Hoe is het? - Goed, bedankt.

Leuk je te ontmoeten. - Insgelijks.

Het wordt druk. - Er zijn veel mensen. Het wordt vol.

Hopelijk is het super vol.

Mexico was een schok.

Dat opende alle deuren. En wat het aantal bezoekers betreft...

Ik kon het niet geloven.

Hoe is het om terug te zijn in Monterrey en de zaal te vullen...

met duizenden mensen?

Ik ben echt verrast en opgewonden.

En zenuwachtig. - Ik ben er heel blij mee.

Wij hebben jou gevolgd langs verschillende plekken.

Je vulde de Astrodrome in Houston.

Maar in Monterrey is het alsof de fans harder schreeuwen...

en hun genegenheid op volle kracht aan je tonen.

Vertel over de records die jullie gebroken hebben in Monterrey.

Wij mochten als groep het honkbalstadium inwijden.

En er waren veel artiesten, zoals Juan Gabriel, Yuri, Verónica Castro.

Wij waren de enige groep die het hele stadium vol kreeg.

Dat was dat aha-moment: mijn God, wat is dit?

Wat doen we hier? Hoe zijn we hier gekomen?

Hoe gaan we hiermee om? Het is pure chaos, echt waar.

De mensen waren gewoon... Ze wilden Selena zien.

Toen begon dat succes in Mexico het succes hier...

te verdubbelen of te verdrievoudigen.

'Bidi Bidi Bom Bom' is een van Selena's grootste hits.

Dit was een monsterhit.

Binnen de Tejano-muziek was Selena het neusje van de zalm.

Ze liet zien dat ze hier de top had bereikt.

De volgende stap is de VS of Europa.

Ik had nooit gedacht een bekende zangeres te worden, maar...

Beroemd, zeg het. - Nee.

Ja, je bent beroemd.

We houden van haar muziek. Het is goed. - Geweldige zangeres.

Het is leuke muziek om op te dansen.

Je kunt erop dansen. - Ze is cool.

Door haar kreeg ik het zelfvertrouwen om een vrouw te zijn die Spaans spreekt...

en kan doen wat ze wil.

Ja, m'n zoon sprak nooit Spaans.

Maar toen hij Selena hoorde, ging hij Spaanse woorden leren.

Het is niet alleen dat ze Mexicaans-Amerikaans is.

Ze is Mexicaans én Amerikaans.

Ze is geweldig. - Ik dans graag op haar muziek.

Het is geweldig dat jonge mensen die niet veel hebben met hun roots...

de cultuur van la música Tejana, of de Spaanse taal...

er nu naar luisteren en de taal beginnen te spreken.

Als je dichter bij je roots en je cultuur komt...

dan begrijp je wie je bent.

We houden van je, Selena.

Selena werkte keihard.

Drie, vier uur slaap, nauwelijks eten.

Maar ze wist dat ze de klus moest klaren.

Waar was je?

Waar was je?

Moest je je tas zoeken? - Nee, ik moest even bellen.

Echt? - Voor...

En ik moest m'n credit cards uit de bus halen.

Die heb je nodig om te winkelen. - Precies.

En? - Heb je hem omhelsd?

Het werd steeds zwaarder voor haar.

Klaar. Daar gaan we.

Oké, cut.

Best goed. Cut. Nog één keer?

Dat is hem.

Nog één keer en dan zijn we klaar.

Ik denk dat ze besefte dat er een verandering op komst was...

in wat ze gewend was.

Wat we allemaal gewend waren.

Welkom bij de 36e Grammy Awards, live vanuit New York City.

Vanuit de Radio City Music Hall...

De Grammy-nominatie was spannend.

We waren compleet gevloerd.

Het was fantastisch om die ervaring met haar in ons op te nemen.

Ze liet haar haar doen.

Alle dames die haren stonden te wassen, kenden Selena.

Ze waren de enige latino's in die tent, die...

Ze zeiden: 'O, mijn God.' Al gauw wist de hele salon het.

Voor je het weet, worden we behandeld als royalty.

Iets later had ik me klaargemaakt. Zij was klaar.

En... ik zal dit moment nooit vergeten.

Ze kwam naar buiten en m'n mond viel open.

'Je ziet er fantastisch uit. O, mijn God. Je ziet er perfect uit.'

We zaten met z'n tienen op de achterste rij...

want we waren te laat. Zoals altijd. Ik ben altijd laat.

En toen riepen ze me tot winnaar uit. - De Grammy gaat naar...

Ik zei: 'Mijn God.' -Live., Selena.

Onze hele rij stond op, en...

Ik zei: 'O, mijn God.'

