Original subtitles

Axun Lasa eta Pili Zabala, urte asko igaro dira...

zuen anaiak hil zituztenetik, 30 urte.

Eta gauzak asko aldatu dira Euskal Herrian.

Gaur egunean, biktimen gaia beste ikuspuntu batetik tratatu daiteke, ikuspegiak trukatuz,

Bai, eta horrekin oso gauza garrantzitsua ikasi dut: herri honetan...

ez dugu normaltasunik edukiko ulertzen eta onartzen ez dugun arte.

besteen mina, geure minaren parean dagoela.

Oskolaren barruan bizi izan gara. Denok, bi aldeetakoak.

Injustizia asko justifikatu izan ditugu.

Desio bat Euskal Herriarentzat?

Ados ez bagaude ere, bakoitzak bere bidea egin dezala,

elkarrenganako errespetutik.

Ez dadila berriro gauza bera gertatu.

Bueno, mutilak, mila esker laguntzeagatik.

Ez duk ezer, txo. Baina afari bat zor diguk.

- Ongi, etxean konpondutakoan. - Hori bai, heuk gonbidatu, eta geuk lana.

Eta aperitifa erretzaile sutsuarentzat.

Mila esker, Txapela...

Partagas bat.

Onenetakoa.

Andoni, goazen, Joxi eta bion zain zeudek eta.

Bai, eta nik furgoneta itzuli behar diat.

Mesedez, ez joan hortik non bizi naizen esaten...

Ados? Zenbat eta jende gutxiagok jakin, hobeto.

Lasai, Txapela, ez diagu tutik esango.

Aizak Andoni, bihar festa duk Arrangoitzen...

Bai, ikastolen eguna. Joateko asmorik bai?

- Joateko modurik aurkituz gero... - Autobusa

- Itzultzen azkena oso goiz duk... - oi, ez, irribarre hori ezagutzen ditiat.

- Benga, gizona! - Autobusez joan eta kito!

Andoni...

Bokazioz okertu zarete zuek. Apaiz sartu behar zineten!

- Beti eskatzen, hori da marka! - Eta hi ipurterre bat haiz!

Etorri hadi gurekin, tragoxka batzuk edateak on egingo dik.

Trago gutxiago eta buru gehiago, bai? Aurrekoan kontrol batean gelditu zintuzten.

Gogoratu oraindik ez dutela errefuxiatu paperik.

Aizu, ez garela burugabeak. Segurtasunaz arduratzen gaituk.

Bale, ba autoarekin kontu berdina izan.

Eta ez utzi depositoa hutsik ohi bezala.

Bihar, kale honetan bertan aparkatu,

eta giltza buzoian utzi, falta gabe.

Astelehenean lanerako beharko diat-eta.

- Bai jauna. - Kabroiak...

Hara nortzuk ditugun hemen berriro.

Joder! hemen kanpalekua egin duzuela dirudi.

Eta jandarmak beste aldera begira.

Ostia, hi jaten hasi haiz jada?

- Egunetik egunera meheago hago eta! - Nik ondo ikusten haut, ez egin kasurik.

Ea... hau guztia, amaren partez.

Joxi, hire gurasoek gazta hau eman zigutek.

Datorren astean etorriko dira.

Eskerrik asko. Andoniri eman diezaiokegu, kotxeagatik...

Bale.

Zer moduz, Kattu?

Zera, hor kanpoan hire bi lagun ikusi ditiagu zelatan.

Hor daude oraindik?

Egun guztia eman ditek hor bueltaka.

Neurekin erraza zeukatek, ze ni ez nauk ezkutatzen...

hementxe aurkituko naitek goizez, arratsaldez eta gauez.

Baina nire bila bazatoztik, ez nauk geldi geratuko.

- Ño Kattu, nondik atera duk hori? - Kontaktuak.

Baina ze ari haiz? Erabili eskuak!

On egin!

Zuek biok gogoratu astelehenekoa. Nik paperak ditut, sinatzea besterik ez da falta.

Eskerrik asko, perfekto, ez dugu hutsik egingo.

Zer, berriro arazoetan erresidentzia baimena dela eta?

Beti bezala, edo okerrago beharbada.

Batzuetan hiru hilabeterako dugu, beste batzuetan 10 egun bakarrik.

Sokoako kontrolaren ondoren Juantxorekin hitz egin genian,

baimenekin laguntzen ari duk.

Joxi... Kattuk esan dik poliziak ikusi dituzuela inguruan.

Bai, hor behean, ibaiaren ondoan, R12 zuri bat.

- Noiz izan duk hori? - Duela ordu ta erdi, iritsi garenean.

Zera, duela pare bat ordu ekintza batean pikolo bat hil ditek Oñatin.

Irratian esan berri ditek.

Jakiteagatik, besterik gabe.

- Astelehenera arte. - Agur.

Joxean, kontuz ibili.

Kontuz gu?

Beraiek beharko ditek kontuz ibili, bai horixe!

Joxean, militar bat bahituta zegok, eta orain hau...

Nobedadea! Jakingo ez bagenu bezala!

Ba ez zakiat, baina hor badaude, zerbaitegatik izango duk.

Zer Joxi? Neskalaguna zetorrek bisitan?

Nik nahi baino gutxiagotan baina bai, joan den astean etorri zunan.

- Eta hi? - Ni? Ezertxo ere ez.

- Bueno, bueno, zerbait... - Ez egin kaso. Ez da ezer serioa.

Gainera, gure egoera... geure geroa kartzela edo heriotza izanda...

Agur, Kattu!

Eskuminak etxekoei. Gurasoak datorren astean etortzekoak?

Beti bezala.

- Gero arte. - Gero arte.

Joxean, ezer behar baduk, deitu.

Eh! Joxean!

Aizu, zera... Andoni nauk.

Izan hintzen atzo Arrangoitzen?

Eta ez duk jakingo Joxean eta Joxi han geratuko ote zituan ezta?

Neure kotxean joatea pentsatu diat.

Giltza nire buzoian uztekotan geratu zituan, baina ez zegok giltzarik.

Bale, agur. Juantxori deituko zioat. Agur.

Eh eh eh... Geldi!

Gasolinaz betea dago.

Honek ez dik itxura onik.

Goazen, jende guztia ohartarazi behar diagu.

Kaixo! Barkatu...

Bueno... gaur berriz hitz egin dut Joxean eta Joxiren lagunekin...

Eta?

Alde guztietan bilatu dute. Jende guztiari galdetu.

Inork ez daki ezer. Arrastorik ere ez.

Baina lasai... miaketa bat antolatzen hasi dira.

Lagunen artean bakarrik? Eta polizia zer?

Jandarmeriak ez du ezer jakin nahi, ezin haiengandik ezer espero.

Errefuxiatu eta lagunak bakarrik geratzen zaizkigu.

Adi, mesedez, oraindik ez da larritzeko modukoa.

Edozein tokitan egon daitezke Joxean eta Joxi.

Arriskua sumatu eta ezkutatuko ziren beharbada...

edo ihes egin dute, ez dakigun zerbaitegatik.

Uste dugu mendeku ekintza bat izan daitekeela, errefuxiatuen kontrakoa.

Hori ez dakit...

Baina ahaleginak egingo ditugu biak aurkitzeko.

Ez dugu pistarik atzean utziko. Ez dugu etsiko agertzen diren arte.

