All language subtitles for The.Blue.Planet.S01E06.720p.BluRay.x264-YELLOWBiRD.pl

BŁĘKITNA PLANETA

Wśród wszystkich mórz świata, w ciepłych wodach tropików

życie kwitnie najbujniej i najbarwniej.

Rafy koralowe.

Jednak, w podwodnym raju toczy się nieustanna walka

o przestrzeń.

Walczą o nią nawet koralowce.

W tłoku i gorączkowym pośpiechu,
każda istota szuka własnego miejsca,

własnego sposobu przetrwania.

Wszystkie gromadzą się tu z powodu korali.

MORZA KORALOWE

Larwy koralowca dryfują po otwartym morzu,
wśród młodych zwierząt rafowych.

Jeśli choć jedna z nich
osiądzie w sprzyjającym otoczeniu

i przetrwa, powstanie nowa rafa.

Za kilka dni,
larwa stanie się polipem,

podobnym do ukwiału.

Pączkują identyczne polipy i stopniowo rozwija się kolonia.

Każdy polip otacza się twardym szkieletem,

zaczyna się tworzyć trwała podstawa rafy.

Wydłuża się, aż o 15 centymetrów rocznie.

Ten koralowiec ma zaledwie dwa lata,
dojrzałe rafy mają nawet tysiące lat.

Koralowce tworzą bazę dla wszystkich mieszkańców rafy.

Niektóre organizmy, jak wieloszczety,
żyją w samych koralowcach.

Inne, oddalają się od rafy,
by filtrować pożywienie z wody.

Z rozwojem życia, tworzą się intymne więzi.

Różne zwierzęta popadają w wzajemną zależność.

Nawet te, które zwykle
wędrują po otwartym oceanie,

powracają do rafy
w celach pielęgnacyjnych.

W rafach koralowych żyje zadziwiająco wiele ryb.

Najmniejsi i najwięksi mieszkańcy mórz.

Rekiny wielorybie są tylko gośćmi.

Kiedy prądy wynoszą z głębin
wodę bogatą w substancje pokarmowe,

przybywają na żerowisko.

Wszystkie zwierzęta ściągają tu z powodu koralowców.

Ten niezwykle skomplikowany
labirynt powstaje warstwa po warstwie,

z miliardów pojedynczych zwierząt - polipów.

Ciało każdego polipa wspiera się
na wapiennym szkielecie.

Wewnątrz...

...wzrost jest najszybszy.

Żywa tkanka tworzy
misterne struktury wapienne.

Poniżej, szkielet wapienny jest nagi,

nie ma na nim
żywej tkanki koralowca.

To twarda struktura
tworząca podstawę rafy,

która może się ciągnąć kilometrami.

Rafy koralowe istnieją tylko w czystych,
ciepłych i płytkich wodach tropikalnych.

Koralowce są zwierzętami,
potrzebują jednak światła słonecznego,

ponieważ w ich organizmach żyją rośliny,
miliony jednokomórkowych glonów.

Wszystkie rośliny potrzebują słońca w celu fotosyntezy cukrów.

Glony tworzą dziewięćdziesiąt
osiem procent pożywienia koralowców.

Bez nich nie byłoby raf.

Jak wszystkie rośliny,
glony potrzebują odpowiedniej ilości światła,

nie dużo i nie mało.

Koralowce regulują
tę ilość dzięki pigmentom,

dostrzegalnym przy oświetleniu ultrafioletowym.

Dla ochrony, większość koralowców
spędza dni w swoich kamiennych fortecach.

Jednak, nawet tam
grożą im szczęki hetoników.

Nocą koralowce pochłaniają wodę, wyciągają czułki i wynurzają się, by żerować.

Żywią się planktonem.

Czółki są wyposażone w komórki parzące,
które reagują na kontakt.

Kiedy schwytają ofiarę,
przenoszą ją do jamy chłonąco - trawiącej.

W nocy, polipy intensywniej odkładają
szkielet wapienny.

Nieuchronnie, zaczynają przerastać
siebie nawzajem, a to oznacza kłopoty.

Kiedy za nadto się zbliżają,

wykrywają obecność sąsiada dzięki
substancjom chemicznym.

Agresor z prawej strony przygotowuje się do walki.

Polipy wydłużają czułki i pożerają rywali żywcem.

