Original subtitles

Bana deseniz ki, bak sihirli bir değnek sallayıp...

her şeyi görebilmeni sağlayabilirim...

ama bu sonsuza kadar sürecek...

belki de reddederdim.

Ama bana deseniz ki, tamam, değneği sallayıp...

sadece bir gün görebilmeni sağlayabilirim, belki kabul ederdim.

Çünkü belki bir kez görmek istediğim birkaç şey var.

Sırf gerçekten görmediğim şeylerin aslında neler olduğunu anlayabilmek için.

Çünkü dediğim gibi, yıldızları, ayı ve güneşi gördüm ve annemi hatırlıyorum.

Sanırım aslında bir kere görmeyi isterdim...

çünkü onları zaten hep bir şekilde görüyorum.

Mesela çocuklarım gibi.

Sadece onları fiziksel olarak görmek için.

Ama aslında bir şeyleri görmeye o kadar da takılmıyorum...

çünkü yapmak istediğim her şeyi yapıyorum.

Gitmek istediğim her yere gidiyorum.

Ve bugün duyduğum bazı haberlerde...

kesinlikle görmek istemediğim bazı şeyler var.

Bunlara katlanmak zorunda kalan sizler için üzülüyorum.

Bunu yıllar önce YouTube'da gördüğümü hatırlıyorum, bu klibi.

Çok hoşuma gitmişti ve bir şekilde beni zorlamıştı.

Beni etkileyen ilk şey o zamanki televizyonun rengiydi.

Hani şu harika mavi, parlak kahve, vizon rengi falan var ya.

Ve Ray Charles'ı yavaşça izleyen yavaş kamera hareketi.

Ama tabii ki söyledikleri.

Benim gibi bakmayı her zaman sevmiş biri için içerik inanılmaz.

“Yıldızları, ayı ve güneşi gördüm” diyor.

Ve şimdi gözlerimi kapattığımda, oradaki bir parça ışık dışında...

Neredeyse gözlerimin arkasını görebiliyorum.

Biraz kozmosa benzediğini görebiliyorum.

Yıldızlar, ay ve bunun gibi şeyler.

Aslında öyle gibi, ama onları gözümün önünde görmüyorum.

Sanki onları bir şekilde kafamın arkasından sürüklüyormuşum gibi geliyor.

Sanki bir tür yansıtma yapıyorum.

Ama bunda kesinlikle bir zevk var.

Bunu görebiliyorum.

Ve hani, çocuklarını görmek istediğini söylediğinde...

benim çocuğum yok ama bunu çok iyi anlıyorum.

Ve sonra diyor ki, annemi gördüm...

Sanki bir şeyi bir kez görmek yeterliymiş gibi.

Belki de öyledir.

Şimdi gözlerimi kapatsam, annemi görebilir miyim?

Hala hayatta mı?

Evet, görebilirim.

Onu düzenli olarak görüyorum.

Ama bu onun bir çeşit fikri.

Bir çeşit bulanık karakalem çizimi gibi bir şey...

Ve aslında...

bu bana bir şey düşündürdü.

Bekleyin size bir şey göstereyim.

Geri döneceğim.

BAKMANIN HİKAYESİ

Görsel Yaşamlarımızda Bir Yolculuk

Bana bunu düşündürüyor.

Şimdi bu garip geliyor.

Şu eski telefonlardan ve onun gibi şeylerden biliyorum.

Ama büyükannem öldüğünde, bilirsiniz...

Kuzey İrlanda'da tabutu açık bırakırız.

Ve böylece kendimi, tabutunda ölü yatan onunla baş başa buldum.

Ve bunun doğru bir şey olup olmadığını bilmiyordum.

Muhtemelen kötü bir protokoldü.

Ama yaptığım şey...

bu telefonu kullanarak onun fotoğrafını çekmekti.

Ve ölü büyükannem yıllardır bu telefondaydı.

Ama sonra...

telefon öldü.

Bu yüzden, o...

iki kat uzaklaşmış gibiydi.

Sanırım dijital olarak burada bir yerde.

Tam olarak anlamıyorum.

Ama...

bu telefonu elime aldığımda, büyükannemin orada olduğunu düşünüyorum.

Bu, Ray Charles'ın bir şeyi anlık görmesine benzer bir şey mi?

Ben de büyükannemin ölü bedenini bir anlığına görüşümü düşünüyorum.

Ve sonra o artık yok.

Bu da bir anlık bakışa benziyor mu?

Hafızanıza kazırsınız ve sonsuza dek orada mı kalır?

Bilmiyorum.

Bugünkü planım, Ray Charles'ın şeyini izlemeden önceki planım...

kalkmaya çalışmak, duş almak, giyinmek...

ve dışarı çıkıp bakmak hakkında, görsel dünya hakkında konuşmaktı.

Çünkü...

A. Bunu seviyorum.

B. Sabahları panjurlarımı açtığımda, bunun bana iyi geldiğini hissediyorum.

Hiç yatakta uzanmam.

Hiç yatakta uzanmam.

Saat 6.20'de uyanır uyanmaz kalkarım.

Sanırım planım bugün kalkıp yaşadığım dünyaya, Edinburgh şehrine gitmek...

ve bakmak hakkında konuşmak, görsel kültür hakkında konuşmaktı.

Çünkü yarın başıma bir şey gelecek.

Sana şimdi mi söylemeliyim?

Hayır, ne olacağını size söyleyeceğimi sanmıyorum.

Ama yarın gözlerimle ilgili çok önemli bir şey olacak.

Ama burada yatarken merak ediyorum...

bugün dışarı çıkmasaydım ne olurdu?

Ya bu karanlık odada öylece yatarsam?

Buna kamera obskura diyorlar.

Ya bu karanlık odada uzansam...

ve bugün gördüklerimi hayal etsem?

Kimlerle karşılaşabileceğimi?

Ne hakkında düşünebilirim?

Ya sadece gözlerimi kapatıp...

görsel kültür hakkında düşünseydim?

Gördüğüm her şeyi, gördüğüm gün batımlarını...

gördüğüm ölü bedenleri, keşke görmeseydim dediğim şeyleri.

Ray Charles 1972'de orada konuşuyordu.

Kuzey İrlanda'daki sorunların en yoğun olduğu dönemdi.

Ve televizyonda bir ceset gördüğümü hatırlıyorum...

neredeyse eminim 72'de, televizyonda.

Ve bu beni yıllarca rahatsız etti.

Yani görmek istemediği şeylerden bahsediyor.

Belki de bunu görmemeliydim.

Her neyse, bugünkü seçeneklerim bunlar.

Dışarı çıkıp, etrafta dolaşıp, şehri görüp, görsel şeyler hakkında mı düşüneyim?

Bakmaktan zevk alıyor muyuz, bakmanın tehlikeleri vesaire?

Yoksa burada uzanıp gözlerimi kapatıp her şeyi hayal mi edeyim?

Çeviri: nutuzar

Bir sonbahar günü...

uyanıyorum...

gözlerim açılıyor...

ve dünyam başlıyor.

Görsel dünyam.

Gözlerim dışarı bakıyor.

Bu turuncu ışık da ne?

Onu görmek bana birkaç yıl önceki turuncu şafağı hatırlatıyor.

Asla unutmayacağım bir şafak.

Kaç tane şafak gördüm?

Yatak odama döndüğümde, gözlerim bir ağaç görüyor.

Onu 20 yıldır görüyorum.

Yıllardır bu şehirde, bu dairede yaşıyorum.

Ağacı gördüğümde...

yaşadığımı hissediyorum.

O ağaç hala devam ediyor, büyüyor...

dünya hala devam ediyor, büyüyor.