Ez dugu etsiko. Ez zaituztegu bakarrik utziko.

Lasai.

Zer? ezer ez... ezta?

Batallón Vasco Españoleko kabroiek aurpegira barre egiten digute.

Ez da antzeko beste gurutzebide bat izango?

EGIN-etik baieztatu didate gaur goizean...

Agiriak dio Pauera bidean zihoaztela,

Akizeko gurutzebidetik 4 km-ra.

Agiriak argi zioen hori.

Bai, bai... hemen duk.

Ez buelta gehiago eman. Baina hau kristorena da.

Badakit... Badakit.

Bihar hemen ordu berean, ezta?

Hedatu egin beharko dugu esparrua, errepidean aurrerago hasi.

Zer?

Iñigo... Uste dut itzuli egingo garela, baina...

Ea, nonbait egongo dira. Ezin dugu etsi.

Inork ez du etsiko... Hau gutako edozeini gerta dakioke.

Segurtasun neurriak hartu behar ditugu.

Iñigo, argi eduki beharko zenuke, ez ditugu sekula Joxi eta Joxean aurkituko.

Ez behintzat bizirik.

Ez ahaztu giltzak.

Hiltzaileak! Putakumeak!

Barrura.

Ez dizut entzuten! Azkarrago!

Ez gelditu, ostia.

Horrela egongo zara gau osoan. Ea nor nekatzen den lehenago.

Nik ez dut ezer egin!

Tontotzat hartu gaituzu edo ze ostia!

Jakina egin duzula! etarra nazkagarria!

Ez naiz ETAkoa!

Ah, ez zarela ETAkoa? Ez niri gezurrik esan... ostia!

Lasak eta Zabalak besterik diote.

Lurpean amaituko duzu, haiek bezala...

Jesus, lagundu mahaia jartzen, berandutu egin zait.

Egunkaria utzi dezakezu eta kasu pixka bat egin? Egun osoa duzu hartarako.

Atera ahozapiak mesedez.

- Ezin dut sinetsi istorio hau guztia... Zer?

Prentsan esaten duten guzti hori. Amedo, GAL eta Marey-ren bahiketa.

Eta gureak horrelako gauzetan aritzea.

Gutxigatik ez zuten hil.

Karetan lurperatu nahi zuten gizajoa.

Karetan? Non jartzen du hori?

Kare bizia, bai. Telebistan esan dute.

Txakurrak jolasean zeuden zerbaitekin. Pentsatu nuen hildako animalia bat zela.

Beraz berehala hurbildu nintzen txakurrak banatzera.

Hura ikustean ia ziplo erori nintzen. Korrika jaitsi nintzen.

Lurperatzaillearekin etorri ziren, eta hau da aurkitu zutena.

Ederki, milesker laguntzeagatik. Egun on.

Gizatxar izan behar da horren urruti ekartzeko.

Kare eta guzti. Hogeita hamar bat kilo gutxienez.

Munduan!...

Zer dugu hemen, Antonio?

Bi gorpu, hogei urteko mutil gazteak dirudienez.

Biluzik zeuden, begiak estalita eta ahoa estali zieten hil aurretik.

Lurra bahetuko dugu, badirudi modu baran hil zituztela biak.

Torturatu ondoren, argi dago.

Kontu garbitze bat?

Ez dakit.. tortura hauek ikusita... ez du ematen kontu garbitze bat denik.

Lehen gorpua, goikoa, 1,72 neurtzen du.

Biak traumatismoz hil ziren ziurrenik. Pisu handiko gailu baten kolpez, seguraski.

H In.

Kolpe ikaragarria. Bat-batekoa.

Eta bestea berdin dago.

Begira Antonio... Epailea tematuta dago mafia kontuekin..

Baina nik...ez dakit... Ez dut ikusten.

Ba al duzu beste zerbait?

Begira... Zerbait badut hemen...

Hortz-azal hau ez da Espainiakoa. Frantziakoa edo Italiakoa, beharbada.

Hemengoa ez behintzat.

Hezur hauetatik ez dugu asko aterako.

Hogei uneko bi gazte... auskalo zertan zebiltzan.

Zuk egin ezazu zure lana. Nik hemen gordeko ditut gorpuak.

Ezin dizut askoz gehiago lagundu.

Gorputegiarekin, mesedez.

372 luzapena

Antonio? Jesús García. Horixe bera.

Ni? Lanean... Osasuna? Hala-hola... Bihotzetik pixka bat kili-kolo.

Galdera bat Antonio, Gogoratzen Bussoteko bi gorpuen kasua?

Duela hamar urtekoa? Gorde zenituen gorpuzkinak?

GALen izenean, Alacanten ETAko bi kide exekutatu zituztela,

eta apaiz bat eskatu zutela hiltzean, baina ez zietela onartu.

Ez zutelako merezi...

Hau 1984ko urtarrilekoa da, eta deia ez zen grabatu.

Epaileari eman zenion?

Bai, baina eskuin muturraren maniobra iruditu zitzaion, bazterrak nahasteko..

Baina GAL izena ere aipatu zuten...

Izen hori ezezaguna zen. Bi atentatutan bakarrik aipatu zen ordura arte.

Ez zegoen GALen ekintza antolatuaren berririk

Ez dut zalantzan jarriko epailearen lana. Are gutxiago hamar urteren ondoren.

Orduan atzerriko mafiekin kezkatuta geunden.

Arrasto horri jarraitzeko agindu zidan, eta azkenean gaia artxibatu egin zen.

Jesus...GAL izan bada eta kasua berriz irekitzen bada...

...ustekabe handiak izan daitezke.

Alacanten izenik gabeko bi gorpu daude, eta litekeena da errudunak aske ibiltzea. 21 Zarata mediatikoa izugarria izango da. Presioak egongo dira

Prest zaude presioak jasateko?

Ni? Bai, nire lana da.

Beste gauza bat da... justizia prest ote dagoen.

García komisarioa, baduzu tartetxo bat?

Denboraz justu nabil. Zerbait ofiziala bada, nire kideek hartuko zaituzte.

Ofiziala zehazki ez, baina...

Bussoteko gure koartelera deitu duzula esan didate.

Bai.

Duela hamar urteko bi gorpurengatik. ETAkoak zirela uste duzu.

Hipotesi bat da. Horretan nabil.

Baina ez dut ulertzen zer interes duen Goardia Zibilak

Zer interes dugun?

Guk ez dugu ulertzen zer interes duzun zuk kontu honetan.

Terroristak dira... Gure lankideak hiltzen dituzte...

Jendilaje horrek eraildako nire kideen zerrenda ematea nahi duzu?

Niri ere nazka ematen dit jende horrek, eta denak kartzelan usteltzea nahi nuke.

Bi mutil hauek torturatu eta hil egin zituzten.

Begiak ixtea nahi duzu?

Zeren alde zauden gogoratzea nahi dut.

Noren alde?

Ni justiziaren alde nago, eta zu ere hor egun beharko zenuke. Hala uste dut.

Hiltzaileak libre daude, eta epailearen esku uztea da nire betebeharra.

Ahal balu jendaila horrek gu biok hilko gintuzke.

Eta ez lukete kontzientzia arazorik izango.

Badugu lan garrantzitsuagorik, nik uste.

Ondo izan.

- Egun on! - Egun on!

Aizu, Amaia, gaizki daramazu enpresa itxiera ezta?

