Original subtitles

Met grote droefheid en medeleven deel ik heden het land mede...

...dat onze grote leider en roerganger Fidel Castro Ruz is overleden.

Ter ere van het overlijden van Fidel Castro...

...roept Cuba op tot negen dagen van nationale rouw.

Kwam Compay Segundo hier ook? - Die is hier nooit geweest.

Echt nooit?

Men zei Segundo dat de Buena Vista Social Club ergens die kant op was.

En toen ging hij daarheen?

Dat zat ook in een documentaire. Hier is hij nooit geweest.

Hij heeft hier geen stap gezet? Maar dit is de echte plek?

De enige echte.

Dit is de echte locatie. De échte Buena Vista Social Club.

De plek waar hij ooit was. De sociëteit voor zwarte mensen.

Voor zwarte arbeiders...

...en het is een beroemde plek.

Maar het was ook een beroemde plek in het verleden.

Niet alleen na de plaatopnames, de beroemde muziek en de bla-bla-bla.

Het was ooit een belangrijke plek.

Dit was de garderobe.

De mensen kwamen hier aan... - En leverden hun jassen en hoeden in.

Hun hoeden en jassen.

En dan gingen ze dansen.

Dit hele terrein was de Buena Vista Social Club.

Een sociëteit voor zwarte mensen.

Ze traden hier op en ze dansten hier ook.

Nu is het een sportschool en een heel moderne trouwens.

Stel je voor dat hier een podium stond.

Het was een grote danshal.

En deze muur moet je wegdenken.

Dit is de originele vloer.

Op deze vloer dansten de mensen en genoten ze van het leven.

Als in de film of in een droom...

...nu ineens? Word je nu alsnog beroemd?

Nu je geen stem meer hebt en nauwelijks nog kunt lopen?

Nu je een stok nodig hebt?

Nu alsnog?

Wat weten deze mensen echt over Cuba?

Over de geschiedenis van ons land?

Wat weten ze van onze ontberingen?

HET PRE-KOLONIALE VOLK, DE 'TAÍNO' WAS BEROEMD OM HUN MUZIEK

SPANJE EISTE CUBA OP IN 1492

DE INHEEMSE BEVOLKING WERD BIJNA HELEMAAL UITGEROEID

1500 SLAVEN KOMEN AAN VANUIT AFRIKA

1844: HET JAAR VAN DE GESEL

GEWELDDADIGE ONDERDRUKKING VAN HET ABOLITIONISME

1886: DE SLAVERNIJ WORDT AFGESCHAFT IN CUBA

JAREN '80: DOOR DE MIX VAN EUROPESE EN AFRO-CUBAANSE MUZIEK

ONTSTAAT DE SON-MUZIEK OP OOST-CUBA

DICHTER JOSÉ MARTÍ VERSTERKT DE ONAFHANKELIJKHEIDSBEWEGING - 1895

1899: CUBA WORDT ONAFHANKELIJK VAN SPANJE

ROND 1900 WORDEN AFRIKAANSE TROMMELS

INCLUSIEF DE AFRO-CUBAANSE CONGA VERBODEN

1922: CUBAANSE RADIO VERSPREIDT SON MUZIEK OVER HET HELE EILAND

ROND 1940 HERINTRODUCEERT ARSENIO RODRÍGUEZ CONGAS IN ZIJN OPTREDENS

JAREN '50: HET GOUDEN TIJDPERK VAN CUBAANSE MUZIEK

1997: HET BUENA VISTA SOCIAL CLUB ALBUM WORDT UITGEBRACHT

Bedankt voor jullie komst.

Welkom op de persconferentie voor de eerste live optredens van de Buena Vista Social Club.

Het album is wereldwijd al bijna 500.000 keer verkocht.

Het heeft een Grammy gewonnen.

En Wim Wenders maakt een documentaire.

Hoe is het allemaal begonnen? - Sorry, ik begrijp het niet.

Welke weg hebben jullie bewandeld?

Met Juan de Marcos hadden we 't over een album met een big band.

Met de sterren van de jaren '50.

Tevens wilden we een album maken met Oost-Cubaanse en Afrikaanse musici.

Ik vroeg Ry Cooder om mee te doen en hij zei 'ja'.

Maar de Afrikanen kwamen niet opdagen en dus werd 't zoals 't nu is.

Ik wilde een project, gebaseerd op Cubaanse roots, op onze voorgangers.

Nick en ik praatten erover en hij wilde dit project dolgraag aanpakken.

Ry Cooder is een held van me.

In die tijd stuurden we nog faxen en ik liet Ry weten waar ik mee bezig was.

Even later zegt de receptioniste: 'Telefoon op lijn 2' Ik zeg: 'Wie is het?'

'Ry Cooder'... natuurlijk, heel grappig.

Ik neem op en zeg: 'Hallo?'

Ik hoor een stem die zegt: 'Is dit Nick Gold?'

De studio is fantastisch. Als je binnenkomt, voel je je meteen thuis.

De nadelen zijn nogal komisch.

Het grootste nadeel is dat er regen door het dak komt.

Dit is pure historie; er wordt hier al 50 jaar muziek opgenomen.

Misschien ben ik een romanticus, maar volgens mij kun je dat voelen.

Als scholier in Londen, werkte ik in een jazz winkel...

...en vond een plaat van ene Arsenio Rodríguez.

Zoiets had ik nog nooit gehoord en ik werd verliefd op Cubaanse muziek.

Hier liggen alle tapes opgeslagen van de voorbije 40 jaar.

Opnames van iedereen.

Schitterend.

Toen Marcos begon over zijn droomproject...

...zei hij ineens: 'Die pianist leeft nog en speelt op Cuba.'

Vervolgens zei hij hetzelfde over de trompettist.

Ik nam aan dat ze niet meer speelden, of dood waren.

