Original subtitles

Meer dan 200 kilometer schaatsen.

Langs elf Friese steden.

Dat is de langste schaatsmarathon van de wereld.

Met als hoofdprijs een klein zilveren kruisje.

In '63 was het niet alleen een lange tocht...

maar ook de zwaarste uit de geschiedenis van de Elfstedentocht.

Voor mij als wedstrijdrijder is het tot op de dag van vandaag...

een persoonlijke glorie-tocht...

maar voor meer dan 10.000 gestarte toerrijders werd het 'n helle tocht.

Men zei: 'De HEL van '63.'

Het is prachtig weer, prachtig ijs.

Sprintje, Annemiek? Ga je mee? Effe niet. Kom, ga mee. Ga maar.

Daar gaat-ie dan.

Melle van der Grift, gaat hij het Elfstedenkruisje halen?

Ja, hij gaat het halen. In een nieuw record voor Melle...

Melle. Melle...

Melle...

Melle.

Melle, je moet naar daar.

Melle. Je moet naar het donker.

Melle...

'Snel naar Friesland.'

'Hoe is de situatie daar?'

'Beste luisteraars...'

'Het Elfsteden-virus heeft ons volledig in de macht.'

'Het is zeer wel mogelijk...'

Dit is de tweede wagen in anderhalve maand...

die je naar de verdommenis rijdt.

Je kunt gaan.

Wegwezen.

Nou, dat kan helemaal niet, want ik heb een contract.

Ja.

En weet jij wat ik met dat contract ga doen?

Hee.

Het gajes van het peloton van Hoeks lost het wel op.

RADIO Brennink, ik heb je nodig. Ssst. WEERBERICHT

Zeg jij nu 'sssst' tegen mij?

'Er dient rekening gehouden te worden met sneeuwduinvorming.'

'In Friesland is de Elfstedenkoorts toegeslagen.'

'Vele schaatsliefhebbers rekenen erop...

dat de tocht der tochten binnen enkele zijn beslag zal krijgen.'

Ontslag? Wat nou weer?

Je werkte er nog maar net.

Ik vind wel wat anders. O, ja?

Je bent in negen weken tijd drie keer ontslagen.

Wat wil je nou, Kees?

Eh...

Dan zit er nog maar EEN ding op.

Dan word ik maar miljonair.

Kees? Sssst.

Ik wil dat... 'Een rechtstreeks verslag...' Stil. Kees.

Dieuw. 'In Leeuwarden zijn de rayonhoofden bijeen gekomen.'

'Er wordt al bijna een uur vergaderd en verwacht wordt...

dat het bestuur snel zal beslissen over een nieuwe Elfstedentocht.'

'De 12e in de historie.'

'Vorig jaar is de toch op het laatste moment afgeblazen.'

Hou jij niet van schaatsen?

'Het bestuur had onderling flink onenigheid.' Ik ook niet.

'Menigeen denkt er nu echt anders over.'

Niet meer...

'De tocht kan morgen al plaatsvinden...

aldus deze Fries, die we om reactie hebben gevraagd.'

Dieuw, hoor je dat. Er komt een Elfstedentocht.

Dat wordt schaatsen pakken en...

Ik ga naar m'n moeder, Kees.

Meisje.

Overmorgen zoek ik een ander baantje, komt goed.

Kom, we nemen er EEN in de schouw. Nee.

Jij denkt dat je kunt leven van de wind.

We krijgen een kindje samen. Laat maar komen. Je snapt 't niet.

Nooit maak jij iets af.

Nooit doe jij wat je belooft.

Valt best mee. O, ja? Ik zou een televisie krijgen en waar blijft-ie?

Dieuwke, alleen de koningin heeft een tv. Dat is niet waar.

M'n moeder heeft er EEN en m'n zus en m'n andere zus ook.

Alle drie hebben zij een televisie.

Is dit mooi of is dit mooi?

Dadelijk zakken we erdoor. Welnee.

Friesland is een stukkie van de Noordpool.

Ze zullen heus niet zo blij zijn met jou en je krant. Of juist wel.

Rij normaal.

Alsjeblieft.

Idioot.

Zo, heren. Zijn we eruit?

Wie bent u, als ik vragen mag?

Van Houten, Jack van Houten, Telegraaf.

Kijk eens wat ik hier heb.

Hupata.

De krant.

Extra editie en verspreid door het hele land.

Heeft u al een datum voor de Elfstedentocht?

Hallo, dit is een besloten vergadering.

