Original subtitles

Wat zou er gebeuren als elk mens op aarde zou verdwijnen?

Dit is niet het verhaal over hoe de mens zal uitsterven...

maar wat er daarna met de aarde gebeurt.

In deze aflevering van 'Life after people'...

bekijken we de wereld onder ons die normaal onverstoord verborgen ligt.

Als we daar een kijkje nemen, zien we grotten van kristal...

mysterieuze overblijfselen en vreemde dieren.

Onder de modder van Midden-Amerika...

liggen de schatten van de Titanic van 't westen begraven.

Welkom op aarde. Aantal inwoners: nul.

De mens was van nature een oppervlaktedier.

Het leefgebied van de mens ging echter twee richtingen op...

in de lucht en onder de grond.

Ze bouwden complexe mijnen, tunnels en ondergrondse steden.

Hoe verder je afdaalt, hoe vreemder de omgeving...

in het leven na de mens.

Een uur na de mens.

Boven de grond is het stil in de luchthaven van Seattle.

Maar zes meter onder de grond...

is er volop aankomst en vertrek.

Deze computergestuurde treinen werken zonder mankracht.

De hoofdcontrolekamer zendt radiosignalen uit...

die ervoor zorgen dat de treinen niet botsen.

De treinen glijden een station binnen...

de deuren gaan open...

en weer dicht.

De trein vertrekt naar het volgende station.

Het is onheilspellend en ironisch tegelijk.

De trein is het enige wat beweegt op een luchthaven.

Een dag na de mens.

In de bergen, ruim 110 km ten noorden van San Francisco...

hangt een sterk ruikende mist in de lucht.

Bij het grootste geothermische complex ter wereld gaat het fout.

Dat komt omdat er onder dit complex van 104 vierkante km...

de hitte van de aardkern het water in gloeiend hete stoom veranderd.

Het wordt met 235 graden Celsius omhoog gespuwd.

De mens heeft hier meer dan 20 energiecentrales gebouwd.

Zij moesten deze enorme natuurkracht opvangen.

We produceren natuurlijke stoom vanuit de grond.

Enkele kilometers onder de grond boren we putten.

We verzamelen de stoom via leidingen...

die over het land naar energiecentrales lopen.

Achter me zie je 'n centrale die stoomenergie omzet in elektriciteit.

Veertig procent van al het geothermisch vermogen in de VS...

werd hier geproduceerd.

Genoeg om meer dan 'n miljoen huizen van elektriciteit te voorzien.

Die huizen staan nu leeg...

en dit precies uitgebalanceerde systeem staat op instorten.

Zo ook andere energiecentrales.

Als niemand de elektriciteit gebruikt...

gaat de centrale vanzelf dicht.

Nu kan de gloeiend hete stoom nergens meer heen...

en loopt de druk langzaam op.

Twee dagen na de mens.

Diep in deze berg in Colorado...

bewaarde de mens het vermogen om de aarde te vernietigen.

Cheyenne Mountain is in feite een grote blok massief graniet.

Er werd een tunnel doorheen geboord.

Daarna werden er andere delen uitgegraven.

Een van de muren heeft 'n grote, stalen deur...

en daarachter ligt als 't ware een stad.

In deze berg ligt een enorm complex dat ooit de basis van NORAD was...

de North American Aerospace Defence Command.

In de Koude Oorlog coördineerden de Amerikaanse bevelhebbers...

hier een antwoord op 'n mogelijke kernaanval.

Het werd met slechts één doel gebouwd.

Het Cheyenne Mountain-complex is ontworpen om 'n kernaanval te weerstaan...

of een explosie van 'n paar megaton in de nabije omgeving.

Als er vlakbij het complex 'n atoombom zou ontploffen...

zou het van binnen nauwelijks bewegen.

Het complex werd speciaal ontworpen om ervoor te zorgen...

dat alles stil bleef staan als de berg zou bewegen.

Elk gebouw rust op 'n schokdemping.

Het zijn in feite enorme veren.

Ze sluiten de gebouwen af voor schokgolven van buiten.

Cheyenne Mountain moest 'n kernaanval weerstaan...

maar zit nu voor altijd in de laagste staat van paraatheid.

De vernietiging van dit ooit geheime complex...

zal van binnenuit gebeuren.

Drie dagen na de mens.

Ruim 440 kilometer ten zuiden van El Paso, Texas.