Hij zei dat hij Arsenio's originele pianist had gevonden: Rubén González.

Arsenio woonde twee deuren verderop.

En ik hoorde hem elke dag zijn tres spelen.

Hij zei, 'kom hierheen' aangezien hij blind was.

Hij streek met zijn hand over mijn gezicht.

Ik vroeg wat ie deed en hij zei: 'Je bent een knappe vent.'

Maar ik antwoordde: 'Nee, ik hou vooral van muziek.'

Hij gaf me de bijnaam El Bonito en de week daarop speelde ik in zijn band.

Tot de jaren '40 was het spelen op conga's in Cuba verboden.

Het deed de machthebbers denken aan de Afrikaanse trommels tijdens de slavernij.

De eerste die de conga's introduceerde in zijn band was Arsenio Rodríguez.

Arsenio is één der grootste Cubaanse muzikanten in onze geschiedenis.

Hij was de grondlegger van alle aspecten van salsa...

...van mambo. Van alles wat dansbaar is in de wereldwijde Latin muziek.

Ik speelde en dan zei hij: 'Doe het nu zo, dan klinkt het beter.'

En zo kreeg ik de Cubaanse muziek onder de knie.

Ik had een piano, maar er kwamen termieten in.

Die beestjes begonnen het hout op te eten...

...en verwoestten uiteindelijk de piano.

De deur was open en hij rénde letterlijk naar de piano.

Nou ja, rennen... zo hard hij kon. Hij was al oud.

Ik wilde de belangrijkste, Cubaanse trompettist hebben van de laatste 40 jaar...

...Guajiro Mirabal.

Ik heb 30 jaar in The Tropicana gewerkt.

Ik legde me toe op descarga: geïmproviseerde, Cubaanse muziek.

Niet om op te scheppen, maar ik was de beste op Cuba.

Eliades Ochoa...

Hoe gaat ie, cowboy? Goed je te zien.

Eliades Ochoa is het boegbeeld van country muziek.

Dit is mijn buurt.

Ik ben hier verderop geboren.

In de bergen van de provincie Santiago de Cuba.

In Santiago gebeurt iets speciaals:

...want we zijn een fusie tussen Spaans, Afrikaans en Cubaans.

In alle hoeken en gaten wordt er gitaar gespeeld, en conga.

Hier drink je rum zonder ijs.

De mensen vieren feest tot in de kleine uurtjes.

Mijn vader en moeder hadden beiden geen werk.

Er waren zes kinderen. Het leven was dus heel hard.

Als kind verdiende ik wat door in bordelen en kroegen te spelen.

Dit was de rosse buurt.

In al deze straten zaten peeskamertjes.

En de meisjes daar hielpen me enorm.

Pío Leyva was één der grootste soneros.

Niemand heeft me leren zingen.

Ik zing wat mijn hart me ingeeft.

De belangrijkste bassist van de oude garde was absoluut Caichito López.

Zelf wilde ik viool spelen...

...maar mijn opa dwong me bas te spelen, als familietraditie.

Mijn familie telt 30 bassisten.

Ongeveer.

Barbarito Torres is de beste laúd speler van zijn generatie.

Mijn peetvader was één der beste laúd spelers van Cuba, Luciano Monet.

Op mijn 10e kreeg ik ook zo'n instrument.

Gaandeweg verwerkte ik andere stijlen in de traditionele muziek.

Zelfs funk en rock.

Ze noemden me de 'Jimi Hendrix van de laúd.'

In mijn hoofd stroomt een oceaan van muziek.

Als ik improviseer, stroomt alles door elkaar en wat eruit komt is mijn creatie.

Ik kwam in de studio aan...

...en Ry Cooder liet me iets horen wat ik exact na moest spelen.

Wat hij liet horen, was een traditioneel Cubaans liedje.

Er zat een laúd solo in dat nummer.

'Dat ben ik!', zei ik. De muzikant op Ry's cassette was ik.

Ik ben 90 jaar en een beetje.

Dus wat is mijn geheim?

Niets overdrijven.

Niets overdrijven met niks.

Luister.

Als ik kip eet 's avonds, neem ik 'n kleine portie...

...zodat mijn eten me niet gaat vervelen.

Zodat ik me de volgende dag weer kan verheugen op die kip.

Het tweede geheim betreft de liefde. - Dat interesseert me!

Als het om liefde gaat, doe ik hetzelfde als met die kip.

Compay is net de Bijbel, omdat hij simpelweg alles wist.

Hij heeft een eeuw geleefd.

Ik ben één van de originele son muzikanten van Santiago.

Dat is mijn muziek en ik stop niet.

Son muziek is de essentie van de Cubaan.

Voor ons is muziek net als eten.

In echt zware tijden hebben we altijd muziek gemaakt...

...die ons volk hielp te overleven.

Son is de muziek van de laatste slaven in de 19e eeuw.

Afrikanen van diverse afkomst brachten hun muziek mee...

...wat zich mengde met Europese muziek.

Son is de bron voor alle tropische dans- muziek op het Amerikaanse continent.

Ik ben hier geboren in 1907.

Mensen speelden hier tot in de vroege uurtjes muziek.

Ons gezegde 'Tot de Hete Chocolade- melk' betekent 'Tot Zonsopgang'.

Ik richtte het duo Los Comprades op.

De leadzanger noemde je Compay Primo.

Aangezien ik tweede stem zong, werd ik Compay Segundo.

Iemand zei me: 'Je moet naar Havana gaan, ze zijn daar dol op je gitaarspel.'

Ik kwam niet verder dan Bayamo.

En ik ging linea recta naar de sigarenfabriek.

Ik had sigaren leren rollen op mijn 14e.

Ik werkte door tot ik de busreis naar Las Tunas kon betalen.

Uiteindelijk kwam ik in Havana aan in 1934.

Havana was een drukke, levendige stad.

