Original subtitles

Thuiskomen uit Vietnam was bijna net zo traumatisch als de oorlog zelf.

Jarenlang werd er niet over Vietnam gesproken.

We waren bevriend met een jong stel...

...en het kwam pas na 12 jaar boven tafel in een gesprek tussen de twee vrouwen.

Ze ontdekten dat we allebei mariniers waren geweest in Vietnam.

KARL MARLANTES MARINIER 1969

Ik heb er nooit een woord over gesproken.

Het nooit genoemd.

En in het hele land ging het zo.

Het bracht zo veel verdeeldheid.

Het is net alsof je leeft in een gezin met een alcoholische vader.

'Sst, daar praten we niet over.'

Zo ging ons land met Vietnam om.

Het is, denk ik, pas iets van de laatste tijd...

...dat de babyboomers beginnen te zeggen:

'Wat is er gebeurd?'

Wat we nu nodig hebben in dit land...

...is dat onze wonden helen en we Vietnam achter ons kunnen laten.

Het moorden in deze tragische oorlog moet stoppen.

General Westmorelands strategie werpt zijn vruchten af.

MAART 1967

De vijand heeft niet langer de overhand.

JANUARI 1966

Hoe je het ook bekijkt...

...we staan er nu beter voor dan we eerst dachten.

STOP DE OORLOG IN VIETNAM NU!

U bent bepaald niet openhartig geweest...

...over hoezeer we bij Vietnam betrokken zijn.

We hebben onze hulp uitgebreid...

...aan de overheid, aan de logistiek.

We hebben er geen gevechtstroepen heengestuurd.

U hebt een rij dominostenen opgesteld en als u de eerste omver gooit...

...is het zeker dat de laatste weldra ook omvalt.

Als agressie succesvol is in Korea...

...kunnen we verwachten dat het zich over heel Azië en Europa verspreidt...

...en naar dit halfrond.

Viktor Frankl, die de vernietigingskampen in de Tweede Wereldoorlog overleefde...

...schreef een boek genaamd: De zin van het bestaan.

'Het leven is lijden.

Overleven is betekenis vinden in het lijden.'

En voor degenen onder ons die leden door Vietnam...

MAX CLELAND SOLDAAT

...was dat sindsdien onze queeste.

Amerika's betrokkenheid bij Vietnam begon in het geheim.

Het eindigde, 30 jaar later, in een mislukking...

...ten overstaan van de hele wereld.

Het werd te goeder trouw begonnen door fatsoenlijke mensen...

...vanuit noodlottig onbegrip...

...Amerikaanse overmoed en een verkeerde inschatting van de Koude Oorlog.

En het werd voortgezet omdat het makkelijker leek om door te ploeteren...

...dan toe te geven dat het veroorzaakt was door tragische beslissingen...

...genomen door vijf Amerikaanse presidenten...

...behorende tot beide politieke partijen.

Voor de oorlog voorbij was...

...hadden meer dan 58.000 Amerikanen de dood gevonden.

Tenminste 250.000 Zuid-Vietnamese manschappen...

...vonden eveneens de dood in het conflict.

Daarnaast stierven er een miljoen Noord-Vietnamese soldaten...

...en Vietcong-guerrilla's.

Twee miljoen burgers, uit noord en zuid...

...zijn naar verluidt omgekomen...

...naast nog eens tienduizenden uit de buurstaten...

...van Laos en Cambodja.

Voor veel Vietnamezen, was het een wrede burgeroorlog.

Voor anderen, een bloederig en beslissend hoofdstuk...

...in een eeuwenoude strijd voor onafhankelijkheid.

Voor de Amerikanen die er in vochten...

...en voor degenen die er thuis tegen hebben gevochten...

...evenals voor degenen die er slechts een glimp van opvingen in het avondjournaal...

...was de Vietnam-oorlog een decennium van ondraaglijke verschrikking.

Sinds de burgeroorlog was er niet zoveel verdeeldheid gezaaid.

Vietnam leek alles in twijfel te trekken...

...de waarden van eer en dapperheid...

...de notie van wreedheid en genade...

...de openhartigheid van de Amerikaanse regering...

...en wat het betekent om vaderlandslievend te zijn.

En degenen die het meegemaakt hebben, hebben het nooit kunnen vergeten...

...zijn nooit gestopt met twisten over wat er echt gebeurd is...

...waarom alles zo vreselijk fout liep, wie er schuldig was...

...en of het het allemaal waard was of niet.

Het is 40 jaar geleden.

Zelfs de Vietnamese veteranen...

...praten liever niet over de oorlog.

Mensen zingen over de overwinning, over bevrijding. Ze zitten ernaast.

Wie er won en wie er verloor is niet de vraag.

In een oorlog zijn er geen winnaars of verliezers.

BAO NINH NOORD-VIETNAMESE LEGER

Er is alleen vernietiging.

Alleen degenen die nooit gevochten hebben...

...twisten over wie er won of wie er verloor.

De Fransen vielen ons land aan en namen het halverwege de 19e eeuw in.

BAO NINH NOORD-VIETNAMESE LEGER

De invasie was bloedig en wreed.

De Franse verovering van Indochina begon met een aanval...

...op de oude Vietnamese haven van Da Nang in 1858.

Het duurde 50 jaar om de hele regio te veroveren...

...Laos en Cambodja en het 2000 kilometer lange gebied...

...dat Vietnam zou worden genoemd.

De hele streek werd geregeerd door een Franse gouverneur-generaal...

...vanuit zijn paleis in Hanoi.

De Fransen woonden vooral op plantages...

...en in steden als Saigon, die ze er zoveel mogelijk uit lieten zien...

...als die in hun thuisland.

De meesten namen niet de moeite de taal te leren die het onderworpen volk sprak.

In plaats daarvan benoemden ze een reeks marionettenkeizers als heersers...

...en zetten een netwerk op...

...van Frans sprekende Vietnamese gezagsdragers, mandarijnen...

...die volledig op hun hand waren.

De Fransen lieten de onderworpen bevolking wegen en kanalen bouwen...

...spoorwegen en bruggen.

Natuurlijk waren de Fransen trots op hun beschaving...

...en schepten erover op dat ze de Vietnamese bevolking daarmee hielpen.

Het Vietnamese volk wilde die Franse beschaving natuurlijk niet.

Zij wilden onafhankelijkheid.

Het Vietnamese volk berustte niet zomaar in de Franse bezetting...

...net zoals ze hadden gevochten tegen eerdere invasies door de Chinezen.

Tegen het begin van de 20e eeuw was het nationalisme in opkomst.

Maar wie zich durfde te verzetten tegen de koloniale heersers riskeerde verbanning...

...gevangenschap of de guillotine.

Ze hebben overal zeggenschap over...

...over de middelen van ons land.

Maar ze namen ons vooral onze onafhankelijkheid...

...en vrijheid af.

Als kleine jongen kreeg ik het nationalisme al mee vanuit school.

TRAN NGOC TOAN ZUID-VIETNAMESE MARINIER

Ik heb de Fransen altijd als mijn vijand beschouwd.

Mijn vijand.

Voor de Fransen waren de Vietnamezen een inferieur volk.

In Vietnam was er geen egalité, gelijkheid.

LAM QUANG THI ZUID-VIETNAMESE LEGER

Daarom haatten we ze zo erg.

Ik voelde zuivere haat voor hen.

Zuiver.

JOHN MUSGRAVE MARINIER 1967

Ik haatte ze zo ontzettend.

En ik was zo bang voor ze.

Tjonge, wat kneep ik 'm voor ze.

En hoe banger ik werd, hoe meer ik ze ging haten.

Ik was een 18-jarige mariniersschutter met de inkt nog nat...

...op mijn middelbare schooldiploma.

Ik wilde mezelf niet te kijk zetten tegenover mijn maten.

Maar ik was zo bang.

Ik had het gevoel dat ik elk moment het loodje kon leggen...

...voortdurend, zolang ik daar was.

In de lente van 1919...

...wanneer de zegevierende geallieerden elkaar ontmoetten in Parijs...

...om een wereld te herbouwen die verwoest was door de Grote Oorlog...

...voerde president Woodrow Wilson de Amerikaanse delegatie aan...

...die ondergebracht was in Hotel Crillon.