Ziemia niczyja,
biały pasek szkieletu to

jedyny ślad
nocnego konfliktu granicznego.

Niektóre koralowce stają się
obiektem ataku groźniejszych drapieżników.

Ci łowcy potrafią wędrować
w poszukiwaniu zdobyczy.

Korony cierniowe, trujące,
niezmordowane machiny pożerające.

Wysuwają żołądek i pożerają polipy koralowców w całości.

Niektóre koralowce mają sojuszników.

Małe kraby żyjące w ich rozgałęzieniach opierają się rzezi,

broniąc swoich siedzib.

Od dołu przypuszczają atak
na bezbronny spód rozgwiazdy.

Nawet korony cierniowe wycofują się
w obliczu tak zdecydowanego ataku.

Koralowcom nic nie grozi.

Papugoryby,
niemal półtorametrowej długości.

Ich szczęki są tak potężne,
że przegryzają skały.

Kiedy płyną głębiej, by żerować,
cała rafa jest w niebezpieczeństwie.

Są wszystkożerne,

w poszukiwaniu glonów pochłaniają kamienie i korale.

Te ryby przyczyniają się do erozji rafy.

Wydalają pochłonięte skały
i koralowce w postaci drobnego piasku.

Rocznie, na jednej rafie,
mogą wyprodukować go całe tony.

Miękki piasek tworzy zachwycające,
tropikalne plaże.

Z czasem, piasek nawarstwia się i powstaje wyspa,

którą zasiedlają zwierzęta i rośliny.

Drzewa zapuszczają korzenie, przybywają ptaki.

Guano tysięcy gniazdujących
rybitw użyźnia piaszczystą glebę,

pojawia się więcej roślin.

Życie rybitw, jak wszystkich
ptaków morskich, zależy od oceanu.

Na rafie, pod wodą, trwa nie
tylko walka o przestrzeń życiową,

lecz odwieczny pojedynek drapieżników i ofiar.

Wyścig zbrojeń, trwający miliony lat,

stworzył niebywałą różnorodność kształtów.

Na rafie, do najważniejszych drapieżników należą chropiki.

Ich bronią jest szybkość.

Szukają ryb aterynowatych,
których bronią jest zbijanie się w ławice,

mylące przeciwnika
srebrzystym migotaniem.

Chropiki próbują temu zaradzić,
pędząc aterynowate w stronę rafy.

Tu łatwiej oddzielą ryby od ławicy.

Z szybkością błyskawicy,
chwytają pojedyncze sztuki.

Znacznie lepiej ukryć się w rafie,

na przykład, w tunelach gąbek.

Te krewetki mają wielkość ziarna ryżu.

Są niezwykłe.

Ostatnio odkryto,
że prowadzą zorganizowane życie społeczne,

podobnie jak pszczoły.

Wszyscy członkowie kolonii, to potomstwo jednej samicy.

Ona jest królową, jedyne jej zajęcie to składanie jaj.

Jak w kolonii pszczół,

jej członkowie mają określone zadania.

Jedni są strażnikami, mają olbrzymie i mocne szczypce.

Nieustannie pilnują kolonii,
gotowe do potyczki z intruzami.

Wieloszczety.

Traktują gąbki jak
doskonały teren łowiecki.

W labiryncie tuneli, atak może nastąpić
w każdej chwili i z każdej strony.

W zetknięciu z czujnymi strażnikami,
wieloszczet traci przewagę.

Lepiej wycofać się w całości, niż ryzykować poważne obrażenia.

Gąbki to nie tylko bezpieczne schronienie dla krewetek,

dostarczają im również pożywienia,
skorupiaki nie muszą więc opuszczać kryjówki.

Warto bronić miejsca, które zaspokaja ich wszelki potrzeby.

Krewetki strzegą domu,
inne zwierzęta swoich terenów łowieckich.

Zmiatacz, to kusząca zdobycz dla strzępiela.

Jego strategia polega na wolnym wpływaniu w ławicę,

aż uśpi się czujność ofiary.

Są tu również inne ryby.

Skrzydlice polują z zaskoczenia,

nie spieszą się, czekając na odpowiedni moment.

Jednak miejsca wystarcza tylko dla jednego drapieżnika.

Strzępiel naraża się na kontakt
z trującymi płetwami zgniatacza,

próbując uniknąć rywala.

Zgniatacze są wytrwałe.