Ik wil het bedrijf bedanken, Capitol EMI Latin, José Behar...

dat jullie dit mogelijk maakten en in ons geloofden, vier jaar geleden.

Ik wil de band bedanken, Los Dinos, m'n vader, Abraham...

m'n broer, de producer van m'n muziek, en ook m'n zus.

Bedankt voor jullie steun. Ik wil...

Het album was baanbrekend.

Ze rekten de grenzen op en verlegden ze.

Ze won meerdere Tejano Music Awards...

waaronder Beste Vrouwelijke Vocalist en Entertainer van het Jaar...

en ze won onlangs haar eerste Grammy met het album Selena Live..

Ik ben nog verbijsterd.

De Grammy winnen was geweldig. Was ik er maar bij geweest.

Er waren niet genoeg kaarten. Ik kon niet mee.

Maar ik wist niet dat de producer ook een Grammy wint.

Dus ik won ook een Grammy. Maar dat wist ik niet.

Ik had niet gedacht dat we iets zouden winnen.

Ik dacht niet eens...

Het was echt een eer om genomineerd te worden.

Ik had m'n camera meegenomen om foto's te nemen met alle sterren.

Ik dacht niet eens aan de nominatie.

En ze wilden foto's met jou. - M'n camera mocht niet naar binnen.

Nee? - Nee, maar ik kreeg dit...

Ze is de grootste Tejano-superster in jaren.

Ze heeft maar één naam: Selena.

Na twee jaar onderhandelen...

tekent ze een contract voor een Engels album.

Na zo lang wachten, moest alles perfect zijn voor Selena.

We tekenden bij SBK Records, alles in het Engels.

Het is onderdeel van EMI.

We kijken uit naar de oversteek.

Selena heeft net getekend bij Capitol Worldwide.

Ze wordt een echte beroemdheid.

Maar wacht even.

Iets wat de vertegenwoordiger van de Engelse markt duidelijk maakte...

was dat Tejano-muziek wereldwijd is.

Dus we zullen de Tejano-muziek nooit verlaten, goed?

Ze was nog in de beginfase, liedjes uitzoeken en zo.

Maar dat dit Engelse album er eindelijk ging komen...

Ze was er dolblij mee.

Dat was echt haar droom.

Ben je nu nog drukker?

Je tourt ook nog steeds, toch? - Veel drukker, ja.

We touren, we willen de studio in om het album op te nemen...

en andere dingen.

Maar je hoopt ergens op als het niet zo goed gaat...

En als je rustig aan wilt doen, maar je denkt aan waar je begon...

waardeer je het meer.

Engels was m'n moedertaal.

Ik luister al m'n hele leven Engelse muziek.

Dit wilde ik al heel lang doen.

Je moet je dromen proberen waar te maken, anders zul je het nooit weten.

Zelf ga ik m'n ziel en zaligheid erin leggen.

Ik hoop dat het publiek ons steunt. Het wordt geen Tex-Mex-muziek.

Het wordt hedendaagse pop en R&B. Het wordt heel anders.

Weet je nu al zeker wat je gaat bereiken, of is die angst er nog steeds?

Ik ben bang. - Ja?

Natuurlijk. - Erg, of een beetje?

Heel erg. Ik ben heel bang.

Maar je moet het proberen. Om te weten.

Ze begreep dat...

de bezetting van de band zou moeten veranderen, en...

dat maakte haar bang.

Ze was gewend om die kracht achter zich te hebben met Los Dinos...

en ze wist niet wat ze kon verwachten...

met de publicatie van het nieuwe album.

Hoe gaat het, Houston, Texas?

Ze barstte in tranen uit.

Ze zei: 'Een deel van mij wil dit, en een deel ook niet'.

Ik zei: 'Waarom wil een deel het niet?'

Ze zei: 'Omdat ik jou achterlaat, en Suzette, papa, en alles wat ik ken.'

Ik zei: 'Je laat ons niet achter.

Dit is altijd het plan geweest, de Engelse markt.'

Ze is de grootste Tejano-superster in jaren.

In het hele land breekt ze records...

ook in Mexico en Centraal- en Zuid-Amerika.

Hier is Selena.

Selena, een superster op de prille leeftijd van 23.

We wisten allemaal...

dat Selena beroemder was dan ze dacht.

Ze wist het zelf niet.

Dit was haar moment.

Ze ging ons niet achterlaten. Ze vond het echt zwaar.

Ze huilde.

We hadden een familiegesprek. We praatten erover.

Ik zei: 'Ik kan je drummer niet meer zijn. Ik zal aan de zijlijn staan.'

En ik weet nog dat ik zei:

'Niets kan ons ooit scheiden, want wij zijn één.'

Zo zie ik eruit na de show, zonder...

haarstukje.