Op een dag verscheen er een lange, slanke, 29-jarige man...

...met een petitie voor de president...

...die hij en andere Vietnamese nationalisten hadden geschreven.

Geïnspireerd door de verklaring van Wilson...

...dat aan de belangen van koloniale volkeren hetzelfde gewicht...

...toegekend zou moeten worden als aan dat van hun Europese overheersers...

...verzocht de man dat dit principe toegepast zou worden op zijn thuisland.

De secretaris van de president beloofde het aan Wilson te laten zien...

...maar er is geen bewijs van dat hij dat ooit heeft gedaan.

Zijn naam was Nguyen Tat Thanh...

...maar hij gebruikte nu een alias, Nguyen Ai Quoc.

'Nguyen de Patriot.'

Gedurende zijn lange, schimmige carrière...

...zou hij 70 verschillende pseudoniemen gebruiken...

...tot hij zichzelf uiteindelijk 'De Meest Verlichte,' noemde...

Ho Chi Minh.

Ho Chi Minh was een man...

...die erin geslaagd is een beeld neer te zetten...

...van iemand die zich volledig toegewijd had aan het bevrijden...

...van zijn land en volk van het juk van buitenlandse overheersing...

...tot aan het punt waarop hij zijn eigen welzijn opofferde...

...zijn eigen leven, omdat hij zelf geen gezin had.

Voor Vietnamezen is dat een groot offer...

...want wat ons betreft heeft iedereen een gezin nodig.

Ho Chi Minh werd geboren in 1890...

...als zoon van een lagere ambtenaar in het Franse regime.

Na deelname aan een demonstratie tegen de marionettenkeizer...

...en de Fransen die aan zijn touwtjes trokken...

...werd Ho van school gestuurd en werd een aanhoudingsbevel tegen hem uitgevaardigd.

Hij verliet Vietnam in 1911 en leefde 30 jaar in ballingschap.

Hij diende als koksmaatje aan boord van een Frans lijnschip...

...en bezocht New York en Boston...

...waar hij een tijdje werkte als patissier in het Parker House-hotel.

Hij was sneeuwveger in Londen, kleurde foto's in in Parijs.

Daar sloot Ho Chi Minh zich aan bij de Franse socialistische partij.

Maar toen hij de antikoloniale geschriften van Lenin onder ogen kreeg...

...werd hij communist.

Hij werd uitgenodigd om in Moskou te studeren...

...onderging een training als Sovjet-agent...

...werd soms bekritiseerd als zijnde nationalist in de eerste plaats...

...en communist in de tweede.

En vervolgens werd hij uitgezonden naar China...

...om een cel op te zetten van andere Vietnamese bannelingen...

...en om te helpen de Indochinese Communistische Partij vorm te geven.

In die periode, 'was hij gespannen en gretig...'

...herinnerde een vriend zich, 'met maar één gedachte...

...zijn land, Vietnam.'

Tegen 1940 was een groot deel van de wereld weer in een oorlog verwikkeld.

Duitsland had vrijwel heel West-Europa bezet, met inbegrip van Frankrijk.

Keizerrijk Japan bedreigde tal van Europese koloniën in Azië...

...en bezette Vietnam, waar ze hun bondgenoten toestonden...

...de collaborerende Fransen...

...hun kolonie te blijven besturen.

Voor sommige Vietnamezen leek de komst van de Japanners...

...een welkom einde aan de blanke koloniale overheersing aan te kondigen.

Maar Ho Chi Minh, nog altijd in ballingschap in China...

...zag de Japanners als vijandige indringers...

...net zo min welkom als de Fransen.

Ze waren er alleen op uit om zijn land te exploiteren...

...en Vietnamese oogsten buit te maken om hun eigen rijstkommen te vullen.

Het was tijd geworden, zei hij...

...voor het verenigen van: 'patriotten van alle leeftijden en alle soorten...

...boeren, arbeiders, handelaars en soldaten...'

...om de Japanners en de Franse collaborateurs te verslaan.

In februari 1941, na drie decennia uit z'n geboorteland verbannen te zijn geweest...

...glipte Ho Chi Minh over de Chinese grens Vietnam in...

...en richtte zijn hoofdkantoor in vlak bij het afgelegen dorp Pac Bo...

...in een kalksteengrot aan de voet van een berg...

...die hij noemde naar Karl Marx...

...met uitzicht op een junglerivier die hij noemde naar zijn held, Lenin.

Daar richtte hij een revolutionaire beweging op...

...die hij het Vietnamees Onafhankelijk Bevrijdingsleger noemde...

...de Vietminh.

Iedereen wil de Vietminh in om te vechten.

De meesten wisten niet dat de Vietminh...

TRAN NGOC TOAN ZUID-VIETNAMESE MARINIER

...een communistische organisatie was.

Om een strijdmacht te vormen en te leiden voor zijn revolutie...

...riep Ho de hulp in van Vo Nguyen Giap...

...een voormalig leraar Franse geschiedenis...

...die les had gegeven aan de kinderen van Hanoi's elite.

Giap was al vroeg tot het communisme bekeerd...

...wiens levenslange haat tegen de Fransen nog verergerd was...

...toen die zijn vrouw doodsloegen in de gevangenis.

Geïnspireerd door Napoleon, Lawrence van Arabië...

...en de communistische Chinese revolutionair Mao Zedong...

...was Giap al begonnen met het ontwikkelen...

...van een geheel eigen oorlogsstrategie op basis van guerrilla-tactieken...

...tot er op een omvangrijke conventionele aanval kon worden overgegaan.

In de strijd voor onafhankelijkheid die hij voor zich zag...

...zouden zijn troepen, zoals Giap stelde, 'overal en nergens zijn.'

De reden dat Vietnamezen altijd toevlucht zochten tot guerrilla-oorlogsvoering...

...was omdat we een klein land waren.

En het was gewoon een manier van vechten als zijnde de zwakken tegen de sterken.

Vecht niet tenzij je zeker weet dat je kunt winnen...

...en het verrassingselement is belangrijk.

Kies je eigen gevecht.

Ik had die dag 26 van de 45 man paraat.

We waren altijd wat onderbezet. En die dag waren we behoorlijk onderbezet.

MIKE HEANY LEGER 1966

M'n peloton is ter plaatse.

Lopen, lopen.

En opeens roept de voorste...

...de eerste man in de rij: 'VC op het pad.

VC op het pad.'

En voor ik het goed en wel besefte...

...ging hij neer, in de borst geschoten.

En een zeer goed opgezette hinderlaag kwam tot uitbarsting.

Ik wist dat ik een stel mannen kwijt was.

Ik richtte een gebed tot God, waarin ik zei:

'Als U nog meer jongens van mijn peloton moet hebben, neem mij dan.

Laat mijn mannen in leven.'

Zodra ik het gezegd had, kreeg ik het te kwaad en zei:

'Lieve hemel.

Kan ik dat gebed nog intrekken?'

In de lente van 1945...

...meer dan drie jaar na de Japanse aanval op Pearl Harbor...

...was de regering van de Verenigde Staten op zoek naar bondgenoten...

...achter de Vietnamese linies.

De Amerikanen hoopten een manier te vinden...

...om de Japanse troepen daar te ondermijnen...

...toen ze door Ho Chi Minh werden benaderd.

En zo werd er besloten om...

...een OSS-team in te schakelen...

...om de leiders van de Vietminh te ontmoeten.

Paul Hoagland was de hospik in het team.

En het eerste wat ze tegen hem zeiden...

...was dat hij hun leider moest onderzoeken, die ernstig ziek was.

Dus hij werd naar een grashutje gebracht...

...waar een ongeschoren, magere man op een bundel stro lag...

...hopeloos ziek.

En dat was Ho Chi Minh.

De OSS, in de oorlogstijd de geheime voorloper van de CIA...

...voorzag Ho's haveloze guerrilla's van wapens...

...en verbaasden zich erover hoe snel ze ermee overweg leerden gaan.

Ho Chi Minh noemde zijn volgelingen...

...het Viet-Amerikaanse leger, en prees de Verenigde Staten...

...als voorvechter van de democratie...

...die hen zeker zou helpen de koloniale overheersing te beëindigen.

We zagen de Amerikanen komen.

En als we de Amerikanen bezien...