Lapur horiek jendea kalean uztea, horrek ematen dit mina.

Animo!

Bisita daukazy.

Bisita? ez neukan hitzordurik orain.

- Kaixo. - Kaixo.

Lasa eta Zabalaren senideak.

- Bale, eskerrik asko. Agur. - Eskerrik asko.

Zer, Iñigo?

Ez dakit nola lagundu behar diedan, hitzak agortu zaizkit, Amaia.

- Zenbat urte daramatzate horrela, hamar? - Ez, hamabi.

Hamabi urte, semeen berri jakin gabe.

Uste dut zerbait dakartela, albisteren bat-

- Kaixo. - Egun on-

Zelako sorpresa.

Audientzia Nazionaletik deitu digute.

Audientziatik? Zertarako?

Alacanten identifikatu gabeko bi gorpu daude.

Hamar urte daramatzate han...

Diotenez, ez da batere ziurra...

Identifikatu egin behar omen dituzte, eta ADN probak eskatu ditugu.

Joxean-en hortzetako fitxa ere eskatu digute.

Joxean eta Joxi...

Eta beraiek badira, zer, Iñigo?

Beraiek badira... etxera ekarriko ditugu.

Eta uzten badidate, hiltzaileen bila joango gara.

Ez dugu atsedenik hartuko epaitzen eta espetxeratzen dituzten arte.

Agintzen dizuet.

Lehenengo eta behin, profesional on bat beharko dugu.

Ezagutzen dut egokiena.

Paco Etxebarria. Antropologo eta forentse guztiz aditua.

Hortzetako fitxengatik jakin nuen berehala beraiek zirela.+

Gainera, ADN-a lortu dugu iletik eta beste hondakin batzuetatik.

Ziurtasun osoz esan dezaket gorpuak Joxean eta Joxirentzat.

Baina... nola hil zituzten?

Ez lehen autopsiak esan zuen bezala, ez zen kolpeka izan, baizik eta tiroekin.

Joxiren kasuan, bi tiro.

Begira... Zuloaren inguruko kolore berdexka...

Hori munizioaren berunaren arrastoa da, denbora igarotakoan.

Ez dut uste azazkalak arrankatu zizkietenik. Arakatzean, aurkitu egin ditugu batzuk.

Baina lesioen arrasto ugari dago, beso, zango eta saihetsetan.

Sentitzen dut argiegi mintza banaiz... baina brutalki torturatu zituzten.

Baliteke zaurietako batzuk sendatu egin zituztela kirurgiarekin.

Horiek dira detaile garrantzitsuenak.

Txostena Iñigori bidaliko diot. Bera enkargatuko da kopiez.

Ez dut uste gure etxean detaile hauek jakin nahi dituztenik.

Jakin nahi dutena da noiz itzuliko dizkiguten.

Geuk ere horixe jakin nahi dugu.

Lasai, froga perizialak bukatzean, etxeratuko dituzte.

Iñigo, baduzu une bat? Komentatu nizun mutila, Fede Arregi.

- Aurrera. - Zer moduz?

Bueno, bakarrik uzten zaituztet.

Fede Arregi, ezta?

Kriminologian berezitu zinen, ezta?

Master bat duzu, eta praktikak bukatu dituzu Manu Arrasateren bulegoan-

- Bai, jauna. - Bai, Iñigo.

"Bai jauna" ez, "Bai Iñigo".

Bai, jau... Iñigo.

Zu bezalako norbait beharko dugu. Kasuez arduratu izan zara, ezta?

Bai. Zuek preso politikoak defenditzen dituzue, ezta?

Batzuk bai... baina, besteak beste, Lasa eta Zabalaren kasua daramat.

- Noski, baina kasu hori... - Kasu horretan behar zaitut, Fede.

Sumarioa irekiko du epaileak halako batean.

Deklarazio piloa eskatu beharko da.

Ikertu egin beharko dugu.

Milaka orri pilatuko zaizkigu txostenetan.

Begi pare fina beharko dut, dena irakurri eta kontraesanak aurkitzeko.

Erroreak, ahultasunak aurkitu. Estrategia prestatzen laguntzeko.

Manuk dio zeu zarela pertsona egokia.

Zer diozu? Bat egingo duzu gurekin?

Ez dizut gezurrik esango... lan luze, latz eta konplikatua izango da.

Pentsatuko duzu, ze aukera ote daude espetxera bidaltzeko hiltzaileak...

Ba oso aukera gutxi dira, baina horien bila ez dugu etsiko.

Eta zuk?

Telebistaz jakin beharra ere, gure mutilak noiz datozen...

Izorratu nahi gaituzte. Ez digute utzi nahi hileta egiten.

Ostiaka Hondarrribian, eta orain hau.

Itxaron egin behar dugula diote.

Gorpuak entregatzeko epailearen baimena behar dute.

Eta gezurra dirudi, baina baimen hori beste kotxe batean dator.

- Pazientzia. - Ze pazientzia eta ze kristo!

- Probokazio hutsa da! - Berehala datorrela esan didate!

Geure mutilak hartzeko baimena?

Gezurra dirudi... laguntzera datozela...

Ze baimen eta ze ostia! Goazen barrura!

Ez gaitezen probokazioan erori. Hori nahi dute!

Atzera mesedez.

Abokatu jauna, denak atzera. Berehala.

Ulertuko duzu guretzat ez dela erraza...

baina epailearen aginduak dira, eta aginduak Madrildik datoz.

Ez gauzak gehiago nahastu.

Ze interpretazio murritza... Haiek bezalakoak zarete!

Ea, atzera... mesedez.

- Iñigo, begira. - Kontuz.

Ondo da. Bakarrik senideak sar daitezela.

Hau da Joxean Lasa.

Hau da Joxi Zabala.

Hau da Lasa eta hau Zabala.

Argazkiak ekarri ditut.

ze ostia ari dira? Burutik daude!

Esan gelditzeko edo salaketa sartuko diegu oraintxe bertan.

Geldi denok! Zaintzako posizioan!

Zaintzako posizioan, orain!

Agur Joxean

José María Velazquez Soriano...

Ez al zeraman horrek Mistral sare informatikoa?

Bai, errefuxiatuen eta beste susmagarri batzuen informazioa biltzen zuen.

Hemen dioenez, Galindok sartu zuen konfiantzazko taldean...

Galindok ez zion edonori baimena hain erraz ematen bileretan egoteko.

Horrela bazekiten zerbait potoloa gertatzen ari zela.

Arratsaldeon denoi. Eseri mesedez.

Entzun arreta handiz esan behar dizuedana:

Gobernuaren agindu bat jaso dugu.

ETA kolpatzeko aukeratuak izan gara.

Frantziara joan behar dugu, hemen egiten duguna han egitera.

Legez kanpo, noski.

Arauzko armarik eta uniformerik gabe.

Argi eduki babes ofizial osoa dugula.

Norbaitek aurrera jarraitu nahi ez badu, oraintxe du unea alde egiteko.

Ez nuen zuengandik gutxiago espero.

Hau gerra luze eta zail bat da. Gure estrategiak garaipena emango digu.

Espainia osoa gurekin dago, zuek zarete garaileak.

Misio historikoa da, eta badakit ondo erantzungo duzuela.

Ekintzetan parte hartzera igaro zen Velazquez.

Atentatuetan gidari izan dela aitortu du, Bayo eta Doradorekin.

