Original subtitles

Red Bank...

is de locatie van het oude Carlton Theater...

wat nu de Count Basie is.

Daar speelde ik in de jaren 70 met de vroege E Street Band.

Ik liep op zaterdag in deze straten...

in de jaren 60, er waren overal tieners.

Mijn eerste band, The Castiles en ik brachten de ochtenden in Freehold door...

voor het perfecte kapsel.

We droomden ervan om voor gillende menigten te spelen.

Vanaf mijn zestiende...

is live optreden een diepgaand en blijvend deel van mij...

en hoe ik mijn bestaan hier op aarde verantwoord.

Dat komt allemaal samen als ik aftel.

Toen de wereld kortgeleden op slot ging,

geen livemuziek meer,

geen publiek.

Ik maakte een belofte aan mezelf, aan mijn fans en aan de band.

Als we hier doorheen komen,

geef ik het grootst mogelijke feest.

BRUCE SPRINGSTEEN AND THE E STREET BAND

MET DE E STREET BLAZERS

EN HET E STREET KOOR

Luister.

Dit wordt onze eerste tournee in zes jaar.

Dat is een veel langere pauze dan ik had gepland.

We kwamen samen op een koude januariochtend in Red Bank...

voor de eerste repetitie.

Ik beoog twee dingen te bereiken bij repetities.

Eén, je moet het spinrag van de band afhalen...

door al die jaren van inactiviteit.

En twee, je moet je setlist samenstellen.

REPETITIE DAG 1

Die setlist vertelt het verhaal...

dat je deze keer aan je publiek wilt vertellen.

De 25 nummers waar mijn focus naar uitging,

zouden het verhaal compleet maken met wat ik wilde zeggen...

en het publiek laten weten wie ik op dit moment als professional ben.

Aantekeningen? - Aantekeningen.

Bijna klaar om het te noteren.

No Surrender.

Ghosts.

Letter to You.

Promised Land.

Last Man Standing.

Backstreets.

She's the One.

Badlands.

Glory Days.

Tenth Avenue Freeze Out.

I'll See You in My Dreams.

Dat is het einde van die set.

Dit zijn 28 nummers.

Ik denk op de laatste tour... - Makkie.

Zoveel deden we er ook met de laatste tour.

Na zes jaar dacht ik dat we het zouden terugschroeven.

Goed gedaan, man.

Dat kunnen we niet doen. - Amen.

We kunnen de fans niet teleurstellen, verdomme.

Toen we repeteerden in Red Bank,

in dat kleine theater, was dat natuurlijk geweldig, een soort reünie.

We waren niet meer in één ruimte geweest sinds de opname van Letter to You.

Ik denk dat iedereen in zijn hoofd had dat we op tournee gingen...

maar wat toen vier jaar was, werden er uiteindelijk zes.

Ik had iedereen al heel lang niet meer bij elkaar gezien.

Ik ben altijd onder de indruk...

door een diep besef van vriendschap dat je voelt als je iedereen samen ziet.

Deze groep is al 50 jaar samen.

Natuurlijk beseffen we ons dat we niet weten...

hoe lang het zo door kan gaan en wat er met iedereen kan gebeuren.

We hebben geluk dat we een kernband hebben.

Het enige dat we moeten vrezen,

is dat we onze nalatenschap kapotmaken. - Heb je die akkoorden, Doug?

Ik was wat bezorgd toen we gingen repeteren.

Het was allemaal een beetje vrijblijvend.

De eerste repetities zijn met de kernband om de nummers weer op te pikken.

Je zit met meer dan 40 nummers,

drie nieuwe albums die we nooit live hebben gespeeld.

Je zegt dat het arrangement veranderd is? - Ja.

Ja, de bladmuziek is fout.

De bladmuziek is fout. - Daarom snap ik het niet.

Zes, zeven jaar is een lange tijd om niet echt samen te spelen.

Het werd vrij duidelijk dat we alles extreem traag speelden.

We speelden She's the One zo traag dat het een ballad werd.

Men zou verwachten...

dat muzikanten van in de 70 zo gezapig spelen. Dat zou jammer zijn.

Het tempo was zo traag dat ik het nummer niet kon spelen.

Ik speel niet zo snel, ik speel niet zo traag.

Ik speel het maar op één manier. Meer kan ik niet doen.

Hij had in een telefoongesprek al duidelijk gemaakt...

dat hij er echt een rockshow van wilde maken.

We hadden een verantwoordelijkheid naar de mensen in het publiek...

die Bruce en de E Street Band niet in 1976 hadden gezien.

Dat enthousiasme moet je overbrengen.

We moesten die manische,

ongecontroleerde manier van spelen 50 jaar later weer oproepen.

Echt terug gaan naar waar we waren.

We repeteerden maar zes dagen. Er zijn nieuwe blazers, nieuwe zangers.

Het is een grote band en er zijn veel bewegende delen.

Ik ben helemaal gestoord...

en ik vind elke noot belangrijk, snap je?

Dat is gewoon mijn ding.

Ja, goed. - Ja, weet ik.

Weet je nog, in E Street Shuffle deden we iets...

Max en dat was Everett, natuurlijk, gingen om de beurt.