BUI DIEM ZUID-VIETNAMESE DIPLOMAAT

...beschouwen we hen als vrije mannen...

...die volkeren bevrijden.

Ze hebben Europa al bevrijd.

Ondertussen hield de hongersnood het noorden van het land in z'n greep.

Honderdduizenden Vietnamezen stierven de hongerdood...

...terwijl Japanse pakhuizen met rijst waren gevuld.

Destijds werd het vuilnis verzameld door mensen met duwkarren.

En mijn moeder weet nog dat ze elke ochtend zag...

...hoe die vuilniskarren rondgingen...

...en de mensen lijken oppakten en ze op de karren gooiden.

Het was ongelooflijk.

En de mensen die het overleefd hebben zijn het nooit vergeten.

Duong Van Mai's vader was de plaatsvervangend gouverneur...

...van een provincie ten oosten van Hanoi...

...de zoon en kleinzoon van mandarijnen die allemaal de Fransen had gediend.

Hij en zijn vrouw hadden 17 kinderen.

Ouders die kinderen hadden die een beetje mollig waren...

...waren erg bang dat hun kinderen ontvoerd en vermoord werden.

Het was echt de hel op aarde.

De overheid had geen idee hoe ze met deze calamiteit om moesten gaan.

Maar Ho Chi Minh wel.

Hij liet de Vietminh...

...in de Japanse pakhuizen inbreken waar ze maar konden...

...en verdeelde de rijst onder de bevolking.

Ze werden geprezen als redders.

6 AUGUSTUS, 1945

Toen een atoombom Hiroshima verwoestte...

...en drie dagen later een tweede Nagasaki van de kaart veegde...

...leek de Japanse overgave ophanden.

Ho Chi Minh riep alle Vietnamezen op in verzet te komen...

...en hun eigen land over te nemen...

...voordat de bevrijde Fransen hun oude koloniale regime weer konden installeren.

Het volk deed het, in steden en dorpen in het hele land.

Op 2 september, 1945...

...op dezelfde dag dat de Japanners zich officieel overgaven...

...stroomde het Ba Dinh-plein in Hanoi vol met honderdduizenden Vietnamezen...

...om voor het eerst de mysterieuze leider van de Vietminh te aanschouwen...

...en om hem de onafhankelijkheid van Vietnam te horen uitroepen.

Met een OSS-officier vlakbij...

...begon Ho Chi Minh met de woorden van Thomas Jefferson:

'Alle mensen zijn gelijk.

Hun schepper heeft hen bepaalde onvervreemdbare rechten toegekend...

...waaronder leven, vrijheid...

...en het streven naar geluk.'

Het hele Vietnamese volk, niet alleen ik...

...dacht dat vanaf nu Vietnam onafhankelijk zou zijn...

...vrij, verenigd, met erkende grenzen...

...en met de officiële naam vermeldt op de wereldkaart.

Iedereen was zo trots.

Ho Chi Minh had goede hoop...

...dat de VS het verlangen van Vietnam naar onafhankelijkheid zou steunen...

...niet noodzakelijk door interventie...

...maar door te doen wat ze konden...

...bij het steunen van een onafhankelijkheidsbeweging.

Ho Chi Minhs hoop op Amerikaanse steun was berekenend maar begrijpelijk.

President Franklin Roosevelt had een naoorlogse wereld beloofd...

...waarin de rechten van alle mensen gerespecteerd zouden worden...

...bij het kiezen van de vorm van overheid waaronder ze wilden leven.

Maar Roosevelt was nu dood, en zijn opvolger, Harry Truman...

...had een heel andere wereld geërfd.

De alliantie met de Sovjet-Unie...

...dat de Tweede Wereldoorlog had gewonnen, was ter ziele.

De Sovjets hadden nu de Oost-Europese landen bezet...

...die ze onder de voet gelopen hadden en wilden hun invloed verder uitbreiden...

...naar Iran, Turkije en het Middellandse Zeegebied.

Een nieuwe Koude Oorlog was begonnen.

De Franse president Charles De Gaulle waarschuwde...

...dat als de VS bleven aandringen op onafhankelijkheid voor haar koloniën...

...Frankrijk wellicht geen andere keus had dan de Russen hun gang te laten gaan.

De Verenigde Staten moeten geen stappen ondernemen...

...om het herstel van het Franse rijk, inclusief Vietnam, te ondermijnen.

Er waren nauwelijks Amerikanen in Vietnam...

...het Ministerie van Buitenlandse Zaken, consulaire ambtenaren...

...en hooguit wat zakenlui.

Bijna niemand in dit land wist waar Vietnam lag.

George Wickes maakte deel uit van een zeven mans OSS-missie...

...die naar Saigon gestuurd werd, de grootste stad in het zuiden.

De Verenigde Staten waren officieel neutraal...

...in de hoop dat de Fransen en de Vietminh samen...

...tot een vreedzame oplossing konden komen.

De geallieerde leiders hadden ermee ingestemd om Vietnam zolang te verdelen...

...in twee gescheiden zones.

Nationalistische Chinese troepen zouden de belangen in het noorden behartigen.

Britse koloniale troepen...

...zouden hetzelfde proberen te doen in het zuiden...

...waar rivaliserende facties en de Fransen en de Vietminh...

...al slaags waren geraakt in de straten van Saigon.

Niemand had de leiding.

Aan beide zijden was er sprake van barbarij, wreedheid en geweld.

Het was niet echt een burgeroorlog...

...maar het begon er steeds meer op te lijken, in de straten van Saigon.

Luitenant-kolonel Peter Dewey...

...de 28-jaar oude commandant van de OSS in Saigon...

...probeerde de warboel te ontrafelen.

Al vanaf het begin had hij contact met iedereen...

...niet alleen met de Fransen, maar al snel bracht hij...

...een band tot stand met verschillende Vietnamese groeperingen.

The Vietminh werd daarin al snel...

WEG MET DE KOLONISATIE

...het meest succesvol.

Dewey, die vloeiend Frans sprak...

...bemiddelde in gesprekken tussen een woordvoerder van Vietminh...

...en de hoogste Franse beambte in de stad.

Zijn inspanningen wekten de woede op van de Britse generaal Douglas Gracey...

...die leiding gaf aan de geallieerde troepen in het zuiden.

Gracey was ervan overtuigd dat de Fransen snel weer het bewind moesten gaan voeren.

In een overleg met de Vietminh zei Gracey dat...

...kolonel Dewey een subversieve kracht was geworden.

Het geweld in en om Saigon escaleerde.

Kolonel Dewey telegrafeerde zijn superieuren met klem.

'Vietnam brandt,' schreef hij.

'De Fransen en Britten hebben niks meer te vertellen hier en de VS,' oordeelde hij...

...'zouden orde op zaken moeten stellen in Zuidoost-Azië.'

Twee dagen later, op 26 september, 1945...

...ging hij naar het vliegveld...

...om naar het OSS-hoofdkwartier te vliegen.

Bij een wegversperring zag de Vietminh Dewey voor een Fransman aan...

...en opende het vuur.

Hij was op slag dood.

Ho Chi Minh schreef naar de Verenigde Staten...

...dat hij de dood van Dewey betreurde in wie hij...

...een man herkende die zijn zaak goedgezind was.

Het leek een vreselijke ironie dat Dewey...

...die deed wat hij kon om de Vietnamese onafhankelijkheidsbeweging te helpen...

...per ongeluk door de Vietnamezen werd vermoord.

Een oudere Afro-Amerikaanse vrouw deed open.

Ik denk dat ze zodra ze ons zag, wist waarom we daar waren.

En de pater zei:

'Ik vind het heel erg om u te moeten vertellen...

...dat uw zoon gedood is in Vietnam.'

En ze zeeg neer. Ze sprak geen woord.

Toen zei haar man: 'Nee, dat moet een fout zijn.'

En hij kwam terug met een brief.

En hij zei: 'Kijk, ziet u?'

Die kregen we gisteren, mijn... Onze zoon leefde gisteren nog.'

En de kapelaan keek naar de brief...

...en zei: 'Die is een week oud.

Ik denk dat uw zoon gedood is op de dag dat hij deze brief schreef.'

In de herfst van 1945, een week na kolonel Dewey's dood...

...komen nieuwe Franse troepen aan in Saigon...

...en lossen de Britten af.

