Original subtitles

Von Schirach.

Dönitz.

Hess.

Speer.

Uitkleden.

Ik ben duizelig. Ik moet gaan zitten. - Ga op de vloer zitten.

Funk.

Spandau-gevangenis juli 1947

Speer, Albert?

Voorover leunen met uw armen op de tafel.

Verder.

Ontspannen.

Het is voor de gevangenen verboden met elkaar te praten.

U mag u alleen tot de hoofdbewaker wenden...

als u vragen hebt over uw werk hier.

Of over uw gezondheid of als u een persoonlijk verzoek hebt.

Baldur von Schirach, rijksjeugdleider

Karl Dönitz, bevelhebber der marine

minister van Buitenlandse Zaken

Erich Räder, admiraal

Nummer 5.

Minister voor Bewapening en Munitie

Walter Funk, minister van Economie

plaatsvervanger van de Führer, 1941

Als u de regels overtreedt...

worden u als straf uw voorrechten afgenomen..

Zoals het licht n uw cel, voor maximaal vier weken.

U wordt op een rantsoen van water en brood gezet.

Alle meubels zullen uit uw cel worden verwijderd.

Verder kunnen we u zo nodig in de boeien slaan.

Kijk die Speer nou. - Hij wil onder de muur door.

U hebt zich verwond, nummer 5. - Stelt niets voor.

Toch wel. Daarvoor ben ik hier.

We zullen eens even kijken.

Ik ken u, Herr Speer.

Ik heb voor u gewerkt.

In de wapenindustrie. - Dwangarbeider?

Doe het licht uit.

Laat me met rust.

Ik wil alleen slapen.

Het licht doet zo'n pijn.

Ophouden, nummer 6. Stilte.

Lieve Gretel, kleine kamers hebben grote voordelen, dat ontdek ik nu.

Zo heb je zonder veel te bewegen alles binnen je bereik.

Daarom zat Filips II, in z'n enorme slot bij Madrid...

Meestal in een klein kamertje, niet veel groter dan mijn onderkomen.

Met jouw steun red ik me wel.

Als beloning voor ons geduld..

Kunnen we misschien nog wat mooie tochtjes maken.

Misschien is ons lot niet zo hard als we nu wel denken.

Nummer 5?

De verpleger, alstublieft.

Lieve Gretel, om de vier weken mag ik een brief schrijven.

Het antwoord van 1200 woorden moet van één persoon komen..

Maar kinderen mogen er een deel van schrijven.

Soms vochten we om wie er mocht schrijven.

Over sommige onderwerpen mocht je meer woorden schrijven.

En soms was het ook gewoon een plicht.

Nog 84 woorden.

Maak je om mij geen zorgen. Ik voel me fit en gezond.

Dat brieven schrijven was iets vreselijks.

Elk weekend zei m'n moeder: Schrijf nog een brief.

Dan had ik pas nog geschreven.

Het was al heel wat als we met het hele gezin 1600 woorden schreven.

Het was een hele opgave.

'Lieve vader, meer weet ik niet. Ik moet nu afsluiten.'

Ik was blij als ik zover was.

Dan was de brief klaar.

Moet u eens kijken.

Ben je niet gewend, hè? Om met je handen te werken.

U zei dat u me kende.

Daar moeten pleisters op.

Ik werd gedeporteerd.

Ik werd erg ziek.

Ik kwam in een speciaal ziekenhuis van uw dienst bouwinspectie.

Hier in Berlijn.

Ik ben er goed geholpen.

Door Dr Heinz.

Dr Heinz nam me in z'n familie op. Hij heeft me gered.

En nu kan ik u helpen.

Als u iets wilt schrijven, smokkel ik het naar buiten.

Dat komt niemand te weten.

Lieve Gretel, clandestiene brieven schrijven is erg spannend.

We hebben een weg gevonden.

Onze vriend brengt ze naar iemand in Berlijn en die brengt ze naar jou.

Niemand mag van deze brieven weten, ook m'n moeder niet.

Bewaar ze op een veilige plek.

Schrijf niets in je officiële brieven..

Dat je niet uit mijn officiële brieven kunt weten.

Nummer 5, naar buiten.

Nummer 5.

Groeten zoals het hoort.

Moet je Speer zien.

De modelgevangene van de geallieerden.

Altijd in de weer.

Je bezem is al krom van al je gepauzeer.

Niet zo krom als de ruggengraat van generaals die zijn misdaden pleegden.

Zoals je in de rechtbank over de Führer sprak, dat was landverraad.

Landverraad? Heb je de films van de concentratiekampen niet gezien?

Wij soldaten wisten daar niets van.

Waar moet het heen als elke soldaat z'n eigen bevelen geeft?

Je ziet waar het heen is gegaan. —Ja, dat zie ik zeker.

Een beëdigd minister als jij...

die een moordaanslag op het staatshoofd beraamt.

Ik wilde de oorlog beëindigen.

Voor jou was de oorlog een misdaad vanaf het moment dat je het besefte.

Toen hij al verloren was. —Was het daarvoor geen misdaad?

Ik zag het niet in. Ik zit hier dankzij jou.

Als jij hem niet had voorgesteld dat ik hem moest opvolgen..

Dan stond ik hier nu niet.

Hitler vroeg alleen naar m'n mening. Ik kon hem niet tegenspreken.

En jij weet heel goed waarom je hier beland bent...

M'n beste grootadmiraal.

Brieven voor nummer 1 en nummer 5.

Do svidaniya.

Dit lijkt wel een kalender. Wat leuk.

Heb ik die voor m'n vader gemaakt? - Hij komt uit Spandau.

Eerst mocht je zoiets nog sturen. Later mocht dat niet meer, geloof ik.