A ze izen nahaspila!

Bai, baina hementxe ditugu, Joxean eta Joxiren bahitzaileak.

Panorama zaila da argitzeko. Frogak besterik ez dira falta.

Baina oraingoz apenas dugun froga baten antzik duen ezer.

Velazquezek dioen gauza bakarra da sare informatikoak fitxatuta zeuzkatela.

Bai, beste mila fitxatuta zeuzkaten bezalaxe.

Pazientzia, Fede...

Katebegi ahulenak jo eta jo hautsi arte.

Eta nor dira katebegi ahulenak, Fede?

Peoi hutsak direnak.

Honetan zerikusia dutenak eskuburdinekin ikusi nahi ditut Audientzia Nazionalean.

Ángel López Carrillo, 38 ume. Polizia Nazionala.

Deklaratzea eskatu duzu. Zuzena al da?

Bai.

1983an Julen Elgorriaga Gipuzkoako gobernadore zibilaren laguntzailea zinen.

Berarekin al zinen urriaren 15eko gauean, Lasa eta Zabala desagertu zirenean?

Bai. Egun hartan atentatu bat egun zen Oinatin, Guardia Zibilaren kontra.

Gobernadorearen txoferrak jai zuen, eta lagunduko niola esan nion.

Horregatik joan nintzen berarekin Arrasateko ospitalera.

Galindo koronela ere han zegoen.

Gobernadoreak gure autoa eskaini zion, itzulerako bidea egiteko.

Ehizan dabiltza gurekin.

Badakit. Baina ahal duguna egiten dugu.

Ez, uzten digutena egiten dugu. Gehiago egin genezake.

34 hildako dagoeneko eta oraindik urrian gaude.

Aurreko urtean 40 hildako izan ziren. Eta duela bi urte, berdin.

Jasanezina da.

Goazen, kotxean hitz egingo dugu.

Gobernadore Bat, Gobernadore Bat.

Donostiako Zentraletik deika. Txanda.

Gobernadore Bat. Entzuten dizut, Zer dugu? Txanda.

AT Bat-en abisu bat jaso dugu Jota Bat-artzen. Txanda.

- Jota Bat? Nor da? - Ni naiz. Jota Bat ni naiz.

Barkatu, komandantea. Adi, Zentrala: Jota Bat entzuten ari da. Txanda.

Jota Batek berehala deitu behar du Intxaurrondora. Txanda eta kito.

Zumarragan gelditu gaitezke.

Ongi da.

- Gabon. - Gabon.

Goazen.

Albiste onak Frantziatik, bi arrain harrapatu ditugu.

Ur handiko arrainak?

Ertainak esango nuke nik, baina bada zerbait. Honantz dakartzate.

Badakizu nora eraman zituzten, Carrillo jauna?

- Donostiako La Cumbre jauregira. - Zer jauregi da hori?

Barne Ministerioaren eraikina da, eta Gobernadore Zibilaren egungo egoitza.

Polizia Nazionalaren kuartelaren ondoan dago, Donostiako Aiete auzoan.

Garai hartan abandonatua zegoen...

Giltzak eman zizkidaten eraikina ikuskatzeko.

Argi zegoen isilean zerbait prestatzen ari zirela.

Lur jota geunden, atentatu kopuru jasanezinagatik.

Desmoralizatuak geunden.

Eta poliziaren eraginkortasunik ezagatik.

Hiru gela aukeratu behar nituen, eta seinalatuta utzi, erabiltzeko.

Gobernadoreari galdetu nion ea arrainak ote ziren.

Eta zer erantzun zizun?

Bai noski, erantzun zuen. Galindorekin La Cumbren izana zen bahituak ikusten,].

Biluztu!

Biluzik esan diat!

Nora zindoazten autoan? Oinatiko hilketa ospatzera?

Ez duzu barrerik egiten?

Dagoeneko ez duk barre egiten ala?

Gorra hago? Kentzeko arropa guztia!

Eta hi zertan ari haiz? Marikoiak garela uste duk?

Bero zagok marikoia. Niri ez egin berriz horrelakorik, akabatuko haut-eta.

Eskuak garondoan.

Hi haiz lehen autoari eman diona?

Oraintxe hasiko gaituk hirekin.

Eta hi, zergatik biluztu haiz? Jantzi hadi, ostia!

Lan bikaina egin duzue, harro nago zuokin guztiokin.

Eta hasi galdeketekin, ea badakiten zerbait Martín Barrios kapitainaz.

Zure aginduetara.

Eta hi zeren bila ari haiz? Kabroia!

Gaurkoz hemen utz itzazue. Bihar bereiz itzazue gela banatan.

Eta galdetegiarekin jarraitu.

Bai, jauna.

Joder, txikituko dituzte!

Esaiozu lasaitzeko pixka bat ero horri!

Zer nahi duk, bizitza osorako itsu edo tonto uztea?

Bayo, uztazu!

Ez baditugu horrela tratatzen, Gabonak arte egon gaitezke.

Carrillo jauna, diozuna sinesgarria da, baina zure hitza bakarrik dugu.

Baduzu probaren bat, dokumentu edo grabazioren bat?

Espero dut hau nahikoa izatea.

- Nongo giltzak dira? - La Cumbre jauregikoak.

Itzultzeko eskatu zidaten. Baina azken hamabi urteetan gorde ditut.

Panorama argitzen doa, ezta? Deklarazioak bat datoz orain artean.

Horrekin oinarria daukagu lau hauek inputatzeko.

Hala ere, ez dut argi ikusten.

Lekukotza ez-zuzenak dira denak. Lekuko zuzenik ez dago batere.

Lekuko zuzen bat behar dugu.

Eta modu bakarra dago hori lortzeko, presionatzen jarraitu...

hauetako batek pott egin eta aitortu arte.

Gehiago miatu behar dugu Intxaurrondoko estoldetan.

Oso beltzak daude gauzak estolda horretan.

Taldeko batzuk atzerrian daude jada. Postu diplomatikoetan.

Bitxia da kointzidentzia...

Beste batzuk ez dakigu non dauden. Goardia Zibilak ez du laguntzen aurkitzen.

Bat duela 8 urte suizidatu zen.

Beste bat segurtasun enpresa batean ari da lanean.

Zaude... suizidatu? nor?

Carlos José Marrero, 86an atentatua jasan zuen eta bere kidea hil zuten hartan.

Bera larri zauritu zuten.

Baja eman zioten depresio larriagatik; eta beste goardia baten arma hartuta...

bere buruari tiro egin zion. Kontaktu bat dugu. Madrilgo neskalagun bat.

Madrilen...

Bai. Hil baino egun gutxi batzuk lehenago neskarekin egon zen.

Lan txukuna, Fede.

Aizu, egun hartan esan zenuena... denak direla zerbaitetan errudun...

- Bai, hala da. Zergatik diozu? - Uste duzu frogatzeko gai izango garela?

Zinez, Fede, zuretzat tipo horiek errudunak dira, ezta?

Noski baietz. Baina uste hutsarekin ez gara urruti iritsiko.

Kondena lortzeko frogatu egin beharko da.

Ba frogatuko dugu!

Eta lortuko ez bagenu, Iñigo? Ez bagara frogatzeko gai?

Nik ez nekien ezer Lasa eta Zabalaz. Uste nuen gauzak nahasten ari zela.