Al snel hebben ze het bevel over de stad weer in handen...

...en ondernemen stappen om het hele land weer te bezetten.

Ho Chi Minh hoopte op een of andere manier toch de onafhankelijkheid te bereiken...

...zonder een oorlog met Frankrijk...

...en hij hoopte nog steeds dat de VS in zou grijpen.

'Jullie hebben nooit een imperium gehad, nooit de Aziatische volkeren uitgebuit...'

...zou hij een Amerikaanse journalist vertellen.

'Staar jullie niet blind op de kwestie van het communisme.'

Hij wilde niet tegen de Fransen vechten en gezien worden als vijand van Amerika.

Ik heb zelfs de brieven gezien...

...die hij aan president Truman schreef...

...waarin staat: 'Wij geloven in dezelfde dingen als waar u in gelooft.'

Die brieven die ik zag in de CIA-dossiers...

...waren nooit aan president Truman overhandigd.

In juni 1946 keerde Ho Chi Minh terug naar Parijs...

...in een vruchteloze poging de Fransen zover te krijgen zich te houden...

...aan de belofte die ze hadden gedaan aangaande meer zelfbestuur voor zijn land.

Terwijl Ho weg was...

...begon generaal Giap de communistische macht binnen de revolutie te verstevigen.

Hij voerde een genadeloze zuivering uit...

...onder leden van rivaliserende nationalistische partijen...

...en mensen die hij 'reactionaire saboteurs' noemde.

Huisbazen en geldschieters, Trotskisten en katholieken...

...mannen en vrouwen die ervan beschuldigd werden samen te werken met de Fransen.

Honderden werden doodgeschoten, verdronken, levend begraven.

Ik zag dat de Vietminh hun eigen Vietnamese landgenoten vermoordden.

Ze vochten helemaal niet voor het Vietnamese volk.

LAM QUANG THI ZUID-VIETNAMESE LEGER

Ze vochten slechts voor het internationale communisme.

Op 19 december 1946, na maanden van toegenomen spanning...

...braken er gevechten uit in Hanoi...

...tussen de Vietminh en de Fransen.

De Vietminh bleek geen partij voor de Franse vuurkracht.

Ho, Giap en hun kameraden glipten de stad uit...

...en keerden terug naar hun bolwerk in de bergen ver naar het noorden.

'Zij die geweren hebben zullen hun geweren gebruiken...'

...kondigde Ho aan in een radio-uitzending...

...waarin hij opriep tot een algehele guerrillaoorlog.

'Zij die zwaarden hebben zullen zwaarden gebruiken...

...zij die geen zwaarden hebben zullen spaden of stokken gebruiken.'

Er was een diep gevoelde plicht om voor ons land te vechten.

Ik herinner het me als een gelukkige, mooie tijd.

We zongen zelfs als we ten strijde trokken...

...hele romantische liedjes.

Maar het land dat Ho Chi Minh hoopte te verenigen...

...was zelf bitter verdeeld.

Families werden uit elkaar gerukt.

Ondanks haar vaders positie in de Franse regering...

...voelde Duong Van Mai's zus zich geroepen om Ho's oproep te beantwoorden.

Mijn oudere zus, Thang, was getrouwd met een man...

...die veel sympathie had voor de Vietminh.

En in die periode had Ho Chi Minh zich met zijn regering teruggetrokken...

...in de bergbasis.

Dus mijn zus en haar man trokken helemaal vanuit Hanoi naar de basis...

...om zich aan te sluiten bij het verzet tegen de Fransen.

Dus de Vietnam-oorlog was echt een burgeroorlog tot op familieniveau.

DE FRANSEN STOTEN DOOR IN INDOCHINA!

Frankrijk overspoelde Vietnam met duizenden mannen...

Franse soldaten, Europese huursoldaten en koloniale troepen...

...uit Marokko, Algerije, Tunesië en Senegal...

...die zij aan zij vochten met een leger van Cambodjanen, Laotianen...

...en anticommunistische Vietnamezen.

Franse troepen slaagden erin de meeste grote steden te bezetten...

...en provinciehoofdsteden...

...en richtten honderden geïsoleerde buitenposten op.

De Fransen wilden ook Vietnamezen van het platteland voor zich winnen...

...middels een programma dat ze 'pacification' noemden...

PACIFICATIE

...pacificatie...

...het bouwen van dijken, scholen en wegen en het vaccineren van kinderen.

De Fransen poogden een dorp te pacificeren...

...en overdag waren ze er heer en meester.

Maar 's nachts kwam de Vietminh terug.

Dus het was er nooit helemaal veilig.

Mijn vader schudde zijn hoofd en zei dan:

'Pacificatie slaat nergens op...

...want het glipt als los zand tussen je vingers vandaan.'

De Viet Minh verstopten mijnen in wegen, bliezen bruggen en spoorwegen op...

...overvielen Franse patrouilles en verdwenen dan weer.

Franse soldaten namen soms wraak op het dichtstbijzijnde dorp...

...staken huizen in brand, verkrachtten vrouwen...

...executeerden mannen waarvan ze vermoedden dat ze de Viet Minh hielpen.

In 1948, in mijn geboortedorp...

...kwamen de Fransen met tanks...

...en staken onze huizen in brand.

Ze schoten veel waterbuffels dood...

...die we gebruikten voor het ploegen.

Toen ik nog klein was...

...was ik daar getuige van.

Het staat in mijn geheugen gegrift.

LE CONG HUAN VIETMINH

Maar de communisten waren net zo meedogenloos als de Fransen.

'Je kunt beter iemand doden die wellicht onschuldig is...'

...zei een commandant, 'dan dat je een schuldige laat ontkomen.'

En ze hadden het vooral gemunt...

...op iedereen die met de Fransen in verband gebracht konden worden.

Zodra mijn vader voor de Fransen ging werken...

...was hij een doelwit, en hoe verder hij opklom...

...hoe meer ze het op hem gemunt hadden.

Een Vietminh-agent kwam met een pistool binnen om hem neer te schieten...

...maar besloot het op het laatste moment niet te doen.

Ik zag de Vietminh...

...Vietnamese soldaten van het Franse leger inrekenen...

...ze poedelnaakt uitkleden...

TRAN NGOC 'HARRY' HUE ZUID-VIETNAMESE LEGER

...en hen op beestachtige wijze doden...

...door ze levend te begraven.

Ze wilden geen kogel verspillen aan deze mensen.

We leefden onder twee onderdrukkers.

Er vielen steeds meer Franse slachtoffers.

'Er zijn dagen dat we zo ontmoedigd zijn dat we het allemaal op willen geven...'

...schreef een Franse soldaat aan zijn moeder.

'Konvooien worden aangevallen, wegen opgebroken...

...elke avond wordt er overal vandaan geschoten...

...de onverschilligheid thuis.'

Toen ik er was, kreeg ik de kans om mijn moeder te bellen.

Ik vertelde mijn moeder wat er daar gebeurde...

...en ik zei haar dat ze niet moest geloven...

...wat er in de krant stond en wat ze op televisie zag...

...want we verliezen de oorlog.

Ik zei: 'Je zult me vast nooit meer zien...

...omdat we de noordelijkste buitenpost zijn die de mariniers hebben.'

ROGER HARRIS MARINIER 1967

We konden Noord-Vietnam van daaruit zien.

We konden het vuur zien als er op ons geschoten werd.

En ik zei: 'Iedereen in mijn eenheid gaat eraan.

Ik kom vast niet terug.'

En mijn moeder zei: 'Nee, jij komt terug.'

Ze zei: 'Ik spreek elke dag met God en jij bent bijzonder.

Jij komt terug.'

Ik zei: 'Ma, ieders moeder denkt dat ze bijzonder zijn.

Ik moet ledematen van bijzondere mensen in lijkzakken doen.'

29 AUGUSTUS, 1949

President Trumans dramatische mededeling...

KERNPROEF IN RUSLAND ZEGT TRUMAN

...dat Rusland het atoomgeheim had...

...bezorgde regeringen van over de hele wereld koude rillingen.

We waren ons er heel goed van bewust dat er een Koude Oorlog gaande was...

...en dat we een vijand hadden...

...en die vijand was de Sovjet-Unie.

De Verenigde Staten stonden aan de ene kant...