Lieve papa, vandaag ben ik naar oma gegaan.

Het is heel fijn. Ik heb m'n eigen kamer.

Ik leef als een prinses. Jammer dat het regent.

Anders had ik geproefd welke appels het beste smaken.

M'n eerste dag was heel fijn. Als het zo blijft, heb ik een fijne vakantie.

Zo schrijf je op die leeftijd. Ik was elf of twaalf.

De westelijke sectoren van Berlijn worden door de lucht bevoorraad.

Zo luidden de koppen vanmorgen in de Berlijnse ochtendkranten.

Een andere kop was al even opmerkelijk:

Elke acht minuten landt er een toestel op Berlijn Tempelhof.

Bij de radio in de Amerikaanse sector...

hoort u hoe toestellen uit Frankfurt de Berlijners voedsel komen brengen.

De Amerikanen willen de hele stad door de lucht bevoorraden.

Dat is mogelijk, maar moeilijk.

Hoeveel ton per dag? Hoeveel vliegtuigen?

Die tegennatuurlijke coalitie tussen de Russen en het Westen moest falen.

Als het hier oorlog wordt, zijn wij de eersten die de Russen fusilleren.

Of ze brengen ons naar Moskou.

Hitlers appartement in de Prinzregentenstrasse.

Kleinburgerlijk ingericht.

Het was het huis van een man met een midden-inkomen, van een leraar.

Het rook er naar gebakken olie en ranzig afval.

In een hoek stond een borstbeeld van Wagner.

Kussens met fijn borduurwerk, zware siermeubelen.

Boeken achter glas, niets verried dat hij al drie jaar rijkskanselier was.

Dat verbaast je, Speer.

Maar hiertoe moet ik me al jaren dwingen.

Als de SA voorbij marcheert, moet ik m'n arm uren gestrekt houden.

Zonder te trillen.

Dankzij jarenlange training doet niemand me dat na.

Kijk maar eens hoe vaak Göring zin arm laat zakken.

Uw man zal gebouwen oprichten die al 4000 jaar niet zijn gebouwd.

Wat heeft cognac toch een mooie kleur, hè?

Er werden niet alleen brieven binnengesmokkeld.

Met kerst en z'n verjaardag kreeg hij ook lekkernijen.

Pâté de foie gras, dat soort dingen.

Kaviaar en sekt waren de hoogtepunten.

M'n eerste slok in drie jaar.

Die grote schepen van je..

Die waren uit de tijd.

Dat vond de Führer ook.

Weet je, Dönitz...

Jij was gewoon een jonge, ambitieuze officier. Dat zag ik meteen.

Als ze me in 1941 driehonderd onderzeeërs hadden gegeven...

hadden we de Engelsen verslagen.

Je wilt nog steeds niet inzien dat ze die konden opsporen.

Het was jouw schuld dat er tot midden 1940..

Maar twee onderzeeërs per maand werden gebouwd.

Praat toch met Speer. Misschien bouwt die er nog een paar.

Hou je van noten?

In principe wel.

Over 10 jaar hangen ze eraan.

Dan ben ik hier niet meer.

Zo hoog worden ze.

Dat zijn notenbomen.

Het zijn de notenbomen van uw vader.

Ze zijn groot geworden, hè?

Speer als tuinman. Dat zal hij nooit hebben gedacht.

In Neurenberg zag ik haar het laatst. —Tweeënhalf jaar.

Het gesprek moet in het Duits worden gevoerd.

Geen geheime tekens, geen woord over politiek.

Geen voorwerpen uitwisselen.

En elkaar niet aanraken, anders breken we het af.

Lieve Gretel, dat gesprek lijkt meer op een openbare zitting.

We hebben geen privacy.

We kunnen elkaar geheime brieven schrijven.

Het gaat er alleen om dat we elkaar weer eens kunnen zien.

Wat we daarbij zeggen, vind ik niet belangrijk.

Iets liefs zeggen bij deze voorstelling?

Nee, dat is onze stijl niet.

Hallo.

Je ziet er goed uit. Jij ook.

Je kunt de wereld weer aan.

Gaat het goed met je? —Ja, het gaat goed.

En moeder? —Ze woont bij ons boven.

Nog steeds de grand dame?

Ze vraagt kunstenaars en professoren op de thee.

En de kinderen? - Die vragen veel aandacht.

Albert is al een grote jongen. Hij doet veel met de evangelische jeugd.

Hilde is een echt bakvisje. Dat wordt Margret binnenkort ook.

De meisjes doen het goed op school.

Albert doet z'n best. Maar ik kan steunen op onze oudste.

Als hij goed kan tekenen, kan hij best een ambacht leren.

Misschien meubelmaker.

En Fritz, Ernst en Arnold?

Ernst gaat pas naar de lagere school.

Arnold is sterk. Hij is altijd buiten en nergens bang voor.

Hij lijkt vee! op jou.

Je kunt me altijd nieuwe foto's sturen.

Die kan ik in m'n cel ophangen, dan zie ik jullie elke dag.

We zullen eraan denken.

Onze Fritz is een kleine professor. Zoals die rekenen kan.

Net als jij destijds op het gymnasium.

Ik had wiskunde moeten studeren.

Dan was alles anders gelopen.

Ik heb je nieuwe pijp meegebracht. - Dank je.

Roken doet me goed in de cel. Vooral als...

Als ik thuis ben, stop ik weer. - Dat hoeft niet.

Rook zo veel als je wilt. —Nee.

Dan ga ik aan het open raam zitten en kijk ik de tuin in.

Fijn dat je gekomen bent.

We hebben nog genoeg tijd.

Ik denk dat m'n moeder een warm hart had...

maar door haar opvoeding, door de omstandigheden, of door m'n vader...

zich zo'n gereserveerde houding had aangewend.