Dit is het echte haar, dat aan m'n echte hoofd vastzit.

Hoe dan ook, ik weet dat iedereen deze video gaat bekijken...

en ik wilde zeggen: jullie waren stom vanavond.

Grapje. Jullie waren geweldig.

Ik haat het als jullie zeggen dat ik de frontvrouw ben.

Ik haat het als jullie gelijk hebben.

Grapje. Zonder jullie ben ik niets. Ik wilde zeggen dat ik van jullie hou.

En ga zo door.

Dit is 112, alarmnummer.

Er is een vrouw die zegt dat ze beschoten is.

Ze ligt op de grond, er is bloed.

Hoe oud is ze? - Ze ziet eruit als 20.

Nogmaals: Selena, de Tejano-superster, is neergeschoten.

We weten niet wat haar toestand is.

Maar we blijven dit verhaal de hele middag volgen met liveverslagen. We hebben...

Ik kwam aanrijden, ik had geen idee.

Selena is neergeschoten. - Onderbreken?

Ik ga even kijken.

Zeg ze maar...

breng terug en laat die tapes daar.

Anderhalf uur geleden hoorde de politie van Corpus Christi dat Selena Quintanilla...

de Tejano-zangeres die onlangs een Grammy won, neergeschoten is...

Ik zat in de studio op haar te wachten.

Een kwartier later begonnen alle telefoons te rinkelen bij Q.

Ik werd gebeld...

door een vriendin. Ze zei iets als:

'Je moet nu naar het ziekenhuis.'

Selena ligt in kritieke toestand in het Memorial Medical Center.

We houden u op de hoogte.

De receptionist gilde, de telefoon ging.

'Wat is er?' 'Selena ligt op de eerste hulp.'

Ik kwam binnen en zag de pers. Die waren er al met hun camera's.

Ongelooflijk.

Intussen zijn er mensen...

honderden mensen, fans van Selena Quintanilla.

Ik werd gebeld door iedereen die je kunt bedenken.

En ik kon ze niets vertellen.

Het hotel en het ziekenhuis zwijgen.

Er is een onbevestigd bericht dat...

Fans verzamelden zich bij de parkeerplaats van het motel...

en waren getuige van een bizarre impasse tussen de politie...

en de moordverdachte, Yolanda, die in een auto zat.

Tien uur lang hield ze een pistool tegen haar hoofd gedrukt.

M'n vader zei: 'Er is iemand aan de telefoon die met je wil praten.

Ik wil je niet bang maken, maar ik denk dat er iets met Selena gebeurd is.

Ik ging naar boven. Daar zaten m'n ooms...

en m'n tante, en iedereen huilde. Ik liep naar binnen, en...

M'n moeders liet haar hoofd hangen en huilde.

Ik vroeg: 'Waar is Selena?'

M'n vader zei: 'Ze is neergeschoten.'

Ik zei: 'Is ze in orde?'

Hij zei: 'Ik denk het niet, jongen. Ik denk het niet.'

Een beroemde zangeres is neergeschoten...

Ik ging naar het ziekenhuis.

Ze brachten me naar een kamer...

en haar familie was daar.

En toen ik Marcy zag...

en in welke toestand zij verkeerde, toen wist ik...

Toen wist ik het. Toen drong het tot me door.

Ik zie nog steeds hoe Chris huilde.

Achter de deur. De deur had een raampje.

Arme man, we zaten daar maar. Huilen en huilen.

Nou ja.

Mijn dochter Selena is...

is gedood...

door een ontevreden werknemer. Ze was de voorzitter van de...

Ze begon als voorzitter van de fanclub.

En toen werd ze aangenomen als werknemer van Selena...

in haar winkels.

En iets liep niet helemaal soepel met de fanclub.

En...

toen heeft ze...

Selena vermoord.

Ik weet niet wat ik moet zeggen.

De lucht was somber, maar niet zo somber als de rouw vandaag.

Honderden mensen legden witte rozen op de kist van Selena.

De fans van Selena Quintanilla Pérez kwamen bijeen...

om hun rijzende ster een laatste keer te zien.

Selena Quintanilla laat een groots muziekproject achter...

dat lang herinnerd zal worden.

Maar ze laat een grote leegte achter in de Tejano-wereld.

Ze had al een Grammy Award gewonnen, en zou de Amerikaanse mainstream betreden.

Toen sloeg het noodlot toe. Overal rouwen muziekfans om Selena.

Ik kan niet geloven dat ze dood is. Ik ben hier om...

Om mezelf te overtuigen.

Als ik terugkijk, zie ik op de foto's hoeveel mensen er waren.

Dat herinner ik me niet meer.

Ik weet nog dat ik daar was en dat ik me zo verloren voelde.

