Original subtitles

KORT SCHRAPEND GELUID

KORT SCHRAPEND GELUID

KORT SCHRAPEND GELUID

GELUID VAN GIERENDE WIND

Meer dan 200 kilometer schaatsen, langs 11 Friese steden...

dat is de langste schaatsmarathon van de wereld.

Met als hoofdprijs een klein zilveren kruisje.

In '63 was het niet alleen 'n lange tocht, maar ook de zwaarste...

uit de geschiedenis van de Elfstedentocht.

Voor mij als wedstrijdrijder is het tot op de dag van vandaag...

een persoonlijke gloriedag, maar voor meer dan 10.000 gestarte toerrijders...

werd het een helletocht.

Men zei: De hel van '63.

Prachtig weer, prachtig ijs. Sprintje, Annemiek. Ga je mee?

Effe niet. -Kom, ga mee.

Ga maar. -Ja, oké.

Daar gaat ie dan. Melle van der Grift.

Gaat hij dat kruisje halen? Ja, hij gaat het halen.

Een nieuw record voor Melle... PLONS

ONHEILSPELLENDE MUZIEK

Melle? Melle!

Melle!

Melle.

Melle! Je moet daar zijn.

Melle, je moet daar naartoe gaan!

Melle!

MUZIEK UIT VRACHTWAGEN

HIJ ZINGT MEE MET 'GREAT BALLS OF FIRE'

HIJ FLUIT MEE

HIJ ZINGT WEER MEE

# great balls of fire #

RADIOPRESENTATOR: Snel naar Friesland...

...een roerige situatie. -Beste luisteraars. Het is momenteel...

Het Elfsteden-virus heeft ons volledig in onze macht.

Het is zeer wel mogelijk dat de elf rayonhoofden van de...

GIERENDE BANDEN, GESCHREEUW, CLAXON

Dit is de tweede wagen in 1,5 maand die je naar de verdommenis rijdt.

Je kunt gaan.

Wegwezen.

Dat kan helemaal niet. Want ik heb een contract.

Ja!

En weet jij wat ik met dat contract ga doen?

WEERMAN: Dan nu het weer voor de volgende dagen.

De Oostenwind... -Hé.

WEERBERICHT OP DE ACHTERGROND

Stop het gajes maar in het peloton van Hoeks, die lost het wel op.

Brennink, ik heb je nodig. -Ssst.

Zeg jij nou 'Ssst' tegen mij? WEERMAN: Hou rekening...

met flinke sneeuwduinvorming.

LOEIENDE KOEIEN OP DE ACHTERGROND

WEERMAN: Het binnenlandse nieuws. De Elfstedenkoorts is toegeslagen.

Schaatsliefhebbers rekenen erop dat de tocht der tochten...

binnen enkele dagen... STEM VAN WEERMAN VERVAAGT

ZACHT GELOEI VAN KOEIEN

MUZIEK

IN HET FRIES: De pacht loopt volgende maand af. Dus wat wordt het? Kopen?

Ik zeg maar meteen dat ik al een mooi bod heb gekregen.

We kopen 'm.

Zit dat zo?

Jullie weten de prijs toch? 60.000.

We bieden 55.

Sjoerd, jongen, hou je kop.

M'n vader heeft de boerderij 24 jaar perfect onderhouden.

Daar mag best iets tegenover staan.

59. -56.

Ik waarschuw maar vast. Ik heb al een goed bod gehad.

57.

58.

Dan komen we uit op 57.500. Verkocht?

Als ik maar binnen 48 uur een garantie van de bank heb...

of van een andere betrouwbare partij.

Anders gaat het niet door.

Binnen 48 uur hoort u van mij.

Dat geld hebben we niet. -Dan lenen we dat toch?

De bank ziet je aankomen. Snap dat dan.

Oom Albe of oom Bauke kunnen garant staan.

Die hebben geld genoeg. -Dat doen ze niet.

Waarom niet? Waarom niet?

Laat maar. Ik vraag het ze morgen zelf wel.

Als de Elfstedentocht doorgaat, kan ik het combineren.

Sjoerd, ik waarschuw je. Je gaat niet naar ze toe. Begrepen?

Wat is er toen gebeurd, papa? Wat?

Eerst de koeien.

Ontslag?

Wat nou weer?

Je werkte er nog maar net.

Ik vind wel wat anders. -O ja?

Je bent in negen weken tijd drie keer ontslagen. Wat wil je nou, Kees?

Dan zit er nog maar één ding op:

Dan word ik maar miljonair.

GERUIS VAN RADIO

Kees! -Ssst.

Ik wil... -Stil.

Kees! -Stil joh.

REPORTER: In Leeuwarden zijn de rayonhoofden bijeengekomen.

Er wordt al bijna een uur vergaderd en het bestuur zal snel beslissen...

over een nieuwe Elfstedentocht, de 12e in de historie.

Vorig jaar is de tocht op het laatste moment afgeblazen.

De reden daarvoor was onduidelijk... -Hou je niet van schaatsen?

...en het bestuur had onderling flink onenigheid.

Ik ook niet.

Echter, menigeen denkt er nu echt anders over.

De tocht der tochten zou morgen... -Niet meer.

...al kunnen plaatsvinden, aldus deze enthousiaste Fries...

die we om een reactie hebben gevraagd. -Dieuw, hoor je dat?

Er komt een Elfstedentocht! Dat wordt schaatsen inpakken morgen...

RADIO-INTERVIEW OP DE ACHTERGROND

Ik ga naar m'n moeder, Kees.

Meisje...

Overmorgen zoek ik een ander baantje. Komt goed.

Kom, we nemen er een in De Schouw. -Jij denkt dat je kunt leven van de wind.

We krijgen een kindje! -Laat maar komen dat kind.

Nee, jij snapt het niet!

Nooit maak jij iets af.

Nooit doe je wat je belooft.

Valt best mee. -O ja? Ik zou een televisie krijgen.

Nog voor 'Open het Dorp'. En waar blijft ie?

Alleen de koningin heeft een televisie. -Dat is niet waar!

M'n moeder heeft er een. En m'n zus. M'n andere zus ook.

Alle drie hebben zij een televisie!

RADIO-INTERVIEW OP DE ACHTERGROND

DEUR SLAAT DICHT PRESENTATOR: Tijd voor een plaat:

'Great balls of Fire.' MUZIEK

GELUID HARDER

GELUID VAN MOTOR

Is dit mooi...

of is dit mooi? HARD GELACH

UITGELATEN KRETEN -Jack, dadelijk zakken we erdoor.

Welnee. Friesland is een stukje van de Noordpool.

HARD GELACH

Doe maar niet zo vrolijk, zo blij zullen ze niet zijn met jou en je krant.

Of juist wel. HARD GELACH

Jack! Rij normaal!

MUZIEK

Alsjeblieft!

GEGIL

Idioot!

IN HET FRIES: Heren, we gaan door met de vergadering.

De mensen wachten op ons.

We zullen zien. Waar waren we gebleven?