Ja, in E Street Shuffle.

Dat doen we morgen. - Afwisselen.

Ja, om de beurt. - Anthony weet het al.

De band was groter. Sommige mensen kende ik niet.

Aanhouden. Dat einde hebben we al gehoord.

Ja. - We gaan door.

Max, doe jij het laatste stuk? Eén, twee, drie...

Ik was zenuwachtig bij die eerste repetitie.

Het was een wervelwind aan emoties.

Ik maakte er een punt van om mezelf voor te stellen.

Anthony, onze getalenteerde percussionist, speelde voor het eerst met ons.

We raakten aan de praat over muzikanten die we kennen...

en we praatten zo'n 30, 40 minuten. We hadden nog geen noot gespeeld.

Toen we begonnen te spelen, voelde het heel natuurlijk.

Ik zei tegen Anthony... - Ben je klaar, dan kijk je naar mij.

Niemand zal tegen Bruce horen zeggen: 'Zo hebben we het niet gerepeteerd.'

Maakt niet uit. Het gaat om wat er nu gebeurt.

Dat vereist ervaring.

We hoorden over een man, Bruce, en we gingen kijken wie hij was.

Ik wilde bij Bruce.

Voor ik Bruce ontmoette, was ik succesvol in het clubcircuit.

Ik besefte dat je, één: origineel materiaal moest maken.

En twee: een sterke leider moest hebben.

Toen kwam Bruce.

Hij vond me eerst niet aardig...

maar dat was oké, ik bleef bezig.

Uiteindelijk zei hij: 'Goed, ik heb je nodig.'

We speelden eindelijk.

Zo gaat het al sinds januari '71. Een heel lange tijd.

Ik ben opgegroeid in een baptistenkerk. Mijn ouders...

waren zeer religieus.

Ze waren verbijsterd dat ik mijn baan opgaf...

als begeleider op een school...

om een man te volgen om rock-'n-roll te spelen.

Toen Max en ik erbij kwamen, veranderde de band.

Voor ons was het meer eclectisch, denk ik.

Meer jazz-georiënteerd, met David Sancious en Vini Lopez.

Blues, R&B, rock, pop. Dat was ons stokpaardje.

Ik zat nog maar twee weken bij de band en Bruce zei: 'Laat maar vallen.'

Ik werd stiller. Toen nam hij me apart en zei:

'Met "laat maar vallen" bedoel ik: sla zo hard je kan op die snaredrum.'

Hij leerde me wat hij had geleerd...

van Sam & Dave en James Brown.

Ik had naar zoiets gezocht.

Ik keek met afgrijzen naar wat rock begin jaren 70 geworden was.

Waar is al die mooie showbizz?

Dus, Bruce bracht dat terug.

Daarom haalde hij mij erbij.

Hij wilde van zijn gitaar af en de frontman worden.

Het was een grote stap. Ik kan niet uitleggen...

hoe groot die stap is voor iemand...

waarmee ik opgegroeid ben...

en die ik ken als de grootste introvert aller tijden.

Voor hem van dat naar 's werelds grootste entertainer gaan.

Dat is geen toeval.

Bruce heeft graag een familie van muzikanten om zich heen...

en andere talenten waar hij op kan rekenen.

Soms moeten we iemand vervangen.

Wat tragische sterfgevallen.

Het verlies van Danny en Clarence was een grote klap voor de band.

Ze waren beiden nog jong en ze speelden goed.

Ze stierven beiden een natuurlijke dood.

Danny had huidkanker en Clarence kreeg een beroerte.

Een band die zo lang samen is...

met al 40 jaar dezelfde muzikanten...

komt niet over die schok heen en kan die geschiedenis niet vervangen.

Clarence en ik waren die 40 jaar heel hecht.

We waren verschillende delen van hetzelfde spirituele lichaam.

Die relatie is voor altijd onvervangbaar.

We zijn gezegend met Charlie Giordano op het orgel...

die Danny's stijl mixt met die van hemzelf.

En natuurlijk Jake Clemons, die de moeilijkste plek opvulde...

in de rock-'n-roll en het zich wonderbaarlijk eigen maakte...

terwijl hij liefde en respect voor zijn oom toont.

Zowel in zijn spel als in zijn aanwezigheid op het podium.

De jongens waarmee je zo lang hebt gespeeld, vergeet je nooit.

Ze zijn een vast onderdeel van je leven, voor de rest van je leven.

God zegene hen.

Laten we het begin van The Incident proberen. Volgende.

De saxofoon was zo'n groot deel van hun identiteit.

Welk nummer is dat?

De aanwezigheid van blazers verandert dat.

Het werd een rock- en soulband...

in plaats van een rockband met een saxofoon.

De repetities in Red Bank waren een soort opfriscursus.

Ik en Curt Ramm arrangeerden het meeste...

voor de blazers en probeerden ons zo goed mogelijk voor te bereiden...

voor wat er nog kon komen.

Niemand zei tegen me: 'Dit is hoe het zal gaan.'

Ze zetten gewoon muziek voor me neer.

Duizenden pagina's muziek voor de blazers.

Zo'n boekwerk.

We mochten dan arrangementen hebben, of alles in orde hebben,

hij kan iets in een vingerknip veranderen.

