Original subtitles

GEBASEERD OP HET WARE VERHAAL VAN ANDRIES RIPHAGEN

[auto]

[deurbel]

Goedenavond.

Meneer de Wit? -Hmm.

Mevrouw de Wit?

Mijn naam is Andries Riphagen.

Ik ben van de Devisenschutz. Dit is mijn collega, Joop Out.

U verstopt toch niet toevallig Joden?

Of Joodse bezittingen die de staat toekomen?

Ik? Nee hoor.

Leuk huis heeft u.

U woont hier alleen?

Ja, eh, alleen wij twee.

En wat doet u voor de kost?

Ik was timmerman. -O, leuk.

Jezus ook, hè?

En u weet door wie hij vermoord is, toch? -[Riphagen] Door de Romeinen.

Luister.

Wij hebben helemaal niks tegen Joden.

We houden ons alleen aan de wet.

Dus als u iemand verborgen houdt, dan kunt u het maar beter nu zeggen.

Wij hebben u niets te zeggen.

Ze sturen ze naar Duitsland om te werken. Daar gaat u toch niet krom voor liggen?

Wij horen heel andere verhalen. -Mensen praten elkaar na, hè?

En de een maakt het nog erger dan de ander.

[Riphagen] Joop!

Nou, zullen we dan maar even naar boven gaan samen?

We kennen haar al zo lang.

Waar is uw geld? -Mijn man had al ons geld.

En waar is uw man? -Die hebben jullie al.

Zou u zich heel even willen omdraaien?

Ik denk dat ik u wel kan helpen.

Maar dan moet u niet meer liegen.

Hmm.

[Duits] Ik wil u feliciteren.

AMSTERDAM LENTE 1944

Amsterdam is nagenoeg Jodenvrij.

HOOFDKANTOOR VAN DE POLITIE

Heeft de politie ergens in Europa dit werk zo goed gedaan...

...als u hier in Amsterdam?

[Nederlands] U kunt stolz zijn op uzelf.

[Duits] Maar... natuurlijk is er altijd een aantal dat de dans ontspringt.

Kan ik erop rekenen dat u ook de allerlaatste Joden op transport zet?

Vanaf vandaag betalen we kopgeld. Fl. 7,50 per opgebrachte Jood.

[Nederlands] Komen ze nu mee. Die zitten allemaal al ondergedoken.

[deur opent]

VERZETSGROEP GERRIT VAN DER VEEN

[typen]

Frits. -Hé, Jan.

Heil Hitler.

Je kunt je hele voorraad persoonsbewijzen weggooien.

Er komen nieuwe.

Ze gebruiken een andere inkt.

Lages...

Lages heeft kopgeld ingesteld.

Jan, als jij ermee wilt stoppen, dan begrijp ik dat.

Heb je nog meer mensen bij de politie zitten? Nou dan.

De Duitsers hebben nu ook een nieuwe voorraad nodig.

Misschien kan ik eens uitzoeken wanneer die klaarstaat in Den Haag voor transport.

Dit huis is gevorderd door de DSK.

Het wordt binnenkort verkocht. Maar voorlopig zit u hier veilig.

En hoe kan ik u bedanken?

Doet u dat maar als het allemaal voorbij is.

[deur sluit]

Kom.

O.

Mannen, ik heb gehoord dat Lages jullie 7,50 per Jood gaat betalen.

Ik vind dat belachelijk.

En daarom wil ik uit eigen zak daar een tientje bovenop leggen.

Een tientje voor iedere tip die je mij persoonlijk brengt.

En de spullen van de Joden die we vinden mogen we zelf houden?

Nee, Joodse bezittingen worden gevorderd door het Devisenschutzkommando.

Maar dat wisten jullie toch allemaal?

Weet jij dat ook?

Zou jij even een fotootje van ons kunnen maken?

Heren, kom er even bij.

Hier, dit is een heel gezin. Die wilde ik eigenlijk aan Lages geven.

Maar voor een paar tientjes extra zijn ze voor jou.

Heb jij misschien een vuurtje voor mij?

Ik rook niet.

Tientje is veel geld.

We moeten elkaar een beetje helpen. -Uit je eigen zak?

Wat hou je daar dan aan over? -Helemaal niks.

Waarom zou je dat doen?

Ik probeer ze te helpen.

Wie?

Misschien later. Hm? Als ik weet aan welke kant je staat.

HOOFDKANTOOR VAN DE SD

Riphagen.

[Duits] Meekomen.

SD-COMMANDANT

[Duits] Hebt u de laatste tijd nog wat bereikt?

[Duits] Enkel valse tips. -Enkel valse tips.

Geen onderduikers, geen contanten, helemaal niks?

[grinnikt]

Wery, Elizabeth.

‘Betje’. Is opgepakt op het station.

Weduwe. Joodse moeder, half-Joodse vader.

Ze wil praten als we haar familie sparen.

Wat moet ik daarmee?

Ik ben niet tevreden met uw resultaten.

Als wij vrienden willen blijven, zult u beter werk moeten leveren.

Die valse tips kunnen toch nog wel even wachten?

Ik verwacht resultaat.

Nou, vertel het maar, mevrouw de verraadster.

Waarom moet ik jou en je familie niet naar Mauthausen sturen?

Wijs ze maar aan.

Op de kaart.

[boksen]

Wat?

Ondergedoken Joden. In Amsterdam.

Ik kom uit Rotterdam.

Ah.

[Duits] Ze weet van niks.

In dat geval op transport graag.

[Duits] Ik ken iemand.

[Nederlands] Bij het verzet.

Wie?

Wie?

Charly.

Hartog.

Hij schept vaak op over overvallen en zo.

Hup, naar die man toe. Kom. -En mijn persoonsbewijs?

Nou, die bewaar ik wel. -Maar als ik word opgepakt?

O, maar jij wordt niet opgepakt.

Jij wordt in de gaten gehouden.

[Betje hapt]

Hé, kom nou. Ze zitten boven.

[laadt pistool]

Goedemiddag allemaal.

Best slim, onderduiken in uw eigen huis.

Wat nu?

Ik denk dat ik u wel kan helpen.

Maar dan moeten we elkaar echt kunnen vertrouwen.

[bel rinkelt]

[vrouw] Koffie? -[man] Ja, graag.

Koffie? -Alstublieft.

Ja?

Jij bent nieuw.

Ik werk hier al jaren.

Ik heb u al zo vaak bediend.

Sorry, kon het niet laten. Ik val een paar dagen in voor mijn zus.

O, die andere rooie.

Volgens mij mag zij mij niet zo.

Ze vond u in bed met een ander meisje.

En toen vroeg u of ze er even bij kwam liggen.

Niet zo’n goede eerste indruk dus.

Ik was wel benieuwd eigenlijk.

AFSCHRIFT WAARDEVOLLE BEZITTINGEN

[muziek speelt]

♪ prakkiseer nu toch niet ♪

♪ dat bezorgt je verdriet ♪

♪ sta nuchter in het leven ♪

♪ dat zal meer rust je geven ♪

♪ prakkiseer nu toch niet ♪

♪ daarmee red je het niet ♪

Het is hier veilig, hoor.

♪ houd je kalm maar blijf paraat ♪

♪ heel de wereld is daarmee gebaat ♪

Kijk. Kiest u maar wat u wilt.

Het is niet allemaal koosjer.

O, voordat ik het vergeet.

Hier heb ik uw ontvangstbewijs.

Van de SD, voor uw diamanten.

U hebt ze aan de SD gegeven?

Nee, nee. Niet allemaal. Tien stuks om precies te zijn.

Ik moet ze iets geven. Anders gaat het opvallen.

De rest bewaar ik, tot na de oorlog. En dan krijgt u ze terug.

Ik kan u daar ook wel een bonnetje voor schrijven, maar...

...als dat in verkeerde handen valt, dan zijn we allebei alsnog de sigaar.

Waarom doet u dit allemaal voor mij?

Ik...

Ik heb een paar jaar voor de oorlog in, eh, Duitsland gewoond.

Ik was getrouwd met een Joodse.

Ik...

Ik wil er niet te veel over uitwijden, maar haar heb ik niet kunnen redden.

Mm.

Kijk, ik heb de perfecte dekmantel.

De Duitsers denken dat ik voor hen werk, maar ondertussen...

Maar het is gewoon heel lastig om te weten wie je wel en niet kunt vertrouwen.

Mm.

Kijk eens.

Sorry Martin, dit heb ik niet besteld. -Krijg je van Ari.

Ari, waarom krijg ik van jou een pilsje?

Dries, ik heb last van Kemp.

Kemp? Wat moet hij van je?

Ik heb twee Joodse vrienden, toch?