Beynim tam olarak uyanık değil ama gözlerim uyanık.

Birlikte kafamın içinde resimler yanıp sönüyor.

Bir ömür boyu baktım.

Trende gördüğüm o tüy.

Şu termaller.

Gözlerim tepedeki çizgide bir motosiklet gördü.

Kendimi bir balonun içinde.

Gözlerim, buraya yakın bir elektrik santraline...

patlatılacağı gün boyunca baktı, baktı.

On yılların soğuk tozu, bir hayalet yaratıyormuş gibi görünüyordu.

Duştan sonra gözlerim bunu gördü.

Bu manzara bana elektrik santralini hatırlatıyor.

Birçok şeyi.

Oradaki adam iyi mi?

Ne görebiliyor?

Gözlerimi o adamdan alamıyorum.

Bu çekim bende bakma isteği uyandırıyor.

Bir günlüğüne onun şehrini dolaşmak için.

Gözlerim açık olarak.

Bakmanın termallerinde süzülmek.

Bu fikri seviyorum.

Ama bugün bakmak istememin tek nedeni bu değil.

Bakmak benim neşem oldu.

Benim dünyam.

Ama bu dünya biraz kapanıyor olabilir.

Birkaç ay önce bir DNA testi yaptım.

Ve maküler dejenerasyon genlerinden birine sahip olduğumu öğrendim.

Gözlerimin merkezi kararabilir.

Sonra birkaç hafta önce.

Başka bir şey öğrendim.

Yıllardır gözlüğümün sol camını temizlemeye çalışıyordum.

Her zaman kirliydi.

Sonra kirli olmadığını keşfettim.

Gözüm bulanıklaşmıştı.

Bir teşhis kondu.

Katarakt.

Kötü bir katarakt.

Birden kendimi yaşlı hissettim.

O turuncu şafakları görmeyi bırakacak mıydım?

O ağacı?

Çatıdaki adamın üzgün göründüğü gibi üzgün hissettim.

Ya da ben neşeli miydim?

İkisi de.

Bugün bu duygular daha da yoğunlaştı...

çünkü yarın sabah birisi sol gözümü kesecek.

Doğuştan sahip olduğum lensi çekip alacak.

Ve plastik bir tane ekleyecek.

Sabit bir genişliğe sahip olacak, yeni lens.

Böylece beynim, yakın ile uzak arasındaki odağı kaydırmayı başaramayacak.

Ve dünyanın sağ gözümden daha mavi görünmesine neden olabilir.

Görüşüm azalıyor.

Ve gözümün kesilip açılması fikri bana gördüklerimi düşündürüyor.

Ameliyatımdan bir gün önce...

görerek yaşadıklarımızın hikayesini anlatmak istiyorum.

Büyük Fransız ressam Paul Cézanne...

içinde gelişmekte olan optik deneyim hakkında bir mektup yazdı.

O, gelişmeyi karanlık odada bir fotoğrafın ortaya çıkması gibi mi kastetti?

O parlak ve açıklayıcı TV klibinde, Ray Charles görmeyi bırakmaktan bahsetti.

Ama ben görmeyi bırakmadım.

Peki bende ne gelişti?

Görsel dünya içimde nasıl büyüdü?

Ve sizde nasıl gelişti?

Günün parlaklığı, kalabalık, uğultu.

Bunlar tarafından...

şehrimdeki, Edinburgh'daki her gün gördüğüm sokak tarafından...

vurulmuş gibi hissediyorum.

Ve manzaraları tarafından.

Burada görülecek çok şey var.

Bakışımın hikayesini anlatmaya nereden başlayabilirim?

Gördüğünüz gibi, gerçekten dışarı çıkmadım.

Gördüğünüz şey...

dışarıda geçirdiğim diğer günleri ve düşündüklerimi...

hayal etmem ya da hatırlamamdı.

Ede kalıp tost yemeye karar verdim.

Ama bıçak altına yatıp katarakt aldırmakla ilgili söylediğim şey aslında doğru.

Ve yarın gerçekleşmesi konusunda biraz endişeli ya da kaygılıyım diyebilirim.

Bu yüzden bugün benim için önemli bir gün.

Ve sanırım tekrar dünyaya dönmeli...

ve bakmanın nerede başladığı sorusunu sormaya başlamalıyız?

Bakmak nasıl başladı?

Dünyayı dans ederek var eden Shiva'nın...

Lord Shiva'nın hikayesini çok severim.

Bu onun dansı ve bu da ateş içindeki dünya.

Dünyanın bir dansla başladığı...

ve bir dansla şekillendiği fikrine bayılıyorum.

Ne kadar görsel bir şey.

Kendi ilk görsel anılarım açısından...

başladığım yer...

hatırlayabildiğim ilk şey...

İrlanda'da bir plaj, kocaman, boş bir plaj.

Sanırım yanımızda bir köpek vardı...

ve koştuğumu, boşluğa doğru koştuğumu hatırlıyorum.

Şimdi tostumu bitireceğim...

ve sonra dışarı çıkıp bakmanın kökenlerini düşünmeye başlayacağız.

Hikayemiz nerede başlıyor?

Hayata bir bebek olarak başladım tabii ki.

Gerçek hayatta bir bebek önce bulanık görür.

Daha sonra Ingmar Bergman'ın Persona filmini izlediğimde...

annemin yüzüne hiç böyle uzanıp uzanmadığımı merak ettim.

Bulanıklığa, odak dışı dünyaya dokunmak istemiş miydim?

Ama bulanıklık başarısızlıktır, değil mi?

Bebekler bulanık görür çünkü gözleri gelişmemiştir.

Örneğin bunu Venedik'te çektiğimde...

keşke binayı daha net görebilseydim dediğimi hatırlıyorum.

Bulanık bir fotoğraf kötü bir fotoğraftır, yoksa öyle değil mi?

Aklıma Hasagawa Tuhaku'nun 1595 tarihli bu Japon tablosu geliyor.

Çam ağaçlarının yedisi bulanık.

Görüntü, en kusursuz haline bulanıklıklarında ulaşıyor.

Sanki odak dışı kalan ağaçlar diğerlerinin hayaleti...

etraflarında yüzen bir dünya.

İtalyan ressamlar benzer bulanıklıklara sfumato adını vermişler.

Fumo duman demektir.

Bir sis perdesi.

Katarakt sanatı.

Bu ünlü filmi çocukken izlediğimde...

sonunun bir sis perdesine benzediğini düşündüğümü hatırlıyorum.

Ama bu bir hata değildi.

Etkileyiciydi...

bir geliştirmeydi.

Ve sonra Paul Cézanne'ın optik deneyimleri gibi bulanıklıklar gelişti.

Bir bakış attım.

Hareketli bir dünya gördüm.

Bir ömür sürecek hareket başladı.

Bunu gerçekten gördünüz mü?

Pırıltı.

Titreme.

Hareket ve duygu arasındaki ilişki.

Sanat bu duyguyu göstermek için yapılmıştır.

Bir adamın neşesi ve onu kaydeden bir çerçeve...

neşesine eşlik edecek şekilde hareket ediyor, onun termallerinde süzülüyor.

Gördüğüm hareket çoğu zaman soyut görünüyordu...

sanki bir böcek gibi.

Rüya gibi.

Tüm hayatım bir hareket gibiydi.

Bugün, göz ameliyatımdan bir gün önce, hareketin o kadar farkındayım ki.

Yolda karşıdan karşıya geçerken göz hareketlerimin sayısı...

Başım bir eksen üzerinde, güvenliği tarıyor.

Sol gözümle iyi göremediğim için şimdi biraz daha zor.

Önce bulanıklık, sonra hareket.