Bruce houdt ervan om de band een beetje uit balans te brengen.

Dat is deel van het uitzoeken hoe we deze nummers nu gaan spelen.

Het is een soort alchemieproces.

Het is geen kwestie van meer dingen toevoegen...

maar het destilleren van wat er niet moeten zijn.

Het is geen blazersorkest.

We zijn in de kern een rockband...

en zij voegen er prachtige accenten aan toe.

Hetzelfde met de zang.

Doen jullie Out in the Street?

We zijn daarbuiten geweest. - Dat is goed nieuws.

De E Street Band is erg gestructureerd, maar daarbinnen...

moet je heel flexibel zijn, want hij gaat je testen.

Het is nooit helemaal hetzelfde.

Bruce neemt het origineel en begint ermee te spelen.

Hij is zo'n artiest die geen grenzen stelt.

Je weet niet precies wat er gaat komen.

Je gaat gewoon mee met wat er in zijn hoofd zit.

Het gaat allemaal op gevoel.

Daar gaan we.

Het voelde alsof ik in een trein zonder remmen stapte.

Als hij eenmaal het station uit is, dan blijft hij gewoon gaan.

Eén, twee, drie, vier.

Elke tourneerepetitie start in een klein theater.

We beslissen de nummers, we oefenen ze, de band komt in de groove.

En dan gaan we naar een lokale arena...

voor de enscenering...

en het tempo van het optreden.

Wat wordt het ritme van de show?

Die grote ruimte zorgt er ook voor...

dat je beseft dat dit binnenkort werkelijkheid wordt.

Nu we in Trenton zijn, gaat het meer over...

als dit deuntje begint, gaan de blazers naar dat punt op het podium.

Hoe we over de ruimte van het podium bewegen.

Na die laatste afbouw...

komen de zangers van voor.

Een soort doorloop, zodat de eerste keer...

dat we allemaal samen spelen in een arena...

niet voor het grote publiek is.

De energie is anders.

Nu moet je bij de les zijn.

Op dat moment denk je: oké, verman je.

De repetities waren eerlijk gezegd wat aan de korte kant.

Twee uurtjes of zoiets.

Ik besefte dat hij niet zo van repeteren houdt.

Even opnieuw. - Nee.

Goed, ik ga naar huis, King.

Je gaat? Is dat alles wat je doet?

Het heeft geen zin iedereen te vermoeien, we weten dit.

De band had de repetities nodig...

dus nam Stevie het voortouw.

De band deed iets dat ze nog nooit gedaan hadden.

Repeteren zonder Bruce.

In de jaren 70 waren Bruce, de band en ikzelf obsessief.

De soundcheck dient om te zien of de geluidsinstallatie werkt...

en misschien een half uur te repeteren.

Stelt niks voor.

Hij liet de band continu spelen, als een loop.

Hij en de inmiddels gestorven Bruce Jackson, checkten elke rij.

Totaal obsessief.

Ik snap dat hij het belangrijk vindt, dat is ook goed.

Maar...

Vier uur lang...

dezelfde acht maten spelen,

is gekkenwerk.

Vandaag zei hij tegen de band...

dat ze moeten spelen zoals vroeger. Hij ging naar het geluidspaneel...

en luisterde 2,5 minuut...

en toen zei hij: 'Fantastisch. Niets veranderen.'

Bruce heeft een immens vertrouwen.

Hij weet dat deze groep...

het belangrijk vindt.

Wacht even.

Stop. Nee.

Precies daar.

Wat ik niet wil, is dat de recensenten of het publiek...

naar ons kijken en zeggen: 'Het is wel aardig...

maar voor die oude mannen is het routine.'

Nee, dat is de riff. Toch?

Dat is de...

Na zeven jaar afwezigheid, wie weet wat er gaat komen?

Precies daar...

Maar ik wilde terugkomen en ze van hun sokken blazen.

Ik zei: 'Luister man, laat mij de dingen wat aanscherpen.'

Hij zegt: 'Oké, jij wordt officieel de muzikaal leider.'

Dat is leuk, natuurlijk.

Wel 40 jaar te laat, maar goed.

Ik denk dat Bruce tegen me zei: 'We willen niet te goed worden.

Het zal steeds beter worden.'

We kunnen morgen repeteren.

Het hoeft niet. Ik denk van niet.

Hij weet precies wat hij moet doen in de tijd die hij nodig had...

voor we startten in Tampa.

Er is een reële kans...

dat we het toch gaan verpesten.

Dus...

Daar betalen ze voor. Zij willen het live zien.

Daar horen wat foutjes bij.

Later begreep ik wat er gebeurde.

Hij kreeg wat hij nodig had door de repetities.

De opbouw van de set, zijn stemopwarming.

In vorm komen.

Wat het samenkomen van arrangementen betrof, ik denk dat hij...

'Ik heb de beste band ter wereld, komt goed.'

START TOURNEE - TAMPA

Het leek wel een droom.

WELKOM SPRINGSTEEN E STREET BAND

Gebeurt dit echt?

Ik keek rond...

en het was echt zo.

Hier hadden we allemaal om gebeden, dat dit zou gebeuren.