JACK: Zo, heren! Zijn we eruit?

Wie bent u als ik vragen mag? -Van Houten. Jack van Houten. Telegraaf.

Kijk eens wat ik hier heb.

En hup. Tata.

De krant. Extra editie en verspreid door het hele land.

FRIES: Een kant uit Amsterdam die ons zijn wil oplegt?

REPORTER: Is er al nieuws? Gaat het door?

Hallo, hallo, hallo! Dit is een besloten vergadering!

En wat heeft u dan besloten? -Er is nog niets besloten.

Ik verzoek u weg te gaan. -Voorzitter, alstublieft.

Wat is het probleem? Ik ben het IJsselmeer overgereden...

overal lag ijs, wat is het probleem? -Gaat u nu naar buiten, alstublieft.

Luister nou. Vorige keer heeft u het op het laatst afgeblazen...

dat kunt u met deze vorst niet maken. -Eruit.

Friese kruidkoek, luister nou! Hoeveel ijs moet er zijn? Ongelooflijk!

FRIES: Het hele land rekent erop.

'Heeft Friesland genoeg lef?'

FRIES: Ze dagen ons uit.

Daar doe ik niet aan mee. Ik ben tegen, het is te gevaarlijk.

Doe nou niet zo dramatisch. Eindelijk is het ijs dik genoeg.

Wat is dat voor ijs, Kingma? Grondijs, bomijs, sneeuwijs?

Allemaal barsten en sneeuwbanken. Er valt niet op te schaatsen.

Hoe koud is het eigenlijk?

Het wordt elke dag kouder. 17, 18 graden onder nul.

En wordt dat het morgen ook?

De elfmerentocht is ook al afgelast. Het is onverantwoord.

Ho ho, ik ben het met Kingma eens. Het hele land rekent erop.

Iedereen verwacht 't. Publiek, vrijwilligers, pers en de schaatsers.

Het ijs is overal dik genoeg, De Wolf. Een 'nee' is niet te verkopen.

En als de schaatsers creperen van de kou?

Wie neemt dan de verantwoordelijkheid?

Er kunnen wel doden vallen.

TELEFOON RINKELT

Ritsema.

Commissaris?

FRIES: Van de koningin.

Nee, nee, nog niet commissaris. -Dan heb ik groot nieuws voor je.

De NTS heeft gebeld.

De televisie? -Inderdaad.

Ze willen de Elfstedentocht verslaan. Live, zoals dat heet.

Met ik weet niet hoeveel camera's.

Commissaris, wij zijn er nog niet uit.

Hare Majesteit de koningin wil komen met misschien wel de prinses...

en ik wil me uiteraard nergens mee bemoeien, dat begrijpt u wel.

Maar...Nou ja.

U begrijpt me. Toch? -Ja, ja, dat begrijp ik, commissaris.

We kunnen dit niet laten lopen.

Friesland is morgen het centrum van de wereld en mijn verantwoordelijkheid.

Ik reken op u.

PRESENTATOR: In Friesland wordt op dit moment gestemd.

Mocht de tocht der tochten doorgaan, dan wordt de 12e Elfstedentocht...

misschien morgen wel al gereden.

FRIES: Sneek? -Voor.

IJlst? -Tegen.

PRESENTATOR: De uitslag laat nog steeds op zich wachten.

De uitslag wordt elk moment verwacht.

Onder de talrijke aanwezige journalisten wordt flink gespeculeerd.

De spanning is om te snijden.

FRIES: Bolsward?

Voor.

Sloten? -Voor.

Stavoren? -Voor.

Hindeloopen. -Tegen.

Workum?

Voor.

Harlingen. -Tegen.

Franeker?

Zie je wat? -Stil.

Dat had ik toch gevraagd? Paard!

GEPIEP EN GERINKEL

Doe dat nou niet. Dat had ik toch gevraagd? Koe!

Wat sloof je je toch uit. Die tocht gaat niet door.

Iedereen verandert gelijk in een visstick. -O ja? Dat dacht jij maar.

FRIES: Dokkum.

Voor.

En Leeuwarden.

Tegen.

Mooi. Dan komen we dus op...

vijf tegen...

en zes voor.

ZACHT GEMOMPEL

Kijk, ijs en Friezen, dat zijn magneten.

Net als wij.

FRIES: Dus heren...

ik zou zeggen...

It giet troch.

Wat betekent 'troch', Joke? -Door.

Heet jij Joke? -Door is deur, toch?

Ja, natuurlijk. Ik ben niet achterlijk. Het gaat gewoon door.

O, 'it giet troch' het gaat gewoon door?

It giet troch! LACH HARD

Dat betekent dat de Elfstedentocht die eind '61 nog werd afgeblazen...

dit jaar wél zal doorgaan.

Het gaat door. -Jaaaa!

RADIO: It giet troch. -Jaaa!

GESCHREEUW

Melle!

SPANNENDE MUZIEK

ZE SCHREEUWT

Melle, de stok, pak de stok!

Het wak is bij de stok. Nee!

ZE HUILT

Neeee!

RUSTIGE, TREURIGE MUZIEK

Wat is er?

Er komt een tocht. -Ga je hem rijden?

Ik weet het niet.

Melle wilde zo graag een Elfstedenkruisje.

Wat zou Melle ervan vinden als jij hem zou rijden?

Schaatsgek als hij was.

Hij was idolaat van de Elfsteden. -Nou, wat doe je dan nog hier?

SNELLE MUZIEK

Mijn dochter is zwanger.

Haar water is gebroken.

BOMBASTISCHE MUZIEK

Zo ja, strak.

BOMBASTISCHE MUZIEK

MUZIEK STOPT

Dieuw!

Dieuwke, slaap je?

Ik rij de Elfstedentocht. Vanavond breng ik je het kruisje.

Vind je dat goed?

We praten dan wel verder.

Ik vind wel weer een nieuw baantje. Echt. Dan krijg jij die nieuwe televisie.

Ik wil je laten zien dat ik dit wél kan. Begrijp je dat?

Ik beloof het.

Slaap lekker.

Wat ga jij nou doen?

Sergeant-majoor.

Sergeant-majoor.

Brennink? -Ja.

Ik hoop dat het oorlog is. -Nee, nee. Veel belangrijker.

It giet troch. -Troch?

De tocht.

Troch, tocht. Praat eens normaal, man. -De Elfstedentocht.

En ik ga hem rijden. Nou, dag.

Brennink. Ik waarschuw jou...

jij blijft gewoon hier.

Oe, jongen, oe jongen. Brennink.

Brenninkmeijer. Jij gaat nu wacht lopen.

Brennink, hier! -U kunt wel een dagje zonder mij.

Brenninkmeijer meldt zich voor één dag verlof.

Arresteer die man! Vooruit, waar wachten jullie op?

Stelletje lapzwansen. Brennink! Brenninkmeijer!

Deserteur!

Stelletje dooien.

En de sergeant-majoor gaf je een dag vrij?

Die is alleen maar trots als ik hem uitrij.