...en de Sovjet-Unie aan de andere.

Er was een soort religieus besef dat er kwaad en dat er goed was.

En wij waren goed, en de andere kant was het kwaad.

Er was geen sprake van een dubbele moraal.

Slechts een paar weken nadat Rusland een kernmacht werd...

...was er nog meer verpletterend nieuws.

Communistische krachten onder leiding van Mao Zedong grepen de macht in China.

Bovendien smeulden er communistische volksopstanden...

...in de Britse koloniën Birma en Maleisië.

In januari 1950 erkende Mao officieel...

...Ho Chi Minhs opstand en stemde Mao ermee in dat er wapens, uitrusting...

...en militaire training aan Ho verschaft zou worden.

De Sovjets erkenden de Vietminh eveneens...

...en boden ook hulp aan.

President Truman, die verweten werd...

...door zijn politieke tegenstanders dat hij zich China had laten ontvallen...

...en er niet in geslaagd was het communisme in te dammen...

...ging akkoord met een 23 miljoen dollar kostend hulpprogramma...

...voor de Fransen in Vietnam.

De Verenigde Staten waren niet langer neutraal.

Wij lieten ons opzadelen met het dilemma...

...hoe onze vriendschap en de alliantie met de Fransen te behouden...

SAM WILSON LEGER

...en hen te steunen in Indochina...

...terwijl wij, zelf een voormalige kolonie...

...sympathiseerden met de Vietnamezen en hun ambities...

...voor vrijheid en onafhankelijkheid.

KOREA BINNENGEVALLEN

Een goed opgeleid en goed uitgerust Noord-Koreaans leger...

...zwermde uit over de 38e breedtegraad...

...om onvoorbereide Zuid-Koreaanse verdedigers aan te vallen.

In juni 1950 valt de bondgenoot van China...

...het communistische Noord-Korea, Zuid-Korea binnen.

President Truman zette tienduizenden...

...Amerikaanse soldaten in op het Koreaanse schiereiland.

De Verenigde Staten en hun bondgenoten...

...dreven de indringers ten langen leste terug naar het noorden.

Ondertussen, in het zuiden van China...

...vormt Mao's leger de Vietminh om...

...tot een moderne strijdkracht...

...die in staat is om een zware tol te eisen van de Franse bezetters.

In juli zendt de regering Truman...

...in alle stilte transportvliegtuigen...

...en een scheepslading jeeps naar Vietnam.

Vijfendertig militaire adviseurs...

...gingen mee om toezicht te houden op hun gebruik.

Geen van hen en niemand in de Amerikaanse ambassade...

...sprak een woord Vietnamees.

Maar de Verenigde Staten waren nu officieel in Vietnam.

In oktober 1950...

...druppelden honderdduizenden Chinese soldaten Noord-Korea binnen...

...en dreven de geallieerden terug over het schiereiland.

Terwijl die gevechten woedden...

...bleef Truman de militaire hulp opvoeren...

...ten behoeve van de Franse oorlog in Vietnam.

Als agressie succesvol is in Korea...

...kunnen we verwachten dat het zich over heel Azië en Europa verspreidt...

...en naar dit halfrond.

We vechten in Korea...

...voor onze eigen nationale veiligheid en overleving.

In het najaar van 1951...

...had een jong congreslid uit Massachusetts...

...John F. Kennedy genaamd, een diner in de hoogste zaal...

...van het Majestic Hotel waar men uitkeek op Saigon.

Terwijl hij en zijn gezelschap aten...

...konden ze het donderen horen van wapens aan de overkant van de Saigon-rivier.

Franse commandanten verzekerden Kennedy dat met meer Amerikaanse steun...

...het Franse bestuur opnieuw zou worden ingevoerd.

Maar Kennedy sprak twee uur met Seymour Topping...

...een doorgewinterde Amerikaanse journalist...

...die hem een heel ander beeld schetste.

'De Fransen waren aan het verliezen,' zei hij...

...en veel Vietnamezen die voorheen de Amerikanen bewonderden...

...gingen hen nu minachten omdat ze de Fransen steunden.

Kennedy geloofde de journalist.

Tenzij de Verenigde Staten de Vietnamezen ervan konden overtuigen...

...dat het net zo tegen 'onrecht en ongelijkheid' was...

...als tegen het communisme...

...vertelde hij zijn kiezers toen hij thuiskwam...

...zouden de huidige inspanningen gedoemd zijn te falen.

In 1952...

...werd generaal Dwight Eisenhower tot president gekozen...

...deels omdat hij beloofde harder op te treden tegen het communisme.

Dat jaar moesten de Amerikaanse belastingbetalers...

...meer dan 30 procent van de kosten ophoesten...

...voor de Franse oorlog in Vietnam.

Binnen twee jaar...

...zou dat oplopen tot 80 procent.

DE VICEPRESIDENT SPREEKT

En velen van u stellen deze vraag.

Waarom besteden de Verenigde Staten honderden miljoenen dollars...

...aan de ondersteuning van de strijdkrachten van de Franse Unie...

...in de strijd tegen het communisme in Indochina?

Ik denk dat als we op de kaart hier kijken...

...ik u uit kan leggen waarom dat van vitaal belang is.

Hier is Indochina.

Als Indochina valt...

...komt Thailand in een bijna onmogelijke positie.

Hetzelfde geldt voor Maleisië met zijn rubber en tin.

Mag ik zeggen dat wat de oorlog in Indochina betreft...

...dat ik er zelf was, aan het front of er vlakbij...

...en het is een bloedige oorlog, en een bittere.

Tegen 1953 leverden de Fransen al zeven jaar strijd.

Aan hun zijde waren al meer dan 100.000 slachtoffers gevallen...

...en ze waren er niet in geslaagd het platteland te pacificeren.

Zes commandanten waren gekomen en gegaan.

Niettemin, de zevende commandant...

...generaal Henri Navarre, verzekerde zijn landgenoten...

...dat de zege nabij was.

'Nu kunnen we het duidelijk zien,' zei hij...

...'als het licht aan het eind van de tunnel.'

Ondertussen waren grote delen van de Franse bevolking geschokt...

...door berichten over Franse wreedheden...

...en het veelvuldige gebruik van napalm...

...petroleum in gelvorm dat gebladerte verbrandde...

...huizen en menselijk vlees.

Toen terugkerende Franse troepen ontscheepten in Marseille...

...bekogelden leden van de scheepswerfvakbond hen met stenen.

Linkse Parijzenaars noemden het conflict...

...'La Sale Guerre,' 'De Vuile Oorlog.'

De camera maakte een close-up...

...over de schouder van die agent heen...

RON FERRIZZI LEGER 1968

...die een knul bij de kraag pakte en hem keihard slaat.

Mensen schreeuwen...

Op dat moment besefte ik dat iedereen die echt om Amerika gaf...

KRUISPUNT VAN BALBO- & MICHIGAN-AVENUES - CHICAGO

...de halve wereld over gestuurd werd om een geest in een oerwoud na te jagen.

En tegelijkertijd wordt mijn land verscheurd.

Ik zag iemand die op mijn vader leek...

...iemand slaan die op mij leek.

Wiens kant moest ik kiezen?

VOOR HET HILTON HOTEL

KOREA U-I NIEUWS

In Korea komt er een eind aan drie jaar strijd...

...als de VN en communistische afgezanten bij Panmunjom een wapenstilstand tekenen.

In juli 1953...

...eindigde de Koreaanse oorlog met een in onderhandelingen overeengekomen akkoord...

...en een nog altijd verdeeld schiereiland.

Amerikaanse beleidsmakers zagen er het bewijs in...

...dat het communisme in Azië kon worden ingeperkt.

En in Washington, in een dramatische persconferentie...

Dat najaar toonden de Fransen zich bereid...

...tot onderhandelen over het beëindigen van de oorlog in Vietnam.

Ho Chi Minh stemde met een ontmoeting in.

Maar voor de onderhandelaars in Genève bijeen zouden komen...

...probeerde elke kant zijn positie op het slagveld te verbeteren.

Generaal Navarre zette een versterkte basis op...

...in een afgelegen vallei in Noordwest-Vietnam...

...Dien Bien Phu genaamd, waar hij de Viet Minh naartoe hoopte te lokken...

...voor een beslissende slag.