Waar je op hoopte...

en om wenste, wordt voor je ogen werkelijkheid.

Als je opkomt,

is het prachtig om die gezichten te zien met zoveel...

vreugdevolle verwachting.

Toen we het podium opkwamen in Tampa...

begon je te zien hoe intens en persoonlijk deze show is...

voor het publiek, voor ons

Dit zijn blijvende herinneringen.

De man die de trap opliep in Tampa...

weet precies wie hij is.

Hij weet precies wat hij gedaan heeft.

En hij is de maestro.

Kom op, Steve.

Deze tour explodeerde vanaf de eerste seconde.

De reacties van het publiek waren goed of zelfs beter...

dan we ooit tevoren.

Ik kon de intensiteit niet geloven.

Twin Cities.

Milwaukee.

Boston.

Ik kijk naar het publiek en zie dat die mensen...

zo dankbaar zijn om deze muziek weer te horen.

Het publiek inkijken is bijzonder.

Ik vang iemands blik en ik zie een traan.

Het is een heel spirituele show.

Dit is hun kerk.

De gezichten in het publiek, de hele menigte daar.

Dat tilt het naar een andere dimensie.

Kom op, Steve.

IK BEN PABLO DIT IS MIJN EERSTE CONCERT, BRUCE

Iets aan een nummer verandert als je het voor publiek speelt.

Je kent de mogelijkheden van een nummer niet...

of de limieten ervan...

tot je het opvoert voor jouw publiek.

Onze nummers van Letter to You hadden we nog niet getest.

Ik weet één ding.

Ze waren essentieel voor het verhaal dat ik dit keer wilde vertellen.

Hij kwam binnen met een ongelofelijke lijst nummers...

die we sindsdien niet meer veranderd hebben.

Welke deden we net? Surrender,

Ghost, Prove it... - Juist.

The Letter.

Het klopte precies, vanaf het begin.

Goed. Kies twee nummers. - We beginnen daarmee.

Het begon ons te dagen dat er een verband was.

Het zijn niet zomaar 20 of 30 nummers bij elkaar, het is een constructie.

Het is alleen nog duidelijker, verfijnder en directer geworden.

Zijn ervaring op Broadway wordt daarbij weleens genoemd...

Kom hier de setlist overnemen.

...waar je eigenlijk elke avond hetzelfde speelt.

Dat inspireerde wat hij deze keer wilde doen.

Deze nummers zijn met elkaar verweven...

door een zekere strijd en noodzaak.

Er zijn vier nummers van het Letters to You-album...

die een zekere continuïteit bieden.

Deze nummers worden elke show in dezelfde volgorde gespeeld.

Ze zijn met elkaar verbonden door het voelen van tijdsdruk...

en de naderende dood.

De subtekst is dat we nu moeten leven.

Kom op.

Luister.

Ja.

Dat was best goed.

De machtige E Street Band, schatje.

Wat is de verrassing?

We wachten bij elke show altijd backstage op hem.

We worden geroepen...

en dan lopen we naar het gedeelte backstage...

uit het zicht van het publiek.

Hij komt binnen, we pakken elkaars hand.

Het is niet echt een gebed, gewoon wat in hem opkomt.

Soms maakt hij een grapje, soms is het wat plechtiger.

Op dat moment maken we verbinding.

Hij zei ooit:

'Dit is de plek waar ik het voorprogramma van de band Chicago deed...

en uitgejouwd werd. Dat gaat vanavond niet gebeuren.

Laat iemand "amen" zeggen.'

Hij speelde met kleine bands top 40-nummers in clubs in Asbury Park.

Ik zag hem in de Upstage Club.

Een koffiezaak die tot 4.00 uur open was.

Daar kwamen we echt aan onze trekken.

We hadden toen geen echt tour, we hadden gigs.

We speelden het voorprogramma van Cheech & Chong in Westchester.

29 OKTOBER 20.00 UUR HOLLINGER FIELDHOUSE

Na 30 minuten werd mijn leren jasje uit de kleedkamer gestolen.

Het was gevaarlijk om je portemonnee niet mee op het podium te nemen.

Als je terugging naar de 'kleedkamer', was die er niet meer.

We deden wat we konden.

Elke gig, clubs, waar we ook maar konden spelen.

MAANDAG 12 APRIL - OORLOGSHERDENKING

We speelden in zoveel kroegen.

We speelden een show in een club binnenin een olieraffinaderij.

Je zag de vlammen.

We speelden gratis in Danmarsh Park.

Er waren misschien tien mensen.

Als je nieuw bent doen de organisatoren met je wat ze willen.

Sta je vijf minuten te spelen, trekken ze de stekker eruit.

De stekker eruit? Echt niet.

We zaten tijdens die vroege tournees in een roes.

We waren uren onderweg.

We stopten bij een universiteit en doet een show van vier uur...

en daarna moet je nog negen uur rijden.

Je beseft dat je het merendeel van je volwassen leven...

met deze mensen hebt doorgebracht.

Dat betekent ontzettend veel voor ons allemaal.

Het is een grote kern van kennissen en familie.

Voor mij, als nieuw bandlid op mijn 39e,

is samenkomen om goede muziek te maken...

een zeldzaam geluk.