En wat heeft u dan besloten? Er is nog niets besloten.

En mag ik u nu verzoeken deze ruimte te verlaten.

Wat is het probleem? Ik ben het hele IJsselmeer over gereden.

Er lag overal ijs. Wat is het probleem?

Gaat u nu naar buiten. Help ze even. Luister nou...

U gaat nu... U heeft het op het laatste moment afgeblazen.

U gaat eruit. Friese kruidkoek, luister nou.

Hoeveel ijs moet er zijn?

Ik vind het ongelooflijk.

'Heeft Friesland genoeg lef?'

Ritsma.

Commissaris.

Nee, nee, nog niet, commissaris. Dan heb ik groot nieuws.

De NTS heeft gebeld.

De... televisie?

Inderdaad, ze willen de Elfstedentocht verslaan, live.

Zoals dat heet. Met ik weet niet hoeveel camera's.

Commissaris, wij zijn er nog niet uit.

Hare Majesteit de koningin wil komen met misschien wel de prinses.

En ik wil me nergens mee bemoeien, dat begrijpt u...

maar, nou, ja...

U begrijpt me, toch?

Ja, ja, dat begrijp ik, commissaris.

We kunnen dit niet laten lopen, Ritsma.

Friesland is morgen het centrum van de wereld...

en Friesland is MIJN verantwoordelijkheid.

Ik reken op u.

'Er wordt op dit moment gestemd.'

'Mocht de tocht der tochten doorgaan dan wordt de 12e Elfstedentocht...

misschien morgen al wel verreden.'

'Beste luisteraars.'

'De uitslag laat nog op zich wachten.'

'Er wordt onder de talrijke aanwezige journalisten...

flink gespeculeerd en de spanning is hier om te snijden.'

En? Zie je wat? Stil.

Dat had ik toch gevraagd. Paard.

Doe dat niet, ik had het toch gevraagd. Koe.

Wat sloof je je toch uit, man. Tuurlijk gaat die tocht niet door.

Voor de eerste bocht is iedereen al een visstick.

Dat dacht jij maar.

Kijk, ijs en Friezen zijn magneten.

Net als wij.

Joke, wat betekent dat? Door. Heet jij Joke?

Door is deur, toch? Ja, dat is altijd zo geweest.

Het gaat gewoon door.

O, het gaat gewoon door. 'It giet troch.'

Dat betekent dat de Elfstedentocht, die eind december 1961...

nog werd afgeblazen dit jaar wel doorgaat.

Melle, die stok. Pak die stok.

Pak die stok...

Melle...

Melle...

Melle...

Er komt een tocht. Ga je hem rijden?

Ik weet niet.

Melle wilde zo graag een Elfstedenkruisje.

Nou, wat zou Melle ervan vinden als jij hem zou rijden?

Schaatsgek dat-ie was.

Hij was idolaat van de Elfsteden. Nou, wat doe je dan nog hier?

Mijn dochter is zwanger.

Haar water is gebroken.

Dieuw.

Dieuwke, slaap je?

Ik rijd de Elfstedentocht.

Vanavond breng ik je het kruisje, vind je dat goed?

Dan praten we dan wel verder.

Ik vind wel weer een nieuw baantje, joh, echt.

Dan krijg jij die nieuwe televisie.

Ik wil je laten zien dat ik dit wel kan.

Begrijp je dat?

Ik beloof het.

Slaap lekker.

Wat ga jij nou doen?

Sergeant-majoor.

Sergeant-majoor.

Brennink? Ja.

Ik hoop dat het oorlog is. Nee, nee, veel belangrijker.

It giet troch. Troch?

De tocht.

Troch... tocht? Praat eens normaal, man.

De Elfstedentocht.

En ik ga hem rijden.

Nou... dag.

Brennink, ik waarschuw jou.

Jij blijft gewoon hier.

Oeh, jongen.

Jij... Oeh.

Brenninkmeijer. Jij gaat nu wacht lopen.

Brennink.. Hier... Volgens mij kunt u wel een dagje zonder mij.

Brenninkmeijer meldt zich voor EEN dag verlof.

Arresteer die man. Vooruit. Waar wachten jullie op.

Stelletje lapzwansen.

Brennink.

Brenninkmeijer.

Deserteur...

Stelletje dooien.

En de sergeant-majoor gaf je een dag vrij?

Die wordt alleen maar trots als ik hem uit rijd.

En van jou wil ik IJlst snert, in Workum pannenkoeken...

en in Leeuwarden...