En van jou wil ik in IJlst snert.

In Workum pannenkoeken.

En in Leeuwarden...

wil ik jou.

Gek.

Ik heb een kamer gehuurd in Hotel het Anker.

Hè? -Voor vannacht.

Je snapt me, hè?

Jaha.

Ik wil het ook, Henk. -Maar eerst snert in IJlst.

IN GESPREK-TOON

MUZIEK

Zeg maar niks.

Ik wil gewoon dat Melle z'n kruisje krijgt.

Miek... Beloof me één ding.

Ik beloof het, pap.

De kans is toch klein.

Veel wakken zullen er toch niet zijn bij min 20.

SCHUURDEUR GAAT OPEN

IN HET FRIES: Wat ga jij doen?

De Elfstedentocht schaatsen en bij oom langs.

Wat heb ik nou gezegd? Je gaat niet bij die mensen bedelen. Ben je belazerd?

Het is tijd voor de koeien. -Die doet u vandaag zelf maar.

Nou. Kom je nog?

MUZIEK

GELUID MOTOR

GEKREUN

MUZIEK

RUMOER VAN MENIGTE

MUZIEK

MENSEN PRATEN DOOR ELKAAR HEEN

IN HET FRIES: Heeft u misschien maat 41?

Nee, niet hier.

Heeft u maatje 41 voor mij?

OP MONITOR:...laten we dat vooraf voorop stellen.

Maar ik wil maar zeggen dat deze mededelingen het voor jou lastig maken.

Daar kan ik niks aan doen. -Ben je ervoor getraind?

Is dat Jeen van den Berg? -Sorry, is dit een directe uitzending?

Nee, geen directe uitzending. -O...

Mag ik even weten... -Kunnen jullie knippen?

Veel voor getraind? -Nou, niet veel.

Nee, hoor. Maar ach...

Er zegt nooit iemand dat ie veel getraind heeft.

Ze hebben allemaal niks getraind, als je het zo hoort.

VIA LUIDSPREKER: Attentie. Wij raden u aan...

uw gezicht in te smeren met vaseline.

FRIES: Heeft u schaatsten over in maat 41?

Nee.

Hoe oud ben je?

Zeventien. -Dan kun je niet meedoen.

Je moet 18 wezen. -Ik schaats alleen naar m'n oom.

En halverwege neem je de kaart over van een uitvaller.

Luister even, ik heb 24... -We hebben geen tijd voor jou.

Luister. Ik heb maar 24 uur de tijd.

VIA LUIDSPREKER: Willen de wedstrijdrijders zich gereed maken.

Het startschot valt over enkele minuten.

RUMOER VAN MENIGTE

GEJUICH

MUZIEK

RUMOER, GEJUICH

MUZIEK ZWELT AAN

Zijn ze al weg? De grote jongens?

Ja, net.

Mooi.

Ik ben blij dat ik kan schaatsen.

Ik ben gisteren ontslagen. Vrouw weggelopen.

Het leven is een feest.

En jij?

Een dagje vrij van je generaal? -Nee.

Dus?

Ik ben gewoon gegaan.

Dus...het leger zit vandaag een dagje zonder jou.

Ja. De Russen kunnen er zo in.

VIA LUIDSPREKER: Willen de doorrijders met nummer 1 tot 1999...

zich naar het startvak begeven? Voor alle duidelijkheid:

U rent 800 meter naar de baan, welke duidelijk is aangegeven...

Welk nummer heb jij?

6807. VIA INTERCOM:...richting Sneek.

We zitten in dezelfde groep. VIA INTERCOM: Wees alert...

Dus? -Kunnen we samen schaatsen.

Maar ik wacht niet op je.

VIA INTERCOM: Willen de toerrijders met nummer 4001 tot en met 6999...

zich naar de start begeven?

Veel succes. Zet 'm op en voor 12 uur vannacht terug.

MUZIEK

APPLAUS

MUZIEK

Doet het pijn?

Links, links. -Hier kan ik dus echt niet tegen.

MUZIEK

JACK: Pak die arts.

Welke idioot heeft hier in godsnaam toestemming voor gegeven?

FRIES: Hoe laat komt de koningin?

RUMOER, MENSEN PRATEN DOOR ELKAAR HEEN

Voor u is het over.

FRIES: Maar ik wil verder. -Nee, u blijft liggen.

U moet naar het ziekenhuis. -U kunt het toch zetten?

Ja, dat kan, maar dan voelt u dit. LUID GEKERM

FRIES: Meneer, welke maat heeft u?

Wat?

OPZWEPENDE MUZIEK

Weet je, het kruipt bij Dieuwke onder de huid.

Ze wil vastigheid. Dat maakt mij benauwd.

Ze moet en zal een televisie. Al haar zussen hebben er al een.

Ze kakelen de hele dag erover.

Ze hebben zelfs hun haar als Mies Bouwman.

Neem over. -Maar wacht maar.

Als ik met een kruisje thuiskom, kan ze tegen al haar zussen zeggen:

Televisie is mooi en prachtig...

maar mijn Kees heeft wel de Elfstedentocht gereden.

Ben je doof soms? Ik zei overnemen.

Rustig aan, maat, we zijn niet in het leger hier.

Beste jongen, we hebben 200 kilometer voor de boeg.

Als we er nu een plezierritje van gaan maken...

dan zijn we morgen nog niet binnen.

Zeg, Henk.

Heb jij veel vrienden?

Hé, rustig!

Hé, hé, rustig! Minder!

Ik versta u niet, kolonel. -Hé!

Doseren!

Ben je doof? Minder!

Sorry Henk, maar we maken er geen plezierritje van.

AANZWELLENDE MUZIEK

PRESENTATOR: Meer dan 10.000 fanatieke schaatsliefhebbers...

hebben de zware kou getrotseerd...

en zijn vertrokken langs elf Friese steden om elf felbegeerde stempels te vergaren.

Tot vannacht 12 uur hebben ze de tijd om ruim 200 kilometer te volbrengen.

GEKREUN

PRESENTATOR: De tocht der tochten is begonnen.

GELUID VAN DE GIERENDE WIND EN SCHAATSEN OP HET IJS

Hé, een wedstrijdrijder.

Hé, nog één.

Zo meteen komen we als eersten binnen. -Zet dat maar uit je kop.

Ze zeggen dat het weer gaat omslaan.

Moet je nou eens zien.

We komen op het kastje, man. We worden beroemd.

Dieuwke zit natuurlijk thuis bij haar moeder televisie te kijken.

Dieuw! Dieuwke!

Ik ben het! HIJ LACHT

Dieuw!

Zet nou maar op, man. Je ogen kunnen bevriezen.

Ik heb Kees gebeld.

Hij is niet thuis.

Ik weet het niet meer, mam.

Ik lig hier te bevallen en meneer doet waar hij zin in heeft.

Rustig. -Niks rustig. De lamstraal.

Hij komt er hier niet in. Ik ram hem voor z'n werkloze smoel.

Ga maar naar huis, mam. Ik ben wel even bezig zo.