En zo leeg.

De dood is iets heel pijnlijks. Vooral als het je kind is.

Je snapt het alleen als het jou overkomen is.

Je begrijpt dat het pijn doet, maar niet...

hoe diep dat gevoel reikt.

En soms...

komt het ineens binnen.

Maar het is wat het is.

Er is niets aan te doen.

Kennen jullie dit liedje nog?

Als een moeder...

een kind verliest...

is dat heel moeilijk.

Er valt nauwelijks mee om te gaan.

Ik worstel er dagelijks mee.

SELENA MUSEUM

Het helpt wel dat zoveel mensen van haar houden...

zelfs vandaag nog.

Ze werd vermoord, maar door haar muziek houden we haar in leven.

Veel nieuwe fans...

Kleine kinderen zijn fans geworden, en...

Ze leeft voort.

Ze is overal.

Overal, en dat is mooi. Het is geweldig dat ze herinnerd wordt.

Maar soms is het wat overweldigend.

Het was uitdagend om de teugels over te nemen van Q Productions.

Elke keer vraag ik mezelf af: zou m'n zus dit leuk vinden?

Zou ze dit goedvinden?

Hoe doen we dit voor haar?

Was je maar hier.

Had je het maar gezien.

We missen je.

Een cd die Selena vlak voor haar dood opnam...

breekt verkooprecords.

Als ik 'Dreaming Of You' hoor, denk ik: Het is haar gelukt.

Dat is het nummer dat ik niet kan luisteren.

Het enige nummer. Dat liedje, dat...

Als ik dat pianostukje hoor, heb ik een rotdag.

Ik mis haar heel erg.

Maar vandaag de dag ben ik trots op waar ze voor staat...

en de kleine rol die ik in dat verhaal kan spelen.

Dat geldt denk ik voor ons allemaal.

M'n moeder zei tegen me dat er schoonheid is...

in al het lelijke dat er gebeurd is.

Het duurde heel lang voordat ik dat begreep.

Maar ik begrijp nu wat Selena voor mensen betekent.

Wat voor cultuur zij vertegenwoordigt.

En het is mooi.

Selena is voor de latino's...

iemand die hoop bood aan de Mexicaans-Amerikaanse gemeenschap.

Er is ergens een klein meisje, of een klein jongetje dat zit te dromen...

Daar zijn de liedjes voor. Ze zijn voor jou.

Voor wie ze zingt. Voor wie erop danst. Voor wie er blij van wordt, of verdrietig.

Het is hun muziek.

Omdat we ons hier niet echt verbonden voelen...

met onze Mexicaanse kant, helpen haar liedjes...

om me verbonden te voelen met m'n roots.

Ze voelde als deel van m'n familie.

Selena was een van m'n rolmodellen.

Zij was alles wat ik wilde worden.

Zij raakte als eerste iedereens ziel tegelijk.

De Puerto Ricaanse gemeenschap, de Mexicaanse, de Chicano-gemeenschap...

Dankzij Selena.

Ze opent nog steeds deuren voor de latino-gemeenschap.

Je zet de radio aan...

en haar muziek wordt jaren later nog steeds gedraaid.

En het publiek heeft haar niet losgelaten. Ze houden van Selena.

Selena is de Tejano-koningin. Het is logisch dat ze aan de top staat...

van Billboard's lijst van de beste latin-artiesten ooit.

Ze stond op nummer één van de vrouwen.

Ze laat geliefde muziek achter...

en maakte de weg vrij voor nieuwe Tejano-artiesten.

Zij zullen nooit vergeten wat ze bijdroeg aan de industrie...

en hun carrières.

We houden van je, Selena.

Met dit evenement, dat Selena eer bewijst.

Ik voel...

in zekere zin troost.

Het helpt me.

Dat mensen zoveel liefde tonen...

voor haar...

zelfs vandaag nog.

En ik...

Ik ben erg trots op haar.

Hoe wil je herinnerd worden? En hoe lang kunnen we van Selena's muziek genieten?

Ik wil het graag de rest van m'n leven blijven doen...

maar uiteindelijk ga ik dood, toch?

Maar ik geloof dat...

Het hangt van het publiek af.

Hoelang ik hier blijf, is aan hen.

Zolang ze me willen hebben.

Zing die eerste. - Oké.

We gaan niet winnen.

Ik vertrek vandaag

Terug naar jou, later vanavond...

Dit is Selena y Los Dinos. We gaan nu de nieuwe video zien, hier op...

Nog eens. - Wij zeggen 'y Los Dinos'.

Dit is Selena... - Y Los Dinos.

En nu gaan we de nieuwe video bekijken, op...

Vertaling: Stella Brüggen