Original subtitles

DEZE AFLEVERING BEVAT…

…DE HISTORISCHE BEHANDELING VAN ABORIGINALS EN STRAAT TORRES-BEWONERS…

…WAT VOOR SOMMIGEN GEVOELIG KAN LIGGEN.

EERDER…

Gazza, denk je niet dat iemand hier, een van ons…

Wat? Dat deed?

Flikker op.

Je bent zwanger.

Yvgeny, de functionarissen…

Niemand wil dit.

09 231 534 64

Met Lawley gezinsplanning.

Het spijt ons. We kunnen uw oproep niet aannemen…

Het heeft ons uit het kantoor gehaald.

Mij niet.

Ik vraag me af wat Wayne in godsnaam van plan is.

Koppig als hij is, dom als hij is. Verdacht.

Nu moet ik Bobs 'Maleisische kerel' vinden.

Hij kent iemand in het vluchtelingenkamp. Bob gaf hem ons geld.

Hij is een leugenaar. Een schurk.

Het is jouw droom, niet de mijne.

- Wat dan wel? - Ik weet het niet…

Bowie. Muziek.

- Oom Adam waarschuwde me. - Wat?

Dat je voor hen zou buigen.

Om mijn baan te behouden. Een dak boven ons hoofd.

- Dit is wat ze met ons deden. - Tijd om te gaan, vriend.

Je hebt het haar nog niet verteld?

- Luister, George. - Verdomme.

95 FM. Het beste van het Westen klonk nog nooit zo goed.

Het Noord-Amerikaanse Defensiecentrum zei dat het Skylab-ruimtestation...

op aarde zal neerstorten. Maar niemand weet waar het verdomde ding zal vallen.

SKYLAB OFFICIEEL DOELWIT

Dat zeg jij, Pete, maar...

we hebben een vrouw uit Perth aan de lijn...

die beweert te weten waar Skylab precies valt.

Tilly? Ben je aan het luisteren?

Tilly, waar gaat dit ding neerstorten?

- Perth, Mal. - Ik ben Pete. Hij is Mal.

- Laten we de juiste namen gebruiken. - Perth, Pete. In een week.

Tilly?

NASA en de mensen in Canberra...

lijken niet te weten waar Skylab zal vallen. Wat maakt jou zo slim?

Ik heb met een professor samengewerkt. We pasten lineaire regressie toe.

De resultaten geven een betrouwbaarheid van 95 procent dat het in Perth landt.

Tilly?

Skylab zal een puinveld creëren...

van 160 km breed en 1600 km lang.

Tilly, ben je niet een beetje alarmistisch?

Wat? Dat over een week je publiek nul zal zijn?

Auw. Allemaal hel en verdoemenis vanmorgen.

Nee. Gewoon…wetenschap, Mal.

- Ja, ik ben Pete. - Ik weet het.

Het blijkt dat we hier Tilly kwijt zijn…

Douche je terwijl je daar zit. Je moet naar school.

Door onze jonge wetenschapper, maar geen paniek…

Schat. Je was geweldig. Het zijn gewoon...

idioten. Arrogante, stomme mannen.

Er lopen er een paar rond.

Maak je klaar. Ik zet je af op de school.

Weet je wat? Als we geluk hebben...

kunnen we een ontbijt oppikken onderweg.

Heb je dat gehoord? Tilly, dat was te gek.

Nee. School. Nu.

- Golven. Ik. Surfen. Doei. - Nee. Niet.

Er is een surfcompetitie waar ik aan mee wil doen. Ik moet oefenen.

Ik heb het je gezegd. Je stopt met school voor de universiteit of een baan, en punt.

Weet je wat?

Waarom maak je je niet klaar?

We gaan vandaag de job-optie proberen.

Je bent bijna net zo goed als Poppy.

- Als ze haar rolschaatsen aan heeft. - Rot op

Je bent hier goed in.

Ta.

Laat niemand je iets anders wijsmaken, ja?

Weet Rocco dat je zijn dochter meeneemt naar het bal?

Ik denk niet dat Rocco veel weet over wat Poppy of Rose doen.

Ik denk niet dat hij erom geeft.

Wel als een zwarte jongen...

met zijn dochter op de dansvloer staat.

Luister, ik moet ook repeteren.

'Ik ben vereerd om gevraagd te worden op de radio om met u te praten.

Ik heb 20 jaar in Scarborough gewoond en luisterde naar de zender.

De kustvoorstad Scarborough was…'

Je hoeft dit niet te doen.

Het is oké.

Het is wat geklets over hoe ik lerares werd.

Ik hoef mijn gezicht niet eens te tonen.

Je mag meekomen.

Echt?

En willen ze weten wat je echt hebt meegemaakt.

Of wat, oma.

Je moet hen de waarheid vertellen

Laat niemand je iets anders wijsmaken, ja?

Laat het. Je kan het verleden niet veranderen.

Ja?

Maar mama denkt dat we het nooit moeten vergeten

Je had ons de waarheid over Bob kunnen vertellen.

Hij leek oké.

- Hij had zelfs… - Wat is er met de roos op mijn laken?

Wat?