Er was veel muziek in de gesegregeerde clubs.

Er waren clubs voor blanken.

En clubs voor kleurlingen.

Tijdens de jaren '30 was het racisme heel heftig.

Mijn vader was muzikant. Hij trad nog op met Arsenio.

Hij moest spelen voor één peso tot de laatste zuiplap wegging.

Zwarte muzikanten mochten niet in de clubs spelen voor blanken.

Er waren, zoals gezegd, clubs voor arme kleurlingen...

...zoals de Buena Vista Social Club.

De populairste was Buena Vista.

De club was klein, maar de patio was enorm groot.

Ik speelde bijna elke dag in clubs.

In de cabaretclubs waren de orkesten geheel blank.

In de 'National' kwamen kleurlingen, maar niet de pikzwarten.

Ze kozen de gasten uit en zeiden: 'Een tintje minder donker, graag.'

Dit was ooit ook een 'social club'.

'n Fenomeen.

Ik speelde hier in het orkest toen ik 17 was.

We hebben een gezegde dat luidt: 'Een herinnering is een herbeleving.'

In de studio hoorde je Rubén spelen.

En even verderop zat Compay te broeden op wéér zo'n miniatuurmeesterwerk.

Vlak daarnaast speelde Eliades guajiro. Van alles en allemaal bij elkaar.

Ry had een dictafoon en nam alles op.

De volgende dag liet ie dan iets horen en zei: 'Wat dachten jullie hiervan?'

Ry zei: 'Hebben we ook 'n zanger met 'n zachtere stem?'

Barbarito stelde Ibrahim Ferrer voor, die met Los Bocucos had gezongen.

Ik zat thuis schoenen te poetsen.

Ik had geen werk.

Iemand vertelde me dat ze me zochten.

'Hoezo? Wie zoekt me dan?' Het bleek Juan de Marcos te zijn.

Ibrahim was één van de allerarmste. Hij poetste schoenen om te overleven.

Ik zat vol wrok en wilde niet meer zingen.

Ik wilde niet meer leven.

Omdat ik zo teleurgesteld was...

...in de muziek.

Dat probeer ik je uit te leggen.

Ik was uit teleurstelling gestopt met de muziek.

Maar hij zei: 'Ze betalen je ervoor.' Toen zei ik al snel: 'Vooruit dan maar.'

Ik verkleedde me, waste mijn gezicht en ik vertrok.

Ibrahim kwam opdagen met schoensmeervlekken op zijn broek.

Eliades zag hem en begon een nummer uit Santiago te spelen, Candela...

...en Ibrahim begon meteen te zingen.

Dus het ijs was gebroken.

Het was het nummer Ay Candela, van Faustino Oramas. Wat ik altijd al zong.

Ik begon mee te zingen...

...niet beseffend dat ik 'beoordeeld' werd.

Ik zou geen solonummers opnemen, maar achtergrondzang doen.

Rubén was rusteloos en begon te improviseren op de piano.

Ik zei dat hij Dos Gardenias moest spelen.

Hij begon Dos Gardenias te zingen en zodra hij zijn mond opendeed...

Shock... het was schitterend.

Juan de Marcos en mijn maatje Ry...

...en Nick...

...zij hebben me ontdekt.

Omara was beneden aan 't opnemen en kwam naar boven.

Toen ik Ibrahims mooie lieve stem hoorde, kreeg ik kippenvel en moest ik huilen.

Ik kende die stem.

Omara is één van onze allerbeste zangeressen.

Juan de Marcos vroeg of ik ook een nummer wilde zingen.

En ze vroegen: 'Welk nummer wordt het?'

Ik wilde graag Veinte Años zingen.

Mijn vader leerde me dat liedje toen ik 4 jaar was.

Dit was destijds het dak boven mijn hoofd.

Ik heb hier altijd gewoond als meisje.

Buiten, daarachter, was een patio. Die is verbouwd.

Die is hetzelfde. - Wij hadden een andere vloer.

Hier was een kleine badkamer, maar zij hebben 'n nieuwe gebouwd.

We waren hier heel gelukkig.

Hoewel we af en toe niks te eten hadden en alleen suikerwater hadden.

We waren heel arm. Maar onze liefde deed ons voelen als miljonairs. Snap je?

In dit kamertje leerde mijn vader me Veinte Años.

Ik moest naast hem komen zitten en hij zou me een liedje leren.

Mijn moeder was blank en kwam uit een gegoede familie.

Mijn vader was zwart. Zijn moeder was werkster in haar huis.

Ze speelden samen als kinderen, onbewust van raciale spanningen.

Ze werden verliefd.

En haar familie onterfde haar.

DE SLAVENDOCUMENTEN VAN OMARA'S OPA

Mijn vader voorspelde dat ik een goede zangeres zou worden.

Ik had geen idee.

In 1952 richtten mijn zus Haydée en ik...

...een dames zangkwartet op.

We noemden het Cuarteto D'Aida.

Mijn droom was eigenlijk ballerina te worden.

Elk jaar deed ik auditie voor klassiek ballet.

Ik was de beste, maar elk jaar liep ik huilend weg omdat er wéér geen plek was.

Ik snapte niet dat alleen blanken klassiek ballet mochten dansen.

Want wat zingen betrof, dat mocht iedereen doen.

Compay Segundo heeft in dat huis daar gewoond.

Toen Compay Segundo korte tijd in Havana woonde...

...woonde hij op die hoek op de bovenste verdieping.

Ik deed nog eens auditie bij hem thuis en ik zong later mee in zijn groep.

Ze is een heel goede zangeres, de beste van de besten.

Ik zong tweede stem op Veinte Años.

De eerste opname was meteen goed. Schitterend.

Ry Cooder zei dat Omara Portuondo de Cubaanse Sarah Vaughan was.

