Original subtitles

WOJNA DWÓCH RÓŻ

←HENRYK VI” WILLIAM SZEKSPIR

Niech żyje król Edward...

POPRZEDNIO

...czwarty tego imienia.

Zadowolenie jest mą koroną.

Jeśli taki z ciebie król,

z zadowoleniem pójdziesz z nami.

Co lorda do Francji sprowadza?

Uczynienie siostry króla Edwarda królową.

Z Francją za przyjaciela nie musimy się obawiać wroga

czającego się za rogiem.

Przysięgam ci,

mówię jedynie to, co skrywa dusza ma, by cieszyć się miłością twą.

PARYŻ

Witaj, dzielny Warwicku.

Co sprowadza cię do Francji?

Przybywam od króla Anglii Edwarda z wyrazami miłości.

Chcę prosić o sojusz i zatwierdzić tę przyjaźń

węzłem małżeńskim, jeśliś łaskaw wydać cnotliwą Bonę,

piękną siostrę, królowi Anglii za żonę.

Królu, Bono, wysłuchajcie mnie, zanim odpowiecie.

To żądanie nie z dobroci serca się bierze,

lecz z oszustwa wywołanego koniecznością.

Jak tyran ma bezpiecznie rządzić,

jeśli nie zawrze sojuszu za granicą?

- Małgorzato... - Ona jest królową.

Twój ojciec był uzurpatorem, więc z niej taka królowa,

jak z ciebie książę.

Jak możesz mówić przeciwko swemu królowi

i zdrady się dopuszczać?

Ze wstydu, Oxfordzie. Porzuć Henryka i uznaj Edwarda królem.

Nie, Warwicku. Dopóki życie się we mnie tli,

będę bronić domu Lancasterów.

A ja domu Yorków!

Warwicku, zajrzyj w głąb serca swego.

Edward jest twym królem?

Gdyż nie chcę wiązać się z nieprawowitym władcą.

Przysięgam na swą reputację i honor.

Siostrę oddam Edwardowi.

Do dziś Ludwik Henryka był przyjacielem.

I nadal jest, jego i Małgorzaty.

Wciąż możesz liczyć na mą dobroć i łaskę.

Dopóki to możliwe.

Warwicku, list do nas lub do ciebie?

Lordzie Warwicku, list do ciebie.

Od brata twego.

To od naszego króla do Waszej Wysokości.

Małgorzato,

to do ciebie, lecz nadawcy nie znam.

Twój król poślubił lady Grey?

Do takiego sojuszu z Francją dążył?

Jak śmie nam tak ubliżać?

Królu Ludwiku, przysięgam na niebiosa,

żem niewinny występków Edwarda.

Nie jest mym królem, gdyż okrył mnie hańbą

i wstydu w tym nie dostrzega.

Czy umieściłem koronę na jego głowie?

Czy pozbawiłem tronu Henryka?

I oto moja nagroda?

Hańba! Chciałem honorowego króla!

Wyrzekam się go i ślubuję wierność Henrykowi.

Królowo, zapomnijmy o dawnych waśniach. Przyjmij mnie w swoje łaski.

Pomszczę tę krzywdę i przywrócę Henryka na tron.

Warwicku...

te słowa...

zmieniły nienawiść w miłość. Zapominam o dawnych występkach

i raduję się, żeś znów króla Henryka przyjacielem.

Jego prawdziwym przyjacielem.

Jeśli król Ludwik zechce posłać

oddział wybranych żołnierzy,

poprowadzę ich na nasze brzegi i zmuszę tyrana do opuszczenia tronu.

Drogi bracie, jak inaczej mnie pomścić, jeśli nie pomocą królowej w potrzebie?

Otrzymasz pomoc.

Dziękuję ci za wszystko, królu.

Posłańcu, wróć do Anglii i przekaż Edwardowi,

samozwańczemu królowi, że Ludwik wysyła artystów,

by świętowali z nim i jego żoną.

Przekaż mu, żem gotowa założyć zbroję.

Ode mnie mu przekaż, że krzywdę mi wyrządził,

za co już niedługo korony go pozbawię.

Warwicku, jedno mi powiedz.

Jak zapewnisz mnie o lojalności swej?

Niech to będzie dowodem mojej lojalności.

Jeśli królowa i młody książę zgodę wyrażą,

oddam córkę najmłodszą, Annę,

by złączyła się z nim w związku małżeńskim.