Bebekliğimdeki bir sonraki görsel adım neydi?

Başkalarının gözlerine karşı manyetik bir çekim.

Yüz binlerce yıl önce, savan çayırlarında...

kilometrekare başına yaklaşık iki insan düşüyordu.

Ama hayvan sayısı çok daha fazlaydı...

bu yüzden insanlar hayvanların gözlerine daha çok bakıyordu.

Sovyet yönetmen Andrei Tarkovsky bize bunun bir örneğini veriyor.

Yalnız bir çocuk, bir keçinin gözlerini görür.

Bu bakış bizi korkutuyor mu?

Yoksa kendimizi hayvan gibi...

onun görsel dünyasına dahil mi hissediyoruz?

Bugün içinde seyahat ettiğimiz Edinburgh kentinde...

kilometrekare başına yaklaşık 5.000 kişi düşüyor.

Bir bakışın yarattığı elektrik şokundan kaçınmak zor.

New York savanasında, mil kare başına 26.000 insan düşüyor.

Göz doygunluğu her yere bakışlar savuruyor.

Onlardan kaçınmak için metroya bir kitap getirin.

Ve böylece sanatçı Marina Abramovich...

New York'taki Modern Sanat Müzesi'nde...

736 saat boyunca göz temasından kaçınmadan oturdu.

Tarkovsky'nin keçisi gibi sonsuza kadar insanlara baktı.

Kaçınmayı, bakmaktan kaçmayı iptal etti.

Çok yorucuydu.

Gözyaşları geldi.

Bulanıklık, hareket ve göz temasından sonra ne fark ettim?

Görsel dünyam nasıl gelişti?

Renkler aracılığıyla.

Hayatımda gördüğüm ilk renklerden biri...

hayatımda gördüğüm en büyük renklerden biri, mavi.

Hayatım boyunca mavi gördüm tabii ki.

Arabam bile maviydi.

Geçenlerde gözlerimi bu evden alamadım.

Niagara Şelalesi'ne gittiğimde tüm o mavilikler.

Ama mavi her yerde mi?

Homeros'un yazılarında ya da İncil'de...

gökyüzüne ya da denize bir kez bile mavi denmez.

Homeros denizin şarap renginde ya da parlak olduğunu söyler.

Belki de gökyüzü ve deniz o kadar büyük, o kadar parlak, o kadar uzaktaydı ki...

mavilikleri eski yazarlar için pek fark edilmiyordu.

Bu, kesinlikle Fransız sanatçı Yves Klein'in zihninde yer etti...

gençlik yıllarında sırtüstü uzanıp Akdeniz gökyüzünü parmağıyla imzalamıştı.

Sırt üstü uzanıp bir yaz gökyüzüne sayısız defalar baktım.

Yukarısı kapkaraydı elbette.

Odaklanması zor ve fark etmeksizin, kırılan maviyi gördüm hep.

İnsanlar maviye anlam yükledi.

Onunla oynadılar.

Sinemanın en büyük renkçilerinden Çinli yönetmen Zhang Yimou'yu düşünüyorum.

Uzak mavi bir göl kavgası sahneledi.

Sonra su altında, yansıyan mavi.

Kostümlerinde mavinin tonları çoğaldı ve su akuamarin renginde.

Onun için savaş, onun yanağında bir gözyaşı.

Ve mavi, Vincent van Gogh'un zihninde de yer etti...

gölgelerin çoğunun gri değil, mavi olduğunu biliyordu.

Ve Leonardo da Vinci için de mavi önemliydi.

Bakire'nin elbisesi, kayaların ve gökyüzünün mavisi, çok güçlü.

Birbirlerine ne kadar da yakınlar.

Buna mavi ve altın rengi üzerine bir çalışma denebilir.

Birbirlerine olan yakınlıklarından bahsedin.

Her yerdeler, mavi ve altın.

Onları İran'da Esfahan'daki Cuma Camii'nde gördüm...

hayatımda gördüğüm en güzel binaydı.

Etrafında dolaşırken çocukluğumun plajlarını düşündüm.

Belki de Paul Cézanne'ın optik gelişimden kastettiği buydu.

Olası olmayan görsel bağlantılar kuruluyor.

Renkler anılarla kaplanıyor.

Mavi ve altın rengi doğada çokça görülür.

Büyük yazar Goethe renklerin bu tür yakınlıklarını anlamıştı.

Renk çemberinin zıt tarafındaki renkler birbirine özlem duyar.

Burada ortada yeşil ışık...

sağda ve solda mor gölgeler.

Ve onun gölgesi pembe-mor.

Alfred Hitchcock ve ekibi renklerin birbirini nasıl arzuladığını anlamıştı.

Yürüyüşümde, seyahatlerimde gördüğüm renkleri düşünüyorum.

Edinburgh'daki bir kiraz çiçeği ağacı Amerika'daki bir dükkanla aynıdır.

Arnavutluk'ta solgun.

Los Angeles'ta gri ve kırmızı.

Ve birkaç yıl önce burada, İskoçya'da bir tatilde...

aynı yerin iki renge dönüştüğünü gördüm.

Düşünüyordum da dışarı çıkıp bakamadığınızda...

bakmanın hikayesini nasıl anlatırsınız?

Düşündüğüm şeylerden biri de neden sosyal medyayı kullanmadığımdı.

Şimdi yapacağım şey...

şu anda yaptığım şey hakkında tweet atmak ve insanlara bir şey sormak.

Henüz ne söyleyeceğimi bilmiyorum...

ama insanlara görsel hayatları hakkında bir şeyler soracağım.

Biraz garip biliyorum...

ama dışarı çıkmadan dış dünya hakkında bir şeyler yapmaya çalışıyorum.

Bakmak yetişkin hayatınızda nasıl bir rol oynadı?

Bakmak sizi mutlu etti mi?

Size hayat hakkında bir şeyler öğretti mi?

Bana resimler, düşünceler gönderin.

Sanırım artık Twitter'a bakma, sosyal medyaya göz atma zamanı...

bakalım hayatlarında "bakma" üzerine sorduğum şeye yanıt veren olmuş mu.

Michael Younes dedi ki, film yapmak istiyorsan ayağa kalkmalısın.

Ve bu görüntü, kim olduğunu biliyorum, Chantal Ackerman.

Bana Chantal Ackerman'ın bir resmini gönderdi ve tembel yatağından kalk dedi.

Tamam, bunun için teşekkür ederim Michael.

Laura Cumming, kendisi bir sanat tarihçisi ve The Observer'ın sanat eleştirmeni.

Ve çok iyi kitaplar yazdı.

Ne demiş?

Bakmak benim için kesinlikle her şeydir.

Saf neşe, tam bir minnettarlık.

Artık konuşmasam, yazmasam, müzik yapmasam ya da hareket etmesem de...

bakmanın, görmenin aktif yaşamına sahip olurdum.

Ve geceleri rüyalarda tekrar tekrar canlanan, doyumsuz bir arzuya...

durmaksızın tatmine ulaşan.

Vay canına.

Madem sordunuz, karantina boyunca zamanı tek bir kartpostala bakarak geçirdim...

resmin neden bu kadar alçakgönüllü, görkemli, sınırlı...

ama yine de tükenmez olduğunu çözmeye çalışarak.

Ve bakın ne.

Çok ünlü bir tablo.

Stephen Clarke diyor ki...

“Bir bardak Guinness'in çökmesi ya da yüzümün yaşlanması gibi...

gerçekleşmesi zaman alan şeylere bakmaktan hoşlanıyorum.

Çok güzel Stephen, teşekkür ederim.

Ne zaman şiddete maruz kalsam, gözlerimi açık tutarım.