Ik zei: 'Nee, Sarah Vaughan is de Amerikaanse Omara Portuondo.'

Dat is het.

Tegen het einde van de sessies wisten we dat we iets ongelooflijks in handen hadden.

En op een gegeven moment besloten we ook wat de titel moest worden.

Er staat een dansnummer op, Social Club Buena Vista, en dat vatte alles samen.

De atmosfeer voelde ook aan als een 'social club'.

'Buena Vista Social Club' werd de titel...

...en niet 'The Eastern Album'. Een slimme zet, lijkt me.

Die foto laat Ibrahim zien, die op de tweede dag aan komt wandelen.

De eerste dag had ie nog geen idéé. Hij had al jaren niks meer opgenomen.

De volgende dag droeg hij witte schoenen en een gestreken overhemd.

Hier staat hij op het punt de studio binnen te gaan.

We zijn familie.

Familie.

Laten we een toost uitbrengen.

Want ik mag wel zeggen dat het vandaag...

Een speciale dag is?

Voor ons.

Dit is...

Hef het glas!

Ter ere van...

Dit is voor... - Wie?

Benny.

GESLOTEN

Ik wil graag een pak laten maken. In fel rood.

Eerlijk gezegd moet het verleidelijk worden.

In dat geval zullen we ons uiterste best doen.

Wereldmuziek is geen rock 'n roll. Er zit geen grote maatschappij achter...

...of een budget om journalisten de muziek te laten promoten.

Wij moeten optreden.

Maar de Buena Vista Social Club was geen band, geen supergroep.

Het was een groep muzikanten en de meesten waren al met pensioen...

...dus moesten we een band samenstellen.

Maar Omara werkte met haar eigen band, Eliades met Cuarteto Patria.

Dus ik selecteerde Rubén González...

...Ibrahim Ferrer...

...en we vlogen naar Londen om de muziek voor het eerst te presenteren.

Toen ik Ibrahim bij de band haalde, bleef hij altijd op de achtergrond.

Ik zei dat hij naar voren moest gaan.

Ik moest hem letterlijk naar voren duwen. 'Jij bent mijn frontman'.

We deden enkele optredens in Engeland.

Heel succesvol in cultureel opzicht, veel journalisten.

Toen veranderde alles en verkochten we steeds méér albums.

Ibrahim improviseerde heel goed.

Hij kon heel goed inhaken op wat er ter plekke gebeurde en erover zingen.

kijk die prachtige vrouw daar toch staan

ze danst op de danzón

die nam ik voor je mee uit Cuba

zodat jij helemaal los kon gaan

Het is geen Freestyle hiphop...

...want het moeilijke is dat hij het zingt.

Ik wil jullie voorstellen aan mijn vriend: Juan De Marcos.

Dat is de magie van Ibrahim en de Cubaanse son.

Marcos was op tournee, Eliades' groep ook en Omara was op stap met háár band.

Ons viel op dat twee van hen, soms alle drie, min of meer dezelfde stad aandeden.

Dus wilden we proberen om ze allemaal in één show te presenteren.

Toen kwam Wim Wenders ook langs om de Buena Vista documentaire te filmen.

Over twee dagen doen jullie je eerste live show. Zijn jullie er klaar voor?

Die vraag beantwoord ik zaterdag rond elf uur.

's Avonds? - Inderdaad, na het concert.

Je hoeft alleen je gitaar te stemmen.

Zeg niet dat ik oud ben. - Welnee, maar je gitaar is niet gestemd.

Ik weet wat ik doe. - Weet je ook dat je vals staat?

En je weet dus dat je even moet stemmen? - Die stemapparaten liegen.

Ze liegen omdat ze zelf gestemd zijn door machines.

De machines liegen.

Je kunt morgen niet vals spelen voor 2000 mensen.

Het is een grootschalige operatie.

Ik voel me rot om een gat te maken in 'n gitaar uit 1960.

We spelen het in G!

Grote God... luister dan naar de muziek!

Nee, luister naar hem! Hij speelt in G.

Dit is de goede toonsoort.

Dit is G.

Dit is G.

Het is gewoon hetzelfde.

Wat wil je nou nog meer?

Alsof ik tegen een idioot sta te praten!

Dezelfde toon en hij zeurt maar door!

Omdat ik oud ben! - Je bent niet oud, je bent gek.

Goed, daar gaat ie.

Is het een mysterie of zo?

Niks mysterie, het gaat gewoon verkeerd.

We zijn knettergek... toch, Wim?

Jij zou toch nooit een film maken na slechts twee dagen repeteren?

Dit is doodeng. - En volkomen krankzinnig.

Zo is 't goed.

Ik ben 't anders gewend te doen.

Maar nu begrijp je het.

Je krijgt één solo en dat is 't.

En let op wanneer je moet stoppen.

Ik zing sinds mijn 7e en ik doe dit al 40 jaar.

Wat dacht je van 90 jaar?

Zoek maar een andere oude man die zo gitaar kan spelen!

Zoek maar een ander!

Mijn sigaar!

In de late jaren '80 was Compay Segundo met pensioen.

Ik maakte een rustige periode door, zoals alle artiesten.

Je werkt en je werkt maar en dan neem je pauze.

Tijdens die rustige periode kon ik veel liedjes schrijven.

Om liedjes te schrijven moet je relaxt zijn, dus ik ging naar het strand.

Compay kwam terug naar Santiago.

Hij stelde zich netjes voor: 'Ik ben Compay Segundo'.

Stel je voor... ik was altijd al een grote fan!

Hij wilde dat ik zijn muziek zou spelen...

...zodat hij wat auteursrechten kon opstrijken.

Hij zocht in zijn zakken en haalde een cassette tevoorschijn...

...en hij dacht dat er een nummer op stond waar we wel wat mee konden doen.

Ik speelde de cassette af en ik hoorde het beroemde Chan Chan.