Kemp gaat ze verraden als ik hem niet betaal.

Sorry, ik ben zo terug.

Kemp. Kemp!

[kreunt]

Mijn tent uit, wegwezen. Nico?

Maar ik heb niks gedaan. -Hij komt er niet meer in.

Dit had u niet hoeven zien.

We moeten elkaar een beetje helpen, toch?

Ja...

...dat moeten we inderdaad.

Ari, kan jij even een fotootje van ons maken?

Ja.

Lachen.

[klikt]

Ik heb vrienden die u kunt vertrouwen. En familie.

[automotor loopt]

STAATSDRUKKERIJ, DEN HAAG DRUKT ALLE OFFICIËLE DOCUMENTEN

SD.

En u komt voor? -Gaat u niks aan.

[Duits] Obersturmbannführer Kessler, Sicherheitsdienst.

We verdenken u van fraude. Waar is uw kluis?

[telefoon]

Kom op, kom op. Ik heb niet de hele dag.

[telefoon]

De sleutels.

[telefoon]

[Nederlands] Ja.

Ja.

Ja, dat klopt. Ja.

[Duits] ID? -[Nederlands] Pardon?

[Nederlands] Nu, kom.

Wat is er aan de hand?

Daar kan ik u gezien het onderzoek niets over zeggen.

Ik zou toch graag ter controle een telefoontje plegen.

U bent nog geen verdachte in dit onderzoek.

Ik raad u aan dit zo te houden.

[Duits] Hebt u uw post verlaten? En wie bewaakt nu de ingang?

U moet ons helpen. Deze papieren moeten mee voor onderzoek.

Moet ik ze verdomme alleen slepen, of wat?

Dit is nou Dries.

Hallo. -Goedemiddag.

Een klein deel moet hij afstaan aan de SD, dat kan niet anders.

Maar de rest is veilig bij hem.

Ik ken ze al 35 jaar. Ze zijn te vertrouwen.

Ari, kun jij eventjes een foto maken?

En ik zeg nog tegen hem toen we wegreden:

[Duits] ‘En je post niet meer verlaten.’

[gelach]

Bijna 10.000.

[gelach]

Tienduizend.

Goed gedaan, jongen.

Dat zijn 10.000 mensen die niet op transport gaan.

Is dat de moeite waard of niet?

Dat is Charly, met die nieuwe koerierster.

Hé, wat hoor ik nou? Is er hier een feestje?

Goed werk, Charly.

Jan. Fritsie.

Hi. -Hallo.

Ik ben Jan.

Bella. Bella Tuerlings.

Dag, Bella Tuerlings. -[grinnikt]

Dag, Jan...

Van Liempd. -Dag, Jan van Liempd.

Wat valt er te vieren?

Is geheim. Maar je gaat het druk krijgen als koerier.

[muziek speelt]

Ik wilde het klein houden.

Maar mijn vrouw die wilde natuurlijk een echte dienst met alles erop en eraan.

Ja... Dat verdient een vrouw toch ook?

Ja. Ik heb een jaar lang dubbele diensten moeten draaien om het terug te verdienen.

En jij?

Ben je getrouwd? -Ja.

Maar hij is overleden.

Pardon.

Nee. Dat kan jij toch niet weten?

Hoe was dat?

Hij was de liefde van mijn leven.

Ik wil naar huis.

[kust]

Is je zus er niet?

[grinnikt]

Nou, wat heb je?

Moet ik dat echt nog zeggen?

Deze moet ik naar Utrecht brengen voor ze.

Ze noemen zichzelf de persoonsbewijzencentrale.

De leider heet Gerrit van der Veen.

Nou.

En hoeveel hebben ze hiervan?

Wat levert dit ze op? -Niks.

Ze doen het niet voor het geld.

Ga terug en hou ze in de gaten.

Hoelang nog?

Tot ik zeg dat jij ermee mag stoppen.

[vrouw] Wie is daar?

Andries Riphagen. Van het pension.

[man schreeuwt] Ouwe hoer!

[vrouw schreeuwt]

Mijn zus is er niet.

Nee, ik kom niet voor je zus. Ik kom voor jou.

[geschreeuw]

Het komt niet zo goed uit.

O.

Kom je echt voor mij? -Ja.

[geschreeuw]

Wat gebeurt daar allemaal?

Hij wordt altijd zo als hij gedronken heeft.

[man] Doe godverdomme die deur open. -[vrouw] Nee.

Hé, maak open!

[schraapt de keel] Zal ik anders even?

[man] Ouwe hoer.

O. Wat ben jij weer voor een grote klootzak?

Wie is hier de klootzak, hè? Wie is hier de klootzak?

Nou?

Op de knietjes.

Nou, geef hem maar een tik.

Nee.

Ja. Of jij geeft hem een tik, of ik.

En nu bent u.

Hij doet niks, hoor.

Je doet toch niks? -Nee. Nee.

Nou.

[Riphagen] Zo. -[grinnikt]

Zeg, heb jij nog plannen voor de rest van de dag?

♪ ik geloof ik ben niet helemaal in orde♪

Ja. Kabeltje.

♪ ik ben met mijn gedachten er niet bij ♪

♪ opeens ben ik een ander mens geworden mijn hart klopt als de vliegtuigsloperij ♪

Hoeveel is ie? -Veertien.

♪ ik zing mijn Westerbork serenade ♪

[gemompel]

♪ langs het spoorwegbaantje schijnt het zilveren maantje op de heide ♪

♪ ik zing mijn Westerbork serenade ♪

♪ mit einer schöne Dame wandelend tezamen zij aan zijde ♪

♪ en mijn hart brandt als de ketel in het ketelhuis ♪

♪ zo had ik het nooit te pakken bij mijn moeder thuis ♪

♪ ik zing mijn Westerbork serenade ♪

♪ mit einer schöne Dame wandelend tezamen zij aan zijde ♪

[zanger vocaliseert]

♪ ik zing mijn Westerbork serenade ♪

♪ tussen de barakken kreeg ik haar te pakken op de hei ♪

♪ dieser Westerbork Liebelei ♪

[grinnikt] Ben jij echt zo gevaarlijk als iedereen zegt?

Je werkt voor de Duitsers.

Nee hoor.

Hé, hé, wat is er nou?

Je liegt. Daar hou ik niet van.

Goed.

Ik werk voor de SD.

Ik kan er niet te veel over zeggen, maar niet om de Duitsers te helpen.

En wie dan wel? -Vertel ik je nog wel een keer.

Spannend.

Greet, waar jij vandaan komt, kom ik ook vandaan.

Alleen had ik niemand die mij wilde helpen.

Kijk maar in de lens.

Ik heb nagedacht over wat u zei.

Dat u ons wilde helpen. Wij zijn bang dat wij ons huis kwijtraken.

Dus, misschien kan het zo.

We moeten elkaar een beetje helpen, nietwaar?

Ja.

En nog twee whisky. -Dankjewel.

Alstublieft.

En als u heel diep nadenkt?

Nee. Iedereen...

...die ik vertrouw, die heb ik al naar je doorgestuurd, Dries.

Sommige mensen, die denken dat je mijn vrijer bent.

[grinnikt] Zo vaak zien ze ons samen.

Nou, als ik 20 jaar eerder geboren was...

[grinnikt]

Dries, jij zei dat je me via Antwerpen naar Engeland kon helpen.

Klopt. Uiteindelijk, ja.

Ik denk dat het tijd wordt.

Ik regel het.

Dit...

...is voor jou.

Sint Christoffel, patroonheilige voor reizigers.

Is dit niet meer iets voor Katholieken? -Als het maar werkt.

Hij heeft mij bij jou gebracht.

Ik hoop dat hij jou ook beschermt.

Dankjewel.

Ga je spullen pakken.

En morgen breng ik jou persoonlijk naar Antwerpen.

Albert. Jan.

Kan ik jou even spreken? -Ja.

Twee lijsten.

Jan, we gaan een paar tientjes verdienen.

Waarom wij? -Het is op bevel van de SD.

Nou, kom maar. Kom.

Nou, daar is het. Nummer 26.

Niet. -Jawel.

[deurbel]

Esther Schaap?

[Greet zucht]

Nee. -Nou, kom op.

Nee, nee, nee, dat kan niet.

Kom.

Waar zijn de vorige bewoners?

Geëmigreerd. En ik heb ze hier flink voor betaald.

Dries.

Lieverd, ze zijn veilig. Ik heb ze zelf op de boot gezet.

Er is mij bescherming beloofd.

Heeft Dries Riphagen u bescherming beloofd?

Natuurlijk niet.

Dit adres komt van hem.

Je maakt me zo blij, Dries.

O ja? -Ja.

Stop. Stop daarmee.