...wil ik jou.

Gek.

Ik heb een kamer gehuurd in hotel 't Anker.

He? Voor vannacht.

Je snapt me, he?

Ja.

Ik wil het ook, Henk. Maar eerst snert in IJlst.

Zeg maar niks.

Ik wil gewoon dat Melle z'n kruisje krijgt.

Miek, beloof me EEN ding.

Ik beloof het, pap.

Toch weinig kans, he.

Veel wakken zullen er toch niet zijn bij min 20.

'Juist deze mededelingen maken het voor jou lastig.'

'Daar kan ik niks aan doen.'

Is dat Jeen van den Berg?

'Is dit een directe uitzending?'

Mag ik even weten... Kunnen jullie niks knippen?

Veel voor getraind? Nou, niet veel.

Er is er toch nooit EEN die zegt dat-ie veel getraind heeft.

Ze hebben allemaal niet getraind.

Deelnemers, attentie.

Wij raden u aan uw gezicht in te smeren met vaseline.

Verkrijgbaar aan de loketten.

Willen de wedstrijdrijders met nummer zich gereed maken.

Het startschot valt over enkele minuten.

Zijn ze al weg, de grote jongens?

Ja, net.

Mooi.

Ik ben blij dat ik kan schaatsen.

Gisteren ontslagen, vrouw weggelopen, het leven is een feest.

En jij? Dagje vrij van je generaal?

Nee.

Dus?

Gewoon gegaan.

Dus... het leger zit vandaag een dagje zonder jou.

Ja, de Russen kunnen er zo in.

Willen de toerrijders met nummer 1 tot 1999...

zich naar het startvak begeven?

Voor alle duidelijkheid, u rent 800 meter naar de waard...

welke duidelijk aangegeven is... Welk nummer heb jij?

6807.

Dan zitten we in dezelfde groep.

Dus? Kunnen we samen schaatsen.

Maar ik wacht niet op je.

Willen de toerrijders met nummer 4001 tot 6999...

zich naar de start begeven?

Veel succes, zet hem op en voor twaalf uur vannacht terug.

Welke idioot heeft hier in godsnaam toestemming voor gegeven?

Voor u is het over, dit moet worden gehecht.

Nee, u blijft liggen.

Zeg, u moet naar het ziekenhuis. U kunt hem toch zetten.

Ja, dat kan, maar dan voelt u dit. LUID GESCHREEUW Au...

Wat?

Weet je, het kruipt bij Dieuwke onder de huid.

Ze wil vastigheid en dat maakt mij dan weer benauwd.

Nu moet en zal ze een televisie. Al haar zussen hebben er al eentje.

Ze kakelt de hele dag erover.

Ze hebben zelfs hun haar als Mies Bouwman. Neem over.

Maar wacht maar als ik vanavond met dat kruisje thuiskom.

Dan kan ze tegen haar zussen zeggen: TV is mooi, tv is prachtig...

maar mijn Kees heeft wel een Elfstedentocht... Hee.

Ben jij soms doof? Ik zei overnemen.

Rustig aan, maat, we zijn niet in het leger hier.

Beste jongen, wij hebben 200 kilometer voor de boeg.

Als we er een plezierritje van maken zijn we er morgen nog niet.

Zeg, Henk, heb jij veel vrienden?

Hee, hee, rustig.

Ik versta u niet, korporaal.

Hee.

Doseren.

Ben je doof.

Sorry, Henk, maar we maken er geen plezierritje van.

'Meer dan 10.000 fanatieke schaatsliefhebbers...

hebben de zware kou getrotseerd en gaan langs elf Friese steden...

om elf felbegeerde stempels te vergaren.'

'Tot vannacht 12 uur hebben ze de tijd...

om de 200 kilometer te volbrengen.'

'De tocht der tochten is begonnen.'

Hee, een wedstrijdrijder.

Hee, nog eentje.

Zo meteen komen we nog als eerste binnen.

Zet dat maar uit je kop, ze zeggen dat het weer gaat omslaan.

Moet je daar zien. We komen op het kastje, man.

We worden beroemd.

Dieuwke zit natuurlijk bij haar moeder tv te kijken.

Dieuw. Dieuwke.

Ik ben het, haha. Dieuw.

Zet nu maar op, man. Je ogen kunnen bevriezen.

Ik heb Kees gebeld.

Hij is niet thuis.

Ik weet het niet meer, mam.

Ik lig hier te bevallen en meneer doet maar waar hij zin in heeft.

Rustig. Nee, niks rustig. De lamstraal.

Hij komt er hier niet in, hoor je.

Ik ram hem zo voor z'n werkloze smoel.

Ga jij maar naar huis, mam.

Ik ben wel even bezig zo.

Ik denk dat het inderdaad nog wel even duurt.

Gaat-ie weer?

Dat is mooi gesproken, maar ik versta er geen zak van.

Waar kom je weg dan?

Hee. Hee, wat is er?

Waar ben ik? Bij Sneek.

Ga je mee? Ik zie echt geen fluit.

Kom, opstaan.

Help eens.

Ik zie echt geen ene moer.

Laat eens kijken.

Je ogen zijn bevroren.

Maar bij de EHBO krijg je druppels.

Ik, eh, schaats hier met een dokter.

Hoe heet de dokter? Annemiek.

Ik ben Erik.

Ik studeer rechten in Groningen. Aangenaam.

Ik zie je nogal slecht, dus ik kan je niet heel goed zien...

maar wat ik van je zie bevalt me zeer.

Annemiek, luister eens, ik ken je nog maar net...

maar wil je met me trouwen?

Trouw met me en ik kus je warm als je bevriest.

Ah, wie hebben we hier? Sjoerd.

Wat doet Tjeerd voor de kost?

O, wacht, ik ruik het al.

Hee, Tjeerd, laat me nog eens hangen aan je 'koeiensteert'. Haha.

Volgens een schatting van de organisatoren heeft niet meer...

dan de helft van de vertrokken rijders Stavoren bereikt.

Heren. Alsjeblieft.

'Mag ik uw aandacht voor een extra ingelast weerbericht.'

'In de loop van de dag zal de noordoosten wind...

verder aanwakkeren tot kracht 8 en verwachten wij...

dat met name in Noord-Nederland de temperatuur kan dalen tot min 19.'

'Voor iedereen die thuis is, blijft u binnen.'

'En voor het autoverkeer, we verwachten...

dat we te maken krijgen met heftige sneeuwval.'

'Als de duisternis zal intreden zal er sprake zijn van een weeralarm.'

'Terug naar de studio in Bussum voor een live verslag...

van de 12e Elfstedentocht, Koos Postema...'

Ooooh. Ah.

Brenninkmeijer.

Hahaha. Wie dacht je dat ik was?

Het Elfstedenmonster? Nee, nog veel erger.

Je rijdt hem uit, he. Voor het kruisje, he.

Telefoon. Wacht even, Henk.

Nu moet je Dieuwke horen, apetrots, man.

We moeten tempo houden. Heel even.

Kees, we moeten tempo houden. Ja...

Nou, schiet op dan.

Met Bleker. Met Kees. Is Dieuw daar?

Hebben jullie me gezien? Ik was op televisie.

Dieuwke is aan het bevallen, Kees.

Wat? Nu al?

Ik kom eraan. Doe maar niet.

Waarom niet?

Dieuwke wil het niet, Kees.

Ze wil je niet meer zien.

Waarom... waarom dan niet?

Dag, Kees.

Wat is er nou, man. We moeten door.

We moeten naar IJlst. Ik heb trek. In snert.

Verdomme. Kees.

Au..

Kees, gaat het? Nee.

Ah.

Ga maar...

Rij nou.

Ik stop. Hoezo 'ik stop'? Dieuwke is aan het bevallen.

Daar heeft ze jou toch niet bij nodig?

Dat komt dan goed uit. Het is over...

Hoezo over?

Ze weet niet of ze met me verder wil.

Wat ga je nu doen dan?

Of je terug mag komen.

Jij hebt iets te bewijzen.

Voor jezelf.

Voor haar.

Wordt toch eens een vent.

Zoals jij zeker?

Ik zak hier nog liever door het ijs.

Succes dan maar.

'Daar is Jeen van den Berg.'

'Ik zie ook Reinier Paping bij de koplopers.'

'Oh, ze geven zichzelf bijzonder weinig tijd om iets te eten.'

Ja, commissaris.

Commissaris.

Ja, mooi.

Mooi...

Bij de EHBO-post zullen ze verder voor je zorgen.

Het lijkt me leuk om samen verder te gaan.

Eh...

Nee, dank je.

Maar ik bedoel alleen vandaag.

Ga nou maar.

Wat?

O, sorry.

Die studenten, die praten zo makkelijk.

Dan voel ik me zo dom. Maar wat doe jij dan?

Ik, eh, ik ben boer.

Ik melk 30 koeien. Heb jij een eigen boerderij?

Hmm-m. Maar hoe oud ben je dan?

18.

Nou, wie is hier dan dom?

Hoe gaat-ie?

Prima.

Je had gelijk.

Van die vent. Welke vent?

Die ik niet ben. O, die.

Ik ga hem uit rijden.

Voor die kleine.

Ik, eh, ik moet iets regelen.

Ik moet eraf. O...

O, eh...

Nou, ja, ik vond het gezellig met je.

Misschien zie ik je nog eens.

Ja, misschien.

Doeg.

Ben je thuis iets?

Iets van, eh, verliefd...

Of erger.

Nee.

Nee, ik ben, eh...

Ik ben thuis niks.

Hoi.

Henk.

Henk, hier...

Joehoe, Henk. Hier.

Ik heb snert.

Kijk.

Henk.

Henk... ik heb snert.

'De situatie in het hoge noorden van Friesland is dus zo...

dat alleen op kop Reinier Paping rijdt uit Overijssel.'

'Op ruim 10 minuten gevolgd door Jeen van den Berg en Jan Uitham.'

Ik, eh...

Hier.

Zet hem op, he.

Gaat-ie goed? Ja. Hou vol, he. Dank u wel.

Beste mensen, het is hier een waar slagveld.

Rijders zijn al overal onderuit gegaan.

Op je arm? Ja.

'Ik sta hier in Stavoren en het is een hel aan het worden.'

Hoi.

Hee.

Daar ben ik weer.

Dat was een kort familiebezoek.

Ja...

Wat heb jij nou?

O, dat is niks... dat is niks.

Nee, laat eens kijken.

Kun je je vingers bewegen?

Ja, ja, dat gaat wel.

Nou, dan, eh, heb je geluk gehad.

Kom.

Hee, Annemiek.

De familie zei al dat je reed. Knap, hoor.

Aafke, Sjoerd, Sjoerd, Aafke.

M'n nichtje. Hoi.

Zwaar? Zijn jullie bevroren? Ja, maar dan kus ik haar weer warm.

O, net als Melle.

Stom, dat had ik niet moeten zeggen.

Eh, ik, eh...

Ik moet door.

Doeg.

Hoi.

Juffrouw. Juffrouw.

Ja. Mag het leger u van dienst zijn met een lift over het IJsselmeer?

Eh... Ja, heel graag.

Dank u wel. Ga uw gang.

Zo kunt u de tocht zeker mooi zien?

Zeker.

Mijn verloofde rijdt vandaag. Zo.

Hij is ook militair.

Hij was op bivak.

In Havelte, maar, eh, hij kreeg mooi vrij van z'n meerdere.

Dat is wel heel aardig van die, eh, meerdere. Ja.

Nou, zeker.

Gaat uw verloofde het halen, denkt u?

O, zeker, zeker.

Ja, Henk is een harde, hoor, die geeft nooit op. Henk...

Misschien ken ik hem wel, wat is z'n achternaam?

Brenninkmeijer. Brenninkmeijer. Ja.

Ja, dat zegt me wel iets.

Brenninkmeijer...

Ah.

Aansluiten.

Sluit aan.

Wie is, eh... wie is Melle?

Niet doen.

Annemiek, wat is er? Laat los.

Ik wil alleen, oke?

Ik dacht dat je thuis niks was. Sjoerd, ik vraag jou...

toch ook niet hoe je op je 18e aan een boerderij komt.

Au.

Annemiek, sta op.

Annemiek, sta op, nu.

Kom op, nou. We moeten door, Annemiek.

Zo vries je vast.

Annemiek, kom, we moeten door. Kom.

Kom.

Melle is dood.

Ik doe dit voor Melle.

Hij wilde zo graag een Elfstedenkruisje.

Ik rij met je mee.

Gaat het?

Eten... ik moet eten.

Ook een slokje, mannen? Kom op, soldaatje, gezellig.

Heb je ook wat te eten?

Helaas, kerel, de broodjes zijn op.

Rotzak.

Ik moet eten.

Niet doen.

Je hebt hongerklop.

Hee. Niet doen.

Geen sneeuw eten.

Henk...

Niet doen, je moet geen sneeuw eten.

Kom.

Hee, je moet opstaan, Henk.

Je moet niet gaan liggen nu. Je hebt hongerklop.

Ogen open. Kom.

Kom. Kijk naar me.

Hee. Dit is hongerklop.

Henk... Hee, Henk.

Henk.

Henk. Henk.

Henk...

Koffie, sergeant-majoor? Nee, natuurlijk niet.

Kom op.

Henk..

Henk.

Ik heb veel trek. Eten...

Wat zeg je? Eten. Ik heb pannenkoeken.

Eten... Kijk me eens even aan. Eten.

Luister even naar me. Het staat daar.

Ach, lieverd.

Ik sta toch hier. Dit duurt me te lang.

Barst maar. Brenninkmeijer, gearresteerd.

Hee, Henk, je kent het oude spreekwoord toch wel?

Al is de deserteur nog zo snel, de krijgsraad achterhaalt hem wel.

Misschien hebben ze pannenkoeken voor je in Nieuwersluis. Bukken.

Ah.

Henk, rijden.

Jongens... Henk? Wat is dit allemaal?

Ik schrik me rot.

Ik leg het later nog wel uit.

Ik zie je, he, in 't Anker.

Wil je iets voor mij doen? Ja. Wat dan?

Is dat bloed? Ja, maar maakt u zich geen zorgen, het komt goed.

Kijk eens, voor u.

'Ben in Workum, alles is prima, liefs Kees.'

Dokter... Mag ik wat vragen?

Ja, natuurlijk.

Heeft u er EEN?

U bedoelt...

'Reinier Paping nog steeds alleen aan de leiding.'

'Met een grote voorsprong van tien minuten.'

'Kijk hem eens vechten, voorbij Dokkum, op weg naar Leeuwarden.'

'Terug naar onze reporter aan de route.'

'Kom er maar in, Evert.'

'De vrijwilligers hier hebben hun handen vol...

aan wat er hier vandaag allemaal gebeurt.'

'Het is een chaos, mensen komen met bevroren ledematen binnen...

de ziekenhuizen draaien overuren.'

'Ze kunnen de stroom nauwelijks nog aan.'

'Er gaan zelfs geruchten dat de tocht der tochten...

volledig zal worden afgeblazen.'

'Terug naar de studio.'

Meer weet ik ook niet, dat heb ik gehoord. Het leger?

Wat wil Ritsma met het leger?

Ja, dat weet ik, ik denk een staatsgreep.

De republiek van het ijs.

Luister. 'Het is op deze dag dat het gevecht van de mens...

tegen de natuur een nieuw hoogtepunt bereikt.'

'Deze tocht der dwazen door de witte hel van Friesland.'

'De HEL van '63.'

Ja, mooi. Mooi gesproken.

Ik ben nog niet klaar.

'Gevangen door een grimmige noordoosten wind...

sluipen de toerrijders door de mazen van de dood.'

'Nog wel, want de dood is vandaag een overheersend wit vorstmonster.'

'Een weerwolf, die op een ieder loert...

die denkt haar te kunnen trotseren.'

Kijk, Jack, dat is schrijven.

Ja, ik vind het heel, eh...

Ik vind het heel ontroerend.

Maar de vraag is, wat wil Ritsma met het leger?

In Bolsward worden de rijders hartelijk ontvangen.

Jongeman, gaat het? Is het het waard?

Kijk. Dat is hem.

Dat is mijn Kees. Echt?

We zetten door, he.

Zoals u hoort, beste kijkers, dit is een tocht vol doorzetters.

Kees...

En we schakelen nu over naar Leeuwarden.

Waar de helikopter van hare majesteit zo zal landen.

Commissaris, de mensen moeten nu van het ijs...

dit is echt veel te gevaarlijk.

Hoe kun je dat nu zeggen, Ritsma. Kijk om je heen.

Is het niet geweldig. Kijk naar de camera's.

Friesland is wereldnieuws.

Wij, Ritsma, wij worden beroemd.

'Het is hier een drukte van jewelste bij Leeuwarden.'

'De finish is op het laatste moment verplaatst...

omdat hier ruimte is voor vele duizenden, duizenden liefhebbers.'

'Die het allemaal willen meemaken. Live, zoals dat heet.'

'Ze willen de laatste meters zien van Reinier Paping...

die al vlakbij moet zijn.'

Sssst.

De koningin, kom.

Het gaat heel goed.

Hele harde buiken.

Nu schiet het op.

Oh.

Alle gegevens zijn daar? Ja, dokter.

'Ja, hoor, daar komt-ie aan, Reinier Paping.'

'Nummer 157, met de handen omhoog.'

'Bijna elf uur heeft Paping over de 200 kilometer lange tocht gedaan.'

'Reinier Paping.'

'Wat een geweldenaar, zeg.'

'De held van 1963.'

EEN, twee, hup.

Goedemiddag, dokter De Jong, ik luister even naar het hartje.

Hier krijgt u problemen mee.

Die mensen laten zich niet zomaar van het ijs halen.

Dat zijn de helden van deze tijd. Niet aan me zitten.

Dat doet pijn, dat weet je.

Laat zien, laat zien.

Laat zien. Bloed.

Ja... ja, het gaat.

Misschien kunnen we met z'n vieren door? Is goed.

Gaan.

Niet meer stempelen. In opdracht van het bestuur.

Ja, het is nog steeds vier centimeter.

Ehm, een keizersnede is niet zonder gevaar.

Wilt u niet dat we uw man van het ijs halen?

Nee.

Nee, die moet gewoon z'n tocht uit rijden.

Waarom zet je je bril niet op? Straks heb je bevroren ogen.

Hoeft niet, ik heb kleine oogjes.

Jij hebt toch ook geen bril op.

Gaat het Sjoerd?

Wat is dat? Dat zijn blaren.

Ja, ik versta het heus wel, hoor.

Ho, ho.

Wat krijgen we nou?

Laat me los. Waarom is dit?

Wie denk je wel dat je bent1

Ik wil door.

Laat me los. Annemiek. Ik ga naar m'n oom.

Die woont in Franeker. Ja, ja.

Ik wil door.

Stelletje matennaaiers. Rustig, jongens.

Sodemieter op, man.

Au. Oh.

Wat heeft die man daar?

Z'n waterleiding is bevroren.

Au.

Het is niet te geloven. We moeten voor 12 uur binnen zijn.

We hadden nog zes uur.

Dieuwke zal nu wel aan het bevallen zijn.

Ze zal wel moeier zijn dan ik ben.

Ik heb iets bedacht.

Stel... stel, ik haal Leeuwarden.

Hoe? Ja, stel.

En Dieuwke is ook maar een beetje trots op me...

dan gaan we emigreren naar Canada.

Kees, je zit in Franeker.

Ze laten ons hier nooit meer gaan.

Jij wilt ook nog door, he.

Enig idee hoe?

Ja...

Doe alsof je heel veel pijn hebt.

Doe je hand naar je hoofd. Wat?

En jij hinken.

Iets zachter, niet zo overdreven.

Wat gebeurt hier? Waar gaan we naartoe?

Ik ben arts en meneer hier moet met spoed naar het ziekenhuis.

En deze meneer hier heeft een commotio cerebri.

Een wat? Een hersenschudding.

Nou, de ambulance staat klaar, dus, eh...

Vooruit.

Au.

Dokter.

Is er nog nieuws?

Dat is wel een beetje zuur, he.

Voor die mensen die zover zijn gekomen.

Die hebben al hun krachten gespaard voor het laatste stukje.

Wat zeg je nu allemaal?

Nee, u begrijpt het niet.

Die toerrijders buiten, dat zijn helden van deze tocht.

Daar wordt over... Goedenavond.

Over 50 jaar wordt er nog over gesproken.

Het is toch ongelooflijk.

Ik vind dit van een...

U leest het wel.

U leest het wel.

Ah.

Hee, jongens. Haha.

Verrek, daar is er nog eentje.

Vergeet het maar, het gaat nooit meer lukken.

Verrek, is dat Sjoerd?

Hoi. Hoi.

Hoe is het hier?

Moeilijk, ze halen iedereen van het ijs.

En jij? Ik, eh, krijg de lening voor m'n boerderij...

als ik het kruisje kan laten zien.

Die krijg je nooit als ze niet nog een hele grote groep eraf halen.

Die zijn er niet meer.

Het kan ook anders.

Hier.

Nee... nee, Annemiek.

Jij rijdt voor Melle.

Melle is dood, Sjoerd.

Neem nu maar.

Ik ga ze afleiden.

Hee, mannen. Pak me dan.

Hier. Kom dan.

Pak me dan.

Oh, ze is voor mij.

Nu. Nee, we wachten nog.

Wat is er? Het gaat niet meer.

M'n ogen.

Wat is er met je ogen? Ik zie niks...

Ik zie niks meer, m'n ogen zijn bevroren.

Geef me je kaart.

Hier. Komt goed.

Nu.

Hee, dat kan niet zomaar allemaal. Hee, joh.

Hee, kom hier.

Hee, wie was dat?

Adem diep in.

Nog een keer. Het gaat heel goed.

Adem maar goed door.

Ze slaapt, begin maar.

Hee, Henk. Stop. Wat is er?

Kees, wat is er?

Uit die dingen.

Die rotdingen moeten uit. Doorgaan, nu.

Het is goed, laat maar.

Ga maar, jongens, ik lig lekker hier.

Het is goed. Het is goed zo.

Au.

Donder op. Ga oorlog voeren, man.

Laat maar, het is goed.

Ik wil hier blijven, ik doe m'n schaatsen...

Als je ze nu uit doet zwellen je poten op.

Dan krijg je ze niet meer aan, je hebt iets beloofd.

Voor die kleine, weet je nog.

Hee.

Zien jullie ijs?

Deze kant op, Kees.

Hoelang hebben we nog? Tijd zat.

We moeten op zoek naar riet.

Waar riet is, is ijs.

Waar zijn we?

Wat betekent dat? Haha, dit is een stronthoop.

Heeft u ook wat te eten?

Heeft u ook een telefoon?

Ja, ik wacht wel even.

Hier een paar druppeltjes.

Henk, maak die schaatsen los.

Alsjeblieft, Henk, ik wil alleen heel even m'n schaatsen los.

Nee, Kees, niet doen, je poten zwellen op.

We rijden hem uit.

Je schoonmoeder is aan de lijn.

Schiet je wel op, Kees.

Kees? Ja.

Het is een jongen. Met alles erop en eraan.

En Dieuw? Die slaapt.

En jij? Ga je het halen?

Ja, makkelijk.

Heeft Dieuw nog iets gezegd? Nee, Kees.

Als ze wakker wordt, zeg haar dan dat ik alles anders wil gaan doen.

Dat ik ook niet met mezelf getrouwd zou willen zijn.

Zeg jij dat zelf maar, Kees.

Dat is mij te ingewikkeld.

Doe ik.

Ik heb een zoon...

Hahaha.

Woehoe.

En ik kan weer zien.

Op naar Leeuwarden.

Het ijs is hier.

IJs, ijs, ijs, ijs, ijs.

Hoeveel tijd is er nog?

Kijk die lichtjes.

Is dat de finish?

Ja, vast.

Kom op, we gaan het halen.

O, nee. O, nee. Niet dus. Ja. En nu?

Binnen vragen.

We moeten naar Leeuwarden, naar de finish.

Welke kant is dat op? Ach, jongen, iedereen is daar al weg.

We hebben nog dik 22 minuten.

Dat red je nooit.

Nou, wij wel.

Er wordt gecontroleerd, ze plukken je van het ijs.

Hee, kom eens mee.

Over het ijs moet je langs een paar militairen.

Er is een geheime controle om je van het ijs te halen.

Maar ik kan je helpen.

Jongens, zeg het maar, ik rij er zo langs met de auto.

Is maar een paar honderd meter. Is goed.

Ho, ho, maat. Dat is tegen de regels.

Moet jij nodig zeggen, jij bent deserteur.

Luister, anders komen wij nooit langs die controle.

EEN ding.

Voorbij de finish, maken we die paar honderd meter goed.

Henk, opschieten.

Wat is er?

Genoeg voor een heel boek.

Vandaag is een echte legende geboren.

Precies, zo worden alle legendes geboren.

Waarom moet jij toch altijd het laatste woord hebben?

Omdat ik journalist ben, schat.

Weet je wat, schat, ik werk nooit meer met jou.

O, ja, ik rij ook niet met je mee terug.

Kan me niks schelen. Even goede vijanden, hahaha.

Zat er toevallig nog een militair tussen?

Hoe laat is het?

Ja.

Wat ben je stil, Henk.

Oh, ik ben misselijk.

Ik moet kotsen.

Gefeliciteerd.

Ja, bedankt.

Alsjeblieft.

Dank u wel.

Brennink.

Hier kan de hele landmacht trots op zijn.

Dank u wel.

Meld je maar een paar dagen later.

Eh, meneer, meneer? Jack van Houten, Telegraaf.

Bent u de laatste die een kruisje heeft gekregen?

Wat gaat er dan door je heen?

Sorry.

Jij ook.

Wat?

Waar is de kraamafdeling? Gewoon rechtdoor.

Meisje...

Dieuwke?

Goed gedaan, meisje.

Wil je nog verder met me?

Nee.

Tenzij...

...Reinier en ik thuiskomen...

en er een spik, spik...

spiksplinternieuwe...

Hij zal er staan, schat.

Hij zal er staan.