In deze berg in de Chihuahua-woestijn in Mexico ligt 'n geheim verborgen.

Enorme kristalgrotten en 'n helse omgeving.

De temperatuur kan hier oplopen tot 54 graden Celsius...

en de vochtigheidsgraad tot bijna 100%.

De mens zou hier slechts 15 minuten overleven...

zonder deze speciale koelingspakken die op 'n astronautenpak lijken.

Maar voor deze enorme kristallen was dit de perfecte omgeving.

Veel van deze kristallen zijn ruim negen meter lang en 'n half miljoen jaar oud.

Sommige wegen meer dan 55.000 kilo.

De kristallen bestaan uit gips...

een vuurbestendig mineraal dankzij zijn lage warmtegeleiding.

Het wordt dan ook als isolatiemateriaal gebruikt in gipsplaten en pleisterwerk.

Deze kristallen lagen onder water tot mijnwerkers de grotten leegpompten.

Om het water uit de grot te houden...

werd er ruim 83.000 liter water weggepompt...

en dat de hele dag door.

Nu de pompen zijn uitgevallen...

neemt het water de grotten weer in.

Zullen deze natuurwonderen oplossen in het stijgende water?

Tien dagen na de mens.

Onder de stad Lubbock in Texas...

is er nog volop leven met duizenden bewoners.

Sommige geleerden beweren dat de ondergrondse bewoners...

het in een leven na de mens nog steeds over ons zullen hebben.

Dit zijn prairiehonden.

Ze bouwen ondergrondse steden die de helft van Nederland zouden omvatten.

De prairiehond is geen hond maar 'n knaagdier.

Hun naaste verwanten zijn eekhoorns, marmotten en boomeekhoorns.

Bewijzen hebben aangetoond dat ze 'n eigen taal hebben...

met verschillende woorden voor verschillende roofdieren.

Zoals hun meest efficiënte roofdier...

de mens.

Geblaf en 'n knikkende beweging geven aan dat er 'n roofdier aankomt.

Volgens biologen was hun populatie op zijn hoogtepunt...

in de achttiende eeuw, met zo'n vijf miljard prairiehonden.

Naarmate er meer mensen kwamen...

kwamen er ook technieken om de prairiehond te bestrijden.

Van 'n langzame, stille dood met giftig gas...

tot 'n brute, snelle dood met 'n schot van veraf.

In 2010 was 98% van de prairiehondenpopulatie verloren gegaan.

Na de mens hoeft de prairiehond hier...

niet bang te zijn om neergeschoten te worden.

Ze hoeven niet op hun hoede te zijn voor iemand met 'n geweer.

Ze hoeven zich ook geen zorgen te maken om vergif.

Geen kogels of gas meer.

Hoe groot kan deze kolonie worden nu hun grootste vijand er niet meer is?

Een maand na de mens.

In de tunnels onder de luchthaven van Seattle...

is een vervoerssysteem dat volledig geautomatiseerd was...

stil komen te liggen.

Ook de laatste noodverlichting gaat uit.

De laatste accu geeft 't op.

In de halfdonkere en onheilspellende wagons...

gaat 't licht nu helemaal uit.

Alle elektriciteit in deze treinen is uitgevallen, op één ding na...

de noodaccu's.

Zij houden het omroepsysteem in werking.

Een trein naar de vergetelheid.

In het leven na de mens stapt er niemand meer in.

Bij de kust van het Caraïbische Grenada...

ligt op zes meter diepte een kring betonnen en stalen kinderen.

Zijn dit standbeelden uit een eeuwenoude beschaving...

of nog iets veel vreemders?

Met welk geheim komen deze beeltenissen van de mens tot leven?

Een maand na de mens.

Onder 'n historisch gebouw in Hollywood ligt 'n geheim verborgen.

Het kantoor van Capitol Records is een icoon.

Het was het eerste ronde kantoorgebouw ter wereld.

Veel mensen in Los Angeles vonden...

dat dit gebouw van 'n platenmaatschappij eruitzag als 'n stapel platen.

In de oorspronkelijke persberichten en de informatie voor gidsen...

stond echter dat dat niet klopte. Dat was gewoon toeval.

Het gebouw telde drie opnamestudio's op de begane grond...

en verborg ook een schatkamer onder de grond.

Negen meter onder de grond ligt een echokamer met perfecte akoestiek.