Dat nummer gaat over Juanica en Chan Chan.

Ze lopen door het zand en de branding...

...en Chan Chan raakt een beetje opgewonden...

Ik heb Chan Chan zelfs voor de Paus in het Vaticaan gespeeld.

En volgens mij vond hij het prachtig.

Eén van de allermooiste bijkomstigheden was dat Ibrahim er was.

Die ik al zolang ken en lief heb. Ik ontmoette hem 50 jaar geleden.

Het is me een genoegen Cuarteto d'Aida aan u voor te stellen.

Ik zong met ons kwartet en hij deed de achtergrondzang voor Pacho Alonso.

Ibrahim en ik vonden elkaar in onze liefde voor muziek.

Die zoetgevooisdheid in zijn stem geeft zijn karakter weer.

Er is een liedje dat Good Person heet.

Qua titel zou men dat nummer aan hem moeten opdragen.

Hij had een moeilijke jeugd en groeide straatarm op.

Hij was een fantastische zanger, maar hij had de mogelijkheden niet.

Zo is 't leven. Hoeveel mensen zouden er ook succesvol zijn als ze de kans kregen?

Als je zover bent, Ibrahim.

Dus jullie willen dat ik de korte versie van mijn levensverhaal vertel?

Volgens mijn moeder was mijn vader een zanger...

...en werd ik geboren tijdens een 'social club' dansfeest.

Ik werd opgevoed door mijn moeder.

Ze stierf toen ik 12 was.

Daarom draag ik altijd deze staf bij me.

Voor mij is dit mijn moeder... mijn alles.

Zo draag ik haar altijd bij me, sinds ik haar verloor op mijn 12e.

Ik was nu alleen, dus moest ik van school af om mezelf te onderhouden.

Hier werkte ik vroeger.

Ik moest balen suiker tillen van wel 140 kg.

En ik was maar een mager jochie.

Kijk die littekens maar, die gaan nooit meer weg.

Men zei me dat ik, na de dood van mijn moeder...

...slechts gewekt kon worden met zang.

Muziek is mijn hele leven.

De son bereikte Santiago de Cuba via de bergen.

En precies hier begon ook de Cubaanse Revolutie.

Ze komen beide uit dezelfde wortels voort.

Muziek is zó belangrijk voor ons...

...dat tijdens de revolutie Fidel zelfs zijn eigen 'Rebel Quintet' had.

Ze traden soms live op vanuit de bergen.

Ze brachten covers van belangrijke Cubaanse nummers.

Wel met andere teksten, om de politieke situatie van het land te weerspiegelen.

Er was weliswaar een politieke crisis, maar de muzikanten hadden meer podia...

...vanwege de hotels en casino's die Batista had gebouwd.

Met de Amerikaanse maffia.

De jaren '50 waren de gouden jaren voor de Cubaanse muziek.

Maar het Cubaanse volk had het zwaar, door de corruptie van Batista's regering.

Toen de Revolutie overwon, vierde iedereen dat op straat.

Iedereen was er vóór.

Ze steunden Fidel Castro en hen die hun leven gaven...

...zodat Cuba voor de Cubanen werd.

We wilden geen rijke multinationals.

We wilden geen slaven zijn. Dat ligt erg gevoelig.

Mensen vroegen Fidel of de segregatie in clubs zou voortbestaan...

...en hij antwoordde: 'Geen idee, maar iedereen moet dansen met de revolutie'.

Fidel probeerde met een pen het racisme af te schaffen in Cuba.

Fidel sloot alle 'social clubs' en hij stichtte een democratischer samenleving...

...althans, hij probéérde het.

Het werd 'Operatie Peter Pan' genoemd.

'n Propagandacampagne om mensen hun kinderen naar Miami te laten sturen.

Het leek wel een epidemie.

Vele moeders stuurden hun kinderen naar Noord-Amerika, en mijn zus deed 't ook.

Gescheiden zijn van je kind is zwaar.

Ze veranderde van gedachten en probeerde haar terug te halen. 't Meisje wilde niet.

Uiteindelijk verhuisde mijn zus naar Miami om bij haar kind te zijn.

Het was vreselijk.

Je moet soms dingen accepteren. Je kunt mensen niet sturen.

Zo ging ik solo in 1967.

Mijn zus was bang om solozang te doen omdat ze heel verlegen was. En ik ook.

Ik moest 't nog zien of ik wel solozangeres kon zijn.

Dit is een show die ik gaf in Vietnam, China en Korea.

Al die jaren deed Ibrahim de achtergrondzang voor Pacho Alonso.

Hij vertelde dat hij solozanger wilde worden en ik zei dat 't ging gebeuren.

Maar het was nog steeds niet gebeurd.

Hij had 't niet in zich om mensen voorbij te streven.

Hij wachtte geduldig op zijn beurt.

Kom eens hier, Ibrahim.

Jullie kennen Ibrahim allemaal, hè?

Geef me eens een close-up van zijn gezicht.

Lach dan, Ibrahim!

Ibrahim is een fantastische zanger.

En ook een prima songschrijver.

Waarom zing je niet eens wat? Kijk, zij zwaait al naar je.

Laten we dat nummer van je doen, Vamos a Entrarle a Palos a Ese.

Hij zei me: 'Ze vinden mijn stem lelijk.'

'Ibrahim? Wie zei dat?'

Hij had een zoetgevooisde, heerlijke stem.

Toen ineens liet Pacho me niet meer zingen.

Op een gegeven moment zei hij dat hij ziek van me werd.

Maar ik wilde niet weg want ik had de band opgericht.

Heel lang was Cubaanse muziek 's werelds belangrijkste 'tropische' muziek.

Helaas, door het Amerikaanse embargo, verloren we 't contact met de buitenwereld.

Er bestond een evaluatie van iedere artiest door het Ministerie van Cultuur.