Ja, ik voel me veilig bij je.

Dat ben je ook.

[hapt]

Werk jij echt voor de politie?

Ook voor de SD?

SD? Nee.

Maar... ik zag je SD-kaart laatst in de auto liggen.

Die is nep. Was voor de overval op de landsdrukkerij.

Waarom leg je je er niet bij neer?

Hebben de Duitsers gewonnen of niet?

Je kan de wereld niet in je eentje veranderen.

En daarbij, die mensen hebben dat over zichzelf afgeroepen.

Wie heeft de wereld in de crisis gestort?

Die bankiers van Wall Street. Dat zijn Joden, hè?

We voeren geen bankiers af, het zijn doodgewone gezinnen.

Dan stop je toch bij de politie? -Dan sturen ze me naar Duitsland, en dan?

Dan duik je onder. -Dat kan niet!

En waarom niet?

Want dat is wat die Joden ook doen, hè?

Nadenken, Jan.

Nadenken.

[Duits] Riphagen, meekomen.

U kunt uw spullen pakken, Herr Riphagen.

[Nederlands] Waarom?

[Duits] Uw opsporingsbevoegdheid is ingetrokken. Het onderzoek loopt.

[Duits] Onderzoek?

Dacht u dat u zich ongestraft iets kon toe-eigenen wat van Duitsland is?

Onzin.

Waar woont u op dit moment, Herr Riphagen?

U heeft mij laten volgen?

Verbaast u dat?

U hebt zonder toestemming een woning betrokken...

...die eigendom is van het DSK en daarmee van het Duitse Rijk.

Onderzoek zal aantonen of dat uw enige vergrijp is.

Pak uw bezittingen.

Morgenochtend om negen uur meldt u zich hier.

Met uw vrouw.

Gerrit van der Veen.

Vertrouwt hij jou?

Hoezo?

Ik ga hem en zijn verzetsgroep uitleveren aan Lages.

En jij gaat me helpen.

[Duits] En waarom komt u daar nu pas mee?

[Duits] Ik...

[Nederlands] Ik weet het pas net.

En Frau... -Wery.

Wery.

...vertelt ons alles over deze Gerrit van der Veen...

...en de overval op de landsdrukkerij.

[Duits] Zodra het onderzoek naar mij wordt afgebroken.

Ja.

[Nederlands] We kunnen ook met die informatie naar Den Haag, hè?

Naar uw collega’s. Daar was de overval tenslotte.

Ik heb het idee dat u mij liever kwijt dan rijk bent.

Maar laten we het lekker binnen de familie houden, toch?

Heil Hitler.

Ciao, Bella... Tuerlings.

Zo.

Dit is echt veel beter. Niet zo’n donker hol als de Stadhouderskade.

Kunnen wij volgende week al de sleutel krijgen?

Ja. Ik gebruik deze kamer toch niet.

Willen jullie de andere kamer ook nog even zien?

Ja. -Ja.

[deur breekt open]

[Duits] Blijf staan. Handen omhoog.

Hé, ik ken jou toch?

[pistoolschot]

Ik ga niet nog meer mensen verraden.

Dat kan ik niet.

Wil je echt zo graag met je ouders naar Polen?

[zucht]

Het is helemaal mis.

Ze namen Charly, Eline en Toos mee naar het politiebureau.

Kunnen wij ze niet redden?

Jij bent toch agent?

[deur sluit]

Morgen. -Morgen.

Lekker vroeg. -Ja.

[Albert] Ja, nee... -Ik moet terug.

Waarom?

Links de trap af, dan kom je in het cellencomplex.

[Albert] Hoeft het niet uit te maken. Dat hoeft wel. Ja...

Jan. -Wat ben je vroeg.

Ja. Ja, jij ook. -Ja.

Ik had nog wat, eh, administratie.

[grinnikt] Ja ja.

Jij wil natuurlijk niet dat anderen het zien, hè?

Dacht je dat ik het was vergeten?

Met de groeten van Riphagen.

[geweerschoten]

[hondengeblaf]

Wat is er aan de hand?

[geweerschoten]

[Duits] Roken?

Goed gedaan.

Goed gedaan.

[gelach]

ZOMER 1944

Is niemand je gevolgd?

Ging goed.

Heb je iets over Riphagen gehoord? -Waar moet ik nou iets horen?

Ik weet niet eens hoe die man eruitziet.

Als ik hem tegenkom, dan loop ik hem zo voorbij.

Ik vind hem wel. -Hoe dan?

Als ze je op straat zien, dan sturen ze je naar Duitsland.

De man van Connie, die zit daar al.

En de jongens van Ans en Peter. -Ik laat me niet pakken.

Vergeet Riphagen.

Zo’n man die krijgt vanzelf wat hij verdient.

Let maar op.

Een restaurant? In de trein?

Een restaurant in de trein ja.

Ik kan gewoon niet geloven dat ik hier nu zit.

En waarom niet?

Ik hou van jou, Dries Riphagen. -En ik van jou, dondersteen.

♪ dag schatteboutje ♪

BANK VAN LUXUMBURG

♪ dag aardig vrouwtje dag lieve kleine meid ♪

♪ mag ik ’t wagen jou iets te vragen ♪

♪ zeg, heb je even tijd ♪

♪ als ik jou maar zie, ben ik gelukkig ♪

♪ waarom ben je toch altijd zo nukkig ♪

♪ dag schatteboutje, dag aardig vrouwtje ♪

♪ zeg, heb je even tijd ♪

♪ ik spreek Frans en Spaans en ook Italiaans, ik heb diploma HBS ♪

♪ maar ’t meisje waar ik zoveel van hou dat zegt nog steeds niet ‘yes’ ♪

♪ ze vindt Portugees net Chinees en zegt ‘algebra is kletsika’ ♪

♪ een diploma van de school noemt zij slechts apekool ♪

♪ dag schatteboutje, dag aardig vrouwtje ♪

♪ dag lieve kleine meid ♪

♪ mag ik ’t wagen jou iets te vragen ♪

♪ zeg, heb je even tijd ♪

Wil jij het bad vast aanzetten, lieverd? -Tuurlijk.

♪ heb je vijf minuutjes voor me tijd ♪

Niet schrikken. Ik kom voor Dries.

Hoe kom jij hier binnen?

Ik kon nergens anders heen. Ik ben Bella.

Dries.

Ga naar de badkamer en doe de deur dicht. -Wie is dit, Dries?

Nu.

Lages heeft me eruit gegooid. -Niet mijn probleem.

Ik heb een persoonsbewijs nodig. Ik moet terug naar Rotterdam.

Mijn huis uit.

Wat wil je van me? Ik heb al mijn vrienden al verraden.

Sla dan. Sla me maar dood.

[Greet] Dries?

Zal ik anders aan je vrouw vertellen wat wij samen hebben?

Jij wacht hier.

Wie is zij?

Sorry lieverd, ze had hier niet mogen zijn.

Wie is zij? En lieg niet tegen me.

Ze werkte bij de SD, maar ze is ontslagen.

En dus breekt ze hier maar in? -Precies, dat heb ik tegen haar gezegd.

Ze is een beetje in de war. Maar ze moet nu weg.

Hé...

En mijn ouders? -Wordt geregeld.

Hier. Geld voor de trein.

En als ik jou nog een keer zie, dan vermoord ik jou en je ouders.

Wegwezen.

Dries.

Hoelang moet ze nog? -Hoezo?

Ik hoop dat je kindje dood geboren wordt.

[deur sluit]

[geen hoorbaar dialoog]

Hé, Dries.

Wordt het niet tijd voor een kleine koerswijziging?

Hoe bedoel je?

Nou, denk je niet dat dit hele gedoe nu elk moment afgelopen is? Na Normandië?

Het kan geen kwaad om je kansen een beetje te spreiden.

Harry verhuurt nu wat kamertjes aan onderduikers.

Ik heb wat groepen met voedselbonnetjes, dat werkt.

Mocht het straks toch de andere kant op...

Hè, Dries.

Ik hang op een dodenlijst van het verzet en jullie willen dat ik me erbij aansluit?

Dries, luister... -Hé.

Dankzij mij hebben jullie de hele oorlog van de Duitsers kunnen vreten, hè?

Maar als ik word gepakt, gaan jullie een voor een met mij mee.

DINSDAG 5 SEPTEMBER 1944

[radio] Nu de geallieerde legers...

...de Nederlandse grens hebben overschreden...

...wil ik uit naam van u allen onze bondgenoten...

...een hartelijk welkom toeroepen op onze vaderlandse bodem.

[Duits, onhoorbaar]

[Duits, onhoorbaar]

Is iedereen gek geworden of zo? -Dries, luister.

Dit is serieus. We moeten weg.