Ik denk dat het inderdaad nog wel even gaat duren. Gaat ie weer?

GELUID VAN SCHAATSEN OP HET IJS

Goed zo! -Doorzetten!

Nog maar een klein stukkie!

FRIES: Net of we zweven, hè? ZE LACHEN

FRIES: Als ik zo schaats, kan ik wel janken. Echt janken.

FRIES: Van geluk dan.

Mooi gesproken, maar ik versta er geen zak van.

Waar kom je vandaan dan? -Hé.

Hé, wat is er? -Waar ben ik?

Bij Sneek.

FRIES: Gewoon rechtdoor. Ga je mee?

Ik zie echt geen fluit. -Kom, opstaan. Help eens.

Ik zie echt geen ene moer.

Laat eens kijken.

Je ogen zijn bevroren. Maar bij de EHBO krijg je druppels.

Dus ik schaats hier met een dokter. Hoe heet de dokter?

Annemiek. -Ik ben Erik.

Ik studeer Rechten in Groningen. Aangenaam.

Ik zie je niet heel goed, maar wat ik van je zie, bevalt me zeer.

Annemiek, luister eens.

Ik ken je nog maar net...

maar wil je met me trouwen? ZE LACHT

Trouw met me en ik kus ik je warm als je bevriest.

FRIES: Ze wil niet.

FRIES: Dat zie je toch? -Ah.

En wie hebben we hier? -Sjoerd.

En wat doet Tjeerd voor den kost?

O, wacht even, ik ruik het al. Hé Tjeerd, laat me eens hangen aan je koeiesteert.

HIJ LACHT HARD

Volgens de organisatie heeft niet meer dan de helft van de vertrokken rijders...

Stavoren bereikt. Maar ook daar hebben velen...

AMBULANCE KOMT VOORBIJ FRIES: Daar gaat er weer een.

Man, zeur niet zo. We hebben er toch over gestemd?

Dit is gekkenwerk. Als het donker wordt, breekt de hel los.

Blablabla. -Jullie laten 't er allemaal op aan komen.

Blablabla -Heren!

Alsjeblieft.

WEERMAN: Graag uw aandacht voor een extra ingelast weerbericht.

De noord-noordoostenwind zal vandaag verder aanwakkeren tot kracht 8.

Met name in Noord-Nederland kan de temperatuur dalen tot min 19 graden.

Voor degenen die thuis zijn, blijft u binnen. En voor het autoverkeer:

We verwachten dat we met name vanavond heftige sneeuwval krijgen.

Als de duisternis zal intreden, zal er sprake zijn van een weeralarm.

Terug naar de studio in Bussum voor een live verslag van de 12e Elfstedentocht.

STEM TV-PRESENTATOR OP DE ACHTERGROND

ZACHTE AANZWELLENDE MUZIEK

FRIES: Afblazen, verdomme. De toerschaatsers moeten van het ijs af.

Daar ben ik het mee eens. We moeten de tocht stilleggen.

Stilleggen is niet aan de orde. -Waarom niet?

Vanwege de commissaris van de koningin?

Dat is gemeen.

Zolang het licht is, vallen mensen niet. -Ze worden juist moe van de wind.

Vrijwilligers gaan vermoeide en gewonde schaatsers van het ijs halen.

Hoe dan? Straks hebben mensen bevroren tenen. Het is onverantwoord.

Straks vallen er doden. -Wat wil jij dan?

In één keer 10.000 man van het ijs halen? Hè?

PRESENTATOR OP TV OP DE ACHTERGROND

APPLAUS

GEKREUN

Brenninkmeijer?

ONHEILSPELLENDE MUZIEK

GELACH

Wie dacht je dat ik was? Het Elfstedenmonster?

Nee, nog veel erger.

Je rijdt hem uit, hè? Voor het kruisje, hè?

Telefoon. Wacht even, Henk.

Dit moet Dieuwke horen. Apetrots, man.

We moeten tempo houden. -Heel even.

Kees! We moeten tempo houden. -Ja!

Schiet op dan!

RUMOER, MENSEN PRATEN DOOR ELKAAR HEEN

TELEFOON RINKELT

Met Bleeker. -Met Kees. Is Dieuw er?

Hebben jullie me gezien? Ik was op televisie.

Dieuwke is aan het bevallen, Kees.

Wat? Nu al?

Ik kom eraan. -Doe maar niet.

Waarom niet?

Dieuwke wil het niet, Kees.

Ze wil je niet meer zien.

Waarom dan niet?

Dag Kees.

Wat is er nou, man? We moeten door, naar IJlst.

Ik heb trek in snert.

RUSTIGE MUZIEK

RUMOER EN GEJOEL

GELUID VAN DE WIND

RUSTIGE MUZIEK

ONHEILSPELLEND GELUID

GESCHREEUW EN GEJAMMER

Verdomme! Kees!

Au!

Kees, gaat het? -Nee.

GEJAMMER

Ga maar.

Rij nou. Ik stop.

Hoezo, 'ik stop'? -Dieuwke is aan het bevallen.

Daar heeft ze jou toch niet bij nodig? -Dat komt dan goed uit. Het is over.

Hoezo, over?

Ze weet niet of ze met me verder wil.

Wat ga je nu doen dan? Weer bellen?

Of je terug mag komen? Jij hebt iets te bewijzen.

Voor jezelf.

Voor haar.

Word toch eens een vent. -Zoals jij zeker?

Ik zak hier nog liever door het ijs.

Succes dan maar.

REPORTER: Jeen van den Berg stempelt als eerste.

Ik zie ook Reinier Paping en Jan Uitham bij de koplopers.

Ze geven zichzelf bijzonder weinig tijd om iets te eten.

Ja, commissaris.

Commissaris.

VERSLAG OP TELEVISIE GAAT VERDER

FRIES: De koningin is onderweg met de helikopter.

Maar bij de finish is geen plaats om te landen, Ritsma.

Voor die helikopter.

Dus...

wat doen we?

FRIES: Naar beneden met dat ding. Toe maar. Laat maar zakken.

Ja, mooi.

Omhoog. Denk om de wind. Hou strak.

Dit is mooi. Zet hem maar vast.

Zet maar vast. Mooi.

Mooi. Houden zo.

MUZIEK, GEJOEL, RUMOER

Hier bij de EHBO-post zullen ze verder voor je zorgen.

Het lijkt me leuk om samen verder te gaan.

Euh... Nee, dank je.

Maar ik bedoel alleen vandaag.

Nou, ga nou maar.

FRIES: Waar is jouw kaart?

Die heeft een vriend. Hij komt zo. -Je moet 'm bij je hebben.

Zet 'm maar op m'n arm.

Vooruit.

Dank u wel.

Die studenten hebben zo'n vlotte babbel.

Dan voel ik me zo dom.

Wat? -O, sorry.

Die studenten praten zo makkelijk.

Ik voel ik me zo dom dan.

Wat doe jij dan? -Ik ben boer.

Ik melk dertig koeien. -Heb jij een eigen boerderij?