Ne zaman öpülsem, gözlerimi kapalı tutarım.

Belki de şiddetle öpülseydim, bir gözümü açık tutardım.

Maki Monon diyor ki...

günlük olaylara tuhaf açılardan bakmayı seviyorum.

Karantina sırasında odamın etrafında bir tur attım.

Beyaz duvara baktım çünkü aklıma gelen en ilginç şey buydu.

Doygunluğu artırdığımda yeni bir evren ortaya çıktı.

Connor Murphy diyor ki...

sınıf penceremden spor sahasına bakıyorum, öğrencilerime bakıyorum...

pencereden dışarı bakıp onları görmezden geliyorum...

dışarıda spor olmayınca anın tadını çıkarıyorlar.

Kuş sürüsünü izliyorum, sahada dolaşıp yiyecek böcek arıyorlar.

Sahaya bakmanın farklı yolları var.

Bazen organize spor yapan öğrencilerle dolu oluyor...

bazen beden eğitimi dersi, bazen de teneffüs saçmalıkları.

Bazen doğa ele geçiriyor; kuşlar, rüzgar ve yeşeren otlar her yeri kaplıyor.

Bazen robot çim biçme makinesi yavaşça bir uçtan bir uca dönüyor.

Vay canına, Connor.

Bu bir film.

Mia Bayes, bir başkasına bakabilmenin, gerçekten bakabilmenin...

yetişkinliğe geçişin bir parçası olduğunu söylüyor.

Bazı insanlar görülmeye susamıştır, bazıları ise bundan çekinir.

Baktığımda, gerçekten görülmediğin ama sürekli bakıldığın...

o kızlık halinin yükünden intikam almayı, bakışlarımla karşı koymayı öğrendim.

Lynne McFaddenway-Jones...

Lynne ile kuşatma sırasında Saraybosna'da tanıştım.

Kendisi büyük bir aktivist ve psikiyatrist.

Net bir şekilde görebilmek çok büyük bir keyif veriyor.

Şu anda bir balıkçı teknesinin geçmesini...

bir esintinin tomurcuklanan yaprakları karıştırmasını...

ve bir karganın daldaki dengesini kaybetmesini istiyorum.

Yaşadığımı ve iyi olduğumu biliyorum.

Farkındalığı unut, sadece bak.

İşte bu haftanın kelebeği.

Lynne Jones.

Bu çok güzel.

Sonra Kevin Williamson, arkadaşım Kevin Williamson bir resim gönderdi.

Çok mutlu, renkler, gökyüzü, dünyadaki yerimiz, dün Leith Rıhtımı'nda.

Emma Fletcher, güzellik her yerde, güvende kalın.

Vay canına, omzumun fotoğrafını çekmiş ve üzerine bir şey eklemiş.

Chris diyor ki, oldukça işlevsiz bir ailede yetişen bir genç olarak...

sık sık yatak odamdaki masama sığınırdım.

Pencerenin yanında oturuyordum...

ve demiryolu hattı ile mütevazı bir sanayi bölgesine bakıyordum.

Bu ortamın dinamiklerini izleyerek saatler geçirirdim...

ve bu bana büyük bir teselli sağlardı.

Tüm bunları sadece okuduğumu biliyorum ama burada çok fazla duygu var.

Pek çok insan bakmaktan bir tür cankurtaran halatı...

ya da bir şeye, hayata ya da güvenliğe atılan bir tür çapa olarak bahsediyor.

Tüm bunlardan oldukça etkilendim.

İnsanlar sorumu ciddiye aldılar...

bu beni bazen biraz şaşırtıyor çünkü insanlar beni biraz salak sanıyor...

ama aynı zamanda insanlar bakmayı yaşamla...

canlılıkla ve teselliyle ilişkilendiriyor.

Teselli kelimesine bayılıyorum.

Çok fazla kullanmadığımız eski bir Viktorya dönemi sözcüğü gibi.

Kendinizi ya da bir başkasını nasıl teselli edersiniz?

Ve genellikle teselli dokunmak...

ya da sarılmakla ilgilidir.

Ve biz sarılamayız.

Beş aydır kaç kişiye sarıldım...

bir?

Ve belki de bu garip durumda...

açıkça bu odadan çıkabilirim, ama bu oda bir tür karanlık.

Oda, evde kalma sürecinin bir sembolü.

Belki de bakmak...

insanlara fiziksel olarak dokunamadığınızda bir şeylerle başa çıkmanın bir yoludur.

Ya da biraz teselli.

Bunu Dave Hollingsworth gönderdi.

Diyor ki, bu sayılır mı bilmiyorum ama...

aynaya baktığımda ya da bakmak zorunda kaldığımda...

kendime bakmanın zorluğundan başka bir şey olmadı.

Bir kabus görüyorum.

Görünüşümden nefret ediyorum.

Sanırım bakmak benim için zor, gerçekten zor.

Bu, hafif bir tabir olur.

Tıpkı Ray Charles'ın konuştuğu o klibin...

bakmak ve bakmaya dair düşündüklerim hakkında beni gerçekten zorladığı gibi.

Birkaç yıl önce tanıştığım bir kadın da renk konusunda...

bana gerçekten meydan okumuştu.

Newcastle'daydım.

Adı Claire Murphy idi.

Filmlerimden biri için soru-cevap yapıyordum.

Elini kaldırdı ve “Affedersiniz, burada renklerden çok bahsediyorsunuz.” dedi.

Ben renk körüyüm.

Renkleri göremiyorum.

Ve tabii ki renk körlüğünü biliyordum ama bu konuda biriyle hiç konuşmamıştım.

Bu yüzden onun e-posta adresini aldım ve bir e-posta alışverişi yaptık.

Bir kısmı burada.

Tamam, Paul Impressburger filmi hakkında konuşmaya başladık, A Matter of Life and

Renkli ve siyah beyaz olan ölüm.

Sevgili Mark, Paul Impressburger'ın "A Matter of Life and Death" filminde...

renkleri soluklaştırma tercihinde bulunduğunu bilmiyordum.

Filmin hayranıyım, ancak kendi tarzımda keyif aldığım da açık.

Eğer bir bahçe tasvirinde kırmızılar, morlar ve yeşillerden bahsediliyorsa...

o bahçenin benim hayalimde canlı ve hareketli olduğunu düşünürüm.

Yeşili tanımlamak için yosun, elma, nane, zeytin vb. gibi tanımlamalar duymak...

benim için şaşırtıcı.

Nasıl oluyor da bunların hepsi aynı renk ama farklı olabiliyor?

Eminim sizin için her şey gayet açıktır.

Oz Büyücüsü'nü siyah beyaz izlemek hakkındaki düşüncelerinizi merak ediyorum.

Gri tuğlalı yolu nasıl bulacaksınız bakalım?

Ben de Oz Büyücüsü'nü siyah beyaz izledim, çünkü o benden bunu istedi.

Sevgili Claire, Oz Büyücüsü'nü siyah beyaz izledim ve şok oldum.

Dorothy Oz'un kapısını açtığında müzik değişiyor elbette...

ama siyah beyaz olunca kapıyı açtıktan sonra görsel kontrast sanki azalıyor.

Sanırım bu, Oz sahnesindeki renklerin yoğunluğu sağlamasından kaynaklanıyor.

Işıklandırmanın görevi nispeten daha az.

Ama beni asıl şaşırtan duygusal yükselişin azalması oldu.

Renklerdeki değişim bende ani bir mutluluk yaratıyor.

Dorothy'nin dudaklarındaki domates kırmızısı...

saçlarındaki bakır rengi ve elbisesindeki mavi pötikare.

Göremediğiniz kelimeleri kullandığım için özür dilerim.