Navarre was ervan overtuigd dat de superieure Franse vuurkracht...

...en luchtsteun elke aanval van de Viet Minh af kon slaan.

Hij en zijn commandanten zagen geen reden tot bezorgdheid...

...over de met jungle overdekte heuvels die uitkeken op zijn 11.000 mannen...

...die ingegraven waren op de bodem van de vallei.

De artilleriecommandant was zo overtuigd van de zege...

...dat hij klaagde: 'Ik heb meer kanonnen dan ik nodig heb.'

Generaal zag Giap zijn kans schoon.

'We besloten om kostte wat kost de hele vijandelijke macht te vernietigen...

...bij Dien Bien Phu,' herinnerde hij zich.

Daartoe zette hij een van de grootste logistieke bravourestukjes op poten...

...uit de militaire historie.

Een hoogstandje dat opnieuw in scène gezet zou worden in propagandafilms...

...en decennialang gevierd werd.

Een kwart miljoen civiele dragers...

...bijna de helft daarvan vrouwen...

...verplaatsten alles wat hij nodig had...

...voor een belegering, van zakken rijst...

...tot gedemonteerde artilleriestukken...

...te voet door de jungle.

Giap omsingelde de vallei met 50.000 soldaten...

...en 200 grote kanonnen, zo goed ingegraven en gecamoufleerd...

...dat ze vanuit de lucht niet waargenomen konden worden.

Op 13 maart 1954...

...liet de Vietminh-artillerie op de heuvels...

...een regen van 50 granaten per minuut neerdalen...

...op de lager gelegen ingegraven Franse troepen.

De landingsbaan werd vernietigd.

De belegerde troepen konden alleen versterkt...

...en opnieuw bevoorraad worden door droppingen.

De Franse artilleriecommandant...

...die zijn vijand onderschat had pleegde zelfmoord.

De luchtbrug naar Dien Bien Phu duurt voort.

Benodigde mankracht en voorraden voor het heldhaftige garnizoen...

...dat de aanvallen van de Viet Minh al meer dan zes weken trotseert.

Dien Bien Phu is nu een menselijke dam die probeert het rode tij te keren...

...dat Zuidoost-Azië dreigt te overspoelen.

De Franse regering smeekte President Eisenhower om in te grijpen.

Hij weigerde op te treden zonder goedkeuring van het congres...

...en steun van Europese bondgenoten.

Groot-Brittannië zei nee...

...en het congres wilde eenzijdige actie niet goedkeuren.

De communisten...

...onder Ho Chi Minh vechten immers voor onafhankelijkheid...

SENATOR JOHN F. KENNEDY (DISTRICT MASSACHUSETTS)

...terwijl de Fransen vechten om de koloniale overheersing in stand te houden.

Daarom ben ik van mening...

...dat voor de Verenigde Staten intervenieert, in welke mate dan ook...

...onafhankelijkheid toegekend moet worden aan het volk...

...het volk moet de strijd steunen.

'Ik ben ervan overtuigd,' vertrouwt Eisenhower zijn dagboek toe...

...'dat er geen militaire overwinning mogelijk is op dit front.'

Desondanks, en zonder het Congres te raadplegen...

...stuurde de president in het geheim...

...nog meer Amerikaanse transportvliegtuigen...

...met overschilderde herkenningstekens en gevlogen door civiele contractanten...

...om te helpen bij de bevoorrading van de wanhopige Franse troepen in Dien Bien Phu.

Iedereen begreep dat het in wezen...

...niet zozeer om Vietnam ging.

Maar ze geloofden, ik geloofde...

...dat als we het verloren, heel Azië dan ten prooi zou vallen aan het communisme.

U heeft vast nog andere ideeën dan degene die beantwoorden...

...aan wat u zou noemen het vallende domino-principe.

VALLENDE DOMINO-PRINCIPE

U hebt een rij dominostenen opgesteld...

...en als u de eerste omver gooit...

...is het zeker dat de laatste...

...weldra ook omvalt.

In de middag van 7 mei 1954, na 55 dagen belegering...

...geven de uitgeputte Franse strijdkrachten in Dien Bien Phu zich over.

Ze hadden 8.000 man verloren, gedood, gewond of vermist.

Generaal Giap had er drie keer zoveel verloren...

...maar een grote overwinning behaald.

De helft van ons land was bevrijd door de overwinning bij Dien Bien Phu.

We veegden een heel Frans legerkorps van de kaart.

De zege sterkte ons in ons geloof dat we konden winnen.

Zelfs de ouders van Duong Van Mai waren onder de indruk.

Ze waren erg trots...

...dat de Vietminh de Fransen verslagen had...

...de westerse grootmacht.

Bewondering en respect aan de ene kant...

...maar angst aan de andere.

En angst was de sterkere emotie.

'Onze vijanden hebben ons betrapt op bluffen...'

...aldus de leider van de minderheid in de senaat, Lyndon Johnson.

'Vandaag is het Indochina, morgen brandt misschien heel Azië.

En de dag erna zal de westerse alliantie teloor gaan.'

We hadden het als het einde van het koloniale tijdperk moeten beschouwen...

...in Zuidoost-Azië, wat het eigenlijk ook was.

Maar in plaats daarvan zagen we het in termen van de Koude Oorlog...

...en we zagen het als een nederlaag voor de vrije wereld...

...die verband hield met de opkomst van China.

Het was een totaal verkeerde inschatting van een cruciale gebeurtenis...

...die ons duur te staan kwam.

DE TOEKOMST VAN AZIË STAAT OP HET SPEL BIJ DE GENEEFSE ONDERHANDELINGEN

COMMENTAAR DOOR JACK TOBIN NIEUWS VAN DE DAG

De voormalige thuisbasis van de Volkenbond...

...Genève, Zwitserland, waar Oost West ontmoet...

...bij de internationale conferentie...

...die beslissende invloed kan hebben op de politieke toekomst van Azië.

De dag na de val van Dien Bien Phu...

...kwamen diplomaten uit negen landen bij elkaar in Genève...

...om de toekomst van Vietnam te regelen.

De gesprekken sleepten zich bijna twee en een halve maand voort.

Ondanks hun overwinning...

...konden Ho Chi Minh en generaal Giap niet doorgaan met vechten...

...zonder verdere steun van China en de Sovjet-Unie.

Maar China had een miljoen man verloren in Korea...

...en wilde niet betrokken raken bij weer een oorlog langs de grens.

De Sovjet-Unie hoopte de spanningen met het Westen te verlichten.

Ho Chi Minhs communistische beschermheren drongen er beide op aan akkoord te gaan...

...met een in onderhandelingen beklonken regeling...

...een scheiding zoals die ook de Koreaanse oorlog had beëindigd.

Ho had geen andere keus dan toe te geven.

WAPENSTILSTAND IN INDOCHINA VIETNAM GEDEELD OP DE 17E BREEDTEGRAAD

VS 'RESPECTEERT' HET PACT LANGE OORLOG BEËINDIGD

Uiteindelijk was niemand tevreden.

Vietnam moest tijdelijk in tweeën gesplitst worden op de 17e breedtegraad.

De 130.000 door Frankrijk geleide soldaten gestationeerd in het noorden...

...moesten zich naar het zuiden terugtrekken...

...en ergens tussen de 50.000 en 90.000 Vietminh...

...moesten zich hergroeperen in het noorden.

De twee delen zouden van elkaar gescheiden worden door een gedemilitariseerde zone...

...totdat er een verkiezing gehouden kon worden...

...om Noord- en Zuid-Vietnam te herenigen...

...een verkiezing waarvan iedereen wist dat Ho Chi Minh die zou winnen.

Er zouden binnen twee jaar verkiezingen worden gehouden...

...waarbij het land verenigd zou worden.

Iedereen geloofde het.

Niemand dacht dat het meer dan 20 jaar zou duren voor het zover was.

Ik ging naar het noorden om te trainen...

...voor de ophanden zijnde bevrijding van het zuiden.

Maar ik had nooit kunnen bedenken dat de oorlog zo hevig zou worden.

Het geweld was onvoorstelbaar.

We begonnen de heuvel op te lopen...

...en we waren ongeveer op een derde...

...en toen gingen ze los tegen ons.

We zaten klem midden in een vreselijke klotebende.

Zo noemden we het.