Tak. Zgadzam się.

Dziękuję za to.

Synu?

Tak. Godzę się na to.

Podaję ci dłoń i ślubuję lojalność.

Czekam na upadek Edwarda w wojnie.

Za drwiny z małżeństwa z francuską damą!

Bracie Clarensie,

co sądzisz o nowej żonie?

Jestem królem i mam ostatnie słowo.

Będziesz miał ostatnie słowo, boś nasz król.

Małżeństwa w pośpiechu rzadko dają korzyść.

Bracie Ryszardzie, jesteś urażony?

Boże broń, bym zechciał rozdzielić tych,

których sam Bóg połączył.

Pomijając drwiny i niezadowolenie,

podaj powód, dlaczego nie godzisz się,

by Elżbieta żoną mą i królową została. Mów otwarcie.

Gdybyśmy złączyli się w sojuszu z Francją

ślubem z siostrą Ludwika,

wzmocnilibyśmy królestwo bardziej, niż jakimkolwiek innym ślubem.

I co mi po tym?

Taka była moja wola,

a moja wola stanowi prawo.

A jednak...

Wasza Wysokość źle zrobił,

oddając córkę lorda Scales

bratu swej oblubienicy.

Mnie się bardziej nadawała.

Clarensie, czyż to z powodu braku żony wyrażasz niezadowolenie?

- Zapewnię ci ją. - Swoim wyborem

pokazałeś swój brak rozeznania.

Sam się w swoją swatkę zabawię.

I dlatego wkrótce cię zostawię.

Odejdź, ale ja wciąż będę królem. Nie ugnę się pod twoją wolą.

Panie, ich niezadowolenie

przyćmiewa mą radość smutkiem i grozą.

Okazuj im miłość mimo ich niechęci.

Nic ci nie grozi, póki twym przyjacielem jestem,

a ich władcą, któremu są posłuszni.

Będą mi posłuszni i pokochają cię.

Chyba że na mą nienawiść liczą.

Panie.

Jakież to wieści z Francji przynosisz?

I jak zareagował król Ludwik na nasze listy?

←Przekaż Edwardowi, samozwańczemu królowi,

że Ludwik wysyła artystów,

by świętowali z nim i jego żoną”.

Aż taki on dzielny?

A cóż na to królowa Henryka? Też tam pewno była.

←Przekaż mu, żem gotowa założyć zbroję”.

Amazonkę odgrywać jej się zachciewa.

Jak zareagował na to Warwick?

Wściekłość nim miotała większa niż pozostałymi.

Przekazuje królowi te słowa:

←Ode mnie mu przekaż, że krzywdę mi wyrządził,

za co już niedługo korony go pozbawię”.

Dumne słowa zdrajcy?

Uzbroję się, skoro ostrzegają.

Za tę śmiałość zapłacą podczas wojny.

Warwick w przyjaźni połączył się z Małgorzatą?

Tak.

Przypieczętują swą przyjaźń,

wydając córkę Warwicka Annę za młodego księcia.

Żegnaj, bracie, i mocno trzymaj się tronu.

Poślubię drugą córkę Warwicka.

Może i brak mi królestwa,

ale w małżeństwie nie będziesz nade mną górować.

Brat ucieka do Warwicka.

Muszę szykować się na najgorsze.

Pośpiech wskazany w tak trudnej sytuacji.

Wkrótce tu przybędą.

Muszę zebrać ludzi i szykować się na wojnę.

Lecz zanim wyruszę, bracie Ryszardzie,

powiedz, czy Warwick jest ci bliższy ode mnie.

Jeśli tak, do niego się udaj.

Wolę wrogów niż przyjaciół fałszywych.

Staniesz przy nas?

Tak.

Przeciwko wszystkim twoim wrogom.

Wierz mi, panie. Wszystko idzie po naszej myśli.

Lud tłumnie nas popiera.

I Clarence nas wyczekuje.

Przemów, lordzie. Jesteśmy w zgodzie?

Nie bój się, lordzie.

Zatem witaj, drogi Clarensie.

Tchórzostwem jest nieufność, gdy szlachetny mąż

wyciąga dłoń na znak przyjaźni.

Inaczej uznałbym, iż Clarence, brat Edwarda,

jedynie udaje przyjaciela po naszej stronie.

Witaj.