Ik? Nee, nee.

Dat is raar.

Geen tempel?

Gaat het?

- Binh zal te laat op school zijn. - Waar is hij?

Maar ben jij oké?

Ik weet het niet.

Ik dacht dat we misschien deze keer met Bobs contact en al dat geld…

Dat we iets zouden bereiken.

Iemand.

Je komt te laat.

Hoe groot is Skylab?

Het is moeilijk om iets vergelijkbaars op aarde te vinden.

Maar zoals het was bij de lancering, zoals nu in de baan om de aarde...

en zoals het zal zijn als het uit de baan valt...

de atmosfeer raakt...

Je hebt het je meerdere al verteld.

Waarom houd je ons hier opgesloten?

Omdat hij zei dat ik het moest afhandelen. Slechts drie van ons weten het.

We kunnen het ons niet veroorloven dat iemand dat ziet.

Over vijf dagen zijn we weg.

Onze verhalen gaan terug naar 1973, het begin van Skylabs...

- Ja, hoe kan ik u helpen? - Yvgeny, open de deur alstublieft.

Svetlana heeft al drie repetities gemist.

- Ik wil haar graag zien. - Niet mogelijk. Ze is nog steeds ziek.

Ze slaapt nu.

Ik moet voor 75 meisjes zorgen, en ik besteed al mijn tijd aan Svetlana.

Het spijt me maar ze kan niet geholpen worden.

Miss Adelaide?

We drinken ons weer zat. Jij flirt. Ik lach.

Dat zal alles oplossen? Toch?

Zeg tegen Svetlana dat als ze vandaag de baljurkparade mist...

ze gediskwalificeerd zal worden.

Dat kan u niet doen. Ze vertegenwoordigt de Sovjet.

We kunnen en zullen het doen.

En je bent verschrikkelijk in flirten.

Wat doen we nu?

We halen Mick om te helpen.

Hij kent een kleermaker die kan helpen.

Dit te verbergen.

Wat Mick doet is dit soort verhalen verkopen. Hij mag het niet weten.

Hij weet het al.

- Je hebt het hem gezegd? Waarom? - Yvgeny, het is oké. Hij is te vertrouwen.

Laat me hem bellen.

Wat voor keuze hebben we.

Leuk je op te zien.

Update, je oudste dochter heeft zichzelf opgesloten in de badkamer...

en ik heb geen tijd om daar op te wachten...

want ik ben al laat voor mijn werk.

Trouwens, het maakt niet uit. Over een week is het allemaal voorbij.

Het leven, het universum, alles.

Blijkbaar, vraag maar aan Tilly.

- Tilly, schiet op. Je komt te laat. - Je hebt een mysterieus pakket.

Heb je een geheime aanbidder, pap?

En deze gaat met mij mee naar het werk vandaag.

- Kom op. - Pak die eikels, Mia.

TONY, GEORGE IS GISTEREN GESTORVEN. HIER IS JE ERFENIS.

Tilly.

Tilly, doe deze deur open.

Wat doe je?

Wat denk je?

- Dit is de veiligste plek in het huis. - Tilly.

Muren en leidingen.

- Schat. - Het is waar.

Toen de cycloon Tracey Darwin trof, was het hier… waar mensen overleefden.

Tilly, je moet naar school.

Niemand neemt dit serieus.

We moeten ons klaarmaken. We krijgen maar een paar uur waarschuwing.

Luister nu even. Jongedame…

We vermoorden elkaar hierbinnen voordat Skylab ons te pakken krijgt.

Kom mee.

Ik heb een idee.

Kom op.

Langs hier. Blijf niet achter.

Dit...

is onze beschutting.

- Wat? Denk je dat hij ons doorheeft. - Nee, hij is niet slim genoeg.

Tadaa.

Je beseft dat je daar drie jaar dwangarbeid voor kan krijgen.

Weet je zeker dat je dit wil doen?

Nee.

Maar ik wil evenmin nog een ronde ontslagen.

Dus we moeten hier uitzoeken wat hij van plan is.

Uitzoeken waarom hij ons tegenhoudt om dit op te lossen.

Ik ben er zo klaar mee om de Engel des Doods te zijn.

Meisjes.

Kijk.

Doe het.

Een oude snelheidsboete.

Een waarschuwing van de belastingdienst.

Een dreigbrief van een ex-vriendin.

Doet Wayne zaken in het buitenland?

Wayne? Hij denkt dat Sydney een vreemd land is.

Japan? Misschien? Hij heeft het er nooit over gehad.

Dit lijkt op een contract.

Ken jij Japanse tolken?

Bedankt hiervoor, pap.

We doen wat we moeten doen. Om veilig te blijven.

Waar heb je dit geleerd?

Hier en daar.

Toen je in het leger zat?

Maakt het uit?

Denk je dat dit diep genoeg is?

Pap? Pap?

Nee. Blijf graven.

Ik zeg het je. Sandy zal Svetlana klaar hebben voor vanavond.

- Ja. Maar kan ze een geheim bewaren? - Ja, je kan haar vertrouwen.

Je zei dat ze Vietnamees is?

Het zuiden?

Anticommunist?