Een van de dingen die ik heb geleerd in de oorlog is dat...

...we niet de hoogste soort op de planeet zijn omdat we zo aardig zijn.

Men zegt vaak dat je in het leger pas een echte man wordt...

...jochies worden omgetoverd in moordmachines en zo.

En ik betoog dan altijd dat je beter je school af kunt maken.

Ze weerstaan de gevaren van de open zee in kleine, gammele vaartuigen...

...duizenden rooms-katholieken en boeddhistische gelovigen...

...vinden dat leven onder de communisten onmogelijk is.

Voor hen is het vrijheid of niets.

Onder de Geneefse akkoorden...

...kregen burgers die in de ene helft van Vietnam woonden...

...en naar de andere helft wilden daar 300 dagen de tijd voor.

Mijn moeder en vader wilden blijven en m'n zus Thang opnieuw in de armen sluiten...

...want ze wisten dat Thang terug zou komen.

Maar aan de andere kant konden ze dat niet riskeren.

Ze wisten zeker dat zodra Ho Chi Minh en zijn regering in Hanoi arriveerden...

...mijn vader als eerste zou worden vermoord...

...en wij zouden allemaal vervolgd worden.

En ik herinner me de dag nog dat we vertrokken.

Ik keek om me heen en dacht:

ik kom hier nooit meer terug.

Het was buitengewoon traumatisch.

Het was alsof de grond plotseling onder je weggevaagd werd.

Uiteindelijk namen er zo'n 900.000 vluchtelingen...

...met inbegrip van meer dan de helft van alle katholieken...

...die in het noorden woonden, de wijk naar het zuiden...

...velen aan boord van Amerikaanse schepen.

De Verenigde Staten hoopten dat ze de oprichting aan konden moedigen...

...van een legitieme regering in het zuiden.

Aan het hoofd van die regering stond Ngo Dinh Diem.

Zowel rooms-katholiek als confuciaans...

...in een overwegend boeddhistisch land...

...was hij een celibataire vrijgezel die ooit priester had willen worden.

De oorlog begon voor ons pas echt toen we de partner...

...of ik kan beter zeggen het slachtoffer werden van president Diem.

We zouden hem helpen Zuid-Vietnam in een democratie te veranderen.

Dat was zijn oogmerk. En wij geloofden hem.

Net als Ho Chi Minh...

...had Diem jaren in het buitenland doorgebracht op zoek naar steun...

...voor zijn eigen versie van het Vietnamese nationalisme.

Hij was een ervaren politicus wiens verachting voor de Fransen...

...alleen werd geëvenaard door zijn haat voor de communisten...

...die hem gevangen hadden genomen...

...en zijn oudste broer en zijn neef levend begraven hadden.

Diem was afstandelijk, autocratisch...

...hij wantrouwde vrijwel iedereen behalve zijn eigen familie.

Hij bleek ook slim, vindingrijk...

...en zeer bedreven in het uitbuiten van de zwakheden van zijn tegenstanders.

Maar hij stond voor de overweldigend zware taak een nieuw land op te bouwen.

De Fransen, die nog steeds duizenden manschappen...

...in het zuiden gestationeerd hadden, verafschuwden Diem.

Verschillende provincies stonden onder gezag van religieuze sekten...

...met hun eigen legers.

Tienduizenden Vietminh-soldaten waren naar het noorden getrokken...

...maar enkele duizenden kaderleden...

...getrainde en toegewijde Communistische Partij-arbeiders...

...waren achtergebleven om het verzet op het platteland te organiseren.

En Saigon zelf werd geregeerd door de Binh Xuyen...

...een misdaadsyndicaat gesteund door de Fransen.

De Fransen stonden achter de Binh Xuyen en steunden hen min of meer...

...omdat ze niet wilden dat Diem zou slagen.

En dat werd het eigenlijke conflict.

In de CIA geloofden sommigen dat Diem de redder van Zuid-Vietnam zou kunnen zijn.

Anderen waren daar niet zo zeker van.

'Hij is een messias zonder boodschap...'

...rapporteerde een diplomaat aan Washington.

De Amerikaanse ambassadeur was het daarmee eens.

Op 27 april, 1955...

...besloot president Eisenhower om te stoppen met de Amerikaanse steun...

...aan het regime van Diem.

Maar toen opende Diem de frontale aanval op het Binh Xuyen-syndicaat.

Plotseling, midden op de dag...

...hoorden we geweerschoten en toen zagen we vlammen...

...en de buurt stond in brand.

Er vallen honderden doden en gewonden aan beide kanten...

...in de straatgevechten die een hele week aanhouden.

Voor de Verenigde Staten vormt de situatie een ernstig probleem.

Diem krijgt uiteindelijk de controle over Saigon in handen.

Uiteindelijk kregen Diems troepen de overhand.

Eisenhower zag nu geen andere optie dan aan Diem vast te houden.

De Fransen maakten toen hun voornemen bekend zich helemaal terug te trekken...

...uit Zuid-Vietnam, waarmee bijna een eeuw bezetting afgerond werd.

Diem werd razend populair omdat hij leek te staan...

...voor de nationalistische zaak in het zuiden.

Hij slaagde erin de Fransen helemaal uit Vietnam te verdrijven.

En Ho Chi Minh had hen slechts de noordelijke helft uitgekregen.

Overmoedig door de zege...

...organiseerde Diem een referendum in het zuiden.

De CIA waarschuwde hem zich niet te veel met de uitslag te bemoeien.

Maar toen de stemmen werden geteld...

...beweerde Diem 98,2 procent van de stemmen te hebben gewonnen.

Op 26 oktober 1955, benoemde Ngo Dinh Diem zichzelf...

...tot de eerste president van de gloednieuwe Republiek Vietnam.

De verkiezing om het noorden en het zuiden te herenigen...

...waar in Genève sprake van was, zou nooit worden gehouden.

Hij werd onze bondgenoot of liever onze meester...

...omdat het voorkomen dat de communisten het zuiden over zouden nemen...

...zo belangrijk was dat we het ons niet konden permitteren hem kwijt te raken.

Dus Diem begon ons te commanderen.

Het was een merkwaardige relatie.

Je hebt een bondgenoot nodig waarvan je denkt...

...dat hij het speerpunt is van je buitenlandse beleid.

Dat hadden ze gelijk door.

En de staart kwispelt de hond.

Uit het Verre Oosten komt een voorname bezoeker.

President Ngo Dinh Diem van Vietnam krijgt de eer toebedeeld...

...van een zo zeldzame ontvangst door president Eisenhower op een vliegveld...

...als hij arriveert voor een vierdaags staatsbezoek.

President Diem, een van Amerika's trouwste bondgenoten in Zuidoost-Azië...

...zal aandringen op meer hulp voor zijn land om tegenwicht te bieden...

...aan de toenemende communistische druk...

...een verzoek waar de president ongetwijfeld gehoor aan geeft.

De meeste politici, zowel democraten als republikeinen...

...leken nu de veranderende opvattingen van senator John F. Kennedy te delen.

Zuid-Vietnam is 'ons nageslacht,' zei hij.

'We kunnen hen nu niet verlaten.'

Als het viel, zou de Verenigde Staten 'verantwoordelijk worden gehouden...

...en ons aanzien in Azië zal een nieuw dieptepunt bereiken.'

Er was nooit eerder een Zuid-Vietnamese natie geweest...

...maar Amerikanen, die een groot deel van hun land zelf opgebouwd hadden...

...met de New Deal en hadden bijgedragen aan de wederopbouw van West-Europa...

...met het Marshallplan...

...waren er niettemin van overtuigd dat ze deze ook op konden bouwen.

Eisenhower stuurde talloze Amerikaanse burgers...

...naar Zuid-Vietnam, met talloze plannen voor economische ontwikkeling...

...bedoeld om daarmee, zo hoopte hij, de harten en zielen te winnen...

...van het Vietnamese volk.

Maar die burgers zouden altijd in de minderheid zijn van militaire adviseurs...

...met de opdracht om Diems strijdkrachten te moderniseren en te trainen...

...nu het leger van de Republiek Vietnam genoemd, de ARVN.

Sommige ARVN-officieren vonden Amerikaanse methoden ongeschikt...

...voor de guerrillaoorlog die ze tegen de communisten verwachtten te moeten voeren.