Dit kunnen doen op dit punt in ons leven is echt een zegen.

Ik treed al 40 jaar op met deze band.

Het voelde geweldig om weer op het podium te staan.

Toeren is een uitdaging voor me geworden.

Toen Bruce en ik in 2018 een toneelstuk deden op Broadway...

kreeg ik te horen dat ik de ziekte van Kahler had.

En dit tast mijn immuunsysteem aan.

Ik moet dus voorzichtig zijn met wat ik doe en waar ik naartoe ga.

Af en toe doe ik een paar shows. Dan zing ik een paar nummers.

Dat is echt een feest.

Dat is mijn nieuwe normaal en daar heb ik vrede mee.

Fire is altijd leuk om te zingen.

Het is erg persoonlijk.

Je krijgt een inkijkje in onze relatie.

Het is fantastische om weer met Bruce op het podium te staan.

Elke avond van deze tour geeft de band de kans om te feesten.

De 31 arenashows in de VS waren wild.

Die shows waren ongelooflijk.

Kom op.

Hij biedt mensen elke avond een ervaring.

Hij heeft de tijd van zijn leven.

Ik zag Bruce de ochtend na onze show in de fitness.

Ik dacht: dit is indrukwekkend.

Hij geeft concerten van drie uur en staat de volgende ochtend te sporten.

Ik loop binnen en hij zegt:

'Zo zie ik het graag. Mijn mensen fit en klaar om te gaan.'

Toen keek hij me aan en zei:

'Dit is nog maar het begin. Wacht maar tot Barcelona.'

Ik zei: 'Oké...'

Dat was de eerste keer.

Hij herhaalde het nog een maand.

Elke keer als hij me zag: 'Barcelona, Anthony.'

In Barcelona nemen de Catalanen hun muziek erg serieus.

Dat publiek hier gaat maar door.

Heel liefdevol, warm, opgewonden.

Alles wat je van een publiek kunt vragen.

Dat is al heel lang zo.

En zo is het nog steeds.

2023 TOUR SPRINGSTEEN E STREET BAND - UITVERKOCHT

Het is een heel warm publiek.

Een publiek dat je volledig accepteert.

Ik heb nog nooit zo'n publiek gezien.

Ze zingen meer mee.

De chants en zo.

Elke ziel daar is betrokken, leeft, van vooraan tot achteraan.

Europeanen laten hun emoties en opwinding zien.

En ze laten het je weten.

Bruce is nog nooit zo groot geweest in Europa zoals nu.

Het is onze tweede thuis.

Het is magisch.

Hier zaten we al lang op te wachten.

Het is zeven jaar geleden...

dat we voor het laatst een E Street-concert in Europa hadden.

Bruce' fanclub is één van de sterkste ter wereld.

Er is een gevoel van eenheid verbindt ons allemaal.

Zijn gemeenschap is van een ander niveau.

Mijn beste vrienden heb ik ontmoet in de pit van een Springsteenconcert.

Dit jaar komt de band weer naar Barcelona.

Alle vrienden, het publiek. Iedereen zingt mee.

Ik ken mensen uit Duitsland, Zwitserland, Oostenrijk,

Zweden, Engeland. Het is een grote gemeenschap.

Als we samen zijn, zijn we de beste vrienden.

We kennen elkaar, we maken contact met elkaar.

Alsof we ons hele leven al vrienden zijn. We deden al veel tournees samen.

We zijn samen ouder geworden.

Dat komt allemaal door Bruce.

We praten over vriendschap, liefde.

ITALIË

We dansen en denken drie uur lang nergens meer aan.

We genieten van het moment. Van mij mag het eeuwig duren.

Hij vraagt: 'Willen jullie naar huis?'

En iedereen roept: 'Nee.'

Hé, Steve.

Ja, schatje?

Het is tijd om naar huis te gaan. - Wat zeg je?

Dat ik denk dat het tijd is om naar huis te gaan.

Vanaf de eerste keer dat ik Bruce in een club zag spelen, tot nu,

zijn er bepaalde fundamenten in de show die nooit veranderd zijn.

Eén daarvan is...

hoe serieus de nummers ook zijn, hoe serieus de toon van de show ook is,

hij vindt altijd een plek voor humor. Dat is er altijd.

Dat is deel van zijn visie.

Max wil verdomme niet naar huis.

En zoals we weten,

als Max Weinberg niet naar huis gaat,

gaat verdomme niemand naar huis.

Eén, twee, drie.

Ik snap echt niet...

hoe ze al die spullen van ons van punt A naar punt B krijgen.

Ik moet altijd lachen, want als je backstage gaat kijken,

zie je flightcases vol met 40 gitaren.

Tijdens onze vroegere shows hadden we maar één gitaar.

Het onderhoud van al die gitaren is veel werk.

Maar het is een zegen dat we ze hebben.

Ik heb geen tijd om: 'Wacht even, Bruce, ik kom er zo aan.'

Als hij zich omdraait en me zo aankijkt...

Ik heb daar nachtmerries van, eerlijk gezegd.

Vroeger op tour begonnen we met een Club Wagon.

Je kon niet liggen om te slapen, je moest het zo doen.

Toen ik erbij kwam,

werd het een beetje beter. Niet veel.