O, ja? En waar wou jij naartoe? -Naar Duitsland.

Zij zijn al bij Rotterdam.

Wat denk jij? Dat ik ga vluchten, uit mijn eigen stad?

[Engels] Dit is BBC Home Service.

Nog meer goed nieuws.

De Geallieerden zijn nu in Nederland.

De Nederlandse minister-president kondigde dat aan...

...in een radio-uitzending.

Hij vroeg iedereen om de bevrijders welkom te heten.

Hij zei niet waar ze waren binnengekomen.

Het Britse Tweede Leger in Antwerpen...

...werd laatst gezien 30 kilometer voor de grens.

[Duits] Is dat uw auto voor de deur? -Ja.

De sleutels. Meteen.

[Nederlands] Waarom? -[Duits] Uitzonderingstoestand.

We gaan naar het oosten en hebben alle transportmiddelen nodig.

[Nederlands] En ik dan? -[Duits] De sleutels.

[Nederlands] Nee.

[Duits] Alsjeblieft.

[Nederlands] Mijn jaszak.

[Lages] Oelschlägel.

Albert.

Jan? Ben jij nog in de stad?

Ik zoek Dries Riphagen. -Riphagen?

Ik wil zijn dossier, van voor de oorlog.

Met wie hij samenwerkte, waar hij woonde. Ik wil namen, adressen.

Hé, ik ben wel je meerdere, hè? -Nee.

Jij werkt al vier jaar voor de Duitsers en die worden nu de stad uitgetrapt.

Hier, dit is zijn laatst bij ons bekende adres.

Plus adressen van zijn vrienden, bedrijven, huizen...

...plaatsen waar hij altijd kwam.

Waar is Riphagen?

Waarschijnlijk naar het oosten met de SD mee.

Ik zoek Andries Riphagen.

Geen idee.

We zijn gesloten heren.

O, Dries. Hé, Joop.

Hé, die rode bak, die nemen wij mee.

Ja, als je me heel lief aankijkt, dan mag je er even inzitten.

Spreek ik Spaans of zo, bijgoochem? We hebben die bak nodig.

We moeten de stad uit. Geef me even de sleutels.

Wat krijg ik ervoor? -We betalen je later.

O, dat gaat niet gebeuren Joop, dat weet jij ook.

Hoe vaak hebben we jou niet gespekt, man?

Al die Duitse klanten die we jou gestuurd hebben...

...die ben je zeker vergeten.

Is de koek op voor Joop en Dries?

En nu rennen jullie als bange jongens weg voor de Engelsen?

Hou nou je bek man, echt. -Misschien is het tijd om toe te geven...

...dat jullie voor de verkeerde kant hebben gekozen.

Wees nou verstandig, echt. -Joop.

[slagen]

[pistoolschot]

Jezus, Dries.

[deur sluit]

Daar is iemand. -Blijf staan.

Laat vallen. -Wie zijn jullie?

Laat vallen. -Wie zijn jullie, godverdomme?

Op de grond, nu. -Niet schieten. Niet schieten.

Jan? Jan van Liempd?

Je leeft nog, Jezus.

Ik dacht dat ik de enige was. -Frits.

Man.

Ik zat ondergedoken.

Waarom heb je hem neergeschoten? -Hij was al dood.

Ken je hem? -Nee.

Wat doe je hier dan?

Ik zoek Dries Riphagen. Wie is dit?

Dat is Wim Sanders, hoofd van het CID. Centrale Inlichtingen Dienst.

Wij verzamelen informatie voor het verzet.

Waarom zoek jij Riphagen?

De stad zit vol verraders. Wat maakt hem zo speciaal?

Hij heeft Gerrit verraden.

Nee, Bella Tuerlings heeft Gerrit verraden.

In opdracht van Riphagen. Het was zijn idee.

Kun je het bewijzen?

Nee, maar ik trek het wel uit hem als ik hem vind.

Deze gaan mee.

Hier, hij is hier vaste klant.

Laat me weten als je hem hebt gevonden.

[deurbel]

Is Dries thuis?

Eh, nee.

Kan ik even binnenkomen? Ik ben een collega.

Ik ken maar weinig van zijn collega’s.

Hoe goed kent u uw man, mevrouw Riphagen?

Tja, hoe goed ken je iemand?

[Jan] Ik heb met u te doen, mevrouw Riphagen.

En met uw kindje.

U gaat een zware tijd tegemoet. -Ik vertrouw op Dries.

Ik zal er niet omheen draaien.

Het is Bijltjesdag. -Bijltjesdag?

Vandaag rekenen we af met alle verraders. Dries staat bovenaan de lijst.

Daarom bent u hier.

Als het vandaag niet is, dan morgen. En als ik het niet ben, dan iemand anders.

Geef hem op nu het nog kan. -Dries is helemaal geen verrader.

En hij werkt juist voor de SD zodat hij Joodse mensen kan helpen.

Nee, dat is gelogen.

Bewijs het tegendeel dan.

Ken u Gerrit van der Veen en zijn groep?

Dat waren vrienden van mij. -Dus?

Doe het dan voor uw kindje. -[zucht]

Ik vertrouw op Dries. Dries liegt niet tegen mij.

Ik wil dat u gaat.

Mocht u zich bedenken... -Ik bedenk me niet.

[stem van Greet] ‘Lieve Dries, dank je voor je mooie brief.

Ik mis jou ook. Ik hoop dat je in het oosten wel veilig bent.

OKTOBER 1944

En nee, natuurlijk ben ik niet boos. Het was slim van je om te vertrekken.

Het nieuws over de bevrijding bleek helemaal niet waar.

Ze noemen het nu ‘Dolle Dinsdag’.

De meeste Duitsers zijn terug in de stad en doen alsof er nooit iets gebeurd is.

Maar dat is niet zo, er is iets veranderd.

De stad staat op ontploffen.’

Heren?

[Greet] ‘Niemand weet nog wie de baas is.’ -[Wim] Stemmen.

[Greet] ‘Toon en Harry zijn doodsbang.

Ook als je niks fout hebt gedaan, ben je je leven niet meer zeker, zeggen ze.

Er zijn gewoon geen regels meer.

[geweerschoten]

Maar met mij gaat het goed.

Het is zo oneerlijk dat we niet samen kunnen zijn...

...terwijl jij alleen maar mensen wilde helpen.

Maar ik wil dat je daar blijft zolang die Jan jou zoekt.

Daar ben je veilig en ons kindje heeft een vader nodig.

Ik denk dat het een jongetje wordt.

Net zo’n rauwdouwer als jij Dries. Hij schopt met de dag harder.

Schrijf je me snel weer?

Of stuur me een foto, zodat ik je gezicht kan zien.

Ik wacht op je in Amsterdam.

Dag lieve Dries.’

[Duits] Marie-Antoinette de Mol, weduwe van Barthold de Mol.

Geen kinderen, geen strafblad.

Maar er zijn herhaaldelijk wapens gedropt in de buurt van haar boerderij.

En?

We hebben nooit een wapen teruggevonden.

[Nederlands] Goedemorgen.

O, gelukkig, een Hollander. Ik heb al tegen uw Duitse vriend gezegd...

[vrouw kreunt]

Alstublieft...

Het spijt me, ik wil dit niet doen.

Maar als ik niet meewerk, dan zet hij mijn vrouw en mijn kind op de trein.

Alstublieft, als u iets weet. Misschien kan ik tijd rekken,

of mensen waarschuwen.

Hij gaat door totdat u dood bent.

Als u iets... -[deur opent]

Als u praat, kan ik u misschien helpen.

Waar zijn de wapens?

Ik weet helemaal niks van wapendroppings.

Mijn man was van dat soort zaken. Ik weet niks...

Rustig, rustig ademen. Rustig.

Diep inademen. Rustig.

Alstublieft, help me.

[deur kraakt]

Wakker worden. Frits.

Jongens, weg, wakker worden. Jan, we moeten weg.

GEHEIM ARCHIEF VAN WIM SANDERS

Wil je daarvan afblijven? Dat is allemaal gecategoriseerd.

Wat zit er allemaal in die kasten? -Informatie.

Ik weet alles van iedereen die fout was voor de oorlog en tijdens de oorlog.

NSB’ers, collaborateurs.

En wanneer dacht jij ons dit te gaan vertellen?

Dus. Ik wil graag weten wie ons heeft verraden.

Jan, we zaten op jouw plek. Wie was op de hoogte?

Niemand.

Feit: tot twee keer toe...

...wordt een verzetsgroep waar jij onderdeel van uitmaakt, verraden.

Die van ons en die van Gerrit van der Veen.

Wat heb je voor jezelf te zeggen?

Hoe durf jij?

Gerrit was mijn beste vriend. Ik had mijn leven voor hem gegeven.

Maar dat heb je niet gedaan.

Kun je bewijzen dat je onschuldig bent?

Kun jij bewijzen dat ik schuldig ben?

Riphagen heeft Gerrit verraden.

Wat doe jij hier? Straks ziet iemand je.

Aan wie heb je verteld waar ik zat?

Wat? -Wie heb je verteld waar ik zat?

Niemand. Wat is er gebeurd?

Heb jij mij verraden? -Waarom zou ik, Jan?

Jij bent de enige die wist waar ik zat. -Hou op.

Je bent gek. Ik ben je vrouw, Jan.

Ik hou van jou.

Sorry.

Wat?

Albert.

Albert?

Hij is hier een paar keer aan de deur geweest.

Hij zocht je.

Wat deed jij bij Lena? -Ik was bezorgd om je.

Jij, bezorgd?

Was hij alleen? -Ja.

Misschien is hij me gevolgd.

Ik weet waar Riphagen is.

En ik wil het je best vertellen...

...alleen moet jij zweren dat je nooit vergeet dat ik jou nu help.

Jezus, man. Je hebt de hele oorlog met de Duitsers geheuld.

Dan vertel ik het niet.

Wil je alsjeblieft bij me blijven voor de nacht?

Ik zweer het.

Hij zit in Assen, bij de SD.

Wat ga je doen als je hem vindt?

Ach nee. -Wat?

Ja, mijn poen. -[grinnikt] Ik wacht buiten.

[auto motor loopt]

Dries.

Jan.

Meekomen.

Waarnaartoe?

Amsterdam. Je gaat het verzet bekennen wat je gedaan hebt.

Wat heb ik dan gedaan?

Dat weet je best.

Ik heb geen idee waar dit over gaat.

Waar is Bella? -Bella?

Bella Tuerlings. Of wat is haar echte naam?

Waar gaat dit over?

Jij gaat mee, omdat je gaat vertellen dat jij Bella gedwongen hebt...

...Gerrit van der Veen te verraden.

Ho, dat heb ik niet gedaan, Jan.

Wat heeft die meid je allemaal wijsgemaakt?

En als jij dat vindt, waarom schiet je me dan niet kapot?

Dus jij komt helemaal uit Amsterdam naar Assen...

Ze verdenken jou, of niet Jan?

Jan, je hebt toch geen domme dingen gedaan, hè?

Jij hebt samen met haar Gerrit van der Veen verraden...

...en nu wil je dat ik naar Amsterdam kom, om de schuld op me te nemen?

Nee. -Nou, volgens mij wel.

En dan te bedenken dat ik jouw leven heb gered in het politiebureau.

Ik heb verdomme een verrader geholpen. Jij hoorde godverdomme bij die groep.

[deur opent]

Wil je brood met suiker of met appelstroop?

LENTE 1945

[deurbel]

[fluistert] Jij doet open.

Mijn naam is Lapian.

Ik ben persoonlijk secretaris van meester Einthoven.

Meester Einthoven wil graag een onderhoud met uw man.

Waarover?

Dit zijn onze referenties.

Ik heb van Gerrit van der Veen goede dingen over u gehoord.

Vreselijk dat hij dood is.

Iemand zal na de oorlog de leiding moeten nemen in dit land.

Oorlogscriminelen en collaborateurs moeten worden opgespoord en veroordeeld.

En er moet een veiligheidsdienst komen in verband met toekomstige aanvallen.

Van de Duitsers? -Van de communisten.

Die zijn het gevaar nu.

Ze staan al aan de Elbe, dat is vijf uur rijden van hier.

Jij werkte met Sanders, toch? Wim Sanders?

Hier.

Dit is van Louis Einthoven.

Met het verzoek of ik in het kader van de staatsveiligheid...

...mijn archief maar wil overdragen aan de binnenlandse strijdkrachten.

Wat is er met Sanders?

Wim Sanders heeft een heel groot archief in handen.

Met smerigheid over tienduizenden Nederlanders...

...maar hij is niet bereid die informatie te delen.

Het is zijn informatie.

Informatie in de verkeerde handen is een levensgevaarlijk wapen.

Weet je hoeveel informatie ik over die man heb?

En hij wil mijn archief?

Over mijn lijk.

U weet dat Sanders communist is?

Sanders? -Mm.

‘Der Rote’, noemden ze hem in Enschede.

Een nieuw Nederland.

Eerlijk, sterk, democratisch.

En sociaal.

Ik spreek Wim niet meer. -Dat is mij bekend.

Houdt u de band met hem aan.

Zijn archief bevat staatsgevaarlijke geheimen.

Het is uw plicht als Nederlander...

...om ervoor te zorgen dat die informatie niet in handen van een communist is.

Ik wil dat alle schuldigen van de oorlog worden gestraft. Dat wil ik.

Als u bereid bent tegen de communisten te vechten...

...dan denk ik dat wij veel voor elkaar kunnen betekenen.

Denkt u er rustig over na.

MEI 1945

Kom je mee?

Ze zeggen dat de Canadezen vanmiddag komen.

[schraapt de keel] De deur stond open.

Hier. De overlijdensakte van Dries Riphagen.

Kom. Het is feest.

Ik kom zo.

Hij is vermoord. En de dader is niet gepakt.

Goed.

Er was een meisje.

Bella Tuerlings.

Misschien is ze de stad al uit. Zoek uit wat er bij jullie bekend is.

Bella Tuerlings? Wat is daarmee?

[zucht] Ze was bij ons geïnfiltreerd. -Ik ga me er niet meer mee bemoeien.

Ze heeft samen met Riphagen de boel verraden.

Ik heb jou Riphagen geleverd. Die vrouw die zoek je zelf maar.

[baby huilt]

Hé.

Hé, mooierd.

Wat is hij mooi.

Is hij gezond, is hij in orde? -Alles is goed, Dries.

We moeten weg. Gewoon even een koffer pakken.

Gewoon wat kleren en juwelen. Ja. Ga nou, kom.

Waarom wil je weg? -Ga nou maar, kom.

Ik ga nergens heen voor je me uitlegt waarom.

Ik kan hier niet gezien worden. -Waarom? Je hebt toch niets fout gedaan?

Ja, leg jij dat die mensen uit op straat. -Lieverd...

Manke Toon en Harry Rond hebben gepraat met een man in de Marnixstraat.

Die zijn nu veilig.

Welke man?

Een of andere verzetsman. Sander, of zo?

Ik kan het nu niet riskeren, lieverd.

Ze denken dat ik dood ben en het is het beste als dat zo blijft.

En waar moeten we naartoe dan?

Dries. -Ik bel Verbeek. Die ken ik al jaren.

Dries, kom nou.

Wat sta je daar nou? Dries, godverdomme.

Hé, Verbeek, je leeft nog.

Teringlijer.

Landverrader.

[baby huilt]

[man] Op je knieën.

Op de Koningin.

Natuurlijk, natuurlijk.

We zijn nou toch familie, nietwaar?

Ik plaats er wel een veldbedje naast en voor Robbie kijken we wel.

Is dat in orde?

Nou, we blijven niet lang. -O nee? Waar gaan we heen dan?

Naar het buitenland. -Wat?

Ik dacht dat jij zei dat hij niks fout had gedaan.

Dat heb ik ook niet. Ik werkte voor de SD om mensen te helpen.

Interesseert die helden buiten geen meter. Ze schieten je zo voor je flikker.

En waarom moeten we dan het land uit? -Vluchten is schuld bekennen.

Liefje, praat nou gewoon met die verzetsman.

Die wil alleen maar informatie volgens Toon.

Ze hebben die man uitgelegd hoe het zat en toen konden ze weer gaan.

[deurbel]

[Jan] Einthoven heeft me gevraagd met je te praten.

Hij biedt je een positie aan bij de BNV. -Hij biedt mij een positie aan?

Zie je niet waar hij mee bezig is? Hij wil mijn archief.

Ja, hij wil je archief, dat weet ik.

Ik begin mijn eigen dienst. -Wat? In je eentje?

Wim, dat BNV wordt de officiële dienst, let maar op.

Einthoven heeft connecties. Tot aan het Koningshuis.

Koningshuis. Zitten de hele oorlog veilig in Londen.

Maak gewoon gebruik van die man. Eis dat jij hoofd opsporing wordt.

Dat je zelfstandig werkt en je archief houdt.

Wat win jij daarmee?

Hij heeft mij ook een baan beloofd.

BUREAU NATIONALE VEILIGHEID ONDER LOUIS EINTHOVEN

Hé, ik weet best dat jij denkt dat ik een verrader ben...

...maar ik ken iemand die kan bewijzen dat ik onschuldig ben.

En die ga ik vinden.

En Riphagen?

Die heeft zijn verdiende loon gekregen.

Dat was Jan van Liempd, hè?

Ja.

De smiecht. -Hoezo?

Hij is mijn moordenaar.

Hij kwam in zijn eentje naar Assen om mij af te knallen.

Omdat ik net iets te veel over hem weet.

Hij gaat nu werken voor de veiligheidsdienst van Louis Einthoven.

Nou, dan is die Einthoven er mooi ingetuind.

Ik wil best de waarheid vertellen...

...over Jan en over al die andere verraders bij de SD.

Maar ik vertel het alleen aan u.

Ik zet je voorlopig bij Frits in huis. Kan er verder niemand bij je.

Frits? -Dat ben ik.

Waarom moet mijn man blijven, hij heeft toch niks fout gedaan?

Dat gaan we rustig uitzoeken, mevrouw.

Manke Toon en Harry Rond konden meteen naar huis.

Die hadden lang niet zulke belangrijke informatie als uw man.

Uw man blijft, eh, nog even officieel dood.

Sorry Dries, ik dacht dat je meteen weer mee naar huis kon.

Maakt niet uit, dondersteen. Hé, hé, hé, niet huilen.

Frits.

Ik kan me niet voorstellen dat het lang gaat duren.

Die beschermt je.

Hé liefie, kom. Ssh, ssh.

Even je schoenen uitdoen. -Ja, bijgoochem.

Mm.

Het is hier.

Hier kun je blijven totdat we klaar zijn met je.

En waarom deze kamer? -Dit is de enige kamer die op slot kan.

Ja?

De vrouw waar Riphagen mee samenwerkte.

Ik wil je archief gebruiken om haar echte naam te vinden.

Nee dat archief is mijn archief, dat was de afspraak.

Zou jij dan even willen zoeken?

Geen probleem. Dien maar een officieel verzoek in.

[sloten sluiten]

Je hebt telefoon.

Ja, met Toon Kuijper.

Toon, met Riphagen.

Dries? Dries Riphagen?

Ik heb je hulp nodig. -Is dit een geintje?

Geen geintje. Geen tijd om het uit te leggen.

Je moet een meisje voor mij zoeken. Betje Wery. Pen en papier, nu.

Ja, ja, ja, ik schrijf mee. -Betje Wery. Wery met een ‘y’.

Joods meisje, eind twintig. Ze is weduwe en ze zit waarschijnlijk in Rotterdam.

Ja, ja.

In de oorlog noemde ze zich Bella Tuerlings. Haar echte naam is Betje Wery.

Zorg dat ze verdwijnt.

Toon? -Is dit echt geen geintje?

Toon, ik meen het.

Ik wil gewoon weten hoelang hij hier gaat blijven.

Dat ligt aan hem.

Dat kan een maand zijn, maar het kan ook nog een jaar duren.

[Frits] Een jaar?

[Wim] Niemand mag weten dat we hem hebben. Zeker Einthoven niet.

[Frits] Deze man heeft bij de SD gewerkt. -[Wim] Daarom.

Dries is een schatkist aan informatie.

Als we hem kwijtraken aan Einthoven staat hij binnen een week voor het vuurpeloton.

Wie zegt dat we hem kunnen vertrouwen?

Volgens Jan heeft Riphagen Gerrit verraden.

Precies, volgens Jan.

Twee mensen van die groep van Gerrit van der Veen hebben het overleefd.

Jij en Jan.

En daarna zijn wij verraden op het onderduikadres van Jan.

Executie kan altijd nog. Eerst moet die onderste steen boven.

Verhoor van Bernardus Andreas Riphagen...

...geboren 7 september 1909.

Aanwezig zijn Frederik Kerkhoven en Willem Evert Sanders.

U weet wat de bedoeling is van deze verhoren?

U wil dat ik mensen voor u verraad.

Zo zou ik het zelf niet willen noemen. -Ik begrijp het.

Eerste onderwerp: wat weet je van Jan van Liempd?

Jan heeft Gerrit van der Veen verraden.

Kwam ik helaas te laat achter. Kon er niks meer aan doen.

Meneer Riphagen overhandigt ons een foto.

Waarschijnlijk genomen tijdens de arrestatie van Gerrit van der Veen...

...waarop Jan van Liempd te zien is met een onbekende vrouw...

...en hoofd SD Willy Lages.

Hoe komt u aan die foto? -Ik had iemand werken op het bureau.

Werkte Jan alleen?

Volgens mij werkten ze met dat meisje. Ze deed ook dingen voor de SD.

Volgens mij was ze Joods. -Bella Tuerlings.

O, u kent haar.

Is dat haar echte naam?

Zo noemde ze zich toen, dus die naam die zal ze niet meer gebruiken.

Nee, waarschijnlijk niet, nee.

Mooie Karel, Halvemaansteeg.

Is in het bezit van geroofd Joods goed. Ik meen schilderijen.

Zwarte Gerrit en zijn broer Zwarte Bob werkten allebei voor de Gestapo.

Italiaander. Dank je. Goud, juwelen, pakte alles wat hij pakken kon.

Kees de Kraker, tenminste, zo noemden wij hem.

Hij heet eigenlijk Kees van de Bergh, met gh.

Dat was misschien wel de ergste van allemaal. Werkte ook voor de Gestapo.

Kemp, de Blauwe, van het café op de Amstelstraat.

Was vertrouwensman van de SD.

Freddy van Nuenen, die had lijsten waar Joden zaten ondergedoken.

[Jan, Duits] Ik ben op zoek naar een vrouw.

Ze noemde zich Bella Tuerlings.

Bella... Ken ik niet.

Denkt u na. -Ik onthoud toch niet de namen van Joden?

Kon Riphagen verklikkers aannemen zonder dat u wist wat voor mensen het waren?

[grinnikt] Natuurlijk niet. Alles werd bijgehouden.

Onder mijn leiding had de dienst alles keurig voor elkaar.

Daar kunt u nog een voorbeeld aan nemen. -Maar het archief is vernietigd.

Niet het hele archief. -En waar is het nu dan?

Waarom zou ik jullie helpen? De doodstraf heb ik al.

Misschien is daar nog iets aan te doen?

En daar kunt u voor zorgen? -Heeft u een keuze?

In de kelder.

En... Betje heet ze.

Achternaam... weet ik niet meer.

We hebben overal gezocht in Rotterdam. Nergens te vinden.

Als zij praat, dan is alles wat ik hier doe voor niks.

We willen je helpen, maar wat niet kan dat kan niet.

Geef me Toon.

Wim, waar is het SD-archief? -Dat wordt verwerkt.

Ik wil inzage, nu.

Reden? -Ik hoef jou geen...

[zucht]

Jan is op zoek naar de echte naam van een vertrouwensvrouw...

...schuilnaam Bella Tuerlings.

Mm. En waarom heeft Jan dan geen officieel verzoek ingediend?

Dat heb ik ingediend, 13 weken wachttijd.

Het is nogal druk. We hebben veel verraders om op te sporen.

Laat mij in dat archief. -Nee, dat is mijn archief.

Ja, dat weten we nou wel. Maar dat geldt niet voor het SD-archief.

Dus jullie hebben overal gezocht?

We zijn er twee dagen mee zoet geweest.

Ook in Noord, Hofplein? -We hebben het hele Hofplein afgezocht.

Hofplein is platgebombardeerd, Toon. Jullie zijn niet eens geweest.

Ja nou, wat dan nog?

Luister Dries, je kan niet van ons verwachten...

...dat we in vredestijd mensen gaan neerschieten voor je.

Wij zijn klaar met Dries Riphagen. Je staat er alleen voor, jongen.

Sodemieter op.

Hé, niemand hoeft een archief over te dragen.

Ik wil alleen maar even kijken. Kunnen we het daarover eens worden?

Het is vergeefse moeite. Ik heb het allemaal al doorgespit.

Die vertrouwensvrouw van Riphagen is niet te vinden.

Volgens Lages heet ze Betje.

Pardon?

Haar voornaam is Betje.

Betje heet ze.

Volgens Lages.

En Jan die zit nu in zijn eentje door het archief van de SD te spitten?

Was dat niet vernietigd?

Betje. Verdomd als het niet waar is.

Betje, uit Rotterdam. Betje...

Betje Wery, met een Griekse ‘y’.

En jij zegt dat Jan samen met Betje Wery Gerrit van der Veen heeft verraden?

Ja. Jij zat toch bij die groep?

Jullie hadden toch de landsdrukkerij overvallen?

Honderden van die persoonsbewijzen hadden jullie.

Tienduizend. -Tienduizend?

Zo. Nou, dat moet wel een fortuin waard zijn geweest.

En wat is daarmee gebeurd?

Eh, ik heb geen idee. -Nou, ik wel.

Die vent die gaat over lijken.

Als hij die Betje Wery eerder vindt dan wij, dan knalt hij haar kapot.

Zij is de laatste getuige, hè?

En?

Beide ouders hebben het overleefd. Ze zitten in Rotterdam.

Dit is het adres.

Wat denk je, gaan we haar vinden? -Dat ga jij uitzoeken.

Wat? En Dries dan? -Die weet dat hij geen kant op kan.

Elisabeth Wery.

Weduwe van Frans Tuerlings.

En als ik haar vind?

Ze kan niet naar de BNV. We moeten haar weghouden bij Jan.

Vertrouw jij Dries meer dan Jan?

Ik vertrouw niemand. Maar Dries werkt keurig mee...

...en Jan heeft ons van het begin af aan dwarsgezeten.

Elisabeth, ‘Betje’.

Als ik Jan met Betje Wery kan ontmaskeren...

...dan valt Einthoven ook. En dan ben ik de baas.

En dan, dan gaan we tot de bodem.

Een nieuw Nederland, Frits. Het ligt om de hoek.

[kust]

Ze is een uur geleden al meegenomen. -Wat, door wie?

Ze kende hem.

Ik weet niet precies waarom u mijn dochter zoekt...

...en wil het niet weten, maar wil wel een ding zeggen:

Zonder haar waren wij naar Polen gestuurd. Dan waren we nu dood geweest.

Wat ze gedaan heeft, hoe erg ook, ze heeft het allemaal voor ons gedaan.

Die man die haar net ophaalde, die zei ook dat hij van de BNV was.

Ga hier maar even zitten.

Ik, eh, moet even bellen.

Kerkhoven.

Ssh. -[Frits] Ja.

Jij kent mij niet. Je hebt mij nooit eerder gezien en nooit gesproken.

Jij geeft Jan van alles de schuld. -[Frits] Ja, dat is goed.

Als je mijn naam noemt, dan schiet ik je ouders allebei kapot.

Ssh.

Jij hebt de boel verraden, samen met Jan van Liempd. Begrepen?

Begrepen? Ik heb niks te verliezen.

[Frits] Dat komt goed. Ja, goed. Tot zo dan.

[hapt]

Gaat het?

Mijn baas komt er zo aan.

Iemand heeft Betje Wery net opgepikt in Rotterdam.

Er wordt op u gewacht.

Jan, ik vertel net dat mevrouw Wery hier een verhaal heeft...

...dat jou en Meester Einthoven zeer zal interesseren.

Ik wil haar verhoren, nu. Dit is mijn zaak.

Dat lijkt mij niet gepast. Een verdachte laten verhoren door een medeverdachte.

Pardon?

[fluistert] Ik heb uit betrouwbare bron vernomen...

...dat Gerrit van der Veen is verraden door Betje Wery...

...in samenwerking met Jan van Liempd.

Nee, Betje werkte samen met Riphagen.

Ik ben geen verrader. -Mevrouw Wery beweert iets heel anders.

Dat kan helemaal niet. -Dat zal dan blijken.

Bent u goed behandeld?

Ja hoor, dank u.

U stond bij de SD geregistreerd als vertrouwensvrouw nummer 196.

Is dat correct? -Dat is correct.

En in die hoedanigheid bent u verzeild geraakt...

...in de groep van Gerrit van der Veen.

Ik kende Charly Hartog.

Hoe heb je haar gevonden?

[Betje] Hij nam me mee naar de Stadhouderskade.

Dat is mijn vak.

Ik mocht ze graag. Het waren mijn vrienden.

Ook Jan.

[Louis] Mm.

Maar op 30 juni 1944 zijn vier vrienden van de groep van Gerrit...

...in uw woning gearresteerd.

Een daarvan kwam om het leven. -Dat klopt.

Was u als vertrouwensvrouw betrokken bij deze arrestatie?

Heeft u informatie doorgegeven?

Aan wie?

Werkte u met Andries Riphagen? Of met Jan van Liempd?

Ik werkte met niemand samen.

Ik heb de tijd en locatie aan Lages doorgegeven en dat was dat.

Ik kreeg er 1000 gulden voor en...

...dat vond ik het wel waard.

Ah.

U begrijpt, als u alleen handelde, betekent dat de strop voor u.

Dat heb ik misschien wel verdiend.

Waarom doet ze dit? -Ze beschermt jou.

Jullie hebben een relatie gehad. -Nee, ze beschermt Dries.

Waarom zou ze een dode beschermen?

Ze beschermt jou.

Betje Wery. Hoe wist jij dat ze zo heette?

Hoe wist jij dat je naar Wery moest zoeken in Rotterdam?

Dat heb ik jou verteld, dat is mijn vak.

Haar echte naam, die wist alleen Dries. -Jan, waar wil je precies naartoe?

Hij leeft nog. -Ach.

Je hebt hem gesproken. -Man, jij weet niet wat je zegt.

Ja, nee, vanzelfsprekend. Ik begrijp het.

Ja, begrepen. Dag.

En?

Eh... Wim is er nog mee bezig.

Is Jan nou opgepakt of niet?

Wim, eh, kan even niet hier komen.

Hij, eh, is bang dat hij wordt gevolgd.

[grinnikt] Hij...

Hij moet deze locatie even mijden.

En hoelang? -Een weekje.

Dus nou komt er weer een week bij. Dries.

Hij heeft alles verteld wat hij weet. Dries is onschuldig.

Ik wil verder met ons leven. De oorlog is voorbij.

Frits, weet Jan dat ik nog leef?

Kan ik jou vertrouwen? -Ja.

Nee, kan ik jou vertrouwen?

Ja.

Ik heb een kluis in Luxemburg.

De mensen die ik heb gered, een hoop daarvan...

...hebben mij hun waardevolle spullen in bewaring gegeven.

Waarom heb je dit nooit verteld?

Omdat ik niet wist of ik je kon vertrouwen.

Het gaat niet om een paar oorbelletjes, hè?

Greet, wat zit er in die kluisjes? -Het gaat echt om heel veel geld.

Precies. En daar zit Jan achteraan. Het gaat echt niet om mij, hoor.

Het gaat om dat geld van die onschuldige mensen.

Als Jan mij vindt zien die onschuldige mensen die spullen nooit meer terug.

Dan is alles voor niks geweest. Dat kan ik niet over mijn kant laten gaan.

Jij zegt zelf dat Wim hier een week niet gaat komen.

Maar ik kan jou niet zomaar laten gaan. -Nou, dan ga jij in mijn plek.

Ga jij naar Luxemburg. Ik betaal je desnoods.

Maar ik kan toch niet... Ik ben daar nog nooit geweest, hoe...

[stem van Riphagen] Greet, wil jij met Frits naar Luxemburg?

Blijf jij mij nou dag en nacht achtervolgen?

Jij weet waar hij zit. -Je hebt zijn overlijdensakte zelf gezien.

Je hebt lopen opscheppen hoe je hem hebt neergeschoten.

Wat denk jij dat er gebeurt als Einthoven erachter komt dat Riphagen nog leeft...

...en dat jij al die tijd wist waar hij zat?

Ik ga hem vinden Wim. En dan hang je.

[geen hoorbaar dialoog]

[zucht]

[telefoon rinkelt]

Sanders. -Wim, met Dries.

Ik zit even in de Grote Club. Ik wou er even tussenuit.

Als je daar problemen mee hebt, dan weet je waar ik zit.

[grinnikt]

Heb jij geld bij je?

[telefoon rinkelt]

Waar is Frits? -Geen idee.

Misschien heeft hij wel ergens een meisje zitten.

Ik was gewoon even mijn benen aan het strekken, ja?

Een beetje wennen aan het vrije leven.

Ik kom toch binnenkort vrij?

Dus Betje heeft Jans naam niet genoemd? En Einthoven?

Die weet zeker ook niet dat ik hier zit?

Wim, doe dat ding weg.

Je kan me niet afmaken.

Ik moet wel. -O ja?

Nou, dan moet je mijn vrouw ook afmaken. En Harry Rond.

En Manke Toon. En nog tien anderen die weten dat ik hier zit.

Wat denk jij nou, vuile, vieze, kleine communist?

Zal ik jou even uit je droom helpen, Wim Sanders?

Ik heb jou bespeeld als een viool.

Die Betje Wery, die deed precies wat ik haar opdroeg.

Ik ben degene die de groep van Gerrit van der Veen heeft verraden.

Ik.

Ik stond er zelfs bij toen ze Badrian door zijn harses schoten.

Ach man, je liegt. -Ja, ik lieg al weken tegen je.

Maar je hebt het maar niet door, hè Wim?

Die Einthoven, die lacht zijn ballen uit zijn broek.

Jij wordt de risee van de BNV.

En dan nog maar te zwijgen van al die mensen...

...die ik jou heb laten oppakken en afmaken. O, o, Wim.

Schiet me dan maar dood.

[lacht] Nee Wim, ik ga jou niet afmaken.

Hé. Jij gaat me helpen.

CELBLOK BUREAU NATIONALE VEILIGHEID

Geef jij die koffer aan Dries? Deze hoort er ook nog bij.

[Jan] Waarom verdedig je Riphagen?

Betje, heb je hem gezien?

Frits, jouw broer heeft toch een lijkwagen?

Hoezo?

Bel hem maar. Zeg dat Wim langskomt om hem te halen en ik wil er een kist in.

Wat... Wat is er aan de hand? -Ik ga vanavond de grens over.

Wim?

Bel je broer.

Waar is hij? Heeft hij je bedreigd?

Frits, hij is hier nooit geweest.

Als ik praat, dan vermoordt hij mijn familie alsnog.

Zeg me waar hij is. -Hij stopt nooit.

Betje, als ik hem vind, dan laat ik hem praten.

Hij bespeelt iedereen.

Ik laat hem verklaren dat hij je dwong.

Hij moet dood.

Anders praat ik niet.

Ik beloof het je.

Hij zit bij Kerkhoven.

Dus, ik bel je zodra ik over de grens ben.

O, ik heb nog twee namen voor je: Harry Rond en Manke Toon Kuijper.

Hoeren en zwarthandel. Adres... op de keukentafel.

Waar is hij? -Je bent te laat.

Hij heeft hier maandenlang gezeten en jij hebt hem geholpen?

En Gerrit dan?

Waar is hij?

Waar is hij heen? -Hij gaat vandaag de grens over.

Welke grens?

Ik weet het niet.

Alle grenzen moeten dicht.

De Duitse en de Belgische. -Jezus, wat een puinhoop.

Als we Riphagen vinden, dan heeft u Sanders en zijn archief.

Nee. -Wat?

Dan moet ik toegeven dat mijn eigen mensen me belazerd hebben.

Ik kan Sanders niet pakken zonder mezelf te verwonden.

En Riphagen dan? -Die is officieel dood, hè?

Als hij slim is dan blijft hij dat. -Dan gaat Betje Wery boeten voor alles.

We hebben getuigenverklaringen.

En de bekentenis, daar ga ik niet aan tornen. Betje Wery is schuldig.

Is dat rechtvaardigheid? Waar zijn we dan mee bezig?

De Russen staan halverwege Duitsland. Daar zijn we mee bezig.

[schreeuwt]

Ik, ehm...

Hij zei dat hij deze mensen hielp.

[hond blaft]

We zijn te laat.

Ik moet zorgen dat Greetje klaar is voor vertrek.

Maar ik wil dat ze hier blijft.

Is ze niet met hem mee? -Hij belt als hij veilig over de grens is.

En dan moet ik haar brengen.

Jan.

Dries is gevlucht. Met alle spullen.

[grinnikt] Jij wil dat ik mijn man verraad.

Als hij onschuldig is, hoeft hij toch niks te vrezen?

Hij heeft alleen maar mensen geholpen. -O ja? Deze mensen?

Ja.

Ja, hij heeft hun spullen voor ze bewaard en geeft alles terug als ze terugkomen.

Die mensen komen niet meer terug.

We hebben ze op de trein gezet naar Polen en daar zijn ze vergast.

Ja, maar dat is toch niet Dries zijn schuld?

Dit is Esther Schaap. Ze werd door Dries beschermd.

Ja.

Zolang ze al haar vrienden en familie bij hem aangaf.

Toen ze niemand meer had, moest ze verdwijnen.

Dat kan je wel zeggen, maar ik geloof er niks van.

Ze heeft zich voor mijn ogen van kant gemaakt.

Hier.

Mooie ketting heb je.

[telefoon rinkelt]

[zucht]

Hé.

[Riphagen] Hé, lieverd. Wat fijn om je stem te horen.

Ik ben er. Het is gelukt.

Sorry, het ging in een keer allemaal zo snel.

Wat fijn dat je de spullen uit Luxemburg hebt kunnen halen.

Ben je er klaar voor? -Dries...

Nee, ik weet het. Ik weet het, maar we kunnen niet anders.

En over een paar jaar zijn we gewoon weer terug.

Weet je nog die ketting die ik van je kreeg?

Ja, wat is daarmee?

Die staat op een van die foto’s die in je kluis zaten.

O, jij hebt die foto’s. Gelukkig.

Nee, ik kreeg dat kettinkje van die vrouw...

...toen ik haar heb geholpen te vluchten toen de SD te dichtbij kwam.

Dus ze leeft nog?

Ja, absoluut.

Ja, die zit veilig in Antwerpen. Ik heb haar daar zelf naartoe gereden.

Ben je daar nog? -Ja, ik ben er. Ik ben er.

Pak even pen en papier.

Je moet bij de Kalmthoutse Heide, moet je de grens over.

En dan moet je de borden naar het klooster volgen.

Daar slaap ik vannacht. Moet je net mij hebben, tussen de paters.

[grinnikt]

Lieverd, als jullie er morgen zijn, dan gaan we samen verder.

Met z’n drietjes. Ja?

Ja. -Echt?

Dan gaan we samen verder.

En dondersteen, ik hou van jou, hè?

En ik van jou, Dries Riphagen.

[geen hoorbaar geluid]

Ik weet waar hij is.

Hij leeft nog? -In België.

Het is geen oorlog meer.

Iemand moet hem stoppen.

Is het dan klaar?

Hé!

Jan.

Dries.

Waar is Greetje? -In Amsterdam.

Houden jullie haar vast?

Nee Dries, ik heb Greetje laten zien wij jij echt bent.

Je had niet tegen haar moeten liegen.

Stop maar, Dries.

Dit is het eindpunt.

Heb jij misschien een vuurtje voor mij?

[grinnikt]

Op je knieën.

Op je knieën.

Voor moord ga je 20 jaar de bak in, Jan. -Op je knieën!

Jan, dit is precies wat ze willen dat je doet, hè? Einthoven en Sanders.

Dat je mij afmaakt en dat ik alles meeneem in mijn graf.

Hou je kop.

Nee, ik hou mijn kop niet. Ik kan ze dingen vertellen, Jan.

Over Sanders. Hoe ik hem heb belazerd.

Hoe hij mij heeft helpen vluchten. Hoeveel mensen hij heeft afgemaakt.

Ik kan ze vertellen over alle Joden die ik heb verraden.

Ik wil niks van jou hebben, Dries.

Op je knieën.

Ik kan ze vertellen over Betje.

Ik zal ze vertellen dat...

...dat ik Betje heb gedwongen om Gerrit van der Veen te verraden.

Dat het mijn idee was.

Ze is onschuldig, Jan.

Als je mij neerschiet, krijgt Betje de strop.

Niemand gaat haar nog geloven.

Ik ben de enige die haar kan redden.

Nou ja, misschien maar beter zo. Kan ik Robbie zien opgroeien.

Zou ik niet op rekenen.

Hoezo niet?

Ik heb Greetje met hem achtergelaten bij Frits Kerkhoven.

Ja, dus?

Het zou me niks verbazen als Frits zijn kans grijpt.

[grinnikt]

Welke vader denk je dat Greetje liever wil voor Robbie?

Een verzetsheld of een oorlogsmisdadiger?

Lopen, Dries. Lopen.

Wim Sanders keerde de wereld van inlichtingen de rug toe.

Hij stierf in 1955 na een succesvolle loopbaan in zaken.

Louis Einthoven bleef tot 1961 hoofd van de veiligheidsdienst.

Hij stierf in 1979.

Tegen Betje Wery werd de doodstraf geëist. Ze kreeg levenslang.

In 1958 werd ze vrijgelaten. Ze stierf in 2006.

Lages kreeg de doodstraf, maar de koningin gaf er geen toestemming voor.

Hij kwam in 1966 om gezondheidsredenen vrij en stierf in 1971.

Greetje trok in bij Frits Kerkhoven. Robbies stiefvader was een verzetsheld.

Andries Riphagen dook onder in Argentinië.

Hij raakte bevriend met Juan en Evita Perón.

Hij gaf ze advies over de structuur van de geheime dienst.

In 1988 vaardigde Nederland een arrestatiebevel tegen hem uit.

Maar Riphagen was in 1973 al overleden in een privékliniek in Zwitserland.

Hij heeft zijn vrouw en zoon nooit meer gezien.