Bunlar beni daha taze, daha canlı gösteriyor, sanki kan nakli yapılmış gibi.

Yani ben sadece...

Sanırım bundan sonra renkleri düşünmeye...

renkleri daha çok takdir etmeye başladım.

Ama bu filmde, renkten ışığa bakan bu hikayede...

neden ışık hakkında düşünmeye başlamıyoruz?

Görsel gelişimimde, bakma hayatımda...

ışığı ilk ne zaman fark ettim?

Belki bir Noel ağacının sıcacık ışıltısı?

Belki on yaşımdayken televizyondaki eski bir Hollywood melodramında?

İnsanlar ortaya çıktı...

ortaya çıktı.

Işık hayatı muhteşem ve şok edici yaptı.

Işığın tek bir hikaye olmadığını fark etmeye başladım.

Bir sürü hikayeydi.

Kışın karanlık olan böyle bir şehirde ışık ararsınız.

Modunuz düştüğünüzde sizi kaldırır, yeni bir başlangıç gibi.

İlkokuldayken şafak ışığının kaldırışını hatırlıyorum.

Sanki kenetleniyorsunuz...

ya da başka bir şeye dönüşüyorsunuz.

Bu hisleri seviyorum.

Onları yanımda taşıdım.

Bugün otobüsümden, şehrimizdeki bu tür bir Akropolis'i...

Kuzey Atina'mızı görüyorum ve diğer Akropolis'i düşünüyorum.

Onu bir tapınak ya da kale olarak değil...

sadece ışıkla dönüşen bir şey olarak mı düşünüyoruz?

Kaldıran ışık mı?

Kutlayan ışık mı?

Orta Çağ'da iki farklı ışık türünden bahsedilirdi.

İlki, lux, gözlerinizle gördüğünüz günlük ışıktı.

İkincisi, lumen, ruhani ışıktı.

Sizi coşkuya ya da acıya götüren türden bir ışık.

Şimdi kendinden geçme ve acı hakkında on yaşımda bildiğimden daha çok şey biliyorum.

Soldaki Mısır firavunu ışık hakkında dini bir dönüşüm geçirdi.

Güneşe, Aten'e tapmaya başladı ve bu yüzden adını Akhenaten olarak değiştirdi.

Güneş ışığı okları ona ve karısı Nefertiti'ye doğru uzanıyor.

Kaldırma, dönüştürme, kutlama, tapınma.

Elektrik ışığı ise tekrar bir yenilik getirdi.

Bu, insanların gece boyunca daha uzun süre çalışabileceği...

ve genellikle daha fazla sömürülebileceği anlamına geliyordu.

Ev hayatı daha aydınlık, daha geniş oldu.

Peki ya şehirler?

Işık manzaraları.

Çocukluğumdan beri kuzey şehirlerini tercih ederim.

Yazın güney göz kamaştırıcıdır.

Finlandiya'da bir çocuk, her zaman sevdiğim türden bir kuzey akşamı.

Arkasındaki ışık manzarası.

Gökyüzü kasvetli, renk yok, sadece ışık.

Sonra trenin ışığı.

Ve su, kıvılcımlar gibi...

düşen ışık gibi...

bilim kurgu ışığı gibi...

rüya ışığı gibi.

Bir de küçük bir kadeh şarabımız var.

Bu sıradan bir bardak değil.

Büyük bir film yıldızı, Jane Russell...

onu Gentlemen Prefer Blondes filminde...

Marilyn Monroe ile birlikte görmüş olabilirsiniz.

Mavi bir fon üzerinde kırmızı elbiseler giyerek çıktıkları ünlü bir sahne vardır.

Ve Hollywood'un o yüksek rengi.

Biliyorsunuz, daha önce maviden bahsetmiştik.

Ve Jane Russell, o kadın, buraya bu daireye geldi.

Ve İskoçya'da birkaç gün kaldı.

Ve çok eğlendik.

Çok hoş bir kadındı.

Ve bu bardaktan buzlu çay içti.

Ve ben onu neredeyse hiç kullanmadım.

Ama burada uzanıp bakmayı düşündüğüm için ona bakıyorum.

Garip değil mi?

Ona baktığımı söylemek mümkün mü?

Bu bardağa bakıyorum ve onu düşünüyorum?

Cevabım evet.

Bardak ona benzediği için değil.

Ama ona dokunduğunu fark ettim.

Ve bu bir derece ayrılık.

Ve bu bir çeşit...

Bu bir hafıza görüntüsü.

Eskiden ondan e-postalar alırdım.

Jane Russell.

Saatlerdir yataktayım.

En son ne zaman bütün gün yatakta yattığımı bilmiyorum.

Ve bir sürü şey hakkında konuştuğumuzu hissediyorum.

Burada, bu karanlık odada yatarken bir projektör gibi olduğumu hissediyorum.

Sunset Bulvarı'ndaki projektör sahnesini biliyor musunuz?

Oturdukları yerde dumanı ve projektörü...

sanki onların düşünceleriymiş gibi görürsünüz.

Sanki bugün yaptığım şey buydu.

Renkler ve ışık hakkında konuştuk.

Işık, yani... çocukluk, bulanıklık ve her şey.

Ama şimdi insanların hayatlarındaki bir sonraki aşamaya geçmeliyiz.

Benim hayatım, sizin hayatınız, yani ergenlik.

Gerçeklik ve hayat tarafından...

bir şekilde ezildiğinizi hissettiğiniz o zaman.

Kendinize bakmaya başlarsınız.

Kendinize baktığınızı ve...

“Merhaba, çirkin” diye düşündüğünüzü biliyorum.

Bu şeye, yüzünüze bakarsınız ve onda bir tür ideal ararsınız.

Ve bulamazsınız.

Ve bence Snapchat ve selfie çağında, daha da fazla.

Kendi yüzünüzdeki kaygı manzarasını görmenin yolları var.

Başarısızlığı kendi yüzünüzde görmenin de bir yolu var.

Bu yüzden bunun hakkında konuşmalıyız.

Ve tabii ki bedenlere de bakmaya başlarsınız...

kendi bedeninize ve diğer insanların bedenlerine.

Ve işte...

potansiyel başarısızlığı orada da görmeye başlarsınız.

Gençliğimde Robert De Niro adında bir taksi şoförü gördüğümü hatırlıyorum.

Gömleğini çıkardığı ve elinde bir silahla durduğu bir sahne vardı.

Göğsünü gördüm ve işte bir göğüs, bir erkek göğsü böyle olmalı diye düşündüm.

Sonra kendi göğsüme baktım...

ve düşündüm ki, öyle değil.

Başarısızlık, başarısızlık.

Bu da bakmanın kötü yanlarından biri, bakmanın korkunç yanlarından biri.

Karşılaştırdığınızda hayal kırıklığına uğradığınız duygusu.

Ama iyi şeyler de var, yaşlandıkça fark ediyorsunuz...

vücudunuzla ilgili iyi şeyler de var.

Gözlerim, zaten söylediğim gibi, bana verdiği keyif… bir de bacaklarım.

Açık ara benimle ilgili en iyi şey bacaklarım.

Dünyanın en büyük şehirlerinden bazılarını yürüyerek geçtim.

New York, Berlin, Moskova, Los Angeles, Paris, Mumbai, Delhi,

Londra, Belfast, Cardiff, tüm bu şehirler, Dublin, Tahran.

Eğer bedenlerden bahsediyorsak, bence benimle ilgili en iyi şeyler...

beni en çok besleyen şeyler gözlerim ve bacaklarım.

Neyse, sanırım hikayemizin bundan sonraki kısmı bu.

Ergenler ve gençler.

Hazır mısınız?

Dans etmek istiyorum.