Ma młodsza córka będzie twoja.

Lordzie.

Otworzyć bramę.

Lord Warwick przybył!

Ojcze.

Warwicku...

Wspólnie z Bogiem... mnie wyzwoliłeś.

On był autorem, a ty narzędziem.

Dlatego też...

by uniknąć nienawiści losu...

i by lud tej błogosławionej ziemi

nie był karany za moje występki,

Warwicku...

choć głowa ma wciąż dźwiga koronę,

przekazuję władzę tobie.

Tobie los sprzyja we wszystkich poczynaniach.

A ja wybieram Clarence'a na protektora.

Warwicku, Clarensie, podajcie mi dłonie.

Złączcie je.

I połączcie swe serca,

by żadna kłótnia was nie rozdzieliła.

Obaj jesteście protektorami tych ziem.

A ja będę wiódł życie tutaj,

spędzając dni na modlitwach,

tępieniu grzechu i wychwalaniu Stwórcy.

Złączymy się niczym cień...

ciała Henryka i zajmiemy jego miejsce.

Niech waszym pierwszym zadaniem

będzie posłanie po Małgorzatę, waszą królową,

by wróciła pośpiesznie z Francji.

Tak też uczynimy.

Pośpiesznie.

Exeterze, kimże jest młodzieniec, o którego tak się troszczysz?

To młody Henryk, hrabia Richmond.

Oprócz ciebie i syna twego, księcia,

to ostatni potomek Jana z Gaunt.

Dom Lancasterów to on.

Zbliż się,

nadziejo Anglii.

Jeśli moce tajemne nasączają prawdą

me myśli prorocze,

ten młody zuch będzie zbawieniem kraju naszego.

Bądźcie dla niego dobrzy, lordowie.

Usiądź przy mnie.

Co lordowie radzą?

Wystawmy ludzi naprzeciw Edwardowi.

Żegnajcie. Spotkamy się w Tewkesbury.

Wyślę go czym prędzej do Bretanii,

póki wojna nie dobiegnie końca.

Niechaj tak będzie.

Widzisz tę arogancję Warwicka?

Wstrętna nienawiści, Edwarda tu przyniosło?

Warwicku, dopełnisz swego obowiązku,

wypowiesz życzliwe słowa i uprzejmie klękniesz przede mną?

Nazwij mnie królem i proś o litość.

Lepiej wycofaj stąd swe wojska

i przyznaj, komu władzę zawdzięczasz.

Podziękuj i proś o pokutę,

a pozostaniesz księciem Yorku.

Czyż to nie boski dar?

Odpłacę ci za ten dar.

Ja dałem królestwo bratu twemu.

Było darem, więc jest moje.

Masz okazję, Warwicku. Uklęknij.

Nie teraz, to kiedy? Uderz, póki żelazo gorące.

Prędzej dłoń sobie odrąbię i cię nią uderzę,

niż uklęknę.

A oto...

nadjeżdża Jerzy z Clarence.

Jego pragnienie sprawiedliwości silniejsze jest

od miłości braterskiej.

Chodź, Clarensie.

Przybądź na me zawołanie.

Bracie?

Ojcze, cóż to oznacza?

Spójrz...

Rzucam ci symbol mej hańby.

Nie pogrążę domu ojca,

który krew przelał, by złączyć kamienie

i zbudować Lancaster.

Wybacz mi tę zbrodnię,

jednak by łaskę brata zdobyć,

ogłaszam się twym śmiertelnym wrogiem.

Z postanowieniem, że gdy cię spotkam,

odpłacisz mi za to oszustwo.

Dumny Warwicku,

odtrącam cię...

i zwracam się skruszony do brata.

Wybacz, Edwardzie.

Wynagrodzę ci to.

Ryszardzie...

nie wiń mnie za grzechy,

gdyż od tej pory będę ci wierny.

Witam cię i kocham po dziesięciokroć bardziej,

niż gdybyś nie zasłużył na nienawiść.

Witaj, Clarensie...

Po bratersku się zachowałeś.

Zdrajco. Kłamałeś słowem i czynem.

Opuścisz miasto, by walczyć?

Czy mamy cię kamieniami obrzucić?

Nie jestem przygotowany do obrony.

Wycofam się i wyzwę cię do bitwy, Edwardzie,

jeśli się odważysz.

Tak, odważę się i przodem ruszę.

Na pole bitwy!