De betonnen muren zijn hier 25 cm dik...

en het betonnen plafond wel 30 cm.

Hierdoor komen er geen trillingen en geluiden van buitenaf binnen.

Dankzij de trapezoïde vorm...

kan men in de kamer een echo van wel vijf seconden produceren.

De kamer werd ontworpen door gitaarlegende Les Paul...

en gebruikt bij opnames door supersterren als Frank Sinatra...

en Nat King Cole.

Een maand na de mens is het stil in deze kamer.

Dat zal niet eeuwig duren.

Een jaar na de mens.

Onder de Mexicaanse woestijn...

zijn de kristalgrotten volgelopen met stomend, mineraalrijk water.

Voor sommige kristallen is water de grootste vijand, zoals zout.

Maar hier zorgen hitte en het mineraal anhydriet ervoor...

dat deze kristallen van 55.000 ton alleen maar in water kunnen groeien.

Als de pompen na de mens uit zouden vallen...

en geen water weg zouden pompen, zouden de mijnen weer vollopen.

Als er dezelfde concentraties aan mineralen waren...

en dezelfde temperaturen om ze perfect in stand te houden...

zouden ze blijven groeien.

Ze kunnen wel 30 meter lang worden.

Met bijna 30 meter lengte...

worden ze al gauw 'n verschijnsel dat nooit eerder op aarde gezien is.

Twee jaar na de mens.

Bij het eiland Grenada staren vreemde beelden van mensen...

op de zeebodem omhoog in de eindeloze zee.

Een man van beton zit aan een schrijfmachine...

maar zal nooit een letter intikken.

Deze fietser zal geen millimeter bewegen.

Dit traditionele stilleven...

is allesbehalve levenloos.

De kunstenaar Jason DeCaires Taylor...

heeft hen zodanig ontworpen dat hun leven nu pas begint.

De onderwatersculpturen zijn ontworpen om koraalriffen te doen ontstaan.

Ze werden dus van materiaal gemaakt waar koraal graag op groeit.

Toen er nog mensen waren, werden er op de zeebodem...

vaak Romeinse of Griekse beelden gevonden.

Die beelden waren van marmer, dat zacht genoeg is om te houwen...

maar duurzaam genoeg om eeuwen onder water te weerstaan.

Na 'n schoonmaakbeurt zagen ze er weer als nieuw uit.

In dit geval koos de kunstenaar voor beton gemaakt van cement...

zand, microsilica en glasvezel.

Dit zijn perfecte aanhechtingsmaterialen...

voor de vloeibare kalkskeletten die door koraal worden aangemaakt.

Miljoenen zeediertjes veranderen deze ooit menselijke vormen...

voor altijd.

Duizenden koralen hechten zich eraan vast...

en sommige beelden zijn binnen 'n jaar al volledig bedekt.

Het is interessant om die beelden nu al te bekijken.

Ze leiden als het ware al 'n leven na de mens.

Na slechts een paar jaar...

lijken deze beelden al niet meer op mensen.

Vier jaar na de mens.

Diep in Cheyenne Mountain is het oude hoofdkwartier van NORAD...

nog altijd intact.

Hier kon het leger met 12 miljoen regels aan computercode...

in 27 verschillende programmeertalen...

bepalen of er een raket of 'n zwerm vogels aankwam.

Nu er geen gevaar meer is voor 'n kernoorlog...

gaat de aandacht uit naar een indringer van binnen.

Water.

In het complex bevindt zich een reservoir van 17 miljoen liter...

dat door het leger werd aangelegd om de temperatuur op peil te houden.

Dit was drinkwater, maar het was ook bedoeld...

om al die elektrische apparatuur koel te houden.

Die lag daar te wachten voor het geval de VS aangevallen zouden worden.

Nu staan de ruim 1300 veren die het gebouw beschermen, onder druk.

Het water uit het reservoir lekt weg...

door het gebrek aan onderhoud.

Als de veren het begeven...

zou dat het einde kunnen betekenen voor een van de stevigste gebouwen in de VS.

Wat er met het graniet gebeurt, gebeurt ook met de rest.

Bij een aardbeving of landverschuiving...

of iets anders wat de berg doet bewegen...

dan ervaart het gebouw die beweging ook...

waardoor het gebouw het begeeft.

Een plek die tegen kernwapens bestand was...

verliest door water langzaamaan zijn structurele stevigheid.

Vijf jaar na de mens.