İskoç delikanlılar ve takımları.

Havai fişek gibiler.

Onlar yatak odaları, onlar dünyalar.

Sahne dekoru ya da kaya havuzu gibi odalar.

Buradan hayatlarını hayal ediyorlar.

Büyüdüm, bir genç oldum.

Kendimi gördüm.

Görsel dünyam yeniden gelişti.

Daha heyecanlı ve sıkıntılı hale geldi.

Başka ne olursa olsun, kendinize baktığınızda her zaman bir şok yaşarsınız.

Fransız ressam Gustave Courbet burada şok olmuş görünüyor.

Ne görüyor?

Egosunu mu?

Güzellik mi?

Nevroz?

Canlılık?

Saçlarını geriye atıyor ve sanki “Bu gerçekten ben miyim?” diyor.

24 yaşındaydı.

Marie Geneviève Boulia 1700'lerin sonunda kendine baktığında başka bir şey gördü.

Kendini beğenmişlik miydi?

Başını kaldırıp biraz çevirdi, şeklini, ortamını, kendi ortamını görmek için.

Alman sanatçı Albrecht Dürer...

burada benliğin şokunun ya da hazzının ötesini görüyor.

İsa Mesih'i simetrik, yakışıklı durgunluğu içinde görüyor.

Burada hiçbir titreme yok, tuvali aceleyle doldurma yok.

Oto portre bir aşk eylemidir.

Ayna kelimesi Latincede hayret etmek anlamına gelen mirari'den gelir.

Frida Kahlo gördüklerinden pek etkilenmemişti...

ama bakmaya mecburdu.

İşte o, Meksika ile Amerika Birleşik Devletleri arasındaki sınırda...

bir kaide üzerinde, bir oto portrede.

Sağ taraftaki duman fabrikaları ve gökdelenler...

onun nefret ettiği Amerika'yı gösteriyor.

Soldaki çiçekler ve kaktüsler, antik heykel...

ermiş ve güneşle ay arasındaki elektrik kıvılcımı...

onun tercih ettiği elementel Meksika'nın sembolleridir.

Neredeler?

Bu kadar basit mi?

Kahlo modernist ve solcuydu...

bu yüzden bacalara karşı değildi.

Üzerinde Ford yazıyor.

Ve Henry Ford kliniğinde düşük yapmıştı...

bu yüzden görüntü ulus kadar kayıpla da ilgili görünmeye başladı.

Sol üstteki güneşin sağ alttaki turuncu ısıtıcıda yankısı var.

Kahlo bu ulus rüyasında bir denge unsuru gibiydi.

Ben de biraz ülkeler arasında hissettim kendimi.

İrlandalıyım, İskoç’um, İngiliz’im, sanırım.

Bu farklı yerlerin imgeleri.

Her bir yerdeyim.

Her yerde kendimi görüyorum.

Bugünlerde kendini görmemek çok zor.

Her yıl 30 milyar civarında selfie paylaşılıyor.

Çoğunluğu kadınlar tarafından.

Bazı insanlar selfie'lerin narsist olduğunu söylüyor...

ancak bu tür bir suçlamada züppelik yok mu?

Sanatçıların kendi fotoğraflarını çekmesi sorun değil...

ama insanlık tarihinde ilk kez çoğu insan bunu yapabildiğinde...

buna banal deniyor.

Oysa insanların çektikleri selfie'lere bakın...

ya eğlenirken ya da ünlü yerlerde.

Ya da bir duyguyu kutlarken, bir duyguya tutunmaya çalışırken.

Orada olmakta ya da o andan zevk almaktayken.

Bu evrensel değil mi?

Ve hatta sevecen...

anın sevgisi...

geçen zamana bir yanıt.

Kendimin ve gençliğimin ötesinde başka ne gördüm?

Hoşlandığım insanlar, diğer bedenler...

bunun şiddetini hissettim.

Bu iki genç bir akvaryumun içinden bakıyor...

ama aynı zamanda kendi duygularının, beklentilerinin de içinden.

Bunu izlediğimde 13 yaşındaydım.

Birinin peşinden koşma isteği, onun kalçaları, onun dudakları.

Bakarken afallamıştı.

Sevinç, teslimiyet.

O gençlik yıllarının önünde tehlike vardı.

Sarıya karşı siyah.

Neredeyse güç alanını görebiliyordunuz.

İnternette artık bedenler her yerde.

Görülecek, şok edilecek, istismar edilecek, çarpıtılacak çok şey var.

Bedenlere bu kadar bakmak kötü, değil mi?

Bu hep böyleydi.

Ben gençken İrlanda Katolik dünyası böyle derdi.

Antik dünyadan bir hikaye...

bize bedenlere nasıl baktığımız hakkında bir şeyler söylüyor.

Sağdaki Actaeon köpekleriyle avlanıyor.

En solda tanrıça Diana'ya rastlar.

Ve yoldaşları çıplaktır.

Baktığı için onu cezalandırmak ister ve onu bir geyiğe dönüştürür.

Başındaki boynuzlar dönüşümün başladığını gösteriyor.

Dönüşüm tamamlandığında, köpekleri onu parçalara ayırır.

Baktığı için cezalandırıldı.

Baktığımızda böyle mi oluyoruz, geyikler gibi?

Gençken, bu sahneyi bir Avustralya filmi olan Walkabout'ta görmüştüm.

Onunla olmak istedim, ama aynı zamanda o olmak.

Suda, özgür, masum, ağırlıksız.

Bu beni bir geyik mi yapıyordu?

Geçenlerde bu denizanasını gördüm ve onun gibi ağırlıksız yüzmek istedim.

Ben de yanında yüzdüm.

Onu sevdim.

Gördüğünüz gibi çıplaktım.

Resimdeki tanrıça Diana'nın tam tersiyim.

Çıplak görülmek umurumda değil.

Bu beni teşhirci yapar mı?

Ya da sizin gözünüzde bir nesne?

Ve bu sizi bir röntgenci, bir geyik yapar mı?

Nazi dönemi fotoğrafçısı Leni Riefenstahl...

başka birinin objektifinin önünde kıvranıyor.

Şiddetli ırkçı bir rejime sempati duyuyordu.

Sonra bir fotoğrafçı olarak Sudan'a gitti...

ve bu gibi görüntülerle ilgilenmeye başladı.

Giyinikti, beyazdı, kadındı, Avrupalıydı.

70'li yaşlarında ne olmuştu?

19?

Ve çıplak?

Gücü vardı.

Bizanslı bir İsa ikonuna benziyor.

Ve onu bir çocuk gibi yönlendiriyor.

Adam adında bir çocuk...

Yunanistan-Makedonya sınırındaki Edomeni mülteci kampında.

Annesine onu çekmemin sakıncası olup olmadığını sordum.

Evet, diyor.

Suriye'den gelmişler.

Gözleri, bakışları, kameram tarafından çekildi.

Kayıt devam ediyor.

Ne olursa olsun...

ne olursa olsun.

Kameramı ondan almıyorum çünkü o artık bir oyuncak.

Bu, umursamamak mı?

Bu, umursamamak mı?

Bu kötü görünen bir röntgencilik mi?

Artık görmek çok kolay.

Ama bu görmeyle ne yapacağız?

Soldaki kadın gibi miyiz?

Almanya'dan gelen kültürlü bir vatandaş.

İkinci Dünya Savaşı'nın sonu.

Ve kendi rızasıyla öldürülen 56.000 kişiden bazılarını görmek için...

Buchenwald toplama kampına götürüldü.

Ama o başını çevirir ve gözlerini kapatır...

bakmayı iki kez reddeder.

Elbette bakmalıydı.