Kidea hil ziotenean, tratamendu gogorra jarri zioten, depresioagaîik.

Zertan ari zara?

Argia itzalita dagoenean, ikus ditzaket, eta orain desagertu egin dira, ikusten?

- Lau urte daramatzat horrela. - Zer gertatzen zaizu, Carlos?

Ezin dut gehiago. Kontatu egin behar dut.

Baina kontatu, zer?

Hil egin genituen mutil haiek, ni ere han nengoen.

Batzuetan ez dut ulertzen zer esan nahi didazun.

Desagertu ziren haiek, Lasa eta Zabala. Zer egin genien argitara atera beharra dago.

Ezin dut horrela bizitzen jarraitu.

Mendira eraman genituen, bi autotan.

Agian dena zure asmakizuna da.

Ezin dut jasan zure jarrera errukarria gauzak kontatzen dizkizudanean.

Badakit erokeria iruditzen zaizula, baina zitalkeria hutsa izan zen.

Baina egun haiek ni ere gaiztotu ninduten... han egun nintzen.

Eta... Uste duzu egia esaten zuela?

Gaixotasun bat duen pertsona batez ari gara...

Tratamendupean...

Sinetsi izan banio, beharbada...

Entzun dut susmo handiak daudela suizidioaren inguruan.

Elgorriaga jauna, López Carrillo poliziak Lasa eta Zabalaren kasuan nahasi zaitu.

Nik prentsan irakurritakoa bakarrik dakit, eta dena gezur hutsa da.

Gezurra bada, zergatik López Carrilloren akusazioa?

Mendekuagatik. Litekeena da mindua egotea nirekin.

Harreman sentimental batean izan zuen porrota niri leporatzen dit, ziurrenik.

Donostiako urte haietako kontu bat

Ederki.. aurrez aurreko bat egingo dugu López Carrillo jaunarekin.

Barkatu, jauna.

Aurrez aurreko bat?

Inputatu gisa etorriko zara, ez lekuko gisa.

Joan zaitezke.

Espetxeratzea agindu du.

Orduan ni ere bai.

Lasai. Ez galdu burua Badakizu zer deklaratu behar duzun.

Ez ezazu gehiagorik esan.

1987an utzi zenuen Goardia Zibila arazo psikologikoengatik.

Eta pentsio batekin.

Hala ere, Estatuko Segurtasun Idazkariak hegazkin ikastaro bat ordaindu zion AEBn.

Eta tratamendu bat López Ibor klinikan. Den-dena Argote jaunaren bitartez.

- Popatik hartzera joan zaitez.. Zer?

Barka iezaiozu, jauna, hainbeste presioak osasunean eragin dio.

Behin bakarrik barkatuko dizut, entzun. Erantzun galdera honi, Bayo jauna:

Hegazkin ikastaroa tratamenduaren parte zen?

Horren gaizki dago osasun publikoa klinika garestiena finantziatu zizutela?

Jauna, garai hartan ni arduratzen nintzen konpentsazio horiez..

ohikoak ziren borroka antiterroristan aritu ziren agenteentzat.

Gure lana Euskal Herrian oso gogorra zen.

Bayo jauna, zure aldeko tratu berezia egun zela esango nuke.

Nahiko susmagarria zure gain dauden akusazioak ikusita.

Lopez Carrillo poliziak Doradorekin kokatzen zaitu La Cumbren.

Lekuko babestuak Lasa eta Zabalaren hilketa: akusatzen zaituztete.

Bahiketa eta hilketa.

Lekuko babestuak? Diru truke gezurra esateko prest daudenak

Dena asmakizun hutsa!

Bayo jauna, beste purrustada bat eta espetxera zoaz zuzenean!

- Nahasmendu bipolarra. - Zer?

Nahasmendu bipolar afektiboa, depresio, hipertimia eta hipomaniarekin.

Horixe da zure gaixotasuna, Bayo jauna?

Faborez, erantzun galderari.

Bayo, jauna, zain gaude.

Horrela amaitu zenuen zerbitzua Euskal Herrian. Oso gogorra izan zen.

Beharbada gauza desatseginak egin zenituen, larriak, legez kanpokoak..

Obediemtziagatik, agian. Elektrodoekin torturak, uretan ito...

Bayo jauna, hiltzea ere agindu zizuten?

Iparraldeko Sindromea.

Horixe du nire bezeroak, eta akusazio abokatuak badaki.

Berak defendatutako terrorista asko espetxean daude..

...haietako asko kondena Iuzeekin.

Nahi baduzu lista bat emango dizut hildako guztien izenekin.

Zurea bai eskarmentu handia terroristak edo terrorearen maisuak defendatzen.

Bezero dituzun Bayo eta Dorado jaunak kondenatuta daude torturengatilc

Edo diskoteka batean izandako liskarrak ere hor daude, pistola tiro eta guzti.

Aski da. Biengatik diot. Akusazioek galdera guztiak egin badituzte,

bukatutzat eman dezakegu auzia, eta eskaera saiora pasa gaitezke.

- Ondo? - Ez oso txarto. Baditugu aukerak.

Bayori buruzko eskaera onartzen badu epaileak, besteak ere onartu beharko ditu.

Gauzak gure alde jartzen hasi dira.

Kontraeraso baten beldur zara? Jende hori arriskutsua da.

Lasai, hortzak galdu dituzte jada, zaunka baizik ezin dezakete egin.

...eta horregatik, Felipe Bayo Leal inputatua espetxeratzea eskatzen dut.

Milesker, fiskal jauna. Akusazio partikularren txanda da.

Jaun hori, akusazioen larritasunagatik eta inputatuaren aurrekariengatik,

baldintzarik gabeko espetxeratzea eskatzen dut.

- Baina ze ostia dio honek? -lsilik!

Kontuan izan behar da bere izaera bortitza eta..

¿Anitza? -lsilik!

Ikusiko duk orain! Hator hona putakumea!

Etorri hona adorea baldin baduzu!

Atera ezazue hemendik!

Bayo jauna, ohartarazi dizut, espetxean itxarongo duzu nire erabakia.

Jauna, ikusi duzu: zer ez du egingo honek inpunitatezj okaîzen duenean.

Jauna, zin dagit ez dudala gizon horien bahiketa, tortura, ez hilketa agindu.

Eta erabat ziur nago nire mendekoak ere errugabeak direla.

Errugabeak? Gogora ekartzen dizut Frantzian jardun zutela zigorgabe

zure aginduei jarraituz. Lekukoek hala berresten dute.

Berriro diot, errugabeak eta borroka antiterroristako gizonik onenak

Eman halako hamabost eta Hegoamerika osoa konkistatuko genuke ostera.

Galindo jauna, Bayo bezalako gizon batekin kontinente osoa konkistatzeko lain duzu.

Jaunak, faborez!

Iraingarria da aditzera ematea gizon hau ez dagoela burutik ondo.

Zintzoa da. Harekin hitz egitea, eta entzutea besterik ez du behar.

Inplikazioak oinarridunak direnez, espetxea Galindo jaunarentzat.

Jauna, gizon morala eta zintzoa naiz.

Dena aberriagatik eraman dut azken muturreraino, besterik ez.

Espetxeratzen banauzu, bidegabekeria eta akatsa izango da.

Ez nator fiskalarekin.

Baldintza eta komunikazio gabeko atxiloaldia eskatzen dut inputatuaremzat.