In het hart van een van de mooiste natuurparken van de VS...

druppelt een antivriesregen gestaag naar binnen.

Hier, in Carlsbad Caverns in New Mexico...

is natuurlijk zwavelzuur de kalksteen binnengedrongen...

en heeft 't een van de grootste grotten in Noord-Amerika uitgehold.

Toen er nog mensen waren, trokken de grotten 350.000 bezoekers per jaar...

die met de bus of de auto kwamen.

We hebben drie grote parkeerplaatsen gebouwd bovenop de grot.

Vergelijk het met een oude auto op de oprit.

Die lekt plekken olie en koelvloeistof op de grond.

Vermenigvuldig dat maar 's met 350.000 bezoekers per jaar.

Tussen de parkeerplaats en de grot zit bijna 230 meter kalksteen.

Maar zelfs toen de mens er nog was, lekte daar vloeistof uit de auto doorheen.

Geleerden schatten dat er ruim drie miljard liter vervuild water per jaar...

door de grotten lekte.

Vijf jaar na de mens druppelt het nog steeds.

Als de parkeerplaats na de mens nog vol stond...

kreeg je nu een lange, constante stroom met vervuilende vloeistof te zien.

Als de bliksem inslaat, kunnen die zelfs in brand vliegen...

waardoor ook gesmolten plastic en de bijhorende chemicaliën in de grot lekken.

Het zou dus nog tientallen jaren duren voor de auto's genoeg vergaan waren...

om geen vloeistoffen meer de grond in te lekken.

Daarna duurt het nog zo'n 50 tot 100 jaar...

voor al dat spul uit de rotsen boven de grot gespoeld is.

De invloed van de mens zal hier nog heel lang merkbaar zijn.

Kan dat echter voorkomen dat dit diertje...

terugkeert naar z'n oude stek?

Zes jaar na de mens.

In Californië verzamelen zich groepen herten bij de geothermische centrale.

Ze komen af op de hitte van de 130 km lange stoomleidingen...

die de mens heeft achtergelaten.

Hoewel de koeltorens en elektriciteit al lang uitgevallen zijn...

blijft er ruim 18.000 kilo stoom per uur door de leidingen gaan.

Nu staat de herten een onaangename verrassing te wachten.

Als de leidingen niet meer onderhouden worden...

ontstaan er lekkages door corrosie en ontsnapt er stoom...

wat steeds heviger en luider wordt.

Zo luid als de motor van een straaljager.

Dat zou vele jaren aanhouden.

Nadat de druk jarenlang op is gelopen, volgt de ontlading.

Diep in de aardkern komt water in aanraking met magma.

Uit die botsing ontstaat de vernietigende kracht van superheet stoom.

De verroeste leidingen kunnen die druk niet meer aan.

In het leven na de mens...

verandert er veel in de ondergrondse wereld.

Maar sommige ondergrondse plaatsen hebben 't overleefd door te verdrinken.

Dit weten we omdat het ergens in Amerika al voorgekomen is.

Veertig jaar na de mens.

Verroeste aandenkens aan de mens vergaan verder onder de grond.

Sommige plaatsen zijn echter ontsnapt aan de ondergrondse vernietiging.

Tientallen jaren lang haalde de mens miljoenen dollars aan mineralen...

uit de Bonne Terre-mijn, bij St Louis, Missouri.

Het lood uit de mijn werd gebruikt voor accu's...

verf en kogels.

Munitie die van WO I tot de Vietnam-oorlog werd gebruikt.

De Bonne Terre-mijn ging hier in 1860 open.

De diamantboor werd hier ontwikkeld.

Ook de stoomboor en vele andere boren die tegenwoordig gebruikt worden...

werden hier ontwikkeld.

In de jaren '60 werd Bonne Terre 'leeg' verklaard...

en uiteindelijk verlaten.

Toen de pompen het begaven...

begon het natuurlijke grondwater te stijgen.

Hierdoor ontstonden dubbele, ondergrondse werelden.

Het is alsof je 'n andere wereld binnentreedt.

Het is allereerst totaal niet wat je verwacht...

want het is 'n stuk groter dan je denkt...

maar het is ook 'n compleet andere wereld waar je zintuigen niet lijken te werken.

Enorme pilaren reiken tot 90 meter omhoog vanaf de grond.

Om op die grond te staan, is echter een zuurstoftank nodig...

omdat 'n groot deel van Bonne Terre nu onder water ligt.