Die had ze na de oorlog ook nodig om te kunnen overleven.

M'n moeder was ongelooflijk beheerst.

Ze hield zich sterk en belastte het gezin niet.

Ze had ook haar dagelijkse taken met al die kinderen.

Een mengeling van afleiding en plichtsvervulling.

Ik denk dat ze in die tijd...

Buitengewoon sterk was.

In 't geval van Russische agressie..

Zijn wij als eersten het slachtoffer.

De Koude Oorlog wordt met volle kracht tegen ons gevoerd.

Het nieuws van troepen...

Met Hess loopt het nog slecht af. Hij wordt steeds vreemder.

We mogen hem niet negeren.

Er komen meldingen binnen dat men in de Oostzone...

de algemene dienstplicht wil invoeren.

Heerlijke dag.

De verjaardag van de Führer. Was je dat vergeten?

Je weet dat ik anders over Hitler denk dan jij.

Ja, ik weet ook sinds wanneer.

Voor mij blijft hij de Führer, meneer de minister.

We hoeven onze meningsverschillen hier niet uit te vechten.

Laten we het ons niet moeilijk maken.

Goed hoor.

Meneer de minister.

Beste Arnold...

Wat hebben we elkaar al lang niet gezien.

Al bijna vier jaar.

Maar in je brief lees ik dat je nog altijd even levendig bent.

Je hebt vele talenten die je het leven makkelijker zullen maken.

Ik weet dat je de energie hebt om je doelen te bereiken.

Lieve papa, ik ben terug uit het kindertehuis.

Het was daar erg fijn en op school ook.

Dat is niet waar, dat het erg fijn was in het kindertehuis.

Ik had vreselijke heimwee.

Het was helemaal niet fijn. —Nee.

Wie zei dat u dat moest schrijven?

Dat kan mijn idee zijn geweest.

We deden ons best..

Zin leven makkelijker te maken door hem leuke dingen te vertellen.

Het was een prachtige, lieflijke, volmaakte wereld..

Die ik hem voorspiegelde. De werkelijkheid was echt anders.

Deed uw vader hetzelfde? Vanzelfsprekend.

Hij kon ons weinig vertellen over z'n dagelijks leven.

Beste Arnold, ik was erg verrast door je eerste lange brief.

Ik wist niet dat je al zoveel geleerd had op school.

Ik vond het heel interessant wat je me allemaal vertelde.

Stond je naam eronder in schoonschrift?

Je hebt me echt verbluft.

U gaf nooit uitdrukking aan uw ware gevoelens. Geen van U.

Over gevoelens spraken we niet.

Echt.

Daar spraken we nooit over.

Je ziet er beter uit dan vorige keer.

Energieker.

Zijn de kinderen gezond? —Ja, het gaat goed met ze.

En Albert?

Hij heeft geen zin meer in school. Latijn.

Laat hem eerst timmerman worden.

Waar wil je hem in de leer doen? —Bij de firma Sommer, in Heidelberg.

Dat is niet zo ver van huis. Dat is goed.

'Hij moet eerst timmerman worden. Laat hem eerst in de leer gaan.'

En dan geeft hij zin vrouw instructies voor de jongere kinderen.

Hij geeft aldoor instructies.

Een man stuurt vanuit de gevangenis zin hele gezin.

Dat probeerde hij tenminste. Hij zag dat als z'n taak.

Hij moest de hele familie vertellen hoe het verder moest.

De tuin is verwaarloosd. Het wordt me te veel.

Ja, pas op je gezondheid. Dat is het belangrijkste.

Doe de kinderen de groeten.

Zeg dat ik hun brieven goed vind.

Ze doen hun best om genoeg te schrijven.

Dan kom ik in mei weer terug.

Volgend jaar. Tot ziens, Albert.

Ik herinner me niet dat we m'n moeder ooit vroegen: Hoe was het in Spandau?

In de loop der jaren werd het ook routine.

We wisten precies wiens beurt { was, wie er naar Berlijn mocht of moest...

En we bereidden ons daarop voor.

Maar we spraken onderling niet over hoe het was gegaan.

Ik krijg te weinig nieuwe indrukken van de kinderen.

We leven ook niet meer met ze samen.

Ik weet niet meer wat ik ze moet schrijven.

Weet je..

M'n vrouw...

Alles komt op hen neer.

Mijn vrouw doet het ook geweldig met de kinderen.

Mijn vrouw heeft me verlaten.

Voor een ander?

Zo gaat dat.

M'n Henny.

Ik had dat nooit van haar gedacht.

Maar de kinderen zijn hun vader trouw. Allemaal.

Dat doet me goed.

Dit is een schets van een rotstuin die hij heeft getekend.

Je ziet dat hij vrij klein was, zo'n 5 bij 3,5 meter.

Het is trapsgewijs opgestapeld...

als een rotstuin, naar boven opgebouwd.

Als hij in het midden ligt...

Is het of hij naar de torens en muren van een stad kijkt.

De Sovjet-Unie heeft er niets aan..

Om dit land in verwoeste toestand te bezetten.

Maar er is de Sovjet-Unie veel aan gelegen..

Dit land, met z'n grote potentieel, aan zich te onderwerpen..

Omdat het zich dan sterk genoeg voelt om een oorlog tegen de VS te voeren.

Als het maar geen oorlog wordt.

Ik zal m'n vrouw schrijven dat ze snel uit Duitsland weg moet.

Als de Russen Berlijn onder de voet lopen..

Ik heb de commandant gevraagd om me dan Zelfmoord te laten plegen.

Lieve Hilde...

Je vroeg hoe een intelligent mens dit kon doen.