Barkatu, hemendik ateratzeko zein da bide egokiena?

Hortik galduko zara. Hobeto hemendik joaten bazara...

...eta 400 metrotara eskubitara...

- Iñigo, zer? - Badakit 7ak direla. Hara bestea.

- Ez izorratu! 'Lekuko babestua 1964Is'

Pablo C da. Duela egun batzuk deklaratu zuen

Intxaurrondoko goardizibil bat akusatzen du.

Esan omen zion beraiek bahitu zituztela Joxean eta Joxi.

Baina gizon horrek epailearen aginduzko babespean egon beharko luke.

Koldarra. Hau zure adiskidearengatik...

Iñigo, epailearen autoa eztarritik sartu diote. Hori egin badute honekin...

zer ez digute egingo besteoi?

Zer egingo digute besteoi? Benga, kafe bat behar duzu.

Argote eta Vera ezkutatze-delituagatik inputatu. Hauen kontra ez dugu askorik.

Gainera CESID-eko sumarioan gauza beragatik daude.

Eta gainerakoak...

Bai Fede?...

Non daukazu burua?

Iñigo... Mehatxuak etengabeak dira.

Pablo C-ri jazartzen ari zaizkio, ospitalea utzi zuenetik.

Velazquez-ek heriotza mehatxuak jaso ditu. Bi bala bere buzoian duela egun batzuk.

Guztiekin berdina.

Hori guztia badakit. Eta zer?

Batzuek atzera egin dute deklarazioetan, eta beste batzuengandik ezin asko espero.

Lekukoak galtzen ari gara.

Eta badakizu zer, ez da harritzekoa ere.

Zazpi atentatu hiruhilekoan. Hori ere gure kontra doa.

Horrela laguntzen al didazu? Fede, izen bat behar dut.

Begiratu ondo paperetan.

Balio dizu honek? Pedro Migueliz, Txofo.

Txofo...

Telebistan agertu dena.

Kontrabandoan aritzen zen Bayo eta Doradorekin eta kondenatu egin dute.

Ez dauka galtzeko ezer.

Entzun.

Txofo bezalakoek ez didate balio. Ez daukate sinesgarritasunik epaileen aurrean.

- Hiltzeko mehatxuak jaso izan ditu... - Ez, ez dit balio!

Lekuko ez-zuzen gehiegi dugu.

- Bai. - Bai zer?

zuk unibertsitatean ikasi al duzu?

Hau ez etsamina bat, hau bizitza erreala da. Paperotan zerbait egon behar da.

Baina ez dut ezer aurkitzen...

Eta, lasai, badakit ze egoeratan gauden.

Barkatu Fede.

Martxa honetan ez gara epaiketara iritsiko. Lekuko zuzen bat behar dut.

Lekuko bat lortu behar dut, ahal bezala.

- Bai esan? - Aitor Aldanondo. Izenaz oroitzen zara?

Aitor Aldanondo? Bai, zergatik?

1983ko urrian afaria zerbitzatu zien Vera, Galindo eta Elgorriagari.

Mutilak bahituta zeuden bitartean hain juxtu!

bai, hitz egin nuen berarekin, baina esan zidan ez zuela ezer entzun afari horretan.

Edo beharbada ez da gogoratzen.

Iñigo, esan nizun...

Mutil hori ez da Añorgako Aldanondotarra?

Baietz uste dut... baina zer?

Hortxe daukagu, Fede, badaukagu.

Ze inporta dio non dagoen? Alferrik izango da berriz galdekatzea.

Saiatzeagatik ez dugu ezer galtzen. Deitu hotelera eta galdetu beragatik.

Ez dago deitu beharrik... Gaueko txandan egiten du lan.

10 minutu barru pasatuko naiz zu hartzera.

Kaixo, Aitor. Hau Iñigo da.

Kaixo... aurrekoan ere esan nik ez...

Gainera, ixteko ordua da.

Zein da mahaia, Aitor?

Zein mahaitan eseri ziren afari hartan?

Horko mahai ere.

Elgorriaga eskuinean... hor Vera eta Galindo hormaren kontra.

Alde guztietara begira etengabe. Erdi-irribarrez.

Ziur zaude beraiek zirela.

Noski, jende ezaguna ziren, egunkarietan asko agertzen ziren.

Eta telebistan... Galindo pertsonalki ere ezagutzen nuen.

Zer entzun zenuen, Aitor?

Ezer ere ez. Hurbiltzen nintzen bakoitzean Galindok keinua egin eta isiltzen ziren.

Ahalegintxo bat, gizona, badakit urteak igaro direla...

Agian zerbait entzun zenuen eta gero ahaztu egin zaizu.

Pittin bat kontzentraturik...

Ezetz... ez, aizu...

Iñigo...

Aitor, eseri... Mesedez.

Aitor, zu abertzalea zara ezta?

- Zer? - Abertzalea zarela, ezta?

Bai, noski.

Zure iritziz, tipo horiek dira errudunak Joxean Lasa eta Joxi Zabalaren hilketan?

Bai ala ez?

Bai.

Pentsatu, orduan, libre irten daitezkeela...

eta zuk bakarrik ebitatu dezakezula.

Pentsa, bat-batean oroitzen zarela afari hartan entzun zenuen gauzaren bat...

gauza oso larri bat.

Egin al dezakezu ahalegina eta horretaz oroitu?

Barkatu, irten beharra daukat.

Baina ze koño egin duzu hor barruan.

Gure arazoa konpontzen saiatu... hori besterik ez.

Konpondu? Epaileari gezurra esateko eskatu? Hiltzaileen maila berean!

Besterik ez nuen behar, ni haien maila berean!

Torturatzaileak dira, odol hotzeko hiltzaileak, Fede!

Eta zer gara gu gorrotoari erantzuteko gorrotoan erortzen bagara?

Haiek Estatuko terrorismoa dira, baina hemen ere jo ta sua dabiltza batzuk...

lepondoan tiro, eta bonbak jartzen.

Fede, ez dut politikaz eztabaidatu nahi.

Gure herriak hobe luke eztabaida gehaigo eta basakeria gutxiago.

Zuk ez dakizu gerra zikina ez dela bakarrik kalean bizitzen dena?

Epaitegietaraino eraman nahi dute. Nik beraien inmunitatea akabatu nahi dut.

Besterik ez, Fede.

- Egun on. - Kaixo, egun on.

Telefonoaz ari da... neuk sinatuko dizut.

Eskertzen dizuet lokal hau lortu izana elkartzeko.

Badakizue gure bulegoak itxita jarraitzen duela... dena pìlatu zaigu...

Barkatu: zergatik ez da etorri Iñigo?

Iñigo ez dago ondo. Federen heriotza...

latza izan da guztientzat.

Baina bera jota geratu da bereziki.

Barkatu, ezin du jarraitu kasuarekin.

Ni arduratzea proposatzen dizuet.

Aurrera.

Mila esker guztiei. Goazen orain bileraren mamira.

Epaileak aurki itxiko du sumarioa.

- beraz, laster izango da epaiketa, ezta? - Horixe espero dugu...

Iñigok sekulako lana egin du: epaiketa bera izatez lorpen handia da.

Zazpi akusatu, haien artean gobernuko kideak.

Baina lekuko zuzenak falta zaizkigu... Gertatua begiekin ikusi zuenik.