Wat ik fascinerend vind, is hoe de tijd hier stil is blijven staan.

In de natuur worden zoveel dingen aangedreven door zuurstof.

Zuurstof is de grote motor...

die dingen opbouwt en ook afbreekt.

In deze omgeving, die onder water is komen te staan...

is alle zuurstof weggevoerd.

De natuurlijke processen vinden nog plaats, maar dan heel langzaam.

Het leven in slow motion.

In de diepten van dit miljarden liters tellende meer...

ligt een oude, intacte mijnkar verborgen.

Het is 'n soort tijdcapsule.

Je bent net Superman. Je reist terug in de tijd...

want je duikt in kristalhelder water...

en het is één van de weinige plaatsen waar het lijkt alsof de duiker...

als 't ware door het water vliegt.

Ooit werden deze treden begaan door mijnwerkers...

die in de mijnen afdaalden.

Materialen als schoppen en boren...

liggen nog precies zoals op de dag dat de mijn gesloten werd.

Ze lieten 'n boor gewoon in de muur steken.

In de komende 20 tot 40 jaar...

zal die uiteindelijk loslaten en verder wegroesten op de grond.

Zelfs de locomotief die looderts omhoog bracht...

is niet meer dan 'n spookachtig aandenken aan de zware arbeid van weleer...

die op precies deze plek werd uitgevoerd.

Vlak onder ons ligt een van de kleine tempels uit de mijn...

waar de ertswagen zijn erts uitkieperde.

Die was gemaakt van goedkoop staal...

en dient nu als energiebron voor 't biologisch leven hier.

Na verloop van tijd zijn alle voedingsstoffen eruit...

waardoor het ijzer verroest en tot slot verdwijnt.

Alle materialen die nodig waren in de mijn...

lagen onder de grond.

Ze bouwden ingenieurskantoren tegen die pilaren op...

met deuren, ramen en zelfs airco voor de luchtvochtigheid.

Er lag dus 'n eenvoudig kantoorgebouw diep onder de grond...

en nu diep onder water.

Tijdens de pauze gingen de mijnwerkers niet naar boven...

maar bleven ze beneden.

Ze gingen naar 'n drinkfontein die nu volledig overstroomt.

Een kleedkamer waar ooit geklets van de mijnwerkers te horen was...

is nu akelig stil.

Waarom werd deze mijn gesloten?

Alles werd hier achtergelaten onder het mom van vooruitgang.

Dat gereedschap was niet meer nodig.

Men gebruikte geen schoppen of houwelen meer.

Wat moest zo'n mijnwerker ermee? Dan werd ie thuis aan het werk gezet.

Het had dus geen nut meer.

De Bonne Terre-mijn heeft volop voorbeelden...

van hoe omgevingen op verschillende tempo's vergaan.

Hier gaat het bijvoorbeeld snel.

Deze dwarsligger is weg aan 't rotten.

Er woont 'n hele kolonie organismen in, die er stof van maken.

Dat komt doordat de zuurstof hier als oxidant werkt...

in tegenstelling tot onder water, waar geen zuurstof is.

Over 'n paar jaar is hier niks meer van over...

terwijl de spullen onder water er nog als bijna nieuw uitzien.

Het is 'n behoorlijk verschil.

De mijn wordt tegenwoordig gebruikt als duiklocatie.

Duikers van over de hele wereld komen hier met eigen ogen...

de processen aanschouwen die van grote invloed zijn op 't leven na de mens.

We kunnen kleine deeltjes ijzer gewoon zien afbladderen.

Dat proces gaat hier veel langzamer dan in de bovenwereld...

waar grote stukken ijzer verroesten en naar beneden vallen.

Hier zijn 't telkens kleine stukjes over 'n lange periode.

De Bonne Terre-mijn werd door de mens uitgehouwen...

als een gat in de aarde.

In het leven na de mens is het een eeuwige tijdcapsule onder water.

Elders worden delen van 'n gezonken schip opgedoken.

Niet uit de zee, maar uit 'n akker.

Hoe kwam de Titanic van het westen onder de modder terecht...

en bleef ie daar 150 jaar lang begraven?

50 jaar na de mens.

In de ondergrondse mijn zijn er weliswaar geen mensen meer...

maar hun invloed is nog altijd merkbaar.