Za świętego Jerzego i zwycięstwo!

Naprzód!

Do ataku!

Za Lancaster!

Ubolewam nad twą ponowną zdradą,

Clarensie.

Chodź.

Dlaczego przerwałeś?

Podziwiałbym twą odwagę, Exeterze,

gdybyś mym wrogiem nie był.

Twa przebiegłość byłaby godna szacunku,

gdybyś w niecnym celu jej nie użył.

Wojna spokój ci zapewniła, gdyś jest już nieruchomy.

Pokój jego duszy...

jeśli taka wola niebios.

Jak drzewo pod ostrzem topora upada.

Oto ma chwała rozmyta w krwi i prochu.

Wielkość i władza to tylko błoto i pył.

I bez względu na nasze życie, umrzeć musimy.

Warwicku...

Warwicku...

Gdybyś tylko stał o własnych siłach, odzyskalibyśmy, co nasze.

Dbaj o moją córkę, Oxfordzie.

Dbaj o Annę i strzeż ją.

Żegnam się z tobą...

Do zobaczenia w niebiosach.

Zwycięstwo dla Yorku!

Zabrać ją!

Powiesić zdrajcę.

Byle szybko, nie chcę go słyszeć.

Boże, miej króla Henryka w opiece!

I królową Małgorzatę!

W smutku się rozstajemy...

by zobaczyć ponownie w pięknym Jeruzalem.

A oto młody książę Ned.

- Ned! - Dajcie go tu!

Niech mówi.

Tak młody, a już tak butny?

Edwardzie, jak się wytłumaczysz

z buntu przeciwko mnie?

Mów niczym poddany, dumny Yorku.

Ojca swego tu reprezentuję.

Oddaj tron, a tu, gdzie stoję, uklęknij, zdrajco.

Klnę się na niebiosa, zginiesz za te słowa.

Spokój, chłopcze, albo języka cię pozbawię.

Bezczelny z ciebie zuch.

Znam swój obowiązek. Wy tej wiedzy nie posiadacie.

Pożądliwy Edwardzie, zdradziecki Jerzy

i ty, paskudny Ryszardzie.

- Ned. - Powiadam wam,

jam lepszy od was, zdrajców.

Odebraliście tron mojemu ojcu i mi.

Co ty na to?

Wciąż się wijesz?

To zakończy twą agonię.

Mnie też zabij!

Uczynię to z radością.

Stój, Ryszardzie. Tego za wiele.

Ma nadal żyć,

by wypełniać świat swymi słowami?

Przeproś ode mnie króla, bracie.

Do Londynu muszę się udać pilnie.

Oczekuj wieści, nim tam przybędziesz.

- Co? - Tower!

Tower!

Zabierzcie ją czym prędzej.

Nie zabierajcie mnie. Zabijcie mnie tu!

Tu!

Wyślijcie ją do Francji.

Dokąd Ryszard się udał?

Do Londynu.

W pośpiechu, by, jak mniemam, krew przelać w Tower.

Impulsywnie działa, gdy coś mu się uroi.

Zwycięstwo Yorku, zwycięstwo Edwarda,

księcia Yorku,

a przyszłego króla.

Oby choroba go zmogła,

aż do szpiku kości,

by nie wydał na świat potomstwa,

które pozbawi mnie należytej korony.

Mogę tylko marzyć o byciu królem.

Jak człowiek na klifie stojący i wpatrujący się w brzeg odległy,

tak ja korony pragnę...

będącej w oddali.

Za daleko wybiegam, serce zbyt wiele zakłada.

Gdybym tylko siłą dorównywał umysłowi swemu.

Załóżmy, że królem nie zostanę.

Co jeszcze świat może zaoferować?

Wśród kobiet uciechy poszukam.

Oczaruję je słowami i wyglądem.

Beznadziejny to pomysł.

I bardziej nieprawdopodobny niż zdobycie koron dwudziestu.

Miłość opuściła mnie już w łonie matki.

Kruchą naturę przekupiła.

Ręka moja uschła niczym trawy źdźbło.

Na grzbiecie góra mi wyrosła. Ciało moje obiektem drwin się stało.

Nogi mam różnych rozmiarów, cały jestem niekształtny.

Na chaosu podobieństwo!

Czy można mnie pokochać?

Sama taka myśl błędem jest.