Men gaf je dan een label: 'A', 'B' of 'C'.

Dan kreeg je een salaris.

Het systeem is goed voor de zekerheid van de arbeiders, niet voor de rijken.

Daarom wonen er hier ook geen rijke mensen.

Ik ben altijd piano blijven spelen.

Cubaanse muziek raakte in de vergetelheid.

Je kreeg andere muziek, de jazz...

...en de rockmuziek.

Een eindeloze reeks nummers van buiten Cuba.

Uiteindelijk stopte ik ermee.

Ik voelde me een mislukkeling.

Dank je.

...Pio Leyva is een loser zonder prestige...

...je scheldt me uit, maar eigenlijk hou je van me...

...Ibrahim wil zingen, maar niemand geeft hem de kans...

...Ibrahim wil zingen, maar niemand geeft hem de kans...

...als je hem in een schommelstoel zet, zakt ie onderuit...

Ik heb vertrouwen in mijn San Lázaro.

Ze noemen hem de Bedelaar.

Hij gaat ons voor...

...hij baant de weg en helpt de wanhopige mensen.

Ik zet bloemen voor hem neer.

Veel parfum...

Als ik wegga, sproei ik wat over hem heen en over mezelf.

Het draaide om liefde.

We dachten niet aan geld verdienen.

Ik ben mijn hele leven al arm en ik ben er zó trots op.

Ik ben veel trotser op de periode dat ik geen cent had.

Deze muziek is gemaakt met liefde.

We waren allemaal verliefd op de dingen die we deden.

Die oude gasten waren zó gelukkig.

We zijn weer on the road.

Ze voelden zich weer nuttig.

AMSTERDAM EERSTE CONCERT OOIT, 1998

Iedereen die op 't album speelde, was erbij.

Verbazingwekkend, want ze hadden sindsdien niet meer samen gespeeld.

In de natuurkunde bestaat er iets heel bijzonders:

Als je één van twee gescheiden deeltjes aanraakt, beweegt het ander óók.

Dat is dus wat mij overkwam tijdens de eerste show in Amsterdam.

Ik voelde mezelf verbonden met mijn land.

Bravo!

De mensen gingen helemaal uit hun dak.

Onze Amerikaanse distributeur zei: 'Dit moet naar Carnegie Hall.'

Cubanen 'n show laten doen in Amerika was destijds heel moeilijk.

TWEE MAANDEN LATER CARNEGIE HALL

Bedankt!

Bedankt, familie!

Ik ben al mijn hele leven Ibrahim Ferrer.

Ik zing al 60 jaar...

...en in die 60 jaar...

...was ik dezelfde persoon en dezelfde stem.

Eigenlijk niet helemaal, omdat mijn stem niet meer zo goed is. En nu?

Nu je stem minder is en je nauwelijks meer kunt lopen?

Nu?

Hoe kan men nu echt genieten van deze song?

Het is onpeilbaar of ze gaan meezingen.

Het is een song over lijden.

Enig idee hoeveel mijn ouders hebben geleden?

Zo'n succes als dit heb ik nog nooit gehad.

Ik weet het niet, word ik gek?

Of droom ik dit?

Ik bedoel, ik ben 93.

'n Beetje laat, maar de goede dingen des levens komen ooit voor iedereen...

...en áls ze komen, komen ze maar één keer.

Daarom moet je aandacht aan die mooie dingen besteden.

In het hart van de VS nam mijn tante een Cubaanse vlag mee op 't podium...

...en we traden daar voor 't eerst op. Cubaanse artiesten van het eiland.

Wij zijn een klein land.

We hebben niets, geen natuurlijke bronnen, maar wél onze muziek.

Het was alsof er een droom uitkwam.

Het is me een genoegen om, namens de muzikanten uiteraard...

Ry Cooder nam de Grammy in ontvangst voor 'Best Tropical Latin Performance'.

Gitarist Ry Cooder speelde met The Stones, Little Feat en Randy Newman...

...maar de musici waar hij nu vooral over praat, zijn de kersverse Grammy-winnaars.

Toen Wim Wenders de documentaire aan 't maken was...

...zei Ibrahim: 'Omara, jij hebt al met de hele wereld opgenomen...

...ik zou 't leuk vinden als je 'n nummer met mij opnam.'

Ry en ik kennen elkaar al ruim 20 jaar en we zijn oude vrienden.

Toen hij terugkwam van de opnamen was hij zó blij dat ik me realiseerde...

...dat het heel speciaal moest zijn geweest en toen hoorde ik de muziek...

...en toen wist ik dat het heel speciaal was.

Hij vertelde me opwindende verhalen over die oude gasten...

...90 en 80 jaar oud, maar levendiger dan iedereen die hij ooit had ontmoet.

Dat wilde ik dus zelf zien.

Laten we het die oude mensen vragen...

...de oude mensen van de barrio: 'Waar was de Buena Vista Social Club?'

Deze man weet het vast. We zoeken de Buena Vista Social Club.

De oude club? - Die niet meer bestaat.

De Buena Vista Social Club moet daar zijn, die kant op.

Als je 60th Street volgt, ben je er al bijna.

OSCARS / GENOMINEERD VOOR BESTE DOCUMENTAIRE

En de genomineerden zijn:

De film bracht het in 'n stroomversnelling. Het album verkocht steeds meer.

Het was echt een fenomeen.

IBRAHIM, WE WILLEN JE ONTMOETEN

Wat doe je? - Ik eet een druif.

Doe Santiago de groeten van ons allemaal.

Zeg hem dat ie jou de kortingskaart geeft.

Hij wilde me kussen op het podium.

Lieve Ibrahim, Gefeliciteerd met je 47e Verjaardag

Elk kaarsje staat voor vijf jaar!

Hef het glas! Proost!

De kangoeroes wilden 't niet eten.