Toen hadden we denk ik al een bus.

We hadden er veldbedden in gezet.

Die moesten aan de wand verankerd worden.

Elke keer als de bus de bocht omging, vielen die bedden bijna om.

Kort daarna gingen we over op een camper.

Het was een GMC camper. Die was toen erg modern.

Dat was een grote verbetering. Je kon tafels in bedden veranderen.

Er was ook een uitklapbaar bed, zoals in een onderzeeër. Die had Bruce.

Er was een bank...

en zonder kussens erop kon Clarence daar liggen.

Er was een tafel die je kon laten zakken.

Daar sliepen Garry en Roy op.

Het was alleen niet breed genoeg voor twee.

Dus Garry en ik lagen elk met ons hoofd naar de andere kant...

en dan legden we er een matrasje over.

Achterin was nog een uitklapbare tafel.

Daar sliepen Danny en ik.

Vijf, zes, zeven uur kon je slapen.

Eén van mijn dierbaarste herinneringen is wakker worden met de geur...

van Clarence die ontbijt maakt.

Hij maakte pannenkoeken, spek, eieren.

Wat je maar wil, op bestelling.

Als de vader. - Dat was werkelijk fantastisch.

Geef ons een limerick, Clarence. - Zoals ik al zei...

Dat was gruwelijk.

We zijn toen echt naar elkaar toegegroeid.

En die band,

duizenden shows later,

zie je dat dat op het podium wordt uitgespeeld.

Als je mee wordt gevoerd in de sfeer...

vind je een ingang.

Ik zag mijn oom altijd.

Op het podium gaf het hem zoveel vreugde.

Daarom wil ik altijd op zijn saxofoon spelen...

en met zijn mondstuk. Ik wil zoveel mogelijk van hem bij me houden.

Die saxofoonsolo's...

Badlands, Jungleland, Prove It All Night,

brengen Clarence hier direct terug.

Het is een soort overdracht.

Bruce houdt van stabiliteit.

Dus als hij iemand vindt, die heeft wat hij zoekt...

dan wil hij die persoon houden.

Deze muzikale ervaring, deze gemeenschap nam ik nooit voor lief.

Ik ben erg dankbaar om deel uit te maken van de band...

en van alle getalenteerde mensen daar op het podium.

Ik luister naar wat iedereen doet...

en probeer een stukje van mezelf aan toe te voegen.

Niet te veel, maar een deel van het geheel.

Clarence en Danny worden niet vergeten.

Nightshift.

Mensen horen daar verschillende dingen in.

Zoals ik ernaar luister,

heeft hij het over onze jongens.

Ik was nieuwsgierig naar hoe het publiek in het begin zou reageren op Nightshift.

Dat de zangers naar voren komen en in de spotlight gaan staan.

We deden een soundcheck.

Hij zei: 'Ada, ik denk dat jij hier vooraan iets moet doen.'

Hij zei niet echt wat dat dan moest zijn.

Ik wist dat hij het zou zeggen als het te veel was.

Maar hij zei: 'Nee, ik wil meer.

Dit is een zaadje, laat eens zien tot wat het kan uitgroeien.'

Hij zei gewoon:

'We gaan helemaal naar voren. We doen dit samen.'

Ik keek naar hem. Eigenlijk observeerde ik hem vooral.

Op een avond stapte ik naar voren, zoals gewoonlijk.

Bruce liet het nummer wat langer spelen en inwerken.

Alsof we op pauze stonden. De mensen het moment laten voelen.

We hebben het over mensen die overleden zijn.

Toen zong hij een hogere noot.

Ik zong nog een hogere noot.

Ik weet nog dat hij zei: 'Ik kan het proberen.'

Ik nam dat aan als een voorzet om iets totaal anders te doen.

Hij reageerde erop, toen ik hoger ging.

En zo ging het verder. Het ontwikkelde zich gewoon.

Nightshift is een showstopper geworden.

Kom op.

Curtis King.

Miss Ada Dyer.

Michelle Moore...

en Lisa Lowell.

Het E Street-koor.

Een stukje Mary's Place, zodat we het weer weten.

De grootste muzikale voorbeelden uit mijn jeugd...

zijn mijn leermeesters binnen de soulmuziek.

Die gidsen me op het podium en hebben onze shows vormgegeven.

Al jarenlang.

Sam & Dave.

James Brown, Jackie Wilson.

Zij inspireren me nog altijd als leider van een band.

Leven jullie nog?

We proberen in onze muziek te vatten...

wat hij van moment tot moment doet.

Zelfs als hij zijn billen aanspant, weet je wat de bedoeling is.

Bepaalde visuele hints, gebaren,

die Bruce heeft, die verraden dat hij iets van plan is.

Hij weet misschien nog niet wat, maar hij gaat iets doen.

Hij doet het vaak met zijn schouders.

Hij seint met zijn hand.

Er zijn seintjes met de gitaar.

Je moet maar eens kijken.

Hij weet wat hij moet doen om alles voor elkaar te krijgen.

Pak ze, Max.

Eén van Bruces grootste talenten is de aandacht van het publiek opeisen.

En die aandacht dan richten waar hij dat wenst.