Akusatuek ez dute beren burua inkulpatuko.

Gainerako lekukoak ikaratuta daude, eraso eta mehatxuengatik.

Litekeena da akusazio nagusiak,

tortura, hilketak, eta banda armatuaren parte izatea,

frogatu ezinik geratzea.

Galindo eta Elgorriaga libre gera daitezke? Egin zutena egin ondoren?

Zigorrik gabe geratu. Hori da Espainiako justizia?

Inmunitatea eskaintzea estatuaren hiltzaileei?

Arriskua erreala da zigor txikiekin irtetekoa.

Ez bada ustekaberik gertatzen, baina ez zait bururatzen zer izan litekeen.

Bayo jauna, bazter utzi duzu zure abokatua, Argote jauna, eta

zure abokatu berriak dio iaz esandakoan atzera egiten duzula

- Egia da hori? Bai, jauna.

Zergatik aldatu duzu aitorpena orain?

Zergatik ez zenuen egindakoa onartu lehen aitorpenean?

Gaizki ulertutako leialtasun kontua da.

Lagunduko zidatela agindu zidaten, baina bertan behera utzi naute.

Galindok atzera erabaki du, eta Dorado eta ni utzi gaitu agerian.

Nire ordezkatuak kolaboratu nahi duenez...

berak egindako krokis hau eman nahi dizut,

La Cumbre jauregia da.

Aitortzen duzu Lasa eta Zabalaren bahiketan eta zaintzan parte hartu izana

Enrique Doradorekin, Galindo koronelaren aginduei jarraiki?

Vaquero kapitainak deitu zigun Zaintza lan bat agindu nahi zigun.

Frantzian harrapatutako bi etakide zaindu behar genituen.

Kaleko arropak jantziarazi eta berak eraman gintuen La Cumbrera.

Torturatu zenituzten?

Berriro... Zein da hori?

Zein da hori?

Ez dakit nor diren!

Putakumea!

Nor da hori? Ezagutzen duzu? Bai? Eta hori? Nor?

Ez dakit zein diren!

Putakumea!

Nahikoa duk, Bayo, arraina!

Nahikoa zer, maritxu halakoa? Adarra jo nahi zidak honek!

Begira honi, ospetsuak zarete, egunkarietan agertzen zarete.

Begira horri ere.

Zer egin zizuen gizajoak buruan tiro bat sartzeko?

Putakume horiek argazkietan zeudek ziur.

Begiratu ondo eta hobe duk izenen bat esatea.

Aizak, bazekiagu. Ezagutzen dituk! Aitortu eta Frantziara itzuliko haiz.

Hori gezurra da.

Ez hadi kaskagorra izan. Hire laguna isildu duk Dena esan ziguk.

Hik ere halaxe egingo duk, goiz edo berandu.

Berriro, zein da hori?

Tolosakoa, baina ez du ezer egin.

Hori neuk esango diat. Eta hau, zein?

Zein ostia da hau?

Zerbait esango diguk, ezta? Ez?

Ikusten? Hildakoak berpizten ditik.

Esaiguk zerbait, motel..

Esan izenak.

Gaizki pasatzea gustatzen zaik, e?

Bai... hori... bai, Txapela da.

Ez huen hain zaila, e? Hurrengoan ez ezak horrenbeste pentsatu.

Bayo, geldi! Geldi! Akabatuko duk!

Zeinen alde zaude?

Sarjentu! Sarjentu!

Ez kexatzeko!

Geldi, Bayo, akabatuko duk! Bayo, geldi! Bayo.

Bayo jauna!

Galdera bat egin dizut.

Torturatu zenituzten?

Ez.

Erabat ziur zaude? Gorpuek lesio eta zauri ugariren aztarnak zituz...

Ordezkatuak ezetz esan dizu, jauna.

- Zein da zure iloba? - 9a.

Sumarioa itxi dute, ahozko epaiketarako data eman digute.

Kostata, baina lortu duzu.

Bayoren aitortza ere hor dago.

Lekuko zuzenen bila hainbeste denbora, eta hara nor izan den...

Larriena aitortu ez badu ere, meritua zeurea eta Federana da.

Iñigo, ez nazazu bakarrik utzi honekin...

Ez dizut ulertzen.

Benetan ez duzu bulegora itzultzeko intentziorik?

Primeran konponduko zara. Beti bezala.

Eta zu futbol partiduak ikusten? Zertan ari zara?

Denbora behar dut gertatu dena barneratzeko.

Nik ere denbora behar dut.

Denbora da falta dena, ordea.

Familiak zugan itxaropena jarri zuten eta nik ez dakit zer esan haiei.

Ez dakit zer egin.

Aurpegia ematez nekatu naiz. Nire bila etorri dira, eta ez da 1. aldia izan.

Hara zertan geratu den nire ausardia.

Uste dut ez dugula neurtzen jakin non sartzen ginen.

Horretarako berandu da orain, ez duzu uste?

Ez dugu beste aukerarik izango hiltzaile hauek espetxeratzeko.

Ondo dakizu hori.

Velazquez jauna, ukatzen duzu Galindo koronelak bileran erreklutatu zintuztela

Frantzian ekintza ilegalak egiteko?

Bai.

Kideek atxilotu eta jazarri zintuzten; bi bala jaso zenituen postontzian.

Heriotza mehatxuak jaso dituzu epaiketara etorri aurretik?

Ez dut galdera horri erantzun nahi.

Inork ez zidan esan Intxaurrondoko agenteek Lasa eta Zabala hil zituztela.

Aitorpena aldatu duzu eraso larria eta heriotza mehatxuak izan dituzulako?

Ez dut erantzun nahi.

Bayok ETAri bahitutako armak eman zizkizun? Hark erabilitakoak ekintzetan?

Ez, asmatu egingo nuen. Ez nago ondo. Arazo psikikoak ditut.

Ez naiz gogoratzen.

Ezezkoa.

Ez. Inoiz ez.

Gorpu batek hortz-zorro bat zuen. Lehen autopsiak dio ez zela Espainian egina.

Kontuan izan zenuen datu hori 1995eko ondorengo ikerketan?

Bai, jauna.

Emango diguzu informazio gehiago, arren?

Desagertuak Frantzian bizi izan zirenez, familiei eskatu genizkien txostenak...

txostenak ekartzeko, odontologikoak.

Mediku forentseari deitu, faborez!

Jauna, medikua etorri arte Dorado jaunak badaki suspertze teknikak egiten.

Dorado jauna, hurbildu.

Isilik!

Utzi pasatzen! Medikua naiz!

Geldi, arraina!

Asaldura Lasa eta Zabalaren epaiketan, Jesús Garcíaren heriotza dela eta.

Poliziak bihotzekoa izan du deklaratzean.

Auzitegiak epaiketa atzeratu du. Lekukoek deklaratuko dute ondoren.

Barkamena eskatzen diet gainerako salatuei nire inputazio faltsuengatik.

Damu naiz, zinez.

Zuk aitortu zenuen Lasa eta Zabala zaindu zenituela La Cumbre jauregian,

Vaquero eta Doradorekin batera, eta Galindo koronelaren aginduz.

Atzera egiten duzu aitortutakoan?

Bai.

Familiaren onerako egin nuen.

Oso gaizki nago, botika asko hartzen ditut.

La Cumbre jauregia. Oso krokis zehatza egin zenuen. Ondo ezagutzen zenuen.