Ama bir araba kazasının yanından geçerken yavaşladığımızda da bakmalı mıyız?

Yoksa buna mı bakmalıyız?

2019'da Suudi Arabistan'da bir kadının kafasının kesildiği bildirildi.

Bu vahşetle yüzleşmek için kendimizi zorlamalı mıyız?

Görüntüleri dünya çapında göstermek onun gibi kadınlara yardımcı olur mu?

Bu sabah duşumu alırken...

tanıdığım evsiz bir kadının dışarıdaki çöp kutularımıza baktığını gördüm.

Çok erken bir saatti.

Görülmek istemiyordu.

Onu görerek ihlal mi ettim?

Bugün, akşam olmadan...

gözüm kesilip açılmadan önce bakma hikayemin sonuna gelmek istedim.

Ama Ekim kendi işini yapıyor.

Işığı ısıtıyor, güneşi batırıyor, toprağı yüreklendiriyor, gölgeleri uzatıyor.

Bugün politika ve yetişkinlik hakkında konuşmak istedim.

Ama onun yerine korkmaya başladım.

Yarın birinin sol gözüme bıçak saplamasını istemiyorum.

Doksan yıllık bir filmi düşünmeden edemiyorum.

Göz dilimi, ay dilimi, inek dilimi.

Louis Benwell'in gördüğü bir rüya.

Her tarafa bakıyorum.

Panik içinde bakabilir misiniz?

Bunca yıldan sonra içimde hangi imgeler gelişti?

Telefonumdaki büyükannemin fotoğrafını düşünmeye çalışıyorum.

Ray Charles'ı.

Ertesi Gün

Eğer öksüreceksen, bizi uyar.

Kalbimin atışını hissedebiliyorum.

Bu yüzden sevdiğim yerleri düşünmeye çalışıyorum.

Bana sakinleştirici veriyorlar.

Gözümü kesmeye hazırlanırlarken, gördüklerimi düşünüyorum.

Cézanne'ın optik gelişimi.

Dr. Pankaj Argharwal.

Kalküta'dan Bengal’li.

Sevdiğim bir yer.

Aklıma Bengal filmi "Devi" geliyor.

Asla unutamayacağım bir rüya sahnesi.

Karanlıkta çizilmiş üç göz.

Sonra ikisi kayboluyor.

Sonra Charmilla Tagore, aşağıdan aydınlatılmış.

Bakışları.

Hayatım boyunca, filmler benim fazladan gözlerim oldu.

Başka bir filmi düşünüyorum, Bianca Laser.

Bir ekran dolusu göz, tıpkı kesilmiş figürler gibi.

Film Paris hakkında.

Gözler bize bir şehre bir sürü farklı şekilde baktığımızı söylüyor.

Dün Edinburgh'a baktığım gibi.

Ve operasyon başladığında...

zihnim Charmilla'nın gözleriyle Paris'in gözlerini birleştiriyor.

Ve Alfred Hitchcock'un Spellbound filmindeki rüya sekansı aklıma geliyor.

Yıldız gibi gözler, Salvador Dali tarafından tasarlanmış.

Sakinleştirici görselleştirmemi mi sağlıyor?

Bugün kör olsam bile...

o gözler, o filmler aklımda olacak.

Ray Charles filmin başında bunu mu kastetmişti?

Kafamda o resim oyunlarını oynayabilirdim.

Çok samimi.

Pankaj gözümün önünü kesiyor.

Kataraktımı kırıyor.

Yeni bir katlanmış lens yerleştirdi.

Bir böceğin doğumuna benziyor.

Merceğin kıvrımlı kolları var.

Suyun altındaymışım gibi hissediyorum.

Mağaraya benzeyen bir şey görüyorum.

Sonra onu çiziyorum.

Günler sonra Pankaj bana...

diğer bazı hastalarının gördüklerinin resimlerini gönderiyor.

Kataraktlarını çıkarırken.

Bıçağın altında 21 dakika kaldım.

Zihninizin dolaşması için yeterince uzun.

İç gözünüzün dolaşması için.

Dr. Pankaj ve Shamila Tagore'u düşünmek zihnimi başka bir Bengal filmine götürdü.

The Music Room.

Yaşlı bir adam hakkında.

Hayatı daralıyor.

Müzik odasında oturur ve viski bardağına yansıyan avizeyi görür.

Küçücük bir dünya.

Bir mikro kozmos.

Bu sahne bana 42nd Street filmindeki bir dans numarasını hatırlattı.

Geometrik.

Bir çiçek gibi.

Başka bir mikro kozmos.

Başka bir kaya havuzu.

Ve buradan, zihnimin gözü elektron mikroskobu görüntülerine gidiyor.

Yeni görme türleri.

Görünür dünyanın çok ötesinde.

Bir mikro evren.

Suyun altındaymışız gibi.

Bu pullarla kaplı bir deniz yosunu.

Ve bunun bir tür nokta olduğu düşüncesi...

bana bunun gibi nokta resimlerini düşündürdü.

Georges Sura resimlerini atomlardan yapmak istiyor gibiydi.

Yazar Gertrude Stein...

Sura'nın gözlerinin gördükleri karşısında titremeye başladığını söylemişti.

Bakarken görebildiğinden şüphe etmeye başladı.

Gözlerim titriyor.

Yine korkuyorum.

Orta Doğu ve Kuzey Afrika'nın çoğunda nazar vardır.

Eski Mısır'da Ra'nın Gözü güneş tanrısının yıkıcılığını gösteriyordu.

Kötü niyetler geri teper, nazarlar kendilerine döner.

Ve dünyanın en büyük binalarından birinin içine bakın.

Ayasofya.

Kilise olan bir cami.

Ve ne görüyoruz?

Bir göz, kesinlikle.

İslam Kubbesi bana başka bir şey düşündürüyor.

Irak'ı.

Sekiz yüzlü yıllarda, Hunain ibn Ishaid orada yaşıyordu.

Gözün On Muamelesi kitabını yazdı.

Kitaptaki bir çizimde göz ortadadır.

Dış dünya aşağıdadır.

İç dünya, beyin, yukarıda.

Hunain, beyinden çıkan ve Numa adını verdiği bir tür dolaşımsal havanın...

resimdeki kırmızı kıvrımlı çizgiler boyunca aşağı inerek...

gözün arkasından içeri girdiğini...

oradan dünyaya yayıldığını, bir nesneye çarptığını...

ve o nesne tarafından yeniden şekillendiğini söyledi.

Daha sonra yeniden şekillenen Numa...

tekrar göze ve oradan da beyne geri dönüyordu.

İşte Hunain böyle gördüğümüzü düşünüyordu.

Yüz elli yıl sonra, yine şimdiki Irak'ta...

el-Hasan adında bir adam bunun tam tersini savundu.

Bakarken ışınların bizden değil, bize doğru geldiğini söyledi.

Bakmak bizi sömürgeleştiren bir tür istiladır.

Dünyaya boyun eğmektir.

Hayatlarımızı bu istilayı yöneterek geçiriyoruz.

El-Hasan'ın ayda kendi adını taşıyan bir krateri var...

ve yüzü Irak parasının üzerinde.

Hunain'in gözlerimizden dalgalar çıktığını düşünerek yanıldığını artık biliyoruz.

Yine de...

yeni çalışmalar bir bakıma o kadar da uzak olmadığını gösteriyor.

Sinirbilim, baktığımızda beynimizin arka tarafından ön tarafına...

ön tarafından arka tarafına göre...

iki kat daha fazla elektrik sinyali gittiğini ortaya çıkardı.

Bakarken bir şeyler yansıtıyoruz.

Norma Desmond gibi, bildiklerimizi, geçmişimizde olanları görüyoruz.