Strzępiele poświęciły wiele
godzin na obronę poletka łowieckiego.

Niektóre zwierzęta wolą uniknąć konfliktów.

Krewetki arlekinowe upolowały rozgwiazdę,

wynoszą ją do bezpiecznego schronienia, gdzie nie czyhają rywale i inne zagrożenia.

Rozgwiazdy są kłopotliwe, mają własne zamiary

i pięć dużych lepkich ramion.

Zanim krewetki oderwały jedno ramie, inne przywarło do skały.

Jedynym sposobem uzyskania przewagi,

jest przewrócenie rozgwiazdy na grzbiet.

Zaciągnięcie zdobyczy do domu, to poważne przedsięwzięcie.

Rozgwiazda jest żywą spiżarnią.

Jeśli krewetki przy niej wytrwają, będzie je żywić wiele dni.

Szczyt rafy pokrywa zwykle cienka warstwę zielonych alg,

to kolejna żywa spiżarnia i twórcy wapieni rafowych.

Od glonów zależy przetrwanie wielu.

Pokolce błękitne bronią swojego
prawa do żerowania w określonym miejscu.

Nie obejdzie się bez walki o dobrze zaopatrzoną spiżarnię.

Kiedy ławica garników wyrusza na żer,
niemal nic jej nie powstrzyma.

Pokoloce próbują je odpędzić.

Przeciwnik ma przewagę liczebną.

Wystarczy kilka minut, by ogołocić miejsce z alg.

Pokolce toczą nierówną walkę.

W końcu, jednak zaczynają zdobywać przewagę.

Niestrudzenie atakują, póki wędrowni
drapieżcy znacznie się nie oddalą.

Kiedy zapada zmierzch, ze szczelin
wynurzają się bardzo dziwne stworzenia

i rozpoczynają wspinaczkę.

Ten ruchomy krzak, to zwierzę
- wężowidło

- rozpościera ramiona, chwytając nocny plankton.

Na rafie zapada niepokojąca cisza.

Ryba odpoczywają, kryjąc się gdzie tylko można.

Pojawiają się ogończe, by polować na zwierzęta ukryte w piasku...

przeszukując dno posługują się elektro - receptorami.

Ich zachowanie wabi rekiny.

Żarłacze białopłetwe

Nocą, kiedy wzrok na niewiele się przyda, rekiny zyskują przewagę.

Szukają ofiar dzięki zmysłowi węchu i elektro - receptorom.

Polują również na ryby ukryte w rafie.

Ich smukły kształt, pozwala im
wcisnąć się w zaskakująco wąskie szczeliny.

Nie ma ucieczki.

Niewiele zwierząt czuje się
bezpieczne podczas takiej orgii żerowania.

Co noc, zwierzęta rafowe stają się celem najazdów.

Życie na rafie to nie tylko żerowanie,
równie ważne jest rozmnażanie.

Jest wiele różnych strategii,
celem każdej jest spłodzenie

jak najliczniejszego
potomstwa i jego przetrwanie.

Przez dwa miesiące, popołudniami,

pokolce płyną
przez rafy w Morza Czerwonego.

Wszystkie zmierzają do jednego miejsca,
bardzo charakterystycznego.

Czekają, aż przygaśnie blask słońca.

Nagle, samice szybko uciekają z rafy,
by złożyć jajeczka.

Najszybsze,
znajdujące się najbliżej samce,

pędzą za nimi, by zapłodnić ikrę.

Nieuchronnie nadciągają także ci,
którzy żywią się łatwą zdobyczą.

Poczas tarła pokolców, przypływają cezje,
by pochłaniać pożywne jajeczka.

Przez wiele tygodni, dryfującą w oceanie
ikrą i rozwijającym się narybkiem,

nasyci się wiele drapieżników.

Inne ryby nie pozostawiają
ikry na łasce losu.

Koniki morskie nie oddalają się
od małego, wybranego obszaru rafy.

Codziennnie rano, o świcie, samica
opuszcza miejsce nocnego wypoczynku

i szuka partnera.

Pozostają razem około dziesięciu minut,

umacniając więź.

Okrążają wspólnie terytorium samca,
wykonując prosty taniec powitalny.

Latem, kiedy jajeczka dojrzeją,

zaloty trwają od rana, wymagają czasu.