Hij heeft waanzinnig veel controle en kan het publiek tot stilte manen...

tot je een speld kan horen vallen.

Hij stuurde erop aan dat ik helemaal stopte met spelen. Alleen de piano.

Doe het.

En toen zei hij: 'Niemand.'

Hij wilde stilte.

Dit is het genie dat Bruce is.

Niemand.

Complete stilte op het podium...

maakt de mensen erg nerveus.

Dit zie je nooit iemand doen.

Het vereist veel denkwerk en detail om het strak maar spontaan te doen lijken.

In de vroege jaren 60 gingen ik, Bruce en Garry naar Sam & Dave kijken.

Een R&B-show zien van dichtbij in een kleine club...

maakte in die dagen echt een ongelofelijke indruk op je.

Hij kan verschillende juweeltjes...

uit andere muziekgenres halen die er niet bij lijken te horen.

Maar dan mixt hij ze er zo doorheen dat ze herkenbaar worden.

Hij maakt gebruik van allerlei stromingen in de Amerikaanse muziek.

Er zit een beetje gospel in.

Een beetje rock-'n-roll, een beetje jazz.

We improviseren, dat is een bewuste keuze.

We zouden dat precies kunnen uitwerken.

Elke avond hetzelfde spelen en dan zou het perfect zijn.

Maar dat wil Bruce niet.

Bruce wil horen wat je op dat moment voelt.

Kitty's Back is een heel ander nummer, heel losjes.

Laat iedereen zijn moment pakken en doen wat ze willen.

Hij zegt: 'Ik wil nog iets nadat jullie klaar zijn met je solo.

Bedenk samen eens een soullead voor de blazers.'

Dan speel je allemaal hetzelfde.

Een kleine groep met de vibe van een nachtclub.

Dat is spannend, want je weet niet wat er gaat gebeuren.

Ik ben groot voorstander van een willekeurige setlist.

De meesten zullen dat niet met me eens zijn.

Op andere tournees kregen we de setlist meestal een half uur voor aanvang.

Bij de laatste tour was hij wel spontaner.

Hij ging vaker naar het publiek, raapte borden op.

Kunnen we de band voor het blok zetten?

Als je het wist, dan wist je het. Zo niet, moest je een inhaalslag doen.

Voluit, jongens. Kom op, Charlie Giordano.

Het publiek had borden.

Altijd opwindend.

En zenuwslopend.

Bruce zocht de obscuurste nummers en songtitels.

Dat was het ding: zet de E Street Band voor het blok.

Ik verdraaide mijn nek om te zien wat er op het bord stond. O mijn god.

Dat hebben we al 10 jaar niet gespeeld.

Misschien zelfs nooit.

Bestaat daar bladmuziek van? Snel.

Dan kwam hij terug met een dozijn van die borden...

en dan zocht hij naar wat hij wilde.

Applaus voor de orgelman.

IK WACHT OP BRUCE.

Zo deed hij 15 nummers per avond. Niemand begreep wat er aan de hand was.

Harder. - Er zit zo'n energie in.

Drie, vier.

Maar je kunt niet voluit gaan, omdat je het zo weinig gespeeld hebt.

Wat ik leuk vind aan deze tournee is dat je bandleden hoort evolueren.

Het is geen jamsessie, de band wordt niet voor het blok gezet.

Het is een ervaring.

Het is een show.

Bruce heeft deze setlist nauwgezet samengesteld.

Luister er nog beter naar.

Elk nummer brengt andere emoties over, elke keer als je het hoort.

Tijdens mijn eerste concert was ik 19.

De volgende dag gespijbeld.

Sindsdien heb ik hem gezien in Spanje, Duitsland,

het VK, Italië.

Nu ben ik 37.

Ik ben opgegroeid met Bruce.

Mijn eerste Springsteenshow...

was hier in Oslo in 1993.

Het was zo magisch.

Je wordt er gewoon zo blij van.

Mijn vader is een groot fan. Hij luistert al zijn hele leven naar hem.

Het is heel speciaal om met hem naar concerten te gaan...

met zoveel geschiedenis.

Door hem hou ik nu van Springsteen.

Ik begon van zijn muziek te houden omdat ik me in de onderwerpen...

en de gevoelens die hij beschreef, kon herkennen.

Na al die jaren betekent dat nog steeds veel voor me...

en geniet ik er nog steeds erg van.

Ik word altijd emotioneel bij zijn concerten.

ONS EERSTE CONCERT SPEEL CADILLAC RANCH

Hij stopt zijn ziel gewoon in de muziek.

Iedereen kan zich daarin vinden.

Ik verwacht niet dat hij eeuwig tourt.

We hopen van wel, dat hij zo lang mogelijk blijft touren.

Maar we waarderen het moment.

We willen elk moment in ons opnemen.

Voor het geval dat.

I'M ON FIRE VOOR SIMONE COBBOLD

Waar blazers staat, een klein riffje.

We proberen met alleen Curt.

Dat is goed. Goed, dus ik ga een verhaaltje vertellen.

En dan komt het lied.

Vanaf het begin van de tour heeft hij het verhaal verteld...

van Last Man Standing en hoe hij op die frase kwam.