Maar hoe oud ben je dan?

Achttien.

Nou, wie is er hier dan dom?

FRIES: Welke sukkel heeft de finish verplaatst?

Ik. Daar heb ik opdracht voor gegeven.

De Bonkevaart is te smal voor de helikopter om te landen.

En er komen een hoop mensen op af. -Accepteer het nou maar.

Hoe gaat ie? -Prima.

Je had gelijk.

Van die vent. -Welke vent?

Die ik niet ben. -O, die.

Ik ga hem uitrijden.

Voor de kleine.

RUSTIGE, LANGZAAM AANZWELLENDE MUZIEK

FRIES: Ik zoek De Spieker. -De eerste boerderij vanaf de weg.

Ik moet iets regelen.

Ik moet eraf. -Oh. Oh.

Euh... Nou ja. Ik vond het gezellig met je.

Misschien zie ik je nog eens.

Ja, misschien.

Doeg.

Ben je thuis iets?

Iets van verliefd...

of erger?

Nee.

Nee, ik ben...

Ik ben thuis niks.

MUZIEK

Hoi.

MUZIEK

FRIES: Oom Bauke? -Wie ben jij?

Sjoerd, van Ale.

Uw oomzegger.

Kom erin.

RUMOER, APPLAUS, MENSEN PRATEN DOOR ELKAAR HEEN.

Henk!

Henk, hier! Oehoe, hier! Oehoe, Henk, hier!

Ik heb snert.

Kijk. Henk!

Henk, ik heb snert.

De situatie in Friesland is dus zo dat helemaal alleen rijdt Reinier Paping...

uit Overijssel op kop op ruim tien minuten gevolgd door Jeen van den Berg...

Jan Uitham en Anton Verhoeven.

FRIES: Zeg het maar. -Wie ligt er op kop? Jeen?

Wat kom je doen?

Ik wil onze boerderij kopen. Die wordt verkocht.

Eisenga vraagt 60.000 gulden.

Dan moet je naar de bank. -Ja.

Daar zien ze me aankomen. Ik ben nog maar 17.

Iemand moet borg staan.

Toen kwam je hier langs met de Elfstedentocht en dacht je:

Hier woont familie. -Zoiets, ja.

M'n vader wil niet dat ik hier kom.

Ik kan je niet helpen.

Waarom niet? -Ik sta al garant voor Piebe en Jelle.

Pak even droge sokken voor die jongen. -Goed, pap.

Waarom hebben papa en mama de boerderij nooit gekocht?

Wou u niet garant staan voor mama? -Vraag dat je vader maar.

Die wil niks zeggen. -Dan zeg ik ook niks.

Waarom wil niemand dat vertellen? -Je hoeft niet alles te weten.

Hier. -Dank je wel, jongen.

Probeer 't eens bij je oom in Franeker. Het is nog ver, dus schiet maar op.

Denk erom, het is gevaarlijk.

MUZIEK

Zet hem op, hè.

MUZIEK

Gaat 't goed? -Ja.

Hou vol, hè? -Dank u wel.

Beste mensen, het is hier een waar slagveld.

Er zijn al overal honderden rijders onderuit gegaan.

Op je arm? -Ja.

MUZIEK

REPORTER: Ik sta hier in Stavoren en...

MUZIEK

HIJ SCHREEUWT HET UIT VAN DE PIJN

MUZIEK

MUZIEK WORDT BOMBASTISCH

Hoi. -Hé.

Daar ben ik weer.

Dat was een kort familiebezoek.

Doe maar op m'n arm.

Dank u wel. -Wat heb jij nou?

Dat is niks. -Laat eens kijken.

Kan je je vingers bewegen? -Ja ja, dat gaat wel.

Nou, dan heb je geluk gehad.

Kom.

Hé, Annemiek. -Hoi.

De familie zei al dat je reed. Knap, hoor.

Aafke, Sjoerd, Sjoerd, Aafke. M'n nichtje.

Is het zwaar? Ben je niet bevroren? -Ja. Maar we kussen elkaar warm.

O, net als Melle.

RUSTIGE MUZIEK

Stom. Dat had ik niet moeten zeggen.

Euh... Ik...

Ik moet door.

Doeg.

Hoi.

APPLAUS EN GEJOEL

Hoe kom ik in Workum?

KERKKLOK LUIDT

Juffrouw. Juffrouw!

Ja? -Kan het leger u van dienst zijn...

met een lift over het IJsselmeer?

Euh...

Ja, heel graag.

Dank u wel. -Ga uw gang.

MOTOR START

GELUID VAN DE WIND

Zo kunt u de tocht zeker mooi zien? -Zeker.

M'n verloofde rijdt vandaag. Ja. -Zo!

Hij is ook militair. Hij was op bivak in Havelte.

Maar hij kreeg mooi vrij van z'n meerdere.

Dat is wel heel aardig van die meerdere. -Ja. Nou, zeker.

Gaat uw verloofde het halen, denkt u? -O, zeker. Zeker.

Ja, Henk is een harde, die geeft nooit op.

Henk?

Misschien ken ik hem wel. Wat is z'n achternaam?

Brenninkmeijer. -Brenninkmeijer?

Ja. -Ja, dat zegt me wel iets.

Brenninkmeijer.

MUZIEK

GELUID VAN DE GIERENDE WIND

KRETEN VAN PIJN

Aansluiten.

Sluit aan.

TRAGE MUZIEK, GELUID VAN DE WIND

Wie is Melle?

Niet doen. -Annemiek, wat is er?

Laat me los.

Ik wil alleen, oké?

Ik dacht dat je thuis niks was.

Ik vraag jou ook niet hoe je op je 18e aan een boerderij komt.

Au!

Annemiek, sta op.

Annemiek, sta op, nu!

Kom op nou! We moeten door, Annemiek!

Zo meteen vries je vast.

Annemiek, kom, we moeten door. Kom.

Kom!

RUSTIGE MUZIEK, GELUID VAN DE WIND

Melle is dood.

Ik rij voor Melle.

Hij wilde zo graag een Elfstedenkruisje.

Ik rij met je mee.

RUSTIGE MUZIEK

MUZIEK ZWELT AAN

Gaat het?

Eten. Ik moet eten.

Ook een slokje, mannen? Kom op, soldaatje, gezellig.

Heb je ook wat te eten? -Helaas kerel, de broodjes zijn in de mik.

Rotzak.

Ik moet eten.

Niet doen.

Je hebt hongerklop. Hé!

Niet doen.

Geen sneeuw eten.

Henk. Niet doen. Je moet geen sneeuw eten.

HENK SCHREEUWT

Kom.

Hé. Je moet opstaan, Henk.

Je moet niet gaan liggen nu. Je hebt hongerklop. Ogen open.

Kom. Kom. Kijk naar me!

Hé! Dit is hongerklop. Henk!

Hé, hé! Hé!

RUSTIGE MUZIEK

HIJ SCHREEUWT EN LACHT

Henk! Henk!

We moeten door.