Ik heb een grote schuld op me geladen.

Er zijn dingen waaraan je schuld hebt, al heb je een excuus...

omdat ze zo verreikend zijn...

dat elk menselijk excuus erbij verbleekt.

'Er zijn dingen waaraan je schuld hebt, al heb je een excuus..

Omdat ze zo verreikend zijn...

dat elk menselijk excuus erbij verbleekt.

Om je gerust te stellen: Van die vreselijke dingen wist ik niets.

De Amerikanen zeiden later ook dat ze dat niet dachten.

Maar daarmee ben ik niet tevreden.

Want ik stel me de vraag wat ik op mijn hoge post had kunnen weten...

als ik het had willen weten.

Waarschijnlijk niet alles, maar wel veel.

Ik heb mezelf gevraagd wat ik gedaan zou hebben..

Als ik me medeverantwoordelijk had gevoeld voor Hitlers andere daden.

Helaas moet ik toegeven dat het antwoord negatief is.

M'n positie als architect, de mooie opdrachten..

Waren me zoveel waard dat ik alles zou hebben geaccepteerd.

Architectenbureau Wolters in Coesfeld

Weg daarmee.

Al die verhalen over de joden.

'De joodse huurders werden in de joodse sector gepropt.'

Dat laten we weg. Weet je...

M'n grootmoeder moest ook haar huis in de Lichtensteinerallee uit.

Maar ze kon het nog verkopen. - Dat weet ik.

Wist je dat? —Niet van jullie.

In het algemeen. Alle joden moesten weg, we hadden de ruimte nodig.

Ons kantoor voerde het uit.

Ik ging er niet over.

'In opdracht van Speer worden nog 5000 woningen van joden ontruimd.

Het personeel wordt uitgebreid om de joden... Doorstrepen.

'Van die vreselijke dingen wist ik niets.'

'Maar ik had het kunnen weten.' Zoiets staat er ook.

Klopt, dat moet je erbij zeggen.

Anders is het niet helemaal geloofwaardig.

'Van die vreselijke dingen wist ik niks.”

Of het geloofwaardig is of niet...

Het is zo dat...

Toen hij thuiskwam..

Had ik hem die vragen natuurlijk ook nog eens kunnen stellen.

Deze vraag in het bijzonder.

Ik heb dat overwogen, maar het niet gedaan.

Ik maakte het hem ook makkelijk. Ik heb niet doorgevraagd.

Ik accepteerde de antwoorden die hij me gaf.

Ik heb hem nooit naar dingen gevraagd over het Derde Rijk.

Nooit? - Nooit.

Hij was iemand die er overal over wilde vertellen..

Dat noemden we monumentenzorg.

Jullie hebben elke stap vastgelegd.

Als de oorlog anders afgelopen was...

Mag ik die kroniek lezen?

We moeten ze eerst herzien.

Het zou anders zijn geweest als u had ontdekt...

Dat hij zichzelf en het hele gezin in die vriendelijke brieven voorloog.

Dat hij veel meer wist dan we nu nog kunnen napluizen...

en met de volkerenmoord had ingestemd.

Dan was hij voor u een andere vader geweest.

Niet alleen een andere vader.

Dan waren we anders met hem omgegaan.

Ook met het goeds dat hij had gedaan.

Niemand kon je grootmoeder destijds helpen.

Er is nu ook niemand meer mee geholpen.

Ik kon jou helpen.

En dat deed ik graag.

En als Speer had geweten dat ik bij jou op kantoor werkte?

Jij met je kleine raciale smetje.

Praat niet zo.

Hij zou niets hebben gezegd.

Hij zou je zelfs geholpen hebben als we in de problemen waren geraakt.

Geloof me.

In naam van het Duitse volk zijn onbeschrijflijke misdaden gepleegd...

Die ons tot morele en materiële compensatie verplichten.

Niet alleen voor de schade die individuele joden hebben geleden...

Maar ook voor joods eigendom...

van mensen die niet meer in leven zijn.

Vanwege zijn gezondheidstoestand krijgt nummer 3 een fauteuil.

Geweldig.

Ik heb geen fauteuil nodig.

Als ik ademhalingsproblemen heb en m'n toestand verslechtert...

moeten ze me vrijlaten.

Waar komt die vandaan? - Uit een opslag van de gemeente.

Mag ik?

Ga je gang.

Je hebt m'n diepste gedachten begrepen, Speer.

Je bent een genie.

Volgens Hitler zouden onze gebouwen nog eeuwen later..

Van de grootsheid van ons tijdperk getuigen.

'En nu deze stoel.

Pas nu ik erover nadenk, besef ik dat deze banale stoel in Neuraths cel...

Misschien het enige is dat ik van m'n werk uit die jaren terug zal zien.

Soms krijg ik het gevoel dat met mij een tijdperk is afgesloten.

Dat ik een soort laatste classicist was.'

Kun je Alberts handschrift lezen?

'Al tien dagen aan m'n memoires gewerkt.

Casanova had nooit z'n levensherinneringen opgeschreven..

Als hij niet z'n laatste dagen in een gehucht in Bohemen had gesleten.'

Hij schrijft z'n herinneringen op.

Casanova en Speer. Tikkeltje vreemd, hè?

Bij hem draaide het niet om vrouwen. —Bij jou is het wel anders.

Ik ben trouw.

En je vrouw?

Ik kan op dit moment niet scheiden.

Blijf je vannacht bij mij?

Hallo, papa.

Allemachtig.

Wat ben jij groot geworden.

Je hebt foto's van ons.

En streepjes op de deurpost.

Van jullie allemaal.

Ik ben nu... —In de leer als timmerman?

Ik weet het.

Dat is mooi.

En ik roei.

Net als jij. —Mooi.

Voor mij waren dat de langste halve uren uit m'n leven.

Want na vijf minuten weet je niet meer waar je over moet praten.

En die man die tegenover je zit, weet het ook niet.

En dan stelt hij weer de volgende vraag.

'Hoe gaat het met Gretel?” 'Goed:

Albert was altijd blij als dat voorbij was.

Iedereen gaat daar op zijn eigen manier mee om.

Ik zag het kennelijk mee..

Als een rollenspel.

New York is echt overweldigend.

Ik was met de Days in het Natuurhistorisch Museum.

De hele geschiedenis van de mens, de dieren en de planten...

is daar in vitrines te zien. Het ziet er allemaal heel echt uit.

En de Verenigde Naties, daar zou ik graag willen werken.

Dat is de enige organisatie die mensen echt wil helpen.

Hilde, je moet eerst je school afmaken.

Ik heb er een speech gehouden over Duitse scholen. Ik had succes.

Dat zal vast.

We hebben daar toespraken leren houden.

Zomaar een toespraak improviseren.

Je trok een briefje en dan moest je spreken.

Ik vond het altijd heel moeilijk om te improviseren.

Wat stond er op jouw briefje? - Helden.

Ik heb geschreven dat het systeem Hitler denatureerde.

Ik raak er steeds meer van overtuigd...

dat de wortel van het kwaad niet in het systeem lag.

Dit autoritaire systeem bevordert weliswaar moreel verval...

maar schiep een vruchtbare grond..

Die echter door Hitlers misdadige aard een dodelijk virus voortbracht.

Waarom noemt hij Hitler een misdadiger? Zo ken ik hem niet.

Zin werk, z'n leven. Hij had altijd plezier in wat hij deed.

Speer en nog eens Speer.

Laat hem in Coesfeld. Ik verheug me op Düsseldorf.

Wolters was een nationalist.

Hij verachtte iedereen die met alle winden meewaaide.

Of dat het geval was..

Of dat het een andere mentaliteit en andere inzichten waren.

Die tot die kentering leidden, dat wilde hij niet weten.

Onzin.

Hij doet alsof de duivel Hitler en z'n onderduivels galstenen waren...

die men uit het Duitse volk heeft verwijderd.

Dan kun je zeggen: De patiënt is genezen en mag weer alles eten.

Dat gelooft toch niemand.

Ieder tijdperk wil uitgedrukt worden.

Wij architecten moeten de juiste vorm vinden.

We hebben nu een nieuwe democratie die naar z'n vorm zoekt.

Willen we die mooie democratie niet tonen wat wij gepast vinden?

Ja, zeker nu de controverse rond de stijl van de Rijkskanselarij...

wat is geluwd. Mijn ontwerp voor de Industriële Kredietbank.

Krachtig in volume. Markant in het stadsbeeld.

Heel zakelijk door de rasterfaçade. Zo eenvoudig is dat.

Van de Grote Hal terug naar de Nieuwe Zakelijkheid. Heel overtuigend, Rudi.

Niet voor iedereen. Er is ook afgunst.

Vergeet het memorandum niet.

'Düsseldorf wordt een centrum van voormalige Nazi-bonzen.'

En dat schrijft een collega.

Ze hebben een soort zwarte lijst van ons opgesteld.

Jij staat bovenaan, Tamms.

'Werkte onder Speer, nu stadsontwerper in Düsseldorf.

Breker, Speers beste vriend.. Waar is die eigenlijk?

Heeft afgezegd. Hij houdt zich voorlopig gedeisd.

Ik ga verder. 'Wethouder Piepenburg..

Oud-hoofdopzichter voor de Rijkskanselarij, nu in Düsseldorf.'

Er was niets mis met de Rijkskanselarij Dit is onzin.

Als ze hem niet hadden verwoest, zaten de Russen er nu.

'Dustmann.

Kwam van architectenkantoor Gropius.

Werd architect van de Hitlerjugend. Proeft nu weer aan het modernisme.

Proeft? Daar hebben we voor gestudeerd.

Bauhaus had ook gekund, maar dat mocht niet.

'Dr Hentrich.

En Hans Heuser, bouwden motels en ontwierpen de as van Berlijn.

Tal van prijsvragen gewonnen... —Zolang Tamms in de jury zat.

Wat zijn 12 jaar in de geschiedenis van de bouwkunst?

Zo gaat onze hoogbouw er binnenkort uitzien.

Moderne gebouwen zoals ze nu overal ter wereld verrijzen.

Van Tokio tot New York.

Laten we drinken op iemand die hier vandaag helaas niet kan zijn.

Op Albert Speer.

Die heeft nu alleen water en brood.

Dat is de vraag.

Weet je meer?

Van wat hij aan zin gezin schrijft.

De geallieerden behandelen hem goed.

En de Russen?

Als die dienst hebben, vallen ze allemaal af.

Als ik aan Speer terugdenk...

aan Hitler...

Mijn god, wat lijkt dat lang geleden.

Alsof het nooit is gebeurd.

Ik moet u de groeten doen. —Van Räder?

Vervroegd vrijgelaten? Vanwege z'n duizeligheidsaanvallen.

Cuthill kwam opeens naar hem toe en zei: You are entirely free.

You may go where you want.

Hij had geen tijd meer om afscheid te nemen.

We stonden allemaal in zulke felle schijnwerpers.

We hebben sommige dingen niet gezien.

Niet kunnen zien, Rudi.

Bij het proces in Neurenberg heeft Speer dingen gezegd...

Dat is hem te vergeven. Hij probeerde z'n huid te redden.

Als hij vervroegd wordt vrijgelaten..

Kan hij bij mij meteen beginnen. We hebben werk genoeg.

De grote industriebazen, van Krupp tot Flick, zijn allang weer vrij.

Dankzij de Amerikanen.

Maar over Spandau gaan ook de Russen en die laten hem niet gaan.

Nooit.

De tijden veranderen.

In ieder geval moeten we iets doen.

Advocaten kosten geld en hij heeft niets.

En denk eens aan z'n gezin.

Voor Albert.

Voor onze vriend. - Onze baas.

Voor de geweldige mensen die onze steden opnieuw opbouwen.

Voor onze minister van Bewapening.

Laat het Wirtschaftswunder ook zijn deel zijn.

Het Ruhrgebied zal je nooit vergeten.

Prachtig. Daarmee kun je je in Bonn vertonen.

En in Parijs en Londen.

Neem dat tasje nog eens.

Zo ben je er klaar voor.

Allemachtig.

Van ons spaargeld. - Hij heeft het me opgedragen.

Hier is ons model Zomerwind.

Die giften kwamen van Schlieker, Mommsen...

en mensen uit de staalindustrie, zoals Roland en anderen.

Die stuurden geld naar Wolters...

Ze stortten elke maand geld op een rekening...

De 'schoolgeldrekening'.

De schoolgeldrekening en andere dingen..

En Wolters beheerde die.

Zei uw moeder: Die mensen zamelen voor ons in?

Zoiets. 'Vrienden'.

Op Economische Zaken werken veel oud-collega's..

Op wie we kunnen rekenen.

Ik zie Kumpf hier soms op Economische Zaken.

Hesemann gaat over Energie.

Fräulein Urbanek is nog steeds z'n secretaresse.

Onze kansen zijn gestegen dankzij Oberländers benoeming tot minister...

en natuurlijk dankzij Rudi's beste vriend Lübke.

De FDP- en DP-ministers willen een oplossing voor de oorlogsmisdadigers.

Met Hilde. Ik sta voor de Bondsdag.

Oké, tot zo.

Heel modieus. Ik zal je eerst de weg wijzen.

Daarna kom je naar m'n kamer. Ik ben nerveus.

Onzin. Je vader heeft hier veel vrienden.

Annemarie Kempf en Wolters vonden dat een familielid iets moest doen.

Ik dacht altijd na over hoe ik m'n vader vervroegd vrij kon krijgen.

Hoe kon ik de geallieerden de Russen laten beïnvloeden?

Hoe kon ik de Russen zover krijgen om met hun regering te praten?

M'n vader was m'n belangrijkste raadgever.

Hij stuurde u vanuit de cel.

Hij kon mij schrijven wat hij dacht.

Hij kon mij dingen voorstellen, met me overleggen en me advies geven.

Ik wilde niet worden gezien als iemand die met de oude nazi's heulde.

Ik sprak veel liever met Wehner en met Carlo Schmidt...

Bekende tegenstanders van de nazi's. Ik voelde me meer met hen verwant.

Het ene rondje na het andere. Ga je ergens heen?

Ik heb ook zo m'n afwijkingen. Jij?

Ik verzamel kilometers.

Is het niet gek om die elke dag bij te houden?

Nee, als je dat leuk vindt.

Ik moet elke week 7 maal 7 kilometer lopen, naast het werk.

Red ik dat niet, dan haal ik het de week erop in.

Sinds wanneer? —Tien dagen.

Trek elke keer dat ik voorbijkom een streep in het zand.

Wacht even.

Stop die in je linkerzak.

Na elk rondje stop je er een in je rechterzak.

's Avonds tel je ze. Begrijp je?

Geniaal.

Waar ga je eigenlijk heen? - Naar Heidelberg.

Vreemd dat een van ons weer vrij is.

Hij ziet er heel anders uit. Zo ontspannen.

Zouden wij buiten ook veranderen?

Hij zei dat hij Hess zou aanvallen als die vrijkomt.

Die heeft hem psychisch gekweld. —Eerst valt hij mij aan.

Schrijf jij ook? Wie niet?

Voor later?

En jij, Speer?

Dat is verboden.

Wat haat ik het oosten.

Alleen de sneeuw maakt me al depressief.

Ik kan die sneeuw niet meer zien.

Ik ga deze winter de berg niet meer op.

Jij bent m'n architect. Je weet dat ik zelf architect wilde worden.

Maar de Wereldoorlog..

De oorlog en de Novemberrevolutie van 1918 hebben dat verhinderd.

Anders was ik net als jij architect geworden. De beste van Duitsland.

Maar het waren de joden. Toen al.

Die hebben destijds de munitiestaking georganiseerd.

In mijn regiment verloren honderden soldaten het leven.

Maar vanwege de joden ging ik de politiek in.

Vanwege de joden ging ik de politiek in.

Weet je, Speer...

Eigenlijk heb ik nooit echt geleefd zoals andere mensen.

Ik kan Zeggen dat ik de laatste 20 jaar...

m'n gezondheid heb opgeofferd.

Ik wilde Duitsland herscheppen. Samen met jou, Speer.

Gebouw na gebouw laten verrijzen.

Stel je eens voor wat wij van Berlijn zouden hebben gemaakt.

Maar de joden hebben alles verpest en ons tot deze oorlog gedwongen.

Ik ben vaak een profeet geweest. Meestal werd ik uitgelachen.

Maar ik heb ze gewaarschuwd en nu reken ik af.

Wij nemen het heft in handen en dan wordt er afgerekend.

Wat doe je?

89 bonen, dat is 21,4 kilometer.

Wil je plattelandspostbode worden?

Alweer onderweg?

Ik ga naar München, dan via Rome naar Sicilië..

En de Middellandse Zee. Daar kan ik niet verder.

Trek dan over de Balkan naar Azië.

Via Ankara naar Perzië?

Dan kun je naar China. - Communistisch. Daar kom ik niet in.

Via Afghanistan naar India en Birma.

De route Beiroet, Bagdad, Persepolis, Teheran zou interessant zijn.

Dat is 4000 kilometer.

En veel woestijn.

Hopelijk kom ik oases tegen.

Blij dat ik je heb kunnen helpen.

Kale rotsen zo ver het oog reikt, ruw als de stormen die hier heersen.

Soms zie ik een poolvos voorbijsluipen.

Dat idee van hem om een wandeltocht rond de wereld te maken..

En hier urenlang over dit pad rondjes te lopen.

En je ziet dat het hier niet groot is.

Hij stelde zich voor dat hij door Rusland liep..

En door Koerdistan of zo.

Ik geloof dat dat een belangrijk deel van z'n overlevingsstrategie was.

Wat bloeide na de zege van prins Eugen op de Turken ons oude rijk op.

Wenen, het mooie barokke Wenen.

Dat is pas ontstaan direct nadat het grootste gevaar was bezworen.

Zo zal het ook met ons gaan na Onze zege.

We zullen paleizen en monumentale bouwwerken oprichten.

Heb ik dat juist weergegeven?

Dringen de duistere trekken zich te veel naar de voorgrond?

Als Hitler niet meer was dan dat, hoe kon hij me dan zo fascineren...

ruim tien jaar lang?

Hier wilde uw vader bouwen? - Dat heb ik begrepen.

Het andere huis was verhuurd en hij wilde hier een huis bouwen.

Maar ik weet niet wanneer hij het heeft gekocht.

Ik weet ook niet of er al tekeningen waren.

Leest u maar.

'Professor Albert Speer, militaire gevangenis Spandau.

Met het koopcontract van 4 oktober 1938...

hebt u van de joodse Frau Von Goldschmidt-Rothschild...

het pand aan Inselstrasse 50 in Berlijn gekocht..

Voor een prijs van 150.000 Reichsmark...

en op 15 april 1943 aan het Duitse rijk verkocht...

Voor de prijs van 389.506 Reichsmark.'

Hij kocht het voor de Kristallnacht en verkocht het met 240.000 winst..

Aan het Duitse rijk. - Dat begrijp ik niet.

Hij kocht het voor 150.000. Voor de Kristallnacht.

En hij verkocht het in 1943 voor 389.000 aan het Duitse rijk.

Hij maakte dus 240.000 Reichsmark ariseringswinst.

Hij ontving dat n Spandau. Hij moest een tiende terugbetalen.

Wolters dong tot 10.000 af zodat het niet in de openbaarheid kwam.

Ik verzoek u bij de beoordeling van het verzoek mee te wegen...

dat mijn vrouw en onze zes kinderen al ruim 10 jaar op me wachten.

M'n oudste zoon moest het tussen zin 11e en 21e zonder vader stellen.

Zes mensen voor wie een verdere scheiding van hun vader..

Een pijnlijk en niet meer te repareren verlies is.

Het was een enorm schilderij, zo groot was het.

Onze vader stond er in een trotse pose op. Dat hing bij ons in huis.

Is het profiel te herkennen? —Jullie lijken sterk op vader.

We vonden allemaal...

Dat we lang genoeg onder dat reusachtige portret hadden geleefd.

Waarheen? —Waarom niet onder moeders bed?

Dan komt ze terug van vakantie en vindt ze papa onder haar bed.

In de garage dan. —Op je Lambretta.

We hielden een processie, haalden het van de muur...

en droegen het plechtig naar de garage.

En daar is het zoekgeraakt.

En je Lambretta? Rijdt als een zonnetje.

Ik ben naar Berchtesgaden geweest. Het oude huis staat er nog.

Maar je kantoor is nu een restaurant voor Amerikaanse officieren.

Ze hebben er een afschuwelijke patio voor gemaakt.

Je bekijkt nu alles als architect.

De studie bevalt me goed.

Bij het toelatingsexamen moest ik een stadsplattegrond tekenen.

Ik heb natuurlijk Heidelberg getekend.

En dan nog de vraag:

Wanneer ontdekte je je talent voor architectuur?

Daar komt hij.

Als ik voor elk kwartier dat ik op je heb gewacht 1 mark kreeg..

Zou ik nu rijk zijn.

Als ik een Pfennig kreeg voor elk zinloos woord dat u zegt...

Was ik rijker dan u.

Je laatste dag.

Één vraag nog.

Hoe ging dat toen je me bij de Führer als z'n opvolger aanbeval?

Zo ging het niet.

Hitler voeg hoe je het deed als bevelhebber in het noorden.

Ik heb je geprezen.

Ik wist dat... - Meer hoef ik niet te weten.

Ik begrijp het.

Voor je memoires.

Door jou ben ik die 10 jaar verloren. Het is jouw schuld.

Zonder jou had Hitler me niet tot z'n opvolger benoemd.

Iedereen heeft het hier aldoor over eer.

Om het andere woord. Eer, waardigheid, beheersing.

Miljoenen levens heeft de oorlog gekost.

Miljoenen zijn vermoord in de concentratiekampen.

Maar jij maakt je druk om 10 jaar.

Meer dan 50 miljoen doden.

Ik hoor het door je woorden heen.

Jij schrijft je memoires al.

Spandau opent z'n deuren..

Voor oud-admiraal Karl Dönitz, de laatste rijkspresident.

Samen met z'n vrouw ontmoette de 65-jarige Dönitz de pers.

De oud-marinebevelhebber verklaarde dat hij zou zwijgen.

Ik ben ziek.

Ik ben ziek.

Stel je niet zo aan, nummer 6.

En sta op, alsjeblieft.

Groet me. Je maakt jezelf belachelijk.

Schiet me dan dood.

Ze hebben Funk opgehaald.

Hij is zo ziek dat hij vervroegd wordt vrijgelaten.

U komt ook vast snel vrij. - Misschien, Toni.

Uw dochter is zo druk in de weer.

Ze rent zich de benen uit het lijf. Van hot naar haar en weer terug.

Soms denk ik..

Aan thuis. M'n gezin heeft geen idee hoe het is om gevangen te zitten.

Dat weet niemand die niet heeft gezeten.

Bij elk bezoek, in elke brief..

Moet ik me inspannen om vrolijk te zijn.

Vandaag in Peking aangekomen. Maar bij het keizerlijk paleis..

Was er een demonstratie op het plein. Twee-, drie-, vierduizend mensen.

Moeilijk te zeggen in die deinende menigte.

We waren parvenu's.

Hij moet alles afbreken. Ik krijg juist sympathie voor hem.

De Rijkskanselarij gebouwd door een parvenu.

De gebouwen in Neurenberg, het ontwerp van de hoofdstad.

De plannen voor Germania.

Hij was een van de grootste architecten van de eeuw geworden.

En nu... een parvenu.

De gevangenis richt hem te gronde. - Schrijf hem wat je denkt.

We kunnen beter wachten tot hij vrij is.

Ben je Berlijn weer aan het herbouwen?

Een kleine as.

Vier meter breed, 15 meter lang.

Die krijg je nog wel af. —Zeker als je me helpt.

Wat ik niet allemaal had kunnen bouwen.

In opdracht van de Führer. —Nee.

Van de Bondsrepubliek. Het gaat ook zonder de Führer.

Je vond hem net zo'n groot man als Napoleon en Alexander de Grote.

Geneer je je nu, minister? —Alstublieft. Badwater voor nummer 5.

Wie is het laatst in bad geweest?

Wat haat ik dit allemaal.

De bewakers.

Probeer toch vriendelijk te zijn.

Maar het zijn onze bewakers.

Voor het leven. —Ons personeel.

Bewakers zijn ook personeel.

In Berlijn zijn maatregelen van de DDR-regering n werking getreden...

Tegen westerse spionage...

en voor de veiligheid van de socialistische landen.

De ministeries van Binnenlandse Zaken en Verkeer...

We geloofden al bij het begin van het Oost-Westconflict...

En de blokkade van Berlijn..

Dat het instituut van de vier machten...

Rusland, Frankrijk, Engeland en de VS..

Uiteen zou vallen.

We hoopten dat als de Russen er niet meer bij waren..

Het allemaal voorbij zou zijn.

Nummer 5? - Maak onmiddellijk m'n deur open.

Waar is uw discipline gebleven?

Discipline, discipline, altijd weer discipline.

Hou toch uw mond. —Wat is er aan de hand?

U zult nooit veranderen. U niet.

Ik moet u bestraffen. —Doe dat maar.

Ik vroeg Speer eens: Als u terugkijkt op uw leven...

de jonge architect, de bouw- inspecteur, de bewapeningsminister..

En dan 20 jaar opsluiting.

Een troosteloze gevangenschap in een cel van drie bij drie.

Als u alles anders zou kunnen doen...

was u dan liever een eerzaam architect in Heidelberg geworden?

Hij zei: Nee, ik zou alles precies hetzelfde doen.

Nog een keer de glorie, de schande en de misdaden...

en m'n naam in de geschiedenisboeken.

Over een uur bereik ik de Beringstraat.

Pardon?

Kom mee.

Over 20 minuten zien we de kust.

Waar heb je het over?

Ik zeg alleen 'bonen'.

Bonen?

Oké, bonen. En verder?

Een wandeltocht rond de wereld.

Het was jouw idee.

Heb je dat al die jaren volgehouden?

78.514 rondjes.

21.210 kilometer.

Zie je dat daar?

Daar in de mist doemt de Beringstraat al op.

Respect.

Gaarne 25 kilometer ten zuiden van Guadalajara, Mexico, ophalen. Alex.

Alex Holzwege. Albert kan het niet laten.

Vannacht..

Om middernacht...

gaat de poort open. - Hij heeft Mexico gehaald.

Zo'n 31.000 kilometer. We hebben hier meegeteld.

Alles van Speer.

En de Führer. Geheime berichten van 20 jaar.

Als hij volgende week hier komt... Kijk eens.

Alles is uitgetypt en kan overhandigd worden.

Op z'n schoolgeldrekening is tot nu toe 154.183 mark gestort.

Daarnaast geven we hem 25.000 mark contant in de hand.

Zo, dames...

Jullie zijn echt trouwe vrienden.

Het beste.

Je weet dat... —Nee, nee.

Laat maar.

Zo, we kunnen gaan.

Herr Flächsner.

U wilt toch vast wel naast uw vrouw zitten?

De hechte band die Speer z'n gezin oplegde in z'n talloze brieven..

Hield geen stand.

Thuis bleef hij een vreemde.

Albert Speer publiceerde in 1969 z'n memoires.

In 1975 volgde z'n Dagboek uit Spandau.

Beide boeken werden bestsellers en maakten hem tot een rijk man.

Over zin vriend Wolters schreef hij geen woord.

Ik zal u vertellen hoe ik de laatste twee, drie dagen heb beleefd.

Misschien is dat interessant voor u. Het was erg spannend.

U hebt ons niets meer te zeggen, Herr Speer.

Het was echt spannend..

Maar ik ben blij dat ik hier na 20 jaar weer buiten sta.

Albert Speer overleed op 1 september 1981...

toen hij voor interviews in Londen was.