Bu dış dünyadan çok bizimle ilgili.

Bu yüzden bıçağın altında çok şey görüyorum.

Birkaç saat sonra gözüm ağrıyor...

sanki cam kırıkları varmış gibi.

Bu göz maskesini yırtıp atmak istiyorum.

Dün ve bugün ne gördüm?

Bakmanın hikayesi nedir?

İş hayatlarımız, aile hayatlarımız, cinsel hayatlarımız olduğu gibi...

bakış hayatlarımız da var.

Kaç tane gün batımı gördünüz?

Kaç tane ceset?

Onlar içimizde...

o şeyler.

Bazen onlara ekleriz...

çoğu zaman da yansıtırız.

♪ Söyledikleri, senin için ♪

♪ bir alev gibi olacak. ♪

♪ Hayatıma girdin. ♪

♪ Ve iyi olmam gerekirken... ♪

♪ Yine de umurumda değil. ♪

♪ Beni öyle heyecanlandırıyorsun ki... ♪

♪ Tek bildiğim şu Ruby, sensin. ♪

♪ Beni öyle heyecanlandırıyorsun ki... ♪

♪ Tek bildiğim şu Ruby, sensin. ♪

Bir ömür önceymiş gibi geliyor.

2031'de İsveç'e taşındım.

Ve hayır, durun, bunu söylemeden önce...

o zamanki operasyonun başarılı olduğunu söylemeliyim.

Bana sol gözümün öncesi...

ve sonrası taramalarını gösterdiler.

Yeni gözümle çok net görebiliyordum.

Dünya daha taze görünüyordu...

ve o plastik lens hala orada.

Sağ gözüm biraz soldu...

ama makula dejenerasyonu tedavi edildi ve iyi durumda.

Bu sol göz...

lensi değiştirildikten 30 yıl sonra...

birçok İsveç yazı gördü.

Ve yaklaşık 10 yıl önce, Vormland'da bunu gördü.

Kafamdaki resim kitabına girdi.

Paul Cézanne İsveç'e hiç gelmedi...

o yüzden beyaz bir geyik görmedi.

Bu cümleyi, yani içimizde gelişen optik deneyimi...

hayatının son yılında yazdığını yeni keşfettim.

Benim yaşlandığım gibi...

o da bakış hayatının geliştiğini fark ettiğinde yaşlanmıştı.

Ve sanki ancak yaşlılığında...

yeni, gerçekten keskin bir şekilde bakmaya başlamış gibi hissetti.

Fransa'daki evine gittim ve dalından bir parça kopardım.

Yaşlandığınızda, milyonlarca şey görmüş olursunuz.

Ingrid Bergman, 63 yaşında...

burada İsveç'te.

Kırmızı gözleri ve dudakları...

sıcak, yıllanmış renkler.

Onu gözyaşlarına boğan şeye soldan bakıyor.

1942...

yine Ingrid.

36 yıl önce...

şimdi bir asırdan fazla zaman önce.

Aynı kompozisyon...

yine sola bakıyor.

Daha parlak bir ışık.

Neredeyse efsanevi.

Yaşlı Ingrid genç haline dönüp baktığında ne düşünürdü?

36 yıllık bir bakışı görürdü.

“Bu gözler neler gördü?” diye düşünebilir.

İsveç'in karanlık kışlarında büyüdü.

Ama sonra Kaliforniya'nın sürekli güneş ışığında...

projektör ışığında bir film yıldızı oldu.

1942'deki kadının bilmediği şeyleri biliyordu.

Nazilerin yenileceğini.

Dört çocuğu olacağını.

Yeni, görsel olarak daha gerçekçi filmler yapmak için...

Hollywood'un parlaklığını reddedeceğini.

Belki de ancak yaşlandığında...

kendini genç görebilecekti.

Kendi şelalesini.

Hep aynı şelale...

asla aynı su değil.

Belki de sükûneti görürdü...

çünkü karmaşayı tanımıştı.

Belki de sevilmiş hissederdi, çünkü sevilmemişti.

Bakışının hikayesini görecekti.

Geç bakmanın çoğu zaman kıyaslama olduğunu fark ettim.

Bu iki Bergman'a baktığımızda, onlarda kendi yaşlılığımızı görüyoruz.

Ya da zamanı görüyoruz.

Bazı köpekbalıklarının 400 yaşından büyük olabileceğini düşünüyorlar.

Martin Luther görsel dünyanın putperest olduğunu söylemeden önce...

bakmaya başlamış olabilir mi?

Büyük Katerina St. Petersburg'u bir saraya dönüştürmeye çalışmadan önce?

Peki bu köpekbalıklarının yaşını nereden biliyorlar?

Öldüklerinde, bilim adamları gözlerinin lenslerini kesip çıkardılar.

Ve içlerindeki karbon-14 miktarını ölçtüler.

Anılar, keşifler, korkular ve bakmanın şokları.

İşte bir şok.

Kocaman koltuğunda küçük bir adam için büyük bir ofis.

Kamera sanki bir hikayeye çekilmiş gibi yavaşça içeri giriyor.

Bir anı.

Görsel bir anı.

Görsel bir hafıza.

1896'da feribotla Jersey'e geçiyordum.

Biz ayrılırken, başka bir feribot yanaşıyordu.

Ve üzerinde binmek için bekleyen bir kız vardı.

Üzerinde beyaz bir elbise vardı.

Beyaz bir şemsiye taşıyordu.

Ve onu sadece bir saniye gördüm.

O beni hiç görmedi.

Ama o kızı düşünmediğim bir ay geçmediğine bahse girerim.

Bu adamı düşünmediğim bir ay geçti mi?

Belki de.

Ama bir yıl değil.

Onun yüzünü hiç görmedim.

Onun gördüklerini hiç görmedim.

Ne hikâyemiz varmış.

Başkalarının nasıl gördüğünü merak ettik.

Zamanın ötesine ulaştık.

Kendimi bir denizanasıyla hayal ettim.

Bir geyikle.

Kendimizi aştık.

Ve aştığınızda, sınır nedir?

Bir kuş buna baktığında, ne görür?

Bir istiridye kabuğu mu?

Bir şelale mi?

Bir yıl önce, İskoçya'da Stonehaven'daydım.

Kameramı çıkardım ve bunu çektim.

Yaşadığım hayatı düşündüm.

Ağaç bana Abbas Kiarostami'nin İran filmlerini hatırlattı.

İçine dalmak ve yosunlar gibi çırılçıplak yüzmek istedim.

Bir denizanası gibi.

Ama bunun için çok yaşlıyım.

Virginia Woolf'un yazdığı bir şey geldi aklıma.

Göz bir madenci değildir, bir dalgıç değildir...

gömülü hazinenin peşinde koşan biri değildir.

Bizi akıntıya bırakır.

Dinlenir...

duraklar.

Beyin bakarken uyur.

Kafamdaki gömülü görsel hazineyi düşündüm.

Uyuma vaktimin geldiğini biliyordum.

Ama hissettim, neydi o kelime?

Neşe.

Deniz yosunlarının slalomunu görebildiğim için tam bir sevinç.

Rüzgar çıktı.

Daha fazla titreme, dalgalanma, güç.

Ve Ray Charles'ın yanıldığını anladım.

Modern hayattaki bazı şeyleri...

görmeye katlanmak zorunda kalan bizler için üzüldüğünü söyledi.

Ama biz gördüklerimize katlanmıyoruz.

Ben katlanmıyorum.

Bu bir yük değil.

Yükün tam tersi.

Doğru kelime nedir?

Aklıma gelmiyor.

Ama gözümde canlandırabiliyorum.

Çeviri: nutuzar