Ik moet mezelf soms nog steeds knijpen...

...om zeker te weten dat ik niet slaap en droom.

Ik heb nooit gedacht dat ik zoveel succes zou hebben.

Het was ongelofelijk!

Een dag eerder speelde Elton John in Hyde Park voor 8.000 man...

...wij hadden er 14.000.

Aan het einde stond Ibrahim op en neer te springen. Hij werd een superster.

Ongelooflijk.

Iedereen zal zich Ibrahim nog een eeuw lang herinneren.

Ibrahim kreeg een tweede kans.

Hij was aangeraakt door Gods hand, wie God ook is.

Geen idee waarom ze mijn visumaanvraag hebben geweigerd.

Ik voel me geen terrorist.

'Ieder van ons hier weet...

...dat dit heel prestigieuze prijzen zijn.'

...zij zijn het bewijs...

Natuurtalent, hè?

...dat de wereld jou óók belangrijk vindt.

Ibrahim, ik hou van je, bedankt.

Drie Grammy's? - Drie.

Bedankt.

Mijn God, ik bedank jou...

...voor alles.

Compay speelde vroeger met een countryband...

...die hadden geen laúd speler.

Als kind al stond ik bekend als 'n laúd speler.

Hij zei: 'We gaan in Matanzas Barbarito zoeken en vragen of hij mee wil spelen.'

Toen hij de kans kreeg kwam hij naar Matanzas...

...op de 8ste...

...het was op 9 september 1977.

Ik weet 't nog precies omdat ik de dag ervóór mijn vader had begraven.

Die mensen zochten me om mee te spelen, maar ik wilde niet weg...

...omdat ik de dag ervoor dus net mijn vader had begraven.

Mijn moeder begon mijn kleren in te pakken en zei:

'Hij gaat wel mee. Zijn vader wilde dat hij muzikant zou worden.'

Zo heb ik Compay ontmoet.

Kijk naar de oceaan.

Het is hier zo mooi.

Ik moest altijd boodschappen doen voor mijn oma...

...maar soms ging ik zwemmen in de zee...

...maar als ik dan thuis kwam...

...likte mijn oma aan mijn been om te zien of het zout van het zwemmen was.

Mijn oma is op dit kerkhof begraven...

...ze overleed toen ik 7 jaar was.

Ik vroeg waarom ze haar in een kist droegen...

Ze zeiden: 'Ze gaat naar een feest...

...dus nu hoeft ze niet te lopen en dragen ze haar in een kist...

...en ze beschutten haar zo tegen de zon.' Dat vond ik echt prachtig.

Voor mijn oma, Ma Regina.

COMPAY'S LAATSTE SHOW TWEE WEKEN VOOR ZIJN DOOD

Ik heb de drie verplichtingen van een man volgens José Martí vervuld.

Ik plantte een boom.

Ik kreeg een kind en ik schreef een boek.

Ik voldeed aan deze verplichtingen.

Ik ben tevreden met wat ik in mijn leven heb bereikt.

De bloemen des levens, kijk eens hoe mooi.

Vroeg of laat vallen ze jou ten deel.

Dank je, maestro.

DE BLOEMEN DES LEVENS

Zonder liefde zullen bloemen sterven...

...en zonder kussen verdwijnt de liefde.

Schitterend. Gesproken als een ware dichter.

En zo is het leven.

Muziek staat dichterbij het echte leven...

...dan de materiële wereld.

Het is zó erg dat hij die ziekte heeft.

Kunnen ze dat niet genezen?

Soms raakt hij ineens in de war.

De Meester van de piano...

...de grote Rubén González.

Waarom herinner je je de muziek zo goed en vergeet je die nooit?

Volgens mij is dat de invloed van de geesten...

...of van de dingen waar geesten van houden.

Ik heb veel geesten van muzikanten om me heen...

Zoveel van mijn vrienden zijn overleden.

Als je je iets herinnert, komt dat omdat je de geest hebt.

Stop je ooit met spelen? - Absoluut niet.

Ik speel mijn laatste noot in het graf.

RUBÉN, OMARA & IBRAHIM ONTVANGEN DE ORDE VAN FÈLIX VARELA

CUBA'S HOOGSTE CULTURELE ONDERSCHEIDING

Dit is voor mijn moeder.

Mijn Lázaro bewaarde dit voor me tot het jaar 2000.

Nu mijn stem zwak is en ik nauwelijks meer kan lopen.

Je hoort beroemd te worden als je 15 of 20 bent.

Maar er bestaat een spreekwoord:

'Beter laat dan nooit.'

Vóór dit alles wilde ik niet meer leven.

Godzijdank kwam Juan De Marcos langs...

...die me wakker schudde in mijn schommelstoel.

Zijn laatste concert was het Marciac Jazz Festival...

...we wilden het eigenlijk afzeggen maar hij zei 'nee!'

Zijn conditie was al zo kritiek tegen die tijd...

...dat ze hem om de twee songs zuurstof moesten toedienen...

Vier dagen later ging hij heen.

Hij gaf in dat concert alles wat hij had.

Hij stierf als de beroemdste, populairste Cubaanse zanger van de 20e eeuw.

Ik weet niet goed of ik jullie dit wel moet vertellen...

Vanavond, en in het bijzonder vandaag, op deze 3e augustus...

...gaf onze geliefde vriend Ibrahim Ferrer hier zijn laatste concert.

GEDENKDAG VAN IBRAHIMS DOOD

De son heeft zich over de hele wereld verspreid.

Die bloem is terug en de boom is weer gaan bloeien.

Die geweldige man...

...groot zanger, groot artiest, grote vriend, groot Cubaan...

...Ibrahim Ferrer.

Ik geloof dat ik met muziek in mijn bloed geboren ben.

Ik hou ervan dat mensen mijn roots kennen, waar ik vandaan kom.