Aldizkari batean ikusi eta kopiatu nuen. López Carrilloren aitorpena ere bai.

Jendeak uste du guardia zibilak ez dugula kulturarik. Hori gezurra da!

Klasikoak zioten: "zoriontsu izateko arrazoia eta adimena erabili behar dira."

Honek ez du itxura onik, ezta?

Egia esanda, ez. Bagenekien hau gerta zitekeela, baina hala ere...

Lotsagabe horregatik, denak libre? Denak zigorrik gabe?

Gizon hori ez dago burutik sano, entzun diozue.

Epaileak erabaki beharko du, gaurko deklarazioa sinistu, ala sumariokoa.

Beste lekukoek deklarazioa berretsi beharko dute.

Bai, hala da...

Txofo geratzen zaigu, salataria.

Honek ere deklarazioa aldatzen badu...

Hoteleko zerbitzaria ere badago, ezta?

Lekukotasunekin jarraituko dugu. Gogoratu: akusazio partikularraren txanda dela.

Sar dadila lekukoa. Aitor Aldanondo.

Aitor, entzun...

Begiratu...

Suposa deezagun, Aitor, afarian entzun zera esaten entzun zeniola Rafael Verari:

Dena prest dago Alacanten. Eraman itzazue biak hara azkar.

Horretaz oroituko zara, ezta?

Bai?

Iñigo, zu ez zara ari justiziaren bila, mendekuaren bila ari zara.

Badakizu zer? agian zeurea herentziak eta dibortzioak tratatzea da.

Ez politika. Handitxo geratzen ari zaizu.

Baliteke... baina niretzat, ez du edozerk balio.

- Fede! - Banoa.

Zure baimenaz, jaun hori!

Legelari jauna?

Barkatu. Akusazio partikularrak uko egiten dio Aitor Aldanondoren testigantzari.

Sar dadila Pedro Migueliz lekukoa.

Zure baimenarekin. Protesta egiten dut lekukoak itxitura erabiltzen duelako.

Ez dago justiłîkaziorik, kontuan hartuz argazkia komunikabideetan agertu dela.

Migueliz jaunari horrela egiteko baimena eman zaio gaixotasun larri bat dela eta.

Inputatuei aurre eginez gero, krisi latza izan dezake.

Bai, jauna.

Señor Migueliz, lagunek Txofo deitzen zizuten. Dorado eta Bayo inputatuak ere?

Bai, jauna.

Oso harreman estua zenuten beraz.

Festak egiten zenituzten, negozioak zeneuzkaten.

Tabako kontrabandoa zela eta, zigorra bete zenuen Doradorekin batera.

Bai.

Eta adiskidetasunaren ondorioz, Doradok eguneroko bat eman zizun.

Lasa eta Zabala aipatzen zituena.

Ez, horri buruz ez zuen ezer esaten.

Ez zenion epaileari esan Lasa eta Zabalaren argazkiak bazeudela, biluzik eta ubelduta?

Ez, hori ez nuen ikusi.

Non dago egunerokoa, Migueliz jauna?

Nik ez dut. Ez dut haren berri.

Bertan behera utzi zaituzte, ezta?

Zer diozu?

Ustezko lagunek, Doradok eta besteek. Kale gorrian utzi zaituzte.

Ez...hori ez da horrela...ez...

Epileptikoa zara kokainarekiko adiktoa zarelako. Tratamendua behar duzu

baina garestia da. Ez duzu baliabiderik. Laguntza eskatu eta ukatu egin zizuten.

Horregatik joan zinen telebistetara... dirua lortzeko...

Hitz egin zenuen eta mehatxatu zintuzten.

Protesta egiten dut. Burutapenak dira eta lekukoaren ahotan jarri ditu ondorioak.

Defentsak arrazoi du, gogoratu galdeketa soila egin behar duzula.

Segi.

Migueliz jauna... begira iezadazu, arren.

Zuk dena galdu duzu jadanik.

Doradok egindako guztia kontatu zidan.

Zer esan zizun zehazki?

Mutikoei egindakoa, Lasa eta Zabalari.

Errepikatuko duzu auzitegiaren aurrean?

Egunen batean eskertu beharko didak.

Eskertu? Zer ba?

Parte hartzen uzteagatik, zer uste duk

Denbora pasa etorri haiz, ala? Izorra hadi! Dirutza ateratzen duzue eta guk lau sos!

Bai zera! Besterik ez genian behar garbitzen dugun kaka guztiengatik!

Gauza bat kontatuko diat nire laguna zarelako.

Laguna?

Ni ez nauk hire laguna, mandataria baizik Oso argi utzi didak beti.

Ekar ezak!

Gogoratzen Frantzian desagertu ziren ETAko bi haiek?

Baionakoak?

Lasa eta Zabala?

Geuk egin genian, Pedrito. Harrapatu eta La Cumbrera ekarri genitian.

Bahituta?

Ostiaka atera geniean nahi genuen guztia. Nahi genuen guztia.

Dorado jaunak ere esan zizun nork eman zuen agindua?

Galindok agindu zuela eta Elgorriaga gobernadoreak jauregia utzi zuela.

Dorado jaunak kontatu zizun bahituei eginikoa galdeketaren ondoren?

Bai...

Kendu arropa.

Mugi, arraioa!

Azkar, ostia!

Orain galtzak. Mugi hadi!

Isil hadi behingoz, arraioa! Mugi!!

Isiltzeko!

Marrero, tokatu zaik.

Ez, ez, ez, kapitain jauna!

Kaguen-la-puta, Marrero, agindua da. Bete edo bete!

Nik ez dut inor hilko.

Eman, arraina! Kakati halakoa!

Lasai, gazte, lasai...

Isildu zaitez,joder!

Lanera, ez gaudek txango batean!

Egin ezak zerbait. Sar ezak barruan. Zeri begira zaude?

ETAko bi putakume zituan. Ergel halakoa!

Lekukoa erretira daiteke.

Bai, bai, ulertzen dut. Zaude une bat.

Audientziako zitazioa iritsi da. Lasa eta Zabalarena.

- Bazen garaia. - Bai, epaia dugu, antza.

- Ados. Mila esker. - Familiei zeuk deituko diezu?

Bai. Lasai.

Orain eten egin behar dut. Geroago mintzatuko gara. Agur.

zigortzen ditugu zigor kodearen arabera...

Enrique Galindo bi hilketa deliturengatik. Bakoitzarengatik 28 urte eta 6 hilabete.

Eta 7 urte bi atxilotze ilegalengatik.

Elgorriaga jauna bi hilketengatik, eta izaera publikoaren astungarriekin.

Bakoitzarengatik 28 urte eta 6 hilabeteko presoaldi handi.

Angel Vaquero bi hilketa deliturengatik, bakoitzarengatik 69 urteko presoaldia.

Enrique Dorado, 67 urte, 8 hilabete eta 2 eguneko presoaldi handi.

Felipe Bayo, 67 urte, 8 hilabete eta 2 eguneko presoaldi handi.

Auzitegi Gorenak epaia berretsi zuen.

Auzitegi Konstituzionalak, berriro berretsi.

Estrasburgoko Giza Eskubideen Auzitegiak ere erruduntzat jo zituen.

Bayok eta Doradok 6 urte egin zituzten espetxean.

Galindok 4 urte.

Elgorriaga urtebetez egon zen.