De meeste Amerikaanse militaire adviseurs waren veteranen uit de Korea-oorlog...

...vastbesloten om de Zuid-Vietnamese troepen voor te bereiden...

...op een trage en conventionele invasie vanuit het noorden.

Maar niemand in Noord-Vietnam...

...hield zich met een conventionele invasie bezig.

Ho Chi Minh richtte zich op de wederopbouw van zijn land...

...verwoest door meer dan tien jaar oorlog.

De communisten legden ingrijpende landhervormingen op...

...gemodelleerd naar die in China...

...met een meedogenloosheid die aan duizenden het leven kostten...

...met inbegrip van niet alleen landheren die de zijde van de Fransen had gekozen...

...maar ook dat van veel dorpelingen die met de Vietminh hadden gevochten.

Ho Chi Minh was nog steeds vastbesloten om Vietnam te herenigen.

Maar hij zat ermee dat als hij directe militaire actie tegen het zuiden nam...

...de Verenigde Staten dieper in de strijd zouden worden getrokken.

Hij maande zijn kameraden in het zuiden om hun overtuiging uit te dragen...

...door middel van politieke agitatie en geweld daarbij te vermijden.

Maar dat was een holle frase...

...voor de strijdende zuidelijke revolutionairen...

...die worstelden om te overleven...

...onder het steeds wredere regime van Diem.

In een campagne die hij 'Weiger de communisten' noemde.

Diem had tienduizenden burgers zonder proces gevangen genomen...

...en gaf opdracht tot de executies van nog eens honderden.

Nu namen de communisten het heft in eigen hand...

...en begonnen Zuid-Vietnamese functionarissen aan te vallen.

We hadden toen geen vuurwapens...

...dus we gebruikten machetes om de tirannen te doden.

Tijdens de opstand...

...vermoordden we een veiligheidsofficier die Soc heette.

Met z'n twaalven gingen we naar hem toe met machetes.

Hij rende naar buiten en viel in het rijstveld.

We hebben hem afgeslacht.

Toen zeiden we tegen de mensen...

...dat degenen die naar Socs begrafenis gingen...

...vermoord zouden worden.

Niemand durfde te gaan.

Terwijl het geweld in Zuid-Vietnam toeneemt...

...staan er nieuwe leiders op in Hanoi.

Ho Chi Minh zou overal ter wereld het gezicht van de revolutie blijven...

...maar hij begon zijn macht nu te delen...

...met mannen die weinig zagen in zijn behoedzaamheid...

...mannen over wie de Amerikanen bijna niets wisten.

Het belangrijkste bleek een timmermanszoon te zijn...

...uit de provincie Quang Tri in het zuiden, Le Duan genaamd.

Hij was medeoprichter van de Indochinese Communistische Partij...

...overleefde bijna tien jaar in een Franse gevangenis...

...en bleek een schrander partijlid...

...die opklom tot eerste secretaris van de partij.

Ik ontmoette Le Duan voor het eerst in 1951.

Ik was een jong kaderlid.

Ik zag in dat hij heel anders was dan de andere leiders.

Hij begreep wat het volk in het zuiden wilde.

Le Duan bracht hun wensen over aan het noorden.

HET POLITBURO HANOI

Tegen 1959, kregen Le Duan en zijn hardliner-bondgenoten...

...steeds meer invloed binnen het Noord-Vietnamese Politburo...

...en begonnen het beleid te wijzigen.

Ze betoogden dat Hanoi alles zou moeten doen...

...dat binnen hun macht lag om de Zuidelijke revolutionairen te helpen...

...Diem met geweld te verdrijven.

De Noord-Vietnamezen namen een agressievere houding aan.

Ze accepteerden niet dat het land verdeeld was.

En ze wilden proberen het land weer te verenigen...

BUI DIEM ZUID-VIETNAMESE DIPLOMAAT

...tegen elke prijs.

Groepen van 40 tot 50 gewapende Vietminh...

...begonnen Zuid-Vietnam binnen te glippen...

...via junglepaden die door de Laotiaanse bergen uitgehakt waren...

...die de Amerikanen al snel het Ho Chi Minh-pad zouden noemen.

Het geweld tegen het Diem-regime nam gestaag toe.

Op de avond van 8 juli 1959, in Bien Hoa...

...dertig kilometer ten oosten van Saigon...

...zaten zes Amerikaanse militaire adviseurs een film te kijken...

...in hun kantine.

Vietminh guerrilla's, die stilletjes sluipend...

...de basis opkwamen...

...openden het vuur door de ramen.

Majoor Dale Buis uit Pender, Nebraska...

...en oppersergeant Chester Ovnand...

...uit Copperas Cove, Texas, werden gedood.

TWEE AMERIKAANSE MILITAIREN GEDOOD IN VIETNAM

Zij waren de eerste Amerikaanse soldaten...

...die stierven door vijandelijk vuur in de Vietnam-oorlog.

We moeten opnieuw bewijzen...

...aan een toekijkende wereld, terwijl we in een zeer precaire fase zitten...

...of deze natie, met zijn vrijheid hoog in het vaandel...

...zijn vele mogelijkheden, zijn reeks alternatieven...

...kan concurreren met de eenzijdige doelstellingen...

...van het communistische systeem.

Op 8 november 1960...

...werd John Fitzgerald Kennedy gekozen...

...tot president van de Verenigde Staten.

Zijn vicepresident was senator Lyndon Johnson.

Ze hadden vicepresident Richard Nixon ternauwernood verslagen...

...die samen met Senator Henry Cabot Lodge verkiesbaar was.

Tijdens de campagne hadden zowel Kennedy als Nixon...

...beloofd tegen het internationale communisme te blijven strijden...

...overal waar dat een bedreiging leek.

Maar slechts weinig Amerikanen wisten van of maakten zich druk om...

...wat er in Vietnam gaande was.

Zes weken na Kennedy's verkiezing...

...in een afgelegen jungle dorpje, genaamd Tan Lap...

...nabij de Cambodjaanse grens...

...ontmoetten afgevaardigden van revolutionaire groepen uit het zuiden...

...elkaar om een nieuwe organisatie te vormen die de Vietminh moest vervangen...

...toegewijd aan het afzetten van Ngo Dinh Diem...

...en het verdrijven van de buitenlanders die hem steunden.

Achter de schermen...

...trokken Le Duan en zijn communistische kameraden in Hanoi...

...aan de touwtjes.

Men noemde de nieuwe organisatie...

...het National Liberation Front, de NLF.

De gewapende tak van de NLF heette...

...de People's Liberation Armed Forces...

...maar hun vijanden in Saigon en Washington gaven de voorkeur...

...aan een denigrerender term.

In hun ogen waren de revolutionairen...

...Communistische Verraders van de Vietnamese Natie...

...de Vietcong.

Onze leiders zeiden:

'We zijn bereid ons tot de laatste Vietnamees op te offeren.'

We waren opgetogen over dat soort leuzen.

De mensen konden nauwelijks bevatten...

HUY DUC NOORD-VIETNAM

...dat achter die heroïsche leuzen...

...hun eigen offer schuil ging.

De geschiedenis zal uitwijzen of de oorlog...

...het offer waard was.

Laat elke natie beseffen...

...of het ons nou goed of kwaad gezind is...

...dat we elke prijs zullen betalen...

...elke last zullen dragen...

...elke ontbering zullen doorstaan, elke vriend zullen steunen...

...ons zullen verzetten tegen elke vijand, om het voortbestaan en het succes...

...van de vrijheid te verzekeren.

Wat mij betreft, ik dacht altijd dat moed bestond...

...uit het bestormen van vijandige bunkers of opstaan onder vuur.

Maar gewoon lopen, dag in dag uit, van dorp tot dorp...

...en door de rijstvelden en de bergen op...

...en dan 's morgens opstaan en het land overzien...

TIM O'BRIEN LANDMACHT 1969

...en denken: over een paar minuten loop ik daar...

...en zal ik daar dan sneuvelen, of daar?

Zal ik er een been verliezen?

Alleen al het lopen voelde ongelooflijk dapper.

Ik keek soms naar mijn benen terwijl ik liep...

...denkend: hoe kan ik dit?

Vertaling: Chris Freriks Sync: OliverKlozoff