Het verhaal dat hij vertelt,

is dat hij toen George Thiess overleed, besefte dat hij...

van alle leden van zijn eerste rockband hij de enige die nog over was.

Ik denk dat hij zich meer bewust is van zijn sterfelijkheid.

Hij is de volgende.

Alsof je in de koplampen van een trein kijkt...

die je op je af ziet komen. Je gedachten worden helder...

zoals je dat nog niet eerder hebt ervaren.

Het laatste en blijvende geschenk van de dood aan de levenden...

is een bredere levensvisie.

George stierf...

kort nadat ik dit nummer schreef.

Het gaat over de passies die we als kind volgen.

Niet wetende waarheen het zal leiden.

Hoe het op je vijftiende nog over morgen en hallo gaat.

En jaren later over gisteren en afscheid.

Eén van de meest emotionele dingen aan deze show is het contrast.

Last Man Standing en Backstreets.

Last Man Standing gaat over vriendschap en het einde der dagen.

Daar zet hij dan Backstreets tegenover.

Een nummer van 50 jaar geleden, over verraad.

Backstreets klinkt heel anders in de schaduw van Last Man Standing.

Bruce lijkt het te hebben over aandenkens...

van zijn verloren vriend.

Naar het einde toe, met alleen Roy en Bruce,

pakt hij het verhaal van Last Man Standing weer op...

en brengt ze zo samen.

Nu heb ik...

die doos met singles die je me naliet.

Ik heb al je oude boeken.

Ik heb de gitaar die altijd aan je voeteneinde stond.

Ik heb die foto...

van ons twee.

We zitten op je veranda op je trouwdag.

Je was net 19.

En al het andere...

Al het andere...

draag ik hier.

Draag ik hier.

Draag ik hier.

Draag ik hier.

Om in een half uur...

van de dieptes van Last Man Standing...

naar een van zijn bekendste nummers te gaan.

Hij is altijd in staat geweest zo'n groot geheel te beslaan.

Backstreet is de opmaat naar...

de bizarre rollercoaster die de rest van de show is.

Een, twee, drie.

We eindigen met Tenth Avenue Freeze Out.

We vormen een rij en buigen samen met Bruce.

Hij geeft iedereen...

twee duimen of een schouderklopje.

Hij zorgt dat je je de beste voelt.

En dan gaat hij verder en eindigt hij zelf de show.

Dan komt hij nog één keer terug met zijn akoestische gitaar.

Het is van vitaal belang dat hij de onderliggende gedachten...

en gevoelens samenbrengt, die deze show zo onderscheiden...

van zijn vorige shows.

De E Street Band houdt van jullie.

Ik bleef deze tournee dichter bij onze setlist...

omdat het een verhaal vertelde dat ik kwijt wilde.

Leven, dood, alles er tussenin.

Muziek maken als je ouder wordt, is interessant en riskant.

Ik ben van plan door te gaan tot de wielen het begeven.

Zolang als de band me wil volgen.

Ik weet maar één ding.

Na 50 jaar op pad...

is het nu te laat om te stoppen.

De tijd gaat snel als je onderweg bent.

Ik denk dat het publiek niet altijd betaalt...

om hun favoriete nummer te horen of jouw ouwe kop nog eens te zien.

Ze betalen voor de intensiteit van jouw aanwezigheid, hoe levend je bent.

Op eender welke avond.

Dat is het kloppend hart van mijn werk...

om daar en alleen daar te zijn.

Spelen voor alles wat rock-'n-roll jou te bieden heeft...

in jouw stad, op deze avond.

NIET STOPPEN VANAVOND

En daarmee wil ik je de mogelijkheden van het leven laten zien...

met energie die je kan meenemen tot buiten de concertdeuren...

in je eigen leven.

Met een lach op je gezicht.

Liefde in je hart en een vredige ziel...

en hopelijk een opgewekt gevoel.

Dat is mijn werk.

Eén gedachte resteert.

Het is een quote van Jim Morrison.

'O grote schepper,

geef ons nog één uur om onze kunsten te vertonen...

en onze levens te perfectioneren.'

BRUCE SPRINGSTEEN AND THE E STREET BAND

Jersey in the house.

Op trombone, Ozzie Melendez, Barry Danielian,

Curt Ramm, Eddie Manion,

Curtis King, Lisa Lowell,

Michelle Moore,

Ada Dyer,

Soozie Tyrell,

broeder Charlie Giordano.

Op de gitaar, Nils Lofgren.

Op de saxofoon, Jake Clemons.

Op de drums, de oppermachtige Max Weinberg.

Percussie, Anthony Almonte.

Op piano, professor Roy Bittan. Miss Patti Scialfa.

Op de bas, Garry W. Tallent.

En ten slotte...

op de gitaar:

Little...

Steven Van Zandt.

Harder.

Harder.

Eén, twee, drie, go.

Dat klopt.

Dit is het belangrijke stuk.

BEDANKT PATTI, EVAN, JESS & SAM TER NAGEDACHTENIS VAN TYLER CHAPPEL

Prachtig, ma. Prachtig.

Prachtig. - Ja, toch?

OPGEDRAGEN AAN ADELE SPRINGSTEEN 1926-2024

Ondertiteld door: Suzan Hogenbirk