GEKREUN

GEGROM

VECHTGELUIDEN

GELUID VAN DE GIERENDE WIND

Koffie, sergeant-majoor? -Nee, natuurlijk niet.

Kom aan! Kom aan!

Henk! Henk!

MUZIEK

Henk! Henk!

Eten. Ik heb zo'n trek. Eten. -Wat zeg je?

Eten. -Ik heb pannenkoeken.

Kijk me eens aan. Luister even naar me.

Het staat daar.

Och, lieverd. -Ik sta toch hier? Dit duurt me te lang.

Barst maar. -Je bent gearresteerd.

Hé Henk, je kent dat oude spreekwoord toch wel?

'AI is de deserteur nog zo snel, de krijgsraad achterhaalt hem wel.'

Misschien hebben ze je pannenkoeken voor je in Nieuwersluis.

Bukken, Henk! GEJAMMER

Hé! Au!

Hé! -Rijden!

Jongens, Henk!

Wat is dit allemaal? Ik schrik me rot.

Ik leg het later nog wel uit. Ik zie je in Het Anker.

Zou je iets voor mij willen doen? -Ja. Wat dan?

Is dat bloed? -Ja. Maar maakt u zich geen zorgen.

Kijk eens, voor u.

STEM KEES: 'Ben in Workum. Alles is prima. Liefs, Kees.'

Dokter, mag ik wat vragen? -Natuurlijk.

Heeft u er een?

U bedoelt?

MUZIEK

REPORTER: Paping leidt met een voorsprong van tien minuten...

op Van den Berg en Uitham. Hier is Paping.

Kijk hem vechten, voorbij Dokkum, op weg naar Leeuwarden.

Tegen die krachtige ijswind. Terug naar onze reporter aan de route.

Beste kijkers, de vrijwilligers hier in Friesland hebben hun handen vol...

aan wat er hier vandaag allemaal gebeurt.

Het is een chaos. Mensen worden met bevroren ledematen binnengebracht.

De ziekenhuizen draaien overuren, kunnen de stroom nauwelijks aan.

Er gaan zelfs geruchten dat de tocht der tochten volledig wordt afgeblazen.

Terug nu naar de studio.

FRIES: Het groeit ons boven het hoofd.

We hebben het leger nodig. -Wat hebben we nodig?

Ja, we hebben het leger nodig.

Doe die deur dicht.

Meer weet ik ook niet. Meer heb ik niet kunnen horen. Dat dus.

Het leger? Wat wil Ritsma met het leger?

Dat weet ik. Een staatsgreep. De Republiek van het IJs. GELACH

Luister. 'Het is op deze dag dat het gevecht van mens tegen natuur...

een nieuw hoogtepunt bereikt.

Deze Tocht der Dwazen door de witte hel van Friesland. De hel van '63.'

Mooi. Mooi gesproken. -Ik ben nog niet klaar.

'Gevangen door een grillige noordoostenwind...

sluipen de toerrijders door de mazen van de dood.

Nog wel. Want de dood is vandaag een overheersend wit vorstmonster.

Een weerwolf die op eenieder loert die haar denkt te kunnen trotseren.'

MUZIEK, GEGROM

Kijk Jack, dat is nou schrijven.

Ja, ik vind het heel ontroerend.

Maar de vraag is: Wat wil Ritsma met het leger?

MUZIEK

MUZIEK WORDT LANGZAMER

AANMOEDIGINGEN EN APPLAUS

In Bolsward worden de rijders hartelijk ontvangen.

Hé, jongeman, hoe gaat het? Is het zwaar?

Kijk, dat is hem. Dat is mijn Kees. -Echt?

We zetten door, hè? -Ja, zoals u hoort, beste kijkers...

dit is een tocht voor doorzetters.

Kees.

We schakelen nu over naar Leeuwarden...

waar de helikopter van Hare Majesteit zo zal landen.

ONHEILSPELLENDE MUZIEK

GEKRAAK

RUMOER VAN DE MENIGTE

FRIES: Het ijs.

Voel jij dat ook? -Wat dan?

Het ijs.

Commissaris. De mensen moeten nu van het ijs, dit is veel te gevaarlijk.

Hoe kan je dat nou zeggen? Kijk om je heen, is het niet geweldig?

Hier, kijk naar de camera's. Friesland is wereldnieuws.

Wij Ritsma, wij worden beroemd.

REPORTER: Het is enorm druk op de Grote Wielen nabij Leeuwarden.

De finish is hierheen verplaatst...

omdat hier ruimte is voor vele duizenden liefhebbers...

die het allemaal willen meemaken. Live, zoals dat heet, beste kijkers.

Ze willen de laatste meters zien van Paping, die al vlakbij moet zijn.

Een drom van mensen heeft zich verzameld op de finish-plek...

GEZUCHT EN GESTEUN

Ssst.

TELEVISIE-VERSLAG OP DE ACHTERGROND

GELUID VAN HELIKOPTER

De koningin. Kom.

Dit kan niet, commandant.

GELUID VAN HELIKOPTER, ONHEILSPELLENDE MUZIEK

Commandant!

Commandant, hou ze tegen. Het ijs is onbetrouwbaar.

Stop, terug.

Het is niet vertrouwd. Ga terug.

Allemaal van het ijs af.

GEKREUN

Haal de dokter maar.

REPORTER: Ze zijn uit de helikopter en zullen zich naar de finish spoeden...

om de winnaar te verwelkomen. Onze cameraman doet fantastisch werk.

ZUSTER: Het gaat heel goed.

Een hele harde buik. Ze moet naar Verloskunde.

REPORTER: Er wordt gevraagd om ruimte, maar niemand luistert.

Het ijs wordt danig op de proef gesteld.

Zo, nou schiet het op.

RUMOER VAN MENIGTE

KRAKENDE GELUIDEN

GEKREUN EN GEJAMMER

Alle gegevens zijn daar? -Ja.

REPORTER: Daar komt hij, Paping, nummer 157, met de handen omhoog...

en omringd door vele enthousiaste toeschouwers.

Bijna elf uur heeft Paping over de 200 kilometer lange tocht gedaan.

Reinier Paping, wat een geweldenaar. De held van 1963.

MUZIEK

Eén, twee... Hup.

Ik ben dokter de Jong. Ik luister even naar het hartje.

FRIES: Voorzitter, ik begrijp dat u Friesland op de kaart wilt zetten.

Misschien vanwege uw hechte band met de commissaris.

Maar deze tocht moet worden afgeblazen.

Ritsma, afblazen.

Het wordt donker en dan breekt de hel los. We hebben geboft.

Dat overkomt ons maar één keer.

Toerschaatsers die na vijven in Franeker aankomen...

bereiken de finish niet voor middernacht. Die halen we van het ijs.

Wie voor is, steekt z'n hand omhoog. -Hé, ho, ho, stop.

Hier krijgt u problemen mee. Ze laten zich niet van het ijs halen.

De helden van deze tijd. Ze komen op de televisie.

FRIES: Nu eruit. -Niet aan me zitten, dat doet pijn.

FRIES: Alle posten tot en met Franeker sluiten om vijf uur.

Dat betekent dat Harlingen nu dichtgaat.

Wie voor is, steekt z'n hand op.

Dan is dit voorstel is aangenomen.

Harlingen gaat nu dicht.

GEJUICH EN GEJOEL VAN MENIGTE

Sorry. Neem me niet kwalijk.

Laat zien. Laat zien.

Laat zien. -Waar? Bloed ik?

Gaat het? -Ja, het gaat wel.

Kunnen we met z'n vieren door? -Dat is goed.

Niet meer stempelen. Opdracht van het bestuur.

Nog steeds vier centimeter.

Een keizersnede is niet zonder gevaar. Moeten we uw man van het ijs halen?

Nee, die moet gewoon z'n tocht uitrijden.

MUZIEK

Doorschaatsen!

Waarom zet je je bril niet op? Straks heb je bevroren ogen.

Hoeft niet. Ik heb kleine oogjes.

Jij hebt toch ook geen bril op?

Gaat het, Sjoerd? FRIES: M'n schaatsen zijn te groot.

Ik heb ze geleend. Ik heb allemaal blaren.

Wat? -Hij heeft blaren.

Ja, ik versta het heus wel.

ONHEILSPELLENDE MUZIEK

Nou hebben we je. -Wat krijgen we nou?

Laat me los.

ANNEMIEK: Waarom doen ze dit?

RUMOER, MUZIEK

ANNEMIEK: Laat me los. -Ik ga naar m'n oom.

Die woont in Franeker. -Ja, ja.

KEES: We willen door. ANNEMIEK: Ik wil door.

Stelletje matennaaiers. -Rustig.

Sodemieter op, man.

Wat heeft die man daar?

Z'n waterleiding is bevroren.

Au!

BEL RINKELT

IN HET FRIES: Oom Albe?

Sjoerd, de zoon van Ale.

Kom erin.

Hier zijn droge sokken.

Dus jij wilt boer worden. Met je eigen boerderij.

Ja. Ik heb nu de kans.

Net als je vader vroeger. Hij heeft 't verprutst.

Maar hij heeft genoeg kansen gehad.

Hoe is dat dan gebeurd, oom?

Doordat je vader een enorme sukkel was.

Hij was meer een dromer dan een echte boer.

Ik vertel je de waarheid.

Doe koeien stonden te loeien en meneer was in de wolken.

Ze noemden hem Ale-Op-Pad omdat hij altijd weg was.

Hij deed rare dingen. Zoals vechten met een beer op de kermis.

Hij zei dat hij in één keer 30 gekookte eieren kon opeten. Dat lukte nog ook.

SJOERD GNIFFELT

Ik heb je moeder, mijn zus, nog gewaarschuwd.

Ja, maar ze hielden van elkaar. -Het is je moeder haar dood geworden.

Wat heeft je vader nu helemaal bereikt? Helemaal niks.

Hij heeft jou niks te bieden. -En daarom wil ik de boerderij kopen.

Als u voor mij borg wilt staan, zou ik dat geweldig vinden.

Wie zegt me dat je niet net zo bent als je vader?

Dat jij wel een doorzetter bent?

Nou?

Ik rijd de tocht uit. Ik rijd de Elfstedentocht uit.

Iedereen moet van het ijs af.

Ik ben tot hier gekomen. De dood of de gladiolen.

Ik rijd hem uit.

Als u voor mij garant wilt staan...

dan breng ik u morgen het kruisje.

Het Elfstedenkruisje?

Niet te geloven. We moeten voor 12 uur binnen zijn. We hadden nog zes uur.

Dieuwke zal nu wel aan het bevallen zijn.

Ze zal wel moeier zijn dan ik ben.

Ik heb eens bedacht, stel ik haal Leeuwarden.

Hoe? -Stel...

Dieuwke is ook maar een beetje trots op me...

dan gaan we emigreren naar Canada.

Kees, je zit in Franeker.

Ze laten ons nooit meer gaan.

Jij wil ook nog door, hè?

Enig idee hoe?

MUZIEK

Ja.

MUZIEK

Doe alsof je heel veel pijn hebt. Hand aan je hoofd.

Wat? -En jij hinken, oké?

Au! Au!

Au! -Zachter. Niet zo overdreven.

GEKREUN EN GESTEUN

MUZIEK

Wat gebeurt hier? Waar gaan wij naartoe?

Ik ben arts. Meneer hier moet met spoed naar het ziekenhuis.

En deze meneer heeft een commotio cerebri.

Een wat? -Een hersenschudding.

De ambulance staat klaar, dus...

Vooruit.

MUZIEK

ER WORDT GEKLOPT

Dokter.

IN HET FRIES: Het is een ramp.

60 zwaargewonden. Eén man is blind aan één oog, en hier blijft het niet bij.

Dank u, dokter.

Is er nog nieuws?

FRIES: 1300 schaatsers hebben last van bevriezingsverschijnselen.

Er zijn 60 zwaargewonden. Eén man is blind aan één oog.

Ik stel voor om Dokkum ook te sluiten.

Is er iemand tegen?

Wel zuur voor de mensen die zo ver zijn gekomen. Vindt u ook niet?

Die hebben hun krachten gespaard voor het laatste stukkie.

FRIES: Meneer van Houten, ik word zo moe van uw sensatiezucht.

U wilt gewoon dat er doden vallen. -Wat zeg je nou allemaal?

Nee, u begrijpt het niet. Die toertochtschaatsers zijn helden.

Daar wordt over... Goeienavond.

Daar wordt over 50 jaar nog over gesproken.

IN HET FRIES: Daar zit wat in. -Nee, het besluit is genomen.

En dat besluit wordt uitgevoerd.

Dokkum gaat onmiddellijk dicht.

Dit is ongelooflijk. Ik vind dit van een... Wat?

U leest het wel. U leest het wel.

SCHRAPEND GELUID

GELUID VAN DE GIERENDE WIND

GEKREUN EN GEZUCHT

ONHEILSPELLEND GELUID

GEGROM

LACHEND: Hé, jongens.

Jullie zijn er bijna.

IN HET FRIES: Jullie zijn de laatsten.

Daar komt er nog een. APPLAUS EN GEJOEL

LANGZAAM AANZWELLENDE MUZIEK

IN HET FRIES: Opschieten, Dokkum gaat bijna dicht.

RUMOER VAN DE MENIGTE

Vergeet het maar. Het gaat nooit meer lukken.

Verrek, is dat Sjoerd? -Hoi.

Hoi.

Hoe is het hier?

Moeilijk. Ze halen iedereen van het ijs. En jij?

Ik krijg de lening voor m'n boerderij als ik het kruisje kan laten zien.

Dat krijg je nooit als ze niet nog een hele grote groep van het ijs afhalen.

Maar die zijn er niet meer.

Het kan ook anders.

Hier.

Nee. Nee, Annemiek.

Jij rijdt voor Melle.

Melle is dood, Sjoerd.

Neem nou aan.

Ik ga ze afleiden.

MUZIEK

Hé, mannen!

Pak me dan. Hier, kom dan. -Pak ze.

Pak me dan.

Nu. -Nee, wacht.

Wat is er? -Het gaat niet meer. M'n ogen.

Wat is er met je ogen? -Ik zie niks meer.

M'n ogen zijn bevroren.

Geef me je kaart. -Hier.

Het komt goed.

Nu.

SPANNENDE MUZIEK

Hé, dat gaat zomaar niet. Jongens, kom op...

Hé joh! Kom hier.

Hé, wie was dat?

RUSTIGE MUZIEK

DOKTER: Adem maar in.

Heel goed. Nog een keer. Ja.

Heel goed, adem maar goed door.

RUSTIGE MUZIEK

Ze slaapt, Gemma.

ZWAAR GEHIJG

RUSTIGE MUZIEK

Hé, Henk, stop! -Wat is er?

Kees, wat is er?

Uit die dingen.

Uit die dingen. Die rotdingen moeten uit.

Doorgaan. Nu.

Het is goed, laat maar.

Ga maar, jongens. Ik lig lekker hier. Het is goed. Het is goed zo.

KREET VAN PIJN

Donder op. Ga oorlog voeren, man.

Laat maar, het is goed. Ik doe m'n schaatsen uit.

Dan zwellen je poten op en krijg je ze niet meer aan.

Je hebt iets beloofd. Voor die kleine, weet je nog? Hè?

RUSTIGE MUZIEK

Zien jullie ijs?

Deze kant op, Kees.

IN HET FRIES: Nog een uurtje.

Dan is het afgelopen.

Mannen, we houden ermee op.

ZACHTE MUZIEK

Wat een dag.

Wat een hel.

Hoe lang hebben we nog? -Tijd zat.

We moeten op zoek naar riet. Waar riet is, is ijs.

FRIES: Hé! Wat doen jullie daar?

Waar zijn we? -Op mijn mestvaalt.

Wat betekent dat? -Dat is een stronthoop.

FRIES: Kom maar in huis. Daar is het lekker warm.

Heeft u ook wat te eten? -Hè?

FRIES: Heeft u ook oogdruppels? -Ja.

Heeft u ook telefoon?

Ja, ik wacht wel even.

Hier een paar druppeltjes.

Henk, maak m'n schaatsen los.

Alsjeblieft, Henk. Ik wil alleen heel even m'n schaatsen los.

Niet doen. Je poten zwellen op.

HIJ KREUNT

We rijden 'm uit.

Je schoonmoeder aan de lijn.

SJOERD: Schiet je wel op, Kees?

Kees? -Ja.

Het is een jongen, met alles erop en eraan.

En Dieuw? -Die slaapt.

En jij? Ga je het halen? -Ja. Makkelijk.

Heeft Dieuw nog iets gezegd? -Nee, Kees.

Als ze wakker wordt, zeg dan dat ik alles anders wil gaan doen.

Dat ik ook niet met mezelf getrouwd zou willen wezen.

Zeg jij dat zelf maar, Kees.

Dat is mij te ingewikkeld.

Doe ik.

Ik heb een zoon! HIJ LACHT

En ik kan weer zien!

Op naar Leeuwarden. -Het ijs is hier.

IJs, ijs, ijs, ijs.

GELUID VAN DE GIERENDE WIND

Kijk die lichtjes. Is dat de finish?

Ja, vast. -We gaan het halen.

O nee, o nee, niet dus.

Ja, en nu?

Binnen vragen.

We moeten naar Leeuwarden. Naar de finish.

Welke kant op?

Iedereen is daar al weg. -We hebben nog dik 22 minuten.

Dat red je nooit. -Wij wel.

Er wordt overal gecontroleerd. Ze plukken je gewoon van het ijs.

FRIES: Voor die laatste paar kilometers?

Hé, kom eens mee.

Over het ijs moet je langs een paar militairen.

Een geheim controle om je van het ijs te halen.

Maar ik kan je helpen.

Zeg het maar, ik rij er zo langs met de auto.

Maar een paar honderd meter. -Goed.

Hé! Ho, ho, ho, maat.

Dat is tegen de regels.

Dat moet jij nodig zeggen. Jij bent deserteur.

Luister. Anders komen we nooit langs die controle.

SPANNENDE MUZIEK

Maar één ding:

voorbij de finish maken we die paar honderd meter goed.

SPANNENDE MUZIEK

Henk, opschieten.

Wat is er?

Niet fit. FRIES: Tanden op elkaar.

We moeten verder.

TELEFOON RINKELT

IN HET FRIES: Ik neem wel even op.

FRIES: Dus, meneer Telegraaf.

FRIES: Dit was het dan. Ik hoop dat u uw verhaal heeft.

Genoeg voor een heel boek. Vandaag is er een legende geboren.

FRIES: Misschien.

Maar dit was wel een geboorte met veel pijn.

Precies. Zo worden alle legendes geboren.

Waarom moet jij toch altijd het laatste woord hebben?

Omdat ik journalist ben, schat.

Weet je wat, schat? Ik werk nooit meer met jou.

O ja. Ik rij ook niet mee terug. -Kan me niks schelen.

Op je brommer. -Even goeie vijanden. LACHT HARD

FRIES: Mocht het u interesseren, er komen er nog drie aan.

GELUID VAN GIERENDE WIND

GEPROOST

RUMOER

FRIES: Er komen er nog drie aan, mannen.

FRIES: Drie?

Zat er toevallig nog een militair tussen?

MUZIEK

Hoe laat is het?

FRIES: We gaan het halen. -Ja.

Wat ben je stil, Henk.

Ik ben misselijk. Ik moet kotsen.

FRIES: Dit wordt wel heel krap.

Wat is het nog vroeg, hè?

Geweldig, jongens.

MUZIEK

MUZIEK STOPT

Gefeliciteerd.

Ja, bedankt.

GEJOEL EN GELACH OP DE ACHTERGROND

Alsjeblieft.

MUZIEK

Alsjeblieft.

Alsjeblieft. -Dank u wel.

Brennink.

Hier kan de hele landmacht trots op wezen.

Dank u wel.

Meld je maar een paar dagen later.

Euh, meneer... Meneer.

Jack van Houten. De Telegraaf.

Bent u de laatste die een kruisje heeft gekregen?

Wat gaat er dan door u heen?

Sorry. JOKE GIECHELT

RUSTIGE MUZIEK

Mooi.

Jij ook.

Wat?

RUSTIGE MUZIEK

Waar is de kraamafdeling? -Gewoon rechtdoor.

MUZIEK

Meisje...

Dieuwke... Goed gedaan, meisje.

MUZIEK

Wil je nog verder met me?

Nee.

Tenzij...

Reinier en ik thuiskomen...

en er een spik...

spiksplinternieuwe...

Hij zal er staan, schat.

Hij zal er staan.

ZACHTE BABY-GELUIDJES

MUZIEK