Ik doe het graag, ik heb er lol in.

Het geeft me het verlangen om elk moment muziek te blijven maken...

...op welk podium dan ook, overal ter wereld.

Dat is de kracht die ik voel als ik eraan denk waar ik vandaan kom.

THUISCONCERT IN LA CASA DE TROVA, SANTIAGO - 2016

De traditionele Cubaanse muziek, son, heeft me alles gegeven wat ik nu heb.

En als ik nog wat jaren mag leven, zal dat ook zo blijven.

Obama nodigde de Buena Vista Social Club uit voor 'n optreden in 't Witte Huis.

Dit is de eerste keer dat ze daar optreden...

...nu de diplomatieke betrekkingen tussen de VS en Cuba weer normaliseren.

We denken altijd aan onze vrienden die niet langer fysiek aanwezig zijn.

We blijven spelen als groep en met dezelfde muziek.

We spelen nog steeds dezelfde muziek als eerbetoon...

...en we hebben er nu wat jongere leden bij.

SAN LÁZARO CEREMONIE IN IBRAHIMS HUIS

De hele wereld brengt Cuba in verband met Buena Vista Social Club.

Dit is de allereerste keer dat ik piano speel.

Als kind leerde ik door naar hem te luisteren.

Hij was altijd mijn leraar en mijn mentor.

GUAJIRITO / TROMPET GUAJIRO'S KLEINZOON

We kunnen prima overweg als opa en kleinzoon.

DR. LUIS FELIPE HEREDIA GUERRA DOKTER VAN DE GROEP

Soms neuriet of fluit ie een melodietje...

Maar dan val ik in slaap.

Maar dan pikt ie het weer op waar hij ophield.

Voorzichtig.

Ry, goed om je weer te zien!

De mensen in de VS kozen iemand tot president en dat bleek Obama te zijn.

Een gentleman, heel vriendelijk, heel kalm...

Een halfbloed, net als ik...

...een mix van zwart en wit.

U bent hier op een historisch moment in de relatie tussen de VS en Cuba.

Wat is uw mening over de verbeterde relatie tussen beide landen?

We praten niet graag over politiek.

Alsof ik mijn laúd aan Obama zou geven en de zangmicrofoon aan Raúl.

Maar als we kunnen helpen door in het Witte Huis te spelen, prima.

Moet je al die versperringen zien.

Wij zijn de eerste Cubaanse musici die hier sinds 50 jaar weer spelen...

...Cubanen van Cuba.

Welkom in het Witte Huis. Bedankt voor uw komst.

Zet uw instrumenten daar maar neer.

Heel mooi.

Een groot applaus voor de Buena Vista Social Club!

Geweldig dat u hier bent. Ik legde hen net uit...

...dat toen de docu over de Buena Vista Social Club uitkwam, rond 1998...

...ik de CD kocht. Voor jullie die te jong zijn om 't zich te herinneren...

...dat was een rond schijfje en dat schoof je in...

Ik herinner me nog LP's.

We zijn heel blij dat ze hier zijn.

Bijna twee decennia lang was deze groep...

...'n symbool voor de sterke band tussen Amerikanen en Cubanen.

Banden van vriendschap, cultuur en muziek.

Ik hoop dat ze genieten van hun verblijf hier...

...en ik hoop dat ik er over een paar jaar net zo goed uitzie als zij.

De president zei dat hij blij was dat we er waren en gaf ons een hand...

...alsof hij een Cubaan was.

Voor de foto. Whisky... - Nee, Cubaanse rum.

Wat volgt hierna, mensen?

Hierna? Morgen weer vroeg op en naar ons volgende optreden.

Ziet u hoe zwaar we het hebben?

Naar Mayarí en tal van andere plaatsen.

San Antonio...

...Santiago de Cuba...

...overal.

Na een lange afwezigheid in de VS gaat de Buena Vista Social Club weer op tour...

...om hun opwindende Caribische beats weer te spelen.

EERSTE CONCERT OOIT IN MIAMI / 2015

Dit concert is heel belangrijk voor ons.

In al die 20 jaar speelden we nog nooit in Miami.

Ik ken 't hier aardig goed. Ik speelde hier met Benny Moré in 1959.

Iedereen is opgewonden, maar hun bloeddruk is oké.

Dit is heel speciaal.

We deden dit nog niet eerder omdat we de kans niet kregen. Maar nu is 't zover.

Luna! We gaan beginnen.

Idania! Kom op!

De familie die jullie zo goed kennen en lief hebben!

Het publiek gaf ons energie!

Dit is mijn familie in Miami.

We hadden elkaar al 44 jaar niet gezien.

We hebben als kinderen nog samengespeeld.

De Air Force One gaat landen in Havana.

De eerste Amerikaanse president die in 90 jaar op bezoek komt.

OBAMA ONTMOET RAÚL CASTRO 2016

Dit zijn mijn supersterren.

WERELDTOURNEE SLOTOPTREDEN IN HAVANA - 2016

Dit mag je nooit overslaan, zodat de muziek schoon is en lekker ruikt.

Alles is compleet anders dan in 1996 toen we de Buena Vista Social Club opnamen.

De goede dingen des levens kwamen laat, maar ze kwámen.

De goede dingen des levens kwamen laat, maar ze kwámen.

Onze nationale dichter, José Martí, zegt:

'Muziek is de ziel van een volk.'

Ik ben deel van een volk.

Onze Afrikaanse roots overleven in de Cubaanse ritmes...

...ondanks dat de Spanjaarden hen hier als slaven heen brachten.

Je kunt iemand wel vermoorden...

...maar je weerhoudt 'm niet om te zingen, want dat maakt ons menselijk.

Ik wil blijven zingen tot het bittere einde.

Als het kan.

2017: OMARA TOERT NOG STEEDS LEEFTIJD: 86