Onderzoeken door mensen...

hadden aangetoond dat het minstens 50 jaar zou duren...

voordat de laatste druppels olie en koelvloeistof...

door de 230 meter dikke steenlaag van deze grot zouden zijn gesijpeld.

De grot krijgt nu langzaam zijn natuurlijke vorm terug...

en die vorm ligt vol met vleermuizenkeutels.

Na de mens zou de vleermuizenpopulatie waarschijnlijk groeien...

vooral omdat ze onder minder stress komen te leven.

Ze vliegen naar buiten, naar de rivier...

en eten duizenden insecten.

Die nemen ze allemaal mee terug de grot in.

Ze laten hun uitwerpselen al hangende op de grond vallen.

Die berg uitwerpselen is ontzettend rijk aan organismen.

Deze organische grond blijkt zeer vruchtbaar te zijn...

voor miljoenen insecten.

Miljoenpoten, duizendpoten...

en kakkerlakken.

Het zou zo uit 'Indiana Jones' kunnen komen.

Het is 'n gekrioel van jewelste. Houd je voeten er maar ver vandaan...

zodat die beestjes niet langs je benen omhoog kruipen.

Er is niks zo akelig als gillen met 'n zuurstofmasker op.

Na de mens zal uiteindelijk de hele ruimte vol liggen met hun uitwerpselen.

Er is geen natuurlijk systeem dat 't allemaal schoonspoelt.

We weten dat de laag uitwerpselen in deze grot...

ooit meer dan 18 m dik was.

Terwijl deze beestjes hun oude terrein weer innemen...

wordt deze grot langzaam maar zeker een mestgrot.

150 jaar na de mens.

Sommige voorwerpen uit de mensentijd blijven perfect bewaard.

In Midden-Amerika is er zelfs 'n plek waar het al zover is.

In 1865 vervoerde de stoomboot Arabia kolonisten en vracht...

over de rivier de Missouri naar het westen.

Bij Kansas City raakte de boot 'n boom die half onder water lag...

waardoor de romp open werd gereten.

De Arabia zonk en alle passagiers overleefden...

maar 200 ton aan vracht ging met het schip ten onder.

Een eeuw later was de stroom van de rivier veranderd...

door snelle perioden van overstromingen en erosie.

De rivier veranderde zo sterk...

dat de Arabia bijna 'n kilometer van de oever kwam te liggen...

vergeten en begraven onder 'n akker.

Eind jaren '80 leidde schatzoeker David Hawley 'n team onderzoekers...

om de Arabia te bergen.

Ze deden 'n verbazingwekkende vondst.

Een portaal naar een perfect bewaard gebleven leven...

van omstreeks 1856.

Toen wij 't in het najaar van 1988 ontdekten...

vonden we 'n grote ton die nog vol boter zat...

en tonnen met melasse die nog zoet was.

Men vervoerde kisten vol augurken naar 't westen...

en die waren prachtig groen. Je kon ze nog eten.

Taartvulling was nog eetbaar.

Zelfs het ijzer. Je kon zakmessen nog prima openklappen...

en sloten openmaken, zelfs na al die jaren onder water.

Deze en nog vele andere voorwerpen...

hadden drie geheimen om te overleven.

Geen blootstelling aan zonlicht...

een constante temperatuur...

en een gebrek aan zuurstof.

Het komt allemaal door het gebrek aan lucht.

Op die diepte is er geen zuurstof.

Als je zo'n voorwerp boven op de grond zou leggen...

zou het na 'n paar jaar weggeroest zijn.

De modder en het water hielden vele dingen intact...

maar vernietigden ook voorwerpen.

Niet alles op de Arabia is bewaard gebleven.

Voor sommige voorwerpen was het water dodelijk.

Katoen loste bijvoorbeeld op...

maar wol niet.

Katoen was namelijk plantaardig...

terwijl wol en zijde van dieren komen en dus intact bleven.

Voor de spullen die bewaard waren gebleven, was 't een race tegen de klok.

De Arabia werd in de winter opgegraven, en dat duurde vier maanden.

In die korte tijd werd 200 ton aan materiaal geborgen.

Sommigen vroegen zich af waarom 't zo snel moest.

Als je de collectie blootstelt aan zuurstof...

rot het snel weg.

Het is 'n race tegen de klok om 't uit de grond en lucht te halen...

en in 'n stabiele omgeving te krijgen.

Om bepaalde voorwerpen te stabiliseren...

moesten ze bevroren worden.