Ik was daar twee jaar. Het kon me niet schelen wat ze waren...

zolang ze maar niet anti-mij waren.

Dit, kan niet fout gaan.

Hoe zal het thuis zijn voor Svetlana, als een alleenstaande moeder?

Wat kan het jou schelen?

De Staat hielp mij met mijn jongen. Voor Svetlana en d'r baby is 't hetzelfde.

Maak je geen zorgen.

We verstoppen je baby.

Ben je hier al een paar jaar?

In Australië.

En Vietnam, ben je gewoon...

vertrokken.

We betaalden iemand alles wat we hadden om in een boot geperst te worden.

Ja. We vertrokken.

Mensen hier. Ze hebben geen idee hoe het is in onze landen.

Hoe zouden ze?

Ze zijn vrij.

Mijn vriend, je loempia's zijn geweldig. De beste.

Maar onze Maleisische roti?

Nou.

En onze rijst...

smaakt beter de dag nadien.

We zouden nooit kunnen tippen aan jouw rijst.

Weet je wie jouw roti echt lekker zou vinden?

Jouw zoon. Ik weet het.

Er is geen nieuws. Er is niets.

Bob gaf je ons geld om te vinden.

Bob is er niet meer.

Proef de roti, alsjeblieft. Niet veel gasten krijgen de eigenaar aan het koken.

Had je geen restaurant in Vietnam?

Die handen van jou zijn meer geschikt voor een krijtbord? Een bureau?

Professor-ingenieur. Hanoi.

En nu verkoop je 'knoedels' aan de Australiërs.

Sorry, vriend. Geen belediging. Gewoon een feit.

Ik was een journalist in Maleisië.

Niet de beste loopbaan daar.

Maar meer beloven dan je kan waarmaken is hier een goede handel?

En zo staan we hier dan.

Verschillende werelden. Verschillende levens.

- Alles verandert. - Maar mijn zoon is nog steeds vermist.

En dat kan veranderen. Bob gaf je een kans.

- Die kregen we voor vijfduizend dollar. - En deze roti voor jou.

Maar geen garanties.

We hebben alles gedaan wat we konden.

Jouw geld is niet in mijn zak verdwenen. Dat is voor anderen.

En nu wachten we.

Vandaag wordt Van vermist.

Morgen, wie weet?

Maar jij...

moet voor je leven zorgen.

Zorg voor je familie.

Kwel jezelf niet.

En kom hier niet meer, mijn vriend.

Judy?

Hiroshi. Judy.

De beste barman in Perth, ontmoet de beste general manager.

Bedankt voor uw komst.

Saké?

Sambuca.

Ik neem aan dat je hier niet bent voor Frans raketbrandstof.

Ik doe mijn best om haar te leren over echte drankjes.

Waar is het?

Het is een contract.

Een contract voor wat?

Verkoopcontract.

Verkoop van wat?

Lijkt wel een bedrijf.

Hoe kan hij zich een bedrijf veroorloven?

Doull Stroomvoorzieningen blijft nauwelijks overeind.

Het is Doull Stroomvoorzieningen dat wordt verkocht.

Misschien heb ik dat drankje toch nodig.

Kom je uit het noorden of het zuiden?

Het noorden.

Maar we moesten naar het zuiden vluchten en toen moesten we ook daar weg.

Aan niemand zeggen.

Hoi.

Hoe heet ze?

- Anna. - Anna.

- Waar heb je die kinderwagen vandaan? - Boans. Derde verdieping.

Als het zover is, ga ik naar Boans op de derde verdieping.

Je zal terug in de USSR zijn.

Nee, nee.

Ik zal in Boans zijn, op de derde verdieping.

Je gaat me helpen overlopen.

Deze ochtend.

De make-up.

Echt? Nu?

Het zal deel uitmaken van mijn muziek.

Mijn optreden. Alle artiesten doen het nu.

Je muziek? Optreden?

Pap.

Het is de bedoeling dat je hard studeert. Denk eraan.

Maar ik werk hard om…een muzikant te zijn.

Zoals Bowie.

Ambities zijn belangrijk, zoon.

Maar herinner je wat Mick Jagger zegt:

'Je kan niet altijd krijgen wat je wil.'

We willen gewoon dat je gelukkig en gezond bent.

Veilig, zeker. Dat is alles.

Een goede baan, een loopbaan, geneeskunde, geeft je dat.

Ik wil dit niet voor jou.

En ik wil dat mijn enige zoon voor zijn ouders kan zorgen...

als ze oud zijn.

Van leeft.

Ik hoorde mama.

- Ik ben niet de enige, pap. - Nee, Binh...

dat ben je wel.

Maddy, dit duurt niet lang. Je bent om acht uur klaar.

- Alsjeblieft. - Ik heb een paar geheugenkaarten gemaakt.

Praat over je opleiding, basisschool tot middelbare school.

Toegang tot de lerarenopleiding, je studies daar.

Van wie je steun kreeg.

Oké, zorg gewoon...

dat je lacht terwijl je spreekt, dat helpt met de toon.

En hou het kort en leuk. Met de nadruk op 'leuk'.

Geef dus geen ontