Original subtitles

[ritmisch slagwerk]

[dramatische muziek]

[klaagzang op dezelfde dramatische melodie]

[klaagzang eindigt a capella]

[koe loeit]

Vreemd volk. -Waar?

[man] Daar. Bij het kruisbos.

Het zijn Fransen.

God sta ons bij. -Laat ons voortdoen.

[onheilspellende muziek]

Waar ligt het kasteel Wijnendaele?

Ik denk, het is meer die kant uit, denk ik, heer. Denk ik.

Denk jij? Neem hem mee.

Nee!

Hé! Hup! [ze gillen en schreeuwen]

[hij kreunt]

[ze gilt]

[gekreun, gejammer en geschreeuw op de achtergrond]

[loeit]

[gejammer vrouwen]

Jan! Jan! -Ze hebben Willem meegenomen!

Wie, Willem? -Ze gaan hem ophangen.

Waren het soldaten? -[vrouw] Het zijn ridders.

Ze droegen een schild met gouden lelies op een blauw veld.

Waarom zouden ze hem vermoorden? Wat heeft hij gedaan?

[huilt] Het zijn Fransen. -Ze vroegen naar het kasteel Wijnendaele.

Ja, naar Wijnendaele.

Wel, dan hangen ze hem toch niet op, stom kuiken?

O, nee? -Ik ga wel even kijken.

En hou op met huilen. -Ze moeten nog in het kruisbos zijn.

Pas op, Jan. Het zijn moordenaars, die ridders. Allemaal.

[getrommel]

[stem] Het was het jaar 1300.

Zwijgend reed een schare ridders door de velden van Roeselare.

Het gerammel van hun uitrusting en de zware tred van hun dravers…

…deed de herten uit het kreupelhout vluchten.

Het gezelschap bestond uit telgen van de voornaamste Franse geslachten.

Ze kwamen naar Vlaanderen…

…om de opstandige oude graaf Gwijde van Dampierre berispen.

[rustige muziek]

Bij hen waren monsieur de Chatillon, een neef van de Franse koningin…

…zijn broer, de vervaarlijke krijger monsieur de Saint-Paul…

…en als laatste en niet als minste…

…de broer van de koning van Frankrijk zelf, graaf Charles de Valois.

[vogeltjes fluiten]

Goeiemiddag.

Goeiemiddag.

Goedemiddag.

[Jan] Goedemiddag, edele heren.

Welkom, edele heren, in het land van Vlaanderen.

U bent een feest voor het oog…

…en u heeft mooi weer meegebracht uit het verre zuiden.

Oh, Willem! Willem, laat jij onze mooie streek zien aan de edele heren, Willem.

Heren, u heeft zich vergist.

Willem is de braafste jongen, maar de slechtste gids van heel Vlaanderen.

[fluistert] Maak dat je wegkomt. Maak dat je wegkomt.

Heren, mag ik u mijn diensten aanbieden? Ik ken de streek op m'n duimpje.

Mag ik u voorgaan, heren? Kom.

Onze oude graaf zal tevreden zijn.

Hij houdt van bezoek. Vooral van mensen van adel.

Hij houdt ook van het gewone volk. Ja, ja, zeker.

Onze graaf houdt van het gewone volk, als het belasting betaalt.

Dat vindt hij het lekkerst. -Is het uit met je stomme praatjes?

Zo zo, een heer van de rang en stand van meneer de Chatillon…

…die zich verwaardigt mij aan te raken. Wat een eer.

Monsieur de Vonnet, leer die vlegel een lesje.

[schreeuwt]

[actiemuziek]

[hij schreeuwt]

Met de groeten van Jan Breydel, de deken van de slagers!

[man] Grijp hem!

[man] Meneer de Chatillon, kom onmiddellijk terug.

Meneer, kom terug.

Meneer de Chatillon, u bent nog lang niet de leenheer van Vlaanderen.

Dat ben ik. Nog altijd.

En ik beschik over het lot van mijn vazallen. Alleen ik.

Prins, u bent de eerste ridder van Frankrijk.

We verliezen tijd. Straks wordt het donker.

[stem] 's Avonds kwamen de Fransen in het kasteel van Wijnendaele aan…

…waar de 80-jarige en opstandige graaf Gwijde hen opwachtte.

Naast zijn stoel stond zijn zoon, Robrecht de Bethune…

…die men de leeuw van Vlaanderen noemde…

…omdat hij wonderlijke wapendaden had bedreven in de oorlog van Sicilië.

De volgende dag reden de Franse ridders door het domein van graaf Gwijde…

…als door hun eigen tuinen.

Machteld, de dochter van Robrecht de Bethune, zag dit met lede ogen aan.

Wat kijk je somber, pa. -Omdat ik jou niet zag.

O, wat ben je galant.

Die Fransen. Ik krijg gal in mijn mond als ik ze zie.

[oosterse muziek]

♪ ik vertrok naar barre streken met de ridders van m'n land ♪

♪ ik bevocht te Saracenen ♪

♪ oog om oog en tand om tand ♪

♪ een ijzeren gordel voor m'n lief de sleutel kreeg m'n vriend ♪

♪ daar was onze eeuwige liefde het beste mee gediend ♪

♪ ik deed haar op slot, slot, slot ♪

♪ ze zou wachten tot, tot, tot ♪

♪ ik deed haar op slot, slot, slot… ♪

Graaf Gwijde, mijn broer de koning is u niet zo ongunstig gezind als u denkt.

Graaf Gwijde, ik ben persoonlijk hierheen gekomen…

…om u te vragen: Volhardt u in uw koppige opzet om de Franse kroon trotseren?

Onze schatkist is leeg. -Dat is geen antwoord.

De Franse koning is me geld schuldig.

Mijn aandeel in de belastingen van de gemeenten…

…die ik afgehaald heb op zijn naam.

De koning konkelt met de patriciërs van onze steden.

Konkelt tegen het wettelijke gezag van mijn vader.

Mijnheer, Zijne Majesteit Filips de Schone konkelt niet!

Nee. Daar heeft hij z'n personeel voor. -Wie bedoelt u daarmee? Antwoord!

Mijnheer, ik heb u geen antwoord te geven. U vergeet uw rang.

Graaf Gwijde, na alle grieven die Frankrijk tegen u heeft…

…na alle opstandigheid, na alle kwade trouw, na al uw arrogantie…

Dat doet voorkomen alsof Vlaanderen een koninkrijk is waarvan u de vorst bent.

Dan zou een klein beetje inkeer u geen kwaad doen.

Hoe kan Filips mij slecht gezind zijn?

Ik ben zijn peetoom. Ik heb zijn vader en grootvader gediend.

Ons land is ingenomen en bezet.

Jullie willen het voorgoed inlijven bij het Frankrijk van jullie dromen.

Het grootste koninkrijk van het christendom.

Maar verdomd, dat gaat ten koste van eer en trouw, en overeenkomsten.

Mijn vader heeft nooit z'n heil gezocht in vervalsing, gekonkel en woordbreuk.

Woordbreuk? Wie? De koning der Fransen? Ik eis dat u dit woord terugtrekt.

Ik ben de koning trouw gebleven tot hij zijn koningschap heeft ontwaard.

Net zoals hij de Franse munt heeft ontwaard.

Als de koning van Frankrijk niet corrupt is…

…dan is hij laks en laat hij zich leiden door…

Door?

Door? Durf het uitspreken.

Door een hofhouding van bloedzuigers. -Bethune!

Aangevoerd door z'n eigen vrouw, Johanna van Navarra.

Ik duld niet dat mijn koningin en nicht Johanna belasterd wordt.

Dit, mijnheer de Bethune, dit vraagt om bloed.

[zachte, dreigende muziek]

Mijnheer de Chatillon, ik ben uw man.

[klokken luiden]

[stem] Graaf de Bethune koos als wapenmakker voor de vierkamp…

…de jonge Adolf van Nieuwland.

Jacques de Chatillon koos zijn broer, de vervaarlijke monsieur de Saint-Paul.

[rustige kopermuziek]

Hier, je hebt vast honger. -Dank u, heer.

[zachte, dreigende kopermuziek]

[aanhoudende vechtgeluiden]

[man] Sta op, meneer.

[hij schreeuwt en kreunt]

[hij schreeuwt]

[hij kreunt]

Mijn broer is vrijgevig. Hij is altijd mild geweest tegenover Vlaanderen.

Hij is edelmoedig.

Hij is zo goed als een koning maar zijn kan.

Maar hij vergeet natuurlijk geen ogenblik dat hij de kroon draagt…

…van de heilige Lodewijk. Wie hem voor z'n voeten loopt, verplettert hij.

Als een kever.

Was hij maar nooit met die heks van Navarra getrouwd.

Ze haat Vlaanderen en ze haat mij.

Ze denkt dat ik m'n broer bedreig. -Dat doe je, toch?

Hm, natuurlijk.

Johanna is nu in Navarra.

Daarom moet je zo snel mogelijk naar Compiègne, terwijl ze er niet is.

Filips is zo onbetrouwbaar.

Wees niet bang, oude vriend. Ik stel me persoonlijk garant voor u.

U zal niets overkomen.

[trompetgeschal]

[stem] Van koning Filips de Schone zei men dat hij leek op de mooiste der vogels.

De sneeuwuil.

Een vogel die de wereld aankijkt zonder een spier te vetrekken.

Die met moeite kan zingen en dan nog zeer traag.

En die vrij nutteloos is.

[ernstige kopermuziek]

Sire.

Filips.

Je bent sterker geworden, Filips, en mooier.

Dank dat je ons ontvangen hebt.

Wij zijn hier al 12 dagen.

Sire, Vlaanderen buigt het hoofd.

Zijne Majesteit zou dit buigend hoofd kunnen opeisen.

Dat kan hij te allen tijde.

De oorlog die u tegen Zijne Majesteit ontketend hebt…

…heeft zich tegen u zelf gekeerd.

U heeft uw eigen land verbeurd verklaard.

Uzelf vogelvrij verklaard.

Er waren misverstanden waar wij geen schuld aan hebben.

Bij de eer van mijn huis van Dampierre, zweer ik dat ik en mijn landgenoten…

…vanaf de dag van vandaag trouw zullen blijven aan de Franse kroon.

Dan zou die trouw uitgedrukt moeten worden in substantie.

In goederen en sommen geld.

Vlaanderen is kaal. Leeggeroofd.

De publieke schuld van de Vlaamse steden moet vereffend worden.

En dit zonder verwijl en zonder uitstel.

[onheilspellende, droevige muziek]

Verder mag u niet gaan, mijn liefste biechtvader.

O, m'n lieve, kleine koning.

Heb je me gemist? -Elk uur, lieveling.

Elke dag, elke nacht.

[ze kreunt]

Ik ben doodmoe. We hebben 20 uur gereden.

Dan moet je rusten, lieveling.

Rusten?

[koningin] Filips? -Hm-hm.

Terwijl ik in Navarra was, heb je de graaf van Vlaanderen ontvangen?

Ja.

Hij logeert nog steeds in het paleis? -[Filips] Dat is zo.

En jij hebt hem niet weggejaagd als de schurftige hond die hij is?

Nee.

Volgens m'n biechtvader zou je zelfs overwegen om hem clementie te schenken.

Clementie!

Lieveling, bespaar me je Spaanse kuren.

Beteken ik dan helemaal niets voor je?

Dat je dit rebelse, schaamteloze, Vlaamse ras onder je dak kunt dulden? Nee!

Vlaanderen en Dampierre betwisten jouw gezag.

[man] De heer Angeran de Marigny. -Het gezag van een gezalfde van God.

[man] De heer Angeran de Marigny.

Majesteit.

Angeran, ik weet niet wat ze heeft in dat kleine hoofdje van haar…

…maar breng haar tot bedaren.

Angeran, vertel hem maar hoe we ervoor staan.

Kom op, man. Zeg het aan je koning.

We zouden het tolgeld kunnen verhogen, de goederen van de opstandige Clauwaerts…

…en van de aanhangers van graag Gwijde aanslaan.

Er is nog een middel.

We kunnen van graaf Gwijde van Dampierre…

…van zijn ridders een losgeld vragen.

In evenredigheid tot hun rang en stand.

Voor jou gelden de wetten van het gepeupel en van de ridderschap niet.

Jij bent Frankrijk. Frankrijk gebiedt.

Gesta Dei per Francos.

Het werk van God door de Fransen.

[rustige, droevige muziek]

[klokken luiden]

Buig, edelen, voor Zijne Majesteit, de koning van Frankrijk.

[aankondigingstune]

Majesteit, op de belangrijkste dag…

…in de geschiedenis van het graafschap Vlaanderen…

…willen de vazallen die u vereren…

Hou op, oude man. Ga niet verder. Lafbek!

Majesteit! I-ik begrijp het niet.

Hou je mond, zeg ik, vazal!

Vlaanderen, in alle onpartijdigheid en vervuld van onze koninklijke genade…

…hebben wij jouw misdaden onderzocht.

Tot op de dag van vandaag…

…heb jij je getoond als een vals en bedrieglijk leenman.

Ik heb geen zin in je gevlei en je gezeur.

Gwijde van Dampierre, je leven is verbeurd verklaard.

De dag van de executie zal later worden bepaald.

Tot zolang word jij met alle Vlaamse weerspannige edelen in hechtenis genomen.

Mijnheer!

Hoe kunt u zo de eer van uw broer in 't gedrang brengen?

Ik heb persoonlijk de graaf van Vlaanderen een vrijgeleide gegeven.

Meneer de Valois, het is niet aan u een volkje te verdedigen…

…dat Frankrijk heeft belaagd.

Broeder, ik vraag u dringend…

De Valois! Men onderbreekt de koningin niet!

Wachters! De wil van de koning!

[trommels]

Heer graaf, in naam van de koning…

Maar ik heb nog niet gesproken.

Ik kwam hierheen uit vrije wil. Ik eis gehoord te worden.

[koningin] Breng hem weg!

Raak mijn vader niet aan!

[geschreeuw en gekreun]

Vlamingen, red u!

[dramatische muziek] -[vechtgeluiden]

De Bethune! Geef u over.

Soldaten!

Robrecht! Geef u over.

[man] Anders gaan al uw ridders eraan.

[graaf] Robrecht!

[De Valois] Heren van Vlaanderen.

Heren, u bent getuige van een koninklijk verraad, waar ik geen deel van wil zijn.

De Valois! Uw eer gebiedt u deze woorden in te trekken.

Nu. Terstond.

Dit is mijn eer!

Ontaarde broeder. Mislukte prins!

Heren Vlamingen, wij hadden er de voorkeur aan gegeven…

…u allen genade te verlenen.

Maar tot onze droefheid kan dat niet.

[in Latijn] Het werk van God door de Fransen.

[stem] Dit gezegd zijnde, kwam koning Filips de Schone naar Brugge.

Wat grote beroering verwekte.

Onder andere bij de burgemeester van Brugge.

Heren, dit vind ik echt onvoorstelbaar. Dit had ik nooit durven dromen.

Ik had tenminste durven hopen dat de aannemer tegen de afgesproken tijd…

…tegen deze heugelijke dag waarop wij de koning moeten ontvangen…

…dit op z'n minst klaar zou hebben.

Ze hebben hun best gedaan.

Maar de aannemer had met mij afgesproken dat het vandaag klaar zou zijn.

Maar goed, het is altijd hetzelfde in Brugge. Het is godgeklaagd.

[plechtige kopermuziek]

[schraapt z'n keel]

Sire, mevrouw…

…dit is voorwaar de allerheuglijkste dag…

…uit de reeds zo blijde geschiedenis van onze steden.

[hoefgetrappel]

[geroezemoes]

[oosterse muziek]

De allerheuglijkste dag, zei ik, Sire, Majesteit…

…die ons zal heugen in ons geheugen.

Majesteit, Sire…

…koningin, van harte welkom.

In onze harten…

…zeer hartelijk…

…van harte…

[gelach]

Wij zullen Frankrijks kroon waardig zijn…

…als wij onze…

Wie is dat mens daar? -Wie bedoelt u, Majesteit?

Die daar. Op kop van die vrouwen. Die blonde.

Dat is Machteld, de dochter van Robrecht de Bethune, mevrouw.

En die andere vrouwen?

Dat zijn de echtgenotes van de heren van Vlaanderen, mevrouw.

[koningin] En waar zijn hun mannen? -In onze gevangenissen, lieveling.

Ik dacht dat ik hier de koningin zou zijn.

[burgemeester] Besluitende heb ik de eer in naam van de magistraten van onze stad…

…en van ganser harte u de sleutels van onze stad Brugge aan te bieden.

Leve de koning! -[allen] Leve de koning!

[trompetgeschal]

[iedereen lacht]

[stem] Dat Zijne Majesteit publiekelijk gehoond werd, verheugde Pieter de Coninck…

…deken van wevers en leider van de Vlaamse opstandigheid.

Ah! Chatillon, nog nooit werd de koningin van Frankrijk zo voor schut gezet.

Die boerinnen waren rijkelijker gekleed dan ik!

In Parijs hadden ze die wijven allang van hun paard getrokken.

Je kunt Vlaanderen niet vergelijken met de zuidelijke provincies.

[koningin] En waarom niet? -Ze hebben gemeentelijke voorrechten.

Ze hebben een grotere zelfstandigheid.

Vlaanderen is een deel van Frankrijk, een provincie als een ander.

Zat m'n haar goed? -Prachtig.

Je moet maar zo denken: Al dragen apen gouden ringen, het blijven lelijke dingen.

Er moet in dit Vlaanderen iemand met sterke hand komen.

Iemand die zich niet laat beïnvloeden.

En die de rechtmatige eisen van ons koninkrijk boven alles stelt.

Maar wie?

Wie heeft tegelijkertijd kracht…

…tegelijkertijd…

…diplomatie…

…en vastberadenheid?

Ja. Wie?

De wevers worden lastig.

Dat is goed.

De belastingen worden steeds zwaarder. Dat is goed.

[man] Dat zijn enkel de wevers.

De wevers en hun families zijn een vierde van de bevolking van Brugge.

Ook de andere ambachten zien dat zij maar lastdieren zijn van de Franse kroon.

De Vlaamse edelen die macht en geld hebben moeten grondig bewerkt worden.

Er is maar één manier om de edelen uit hun nest te lokken.

Dat is hun nog meer geld en goed te beloven.

Waar of niet? -Dat is waar, Bekka.

Er is maar één man die dat kan.

Er is maar één man die ze zouden vertrouwen. Robrecht de Bethune.

Wij moeten een bijeenkomst voorstellen van de Vlaamse edelen met De Bethune.

We kunnen de Vlaamse edelen moeilijk vragen om naar Chinon te rijden.

Nee.

[stem] Er werd iets op verzonnen.

De Franse kasteelheer van Chinon liet in het geheim…

…graaf de Bethune voor een maand naar Vlaanderen teruggaan.

Op voorwaarde dat iemand een maand lang z'n plaats innam.

En wie nam zijn plaats in?

Niemand minder dan zijn trouwe paladijn Adolf van Nieuwland.

Adolf…

…nooit zal het huis van De Bethune deze edele daad vergeten.

Tot uw dienst, heer graaf.

[ze lachen]

[ze gilt] -[ze lachen]

[koningin] Het zou wenselijk zijn, mijn splinternieuwe landvoogd van Vlaanderen…

…dat de dochter van De Bethune die hier…

Machteld. -O ja, die Machteld.

Dat die een tijdje op het Franse hof zou doorbrengen.

Dat zal haar opvoeding ten goede komen. -Ja.

Ze zal worden opgevoed door de meest wellustige hofdames.

[deur gaat open]

[voetstappen]

[gekreun]

[vrouw gilt]

[vrouw kreunt]

[vrouw schreeuwt]

Wie bent u?

Wie bent u? Gaat u onmiddellijk weg!

Ah! Nee! Nee!

Nee!

[ze schreeuwt]

[stem] In de ruïne van Nieuwenhove woonden twee heremieten.

Diederik, die geen stem had gekregen van onze lieve Heer…

…en Lodewijk, een zenuwlijder.

Op een dag kregen zij bezoek van een dolende ridder.

Dolende ridder, is het waar dat er een ziekte is in Italië…

…waarbij de adem van de zieke je kan treffen als een dolk?

Men spreekt van duizenden doden. -De pest.

Ja, ja, de pest.

Ze zit in de huizen, zegt men.

Daarom wil ik geen deuren, geen muren.

Ik wil leven in de lucht…

…in de adem van God.

[hij probeert te praten]

Ah, daar komt volk aan.

Het wordt druk hier in Nieuwenhove.

Maandenlang geen hond en nu lijkt het hier wel een herberg.

Vijf man te paard, één paard is zwaar beladen.

[probeert te praten] -Daar kijkt u van op, hè heer?

Diederik hoort dat. Diederik hoort alles.

Geen kik. -Je hoort wat de heer zegt.

Diederik, geen kik.

Jij blijft hier. -Natuurlijk, heer.

[loeiende wind]

[hoefgetrappel]

Maak haar los!

Mijnheer de Saint-Paul, wat doet dit meisje hier?

Wat is er met haar gebeurd? -Meneer, u lijkt me te kennen.

Maar ik ken u niet.

Wie bent u dan wel? -Een dolende ridder zonder naam.

Machteld.

Ga bij haar weg. Ze behoort aan de kroon van Frankrijk.

Zij? Machteld de Bethune!

Maar jij bent Robrecht de Bethune. Je hebt je ridderwoord gebroken.

Je bent gevlucht uit Chinon.

Ja, want ik ben de gerechtigheid.

Clement, arresteer hem in naam van de koning.

[hij schreeuwt]

Angel, neem het meisje mee!

[hij schreeuwt]

Machteld!

[ridderlijke muziek]

[ze kreunt]

[droevige muziek]

Machteld, hoor je me, liefste?

Raak haar niet aan! Ze heeft de vrouwenpest.

[droevige muziek]

[stem] In het geheim kwamen de Vlaamse edelen samen.

Eindelijk.

Jan van Renesse uit de moerassen van Zeeland…

…de onversaagde Jan van Namen, broer van De Bethune…

…en niet te vergeten, de mooiste man van het westen:

de priester-soldaat, kanunnik Willem van Gullik.

[dramatische muziek]

En ze vergaderden, vergaderden…

…want ze wisten dat de Fransman op komst was.

[spannende muziek]

De Bethunes werk was gedaan.

Hij moest terug in gevangenschap…

…want hij had zijn ridderwoord gegeven aan z'n cipier.

Hij nam afscheid van Pieter de Coninck.

'Pieter, doe je werk', zei hij, 'zorg voor Vlaanderen.'

Toen hij de dood van zijn broer vernam, ontstak Jacques de Chatillon…

…de nieuwe landvoogd van Vlaanderen, in grote toorn.

Hij zei dat alle Clauwaerts Brugge moesten verlaten.

Zo niet, zou hij de stad met de grond gelijkmaken, zei hij.

De Clauwaerts verlieten Brugge en trokken zich terug in de bossen van Damme.

De sterkste van alle Clauwaerts, Jan Breydel, vertrok ook naar Damme.

Dag moeder. -Dag jongen.

Het zal niet lang duren, moeder. -Maak je om ons geen zorgen, jongen.

Gerard, jij bent nu de man in huis.

Let op Katrien en op je moeder. Beloofd?

Beloofd. -Hier.

Jan, waarom mag ik niet met je mee naar Damme?

Jij bent hier nodig, vent.

Begrepen? -Begrepen.

[trieste muziek]

Kom je snel terug? Alsjeblieft.

Wees maar niet bang, Katrien.

De nachten zullen koud zijn in de bossen van Damme.

[ze huilt]

Ik wil ook een bijl. -Ga weg, snotneus.

Ik moet toch op moeder en Katrien letten? -Een bijl is veel te zwaar voor jou.

Nee, een bijl zoals jij.

Goed. Dan maar een bijl.

[hoefgetrappel]

[stem] Jacques de Chatillon brak zijn ridderwoord.

Hij zaaide dood en verderf in de machteloze stad Brugge.

Ik heb niks misdaan!

[mensen schreeuwen] [ritmische trom]

[man] Aha, een nestje Vlamingen.

Laat me los! -Geef dat hier. Geef hier.

Hier! Hier! Blijf hier. Geert!

Kom hier! -Ga weg!

Blijf van ons af! -Nee!

[moeder jammert]

Ach, kijk eens naar die lieve jongen. -Hij gaat je pijn doen.

[moeder] Gerard!

Ik maak jullie kapot! -Jongetje, leg die bijl nou neer.

Nooit! Ik ben Gerard Breydel. De broer van Jan Breydel.

Blijf van onze moeder! -Pak hem!

[moeder en Katrien schreeuwen]

[moeder] Geert!

[moeder en Katrien schreeuwen]

[vreselijk gegil]

Gerard!

[ze jammeren en huilen]

Vrouw, als u ons uw geld geeft, kan er u niks gebeuren.

[Katrien] Moeder!

Hier is alles wat we hebben. -Moeder!

[moeder snikt]

[moeder] Zijn dat geen mooie juwelen? Laat ons nu met rust!

[Katrien] Moeder! -Kom jij eens hier, jong geitje.

[ze schreeuwt] -[moeder] Laat haar los! Laat haar los!

[Katrien schreeuwt voortdurend]

Laat haar met rust! Laat haar met rust, zeg ik.

[geschreeuw en gejammer van de vrouwen]

[moeder gilt]

[dramatische muziek] -[geschreeuw Katrien]

Nooit! Jullie zullen haar nooit levend krijgen.

[Katrien schreeuwt en huilt]

[huilt] Moeder.

Kindje. Kindje.

[Katrien schreeuwt van pijn]

[trieste muziek] -[klokken luiden]

[huilende mensen]

De familie Breydel is vermoord!

Ze hebben de familie Breydel vermoord!

[trage, dissonante muziek]

[dramatische, trieste muziek]

Het is mijn schuld, alleen mijn schuld.

Ik ben een lafbek geweest.

Niets anders.

Ik heb haar…

Ik heb haar in de steek gelaten.

[man] Niemand kon voorzien dat de Fransen alle eergevoelens overboord zouden gooien.

Dat ze geen ridderlijke beloften zouden nakomen.

Dat ze gijzelaars zouden afmaken, tegen elk christelijk gebod…

…tegen elke wet.

[Jan] 'Maak je geen zorgen.' Dat zei ze.

'Maak je vooral geen zorgen om ons, mijn jongen.'

Dat zei ze.

Dat zei ze.

Jan, we zullen geen geduld meer hebben…

…geen geduld meer dulden.

We kunnen onze wraak niet langer uitstellen. De omstandigheden.

We zullen zelf de omstandigheden bepalen. Nu.

Nu.

We gaan tot de aanval over, Jan. -Wat?

Meen je dat?

Echt waar?

Nu?

Vannacht.

Vannacht.

[melancholische muziek]

Oversten.

Een boer wacht tot de morgen…

…als het kil is.

En dan, als de rupsen samen in één nest slapen…

…hakt de boer het nest uit de boom.

Dan vertrapt hij het ongedierte.

Zo zullen wij zijn.

In de kilte van de morgen.

Het Franse ongedierte ligt nu te slapen. In de slaap van het kwaad.

Voor morgen de zon opgaat, zullen wij dit ongedierte, dit rupsennest vertrappelen.

[geroezemoes] -Hoe vuil het gevecht ook verloopt…

…denk eraan: Geen Vlaming mag gedood worden.

We hebben alle Vlamingen nodig. Ook zij die zich tegen ons gekeerd hebben.

Pieter, jij hebt makkelijk praten. Als we eenmaal aan de slag zijn, dan…

Ja, hoe weet je of het een Fransman is of een Vlaming in het donker?

Als je eenmaal bezig bent.

Als je hem niet aan z'n uiterlijk herkent…

…of als je hem niet onmiddellijk kunt horen…

…vraag hem dan het wachtwoord uit te spreken: schild en vriend.

Schild en vriend? -[gelach]

Zegt hij 'scilt en vrint'…

[man] Scilt en vrint? -Dan trek ik zijn tong uit.

[gelach]

[stem] Toen staken de Clauwaerts een groot vuur aan in het veld.

En dat vuur werd gezien op de toren van Sint Blandeyns.

Bij het uurwerk.

Het is zover.

[ritmische muziek]

Vlaanderen de leeuw, mijn goede vriend. -[klokken luiden]

Nu is het aan u, Jan. Laat maar eens horen.

Vlaanderen de leeuw!

[allen] Vlaanderen de leeuw.

[ze blijven dit herhalen]

[geschreeuw] -[dramatische muziek]

Schild en vriend. -Wat moet ik zeggen?

Scilt en vrint. -[ze lachen]

[geschreeuw] -[oorlogsmuziek]

[Jan] Rou, laat je zien.

Rou! -[Rou] Wat gebeurt er hier?

Zo. Ben jij de wurger, de beul?

Ja, ik ben Emile Rou, de wurger. En wie ben jij?

Ik ben meester Jan Breydel, de deken van de vleeshouwers.

[geschreeuw en aanmoedigingen]

[Lou kreunt]

[klokken luiden]

[aanzwellend gejuich]

Vrienden.

Nu is de lucht in onze stad zuiver geworden.

De adem van de vreemdeling besmet haar niet meer.

Vrienden. Wij, Bruggelingen, zijn geen slaven meer!

[gejuich]

Maar onze triomf mag ons niet verblinden.

Onze vijand leeft nog.

Onze vijand zal gewapende huurlegers naar onze streken sturen.

Want bloed vraagt om bloed. Daarom, Bruggelingen, blijf waakzaam!

Voor de komende felle vredesstrijd rekenen wij op u.

[gejuich]

Denk eraan, stadsgenoten:

De vrijheid wordt niet geschonken aan de mens.

Hij moet ervoor vechten.

De vrijheid…

…gaat in bloed gedrenkt.

Vlaanderen de leeuw!

[men scandeert] Vlaanderen de leeuw!

Mannen, vrouwen…

…eh…

…wees blij.

[gejuich] -Dat zijn we, Jan.

Ga naar huis…

…en drink. Drink en dans. -[gejuich]

Dans! -[gelach]

Dans! -[gejuich]

Dans! -[gejuich]

Jacques de Chatillon…

…door voorspraak en intriges…

…heeft u verkregen dat wij u de hoogste waardigheid verleenden.

Die van gouverneur van onze rijkste provincie.

Vlaanderen.

Alle berichten wijzen erop dat u uw taak lichtzinnig…

stompzinnig hebt opgevat.

Waar een harde hand nodig was, liet u de teugels los.

En waar tact en voorzichtigheid nodig was…

…ging u tekeer als een eigenmachtige tiran!

Filips, meneer De Chatillon had de omstandigheden tegen zich.

Die maakt een bestuurder zelf.

Jacques is te mild, te ruiterlijk geweest tegenover heidenen en barbaren…

…die men nooit volgens christelijke principes moet behandelen.

Heren, we moeten ons bezinnen over de middelen…

…om dat gebroed in het noorden te laten voelen wie hun koning is.

Het leger dat zich naar Vlaanderen zal begeven om hen te straffen…

…zal het grootste zijn dat ooit in de christenheid werd samengebracht.

Wij hebben daar een nachtje over geslapen…

…en lange deliberaties gehad met onze raadgevers.

En uiteindelijk hebben we besloten…

…het opperbevel van dat leger toe te vertrouwen…

…aan onze dierbare vriend…

…de overwinnaar van Veurne en Gascogne…

…de eerste krijger van Frankrijk: Robert d'Artois!

Majesteit!

[instemmend geschreeuw]

Heren, dood in Vlaanderen elke man…

…elke vrouw…

…en elk kind.

Ook de vrouwen en de kinderen, want daarin schuilt het zaad van het kwaad.

Die Vlaamse vrouwen, dat zijn zeugen…

…waarvan de uiers afgesneden moeten worden!

En die kinderen?

Biggen die aan het spit geroosterd moeten worden.

[stem] De voorposten van de Fransen droegen bezems op hun lansen.

Als om te zeggen dat ze Vlaanderen van de aarde zouden vegen.

[dreigende oorlogsmuziek]

De Vlamingen wachtten hun erfvijanden op bij de beek van Groeninge.

De nacht viel.

Pieter de Coninck was beducht.

[zingende soldaten]

[er wordt een Frans lied gezongen]

De mist trekt op. -Ja.

Het belooft een warme dag te worden.

[hij hoest]

Ja, een warme dag.

[dissonante muziek]

Gaat het, jongens?

Zolang je ons bier brengt, kan het niet beter.

Als je slagers maar niet te dronken zijn voor de slag.

Ze kunnen ertegen.

Sommigen zullen voor de laatste keer dronken zijn.

Onze Heer Jezus Christus, die deze rechtvaardige oorlog zegent…

…gelieve onze lieve koning te beschermen.

[religieuze zang op de achtergrond]

[geroezemoes]

[gejoel]

Edelen van Vlaanderen, welkom op het slagveld.

[ze juichen aanhoudend]

Edelen van Vlaanderen, stijg af.

Mannen, de vijand komt.

Het monster dat ons nadert, heeft vele koppen.

En alle zijn ze kwaadaardig.

Daarom niet geaarzeld.

Weer je. Iedereen van u weet wat hem te wachten staat.

Sla en sla dood tot je geen adem meer hebt!

Mannen, vrienden, gedenk.

Gedenk God, wiens stempels de Fransman heeft geschonden.

Gedenk uw kinderen, die de Fransman de keel zal oversnijden…

…als je hem dit toelaat.

Gedenk uw benauwde vrouwen.

En dan, bij onze lieve Heer…

…zal dat Franse beest, dat vandaar zal komen, doodbloeden aan onze voeten.

Geen genade! Sla de ridders en paarden dood!

[man] Er mag geen buit gemaakt worden.

Gij die z'n wapen laat vallen, rape het op.

Maar wie zich afwendt van het gevecht, grijp hem en sla hem dood.

Zijn bloed kome over mij! Ga! -[gejuich]

[dreunende, ritmische kopermuziek]

[naderende onheilsmuziek]

[dramatische muziek]

Klaarmaken!

Open!

Schieten!

Klaarmaken! Open! Schieten!

[voortdurende instructies]

Voorwaarts! -[geschreeuw]

[oorlogsmuziek] -[geschreeuw en gekreun]

Zie je wel dat ik gelijk had? Ze trekken zich terug. Ze vluchten.

Ze gaan nu al op de loop. -Mon Dieu.

Wij ridders komen er niet aan te pas. -De boogschutters moeten terugkeren.

En ook het voetvolk moet weg.

Wij zijn nou aan de beurt.

Ridders, maak u klaar!

[aankondigingstune]

Edelen, vooruit!

Mouvez!

Mouvez!

Mouvez!

[paarden hinniken]

[geschreeuw]

[oorlogsmuziek] -[geschreeuw]

[luid gehinnik]

[oorlogsmuziek] -[geschreeuw en gekreun]

Ah, Mourel. Lieve Mourel.

Nu kan je laten zien hoeveel jij van me houdt. Hm?

[dreigende oorlogsmuziek]

[geschreeuw en gekreun]

[oorlogsmuziek]

Gwijde van Namen!

Gwijde van Namen!

[oorlogsmuziek]

[geschreeuw en gekreun]

Breydel, wat betekent dit?

Vergeef me, graaf, deze man was van mij.

[ritmische muziek]

[klaagzang op dramatische muziek]

Ik ben d'Artois. Ik geef me over. Neem me gevangen.

Heer, we mogen geen gevangenen nemen.

Ik ben ridder, edelman en pair van Frankrijk.

Ego te absolvo.

Hé?

[hij jammert]

[hij schreeuwt] -[paard hinnikt]

[overwinningsmuziek]

[ze schreeuwen]

[stem] Honderden gouden sporen werden daar van het slagveld geraapt.

Zoveel dat die slachting de naam kreeg van 'de slag van de gulden sporen'.

[trieste koperklanken]

Zie je wel dat het geen visioen was? De aartsengel Michaël was onder ons.

Michaël? -Nee, het was de heilige Joris.

Geen engel, maar een heilige.

Nietwaar Pieter, dat het een bovenmenselijk wezen was?

[klokken blijven luiden]

Natuurlijk.

Welk menselijk wezen had kunnen doen wat hij deed?

[melancholische muziek]

[Machteld] Vader!

M'n lieve, lieve dochtertje.

Maar hoe? Ben je de hele tijd hier op het slagveld geweest?

Ja. Alleen voor de slag.

Maar was jij de gouden ridder?

Ze denken dat je een engel was. En dat ben je.

O, m'n allerliefste vader. Mijn engel.

[dramatische muziek]

[stem] En dan hebben we geknield en gezongen.

En onze gebeden vol dank en trots gezonden naar de genadige hemel.

Waar de heiligen wonen, waaronder onze gouden ridder.

God zegene hem in de eeuwigheid.

[dramatische slotnoten]