Op 'n dag vonden we veel deegrollers.

We maakten ze schoon en bevroren ze, zoals altijd.

Er was er eentje onopgemerkt weggerold.

We vonden 'm drie dagen later.

Die roller die eerst rond en helemaal intact was...

was twee keer zo plat geworden, met lange scheuren erin.

Op dat punt was ie onherstelbaar beschadigd.

De Arabia heeft haar bestemming nooit bereikt...

maar 200 ton aan geschiedenis uit de diepten van de rivier...

biedt ons nu 'n kijkje op wat onze voorwerpen te wachten staat...

in een leven na de mens.

Ondertussen proberen miljoenen prairiehonden onder de grond...

hun oorspronkelijke leefgebied weer in te nemen.

Maar er is 'n nieuw roofdier opgestaan.

Welk dier zal 't redden?

175 jaar na de mens.

In hartje Hollywood is 't kantoor van Capitol Records groen geworden.

Onder de grond vormen de echokamers een sonische tijdcapsule.

In heel Los Angeles staat een ding vast.

Die echokamers zullen een van de langst overlevende voorwerpen zijn...

die door de mens worden achtergelaten.

Ze zijn er misschien na 5000 of 10.000 jaar nog.

Voor een consistent en gemakkelijk te bewerken geluid...

waren de kamers van beton gemaakt.

In tegenstelling tot de moderne betonnen gebouwen...

werden ze zonder wapening gebouwd.

Zoals bij de Romeinen...

die geen wapening gebruikten...

was 't beton in de echokamers niet gewapend en eigenlijk puur beton.

Zelfs als het gebouw zelf instort...

zal deze geluidstempel zonder een roestend stalen geraamte...

nog heel lang overeind blijven.

500 jaar na de mens.

Het landschap in Texas is in beweging...

dankzij de prairiehond.

Nu hun grootste vijand, de mens, verdwenen is...

is de prairiehond terug van weggeweest.

Hun aantallen zijn weer zo hoog als eind 18e eeuw.

Een kolonie in Texas is bijna 400 kilometer lang...

en in die ene kolonie leven er volgens biologen zo'n 400 miljoen prairiehonden.

Dat zijn er heel wat.

De blafgeluiden van de prairiehond...

en de geluiden als begroeting of in gevechten...

verbreken de stilte op het Texaanse platteland.

Maar er is een oud geluid teruggekeerd.

Geblaf met 'n ernstige waarschuwing.

Er is namelijk een nieuw roofdier opgestaan.

Het enorm gegroeide aantal prairiehonden is goed nieuws...

voor een van de zeldzaamste zoogdieren in Noord-Amerika...

de zwartvoetbunzing.

De zwartvoetbunzing jaagt met name op prairiehonden.

Honderd per jaar om 'n volwassen mannetje te voeden...

en 250 per jaar voor 'n gezin van vier.

In de mensentijd werd deze verwant van de wezel met uitsterven bedreigd.

Nu de mens er niet meer is...

staat deze bunzing vooraan bij het prairiehondenbuffet.

Duizend jaar na de mens.

Het waren ooit beelden...

maar nu niet meer.

Ze zijn volledig bedekt met zeeplanten...

en zijn bijna niet meer te onderscheiden...

van het levendige en kleurrijke koraalrif.

Vissen en andere zeedieren zwemmen in en rond het nieuwe rif.

Het grootste bewijs dat dit ooit 'n kunstwerk was...

is voor eeuwig verloren.

Precies zoals de kunstenaar het bedoeld had.

2000 jaar na de mens.

De militaire gebouwen van NORAD in Cheyenne Mountain...

staan nog overeind.

De gebouwen zullen vrij hevig aangevreten zijn.

Het geraamte van de bureaus, de monitors en de computers...

zal bedekt zijn met poeder en aan het roesten zijn.

Maar het is nog wel herkenbaar.

Het is een levende graftombe van menselijke technologie en kennis.

Het complex kon 'n kernaanval weerstaan...

maar overleeft zelfs nu het een eeuwige graftombe is.

Kunst komt tot leven.

Dieren zijn weer vrij.

Explosieve krachten uit de diepten van de aarde...

verbreken de stilte in de bovenwereld.

In het leven na de mens is 't slechts een kwestie van tijd...

voordat de ondergrondse wereld nieuwe diepten van vernietiging bereikt.