Skoro świat radości mi nie oferuje,

niebem moim będzie marzenie o koronie.

A świat ten piekłem moim się stanie.

Nie wiem jednak, jak koronę zdobyć.

Tak wielu stoi na mej drodze.

A ja, niczym zagubiony w ciernistym lesie, szukam ścieżki i wciąż z niej zbaczam,

zadręczam się myślą o koronie...

i z tej udręki się uwolnię...

albo siekierą krwawą drogę wyrąbię.

Mogę się uśmiechać

i z uśmiechem mordować.

I radość udawać, gdy to smutkiem mnie napełnia.

I policzki moczyć łzami fałszywymi,

i twarz przyozdabiać zależnie od okazji.

Tyle mogę, a korony nie zdobędę?

Choćby droga była dłuższa, i tak będzie moja.

Dzień dobry, panie.

Czytasz pilnie, jak widzę.

Zostaw nas.

Pomówić musimy.

Uciekł niczym pasterz w obliczu wilka.

Jaką scenę śmierci dziś odegramy?

Winne umysły pełne są podejrzeń.

Złodziej w każdym krzewie widzi żandarma.

Bronią mnie swą zabij, nie słowami.

Pierś moja prędzej zniesie twe ostrze,

niż me uszy tę tragiczną historię.

Po co tu przybyłeś?

Po me życie?

Za kata mnie masz?

Za prześladowcę z pewnością. A jeśli niewinnych mordujesz,

to i katem jesteś.

Syna twego zabiłem za zarozumiałość.

Gdybyś zginął za pierwsze swe zuchwalstwo,

nie dożyłbyś zabicia syna mojego.

Wizję mam proroczą,

że tysiąc ojców opłakujących synów, żon opłakujących mężów,

sierot pozbawionych przedwcześnie rodziców,

przeklinać będzie godzinę twoich narodzin.

Gdyś na świat przyszedł, sowa huczała. To znak złowieszczy.

Psy wyły, a wiatr drzewa powalał.

Matka twa większy ból niż inne odczuwała,

a jednak wydała na świat mniej, niż miała nadzieję.

Bezkształtną i zdeformowaną masę.

Z zębami się od razu urodziłeś,

na znak, że przyszedłeś kąsać świat.

- A jeśli reszta opowieści... - Dość!

Umieraj, proroku.

To było mi pisane.

I kolejnych ofiar zastępy.

Boże, wybacz mi grzechy...

i zbaw jego.

Miecz mój płacze po śmierci króla.

Niech krwawe łzy towarzyszą

wszystkim, którzy pragną upadku domu naszego.

Jeśli tli się w tobie jeszcze życie, do piekła się udaj

i powiedz, że ja cię przysyłam.

Nie znam litości, miłości ani strachu.

Henryk prawdę powiedział.

Matka często powtarzała,

że przyszedłem na świat nogami do przodu.

Miałem powód, by się spieszyć.

Do ruiny doprowadzić naszych oprawców.

A skoro...

niebiosa tak me ciało ukształtowały,

niech piekło mój umysł do niego dopasuje.

Nie mam brata.

Pojęcie braterstwa mi obce.

A miłość,

którą starcy nazywają boską, niech nawiedza innych,

ale nie mnie.

Jam jest sam sobie.

Ponownie zasiadamy na angielskim tronie.

Okupionym krwią wrogów.

Usunęliśmy z kraju zdrajców i możemy czuć się bezpiecznie.

Posłuchaj.

Jestem królową.

Jestem królową!

Książę Edwardzie, dla ciebie ja i twoi stryjowie w zbrojach

zimowe noce spędzaliśmy.

Byś w pokoju mógł koronę odziedziczyć

i żniwa naszej pracy zebrać.

Clarensie, Gloucesterze, ucałujcie bratanka swego.

Dziękuję, szlachetny Clarensie.

Dobry z ciebie brat.

Ponieważ kocham drzewo, z którego wyrosłeś,

jego owoc z miłością całuję.

Prawdę mówiąc,

Judasz pana swego całował,

a krzywdy mu życzył.

Z radością zasiadam na tronie. W kraju pokój zapanował,

a bracia mnie miłują.

Bijcie w bębny na cześć domu Yorków!

Oto początek naszej wiecznej radości.

Niech żyje książę Edward.

Niech żyje książę Edward.

Niech żyje książę Edward.

Tekst polski: Michał Urbaniak