Po dwóch godzinach para
podnosi się z dna, splatając ciała.

Samiec ociera się o samice,
pobudzając ją do składania ikry.

Szybko przejmuje opiekę nad przyszłym potomstwem.

Przyklepuje jajeczka przytwierdzone do brzucha,

upewniając się, że nie odpadną.

Samica opuszcza samca, ale codziennie rano powraca,

by wspólnie pływać i umacniać więź.

Po dziesięciu dniach,
pod osłoną ciemności,

samiec porusza się
i rodzą się młode koniki morskie.

Są samodzielne.

Ponieważ samiec opiekuje się
jajeczkami od chwili ich złożenia,

organizm samicy może natychmiast
wytworzyć następną partię.

Bez pomocy samca,
para mogłaby się rozmnażać

nie co dziesięć lecz co dwadzieścia dni.

Dzieląc się pracą, podwajają liczbę potomstwa w ciągu roku.

Mątwa.

W odróżnieniu od innych mątw,
ten gatunek spędza więcej czasu

spacerując niż mknąc po dnie.

To jest samiec.

Barwny popis ma na celu zwabienie większej samicy,

nie wydaje się zainteresowana.

W reszcie, okazuje przychylność.

Zapłodnienie odbywa się błyskawicznie.

Śpiewający humbak.

Humbaki są jedynie gośćmi rafy.

Po ciąży trwającej cały rok,

samice przybywają tu, by wydać na świat i wykarmić młode.

Poświęcają swoim jedynakom wiele czasu.

Samica karmi dziecko od pół roku do roku.

Samce przybywają tu na gody.

Samotni kawalerowie śpiewają
w celu ustalenia hierarchii.

Im głośniejsza i dłuższa pieśń,
tym większy i silniejszy pieśniarz.

Im piękniejsza pieśń,
tym większy samiec,

i większe szanse na udane gody.

Różne strategie mają ten sam cel,

wydać na świat jak najwięcej potomstwa,

które osiągnie wiek dojrzały
i również doczeka się młodych.

Korale rozmnażają się płciowo,
są jednak przytwierdzone do podłoża,

nie mogą wędrować
w poszukiwaniu partnera.

Muszą zsynchronizować swoją aktywność seksualną.

Czynią to wykorzystując wiosenne ciepło i fazy księżyca.

Kilka dni po pełni, późną wiosną,

kiedy pływy morskie są najsłabsze,

koralowce z Wielkiej Rafy Barierowej
są gotowe do rozmnażania.

Niektóre są samcami i wypuszczają kłęby spermy.

Nieopodal, samice uwalniają jajeczka.

Inne gatunki koralowców są obojnakami.

Uwalniają jajeczka opakowane w spermę.

Wiązki jajeczek i spermy dryfują na powierzchni

i mieszają się z innymi,
wzdłuż całej rafy.

Każdy gatunek wypuszcza
je danej nocy o danej godzinie.

To zwiększa szanse zapłodnienia.

Zapłodnione jajeczka oddalają się od rafy.

Sztormy zagrażają zwierzętom rafowym.

Homary na Karaibach wyczuwają zmianę w wodzie.

Temperatura spada, potężne fale poruszają piasek.

Pod osłoną ciemności wynurzają się,
uciekając przed sztormem

i narażają się na niebezpieczeństwo,
pokonując piaszczyste równiny.

Szukają schronienia w głębszych wodach.

Podejmują tę podróż co roku.

Do marszu dołączają homary z całej rafy.

Oszczędzają energię,
podróżując śladami poprzedników.

W gromadzie jest bezpieczniej.

Kiedy wstaje dzień, docierają do skraju
głębokiej rafy i schodzą na dno.

Do końca pory sztormów, pozostaną w przytulnym

schronieniu głębszych wód.

Czasami, w porze morskich burz powstają huraganowe wiatry.

Wówczas, cała rafa
jest w niebezpieczeństwie.

Wystarczy jeden potężny sztorm,
by zniszczyć całą rafę.

Rafa rośnie setki lat, ginie w kilka godzin.

W oceanie
rozwija się nowe życie.

Czasem, larwy
koralowców skolonizują ruiny

i na pustkowiach powstanie nowa rafa.

Tłumaczenie:Dorota Gostyńska

Opracowanie napisów: Orio

..:: (XviD asd) :: www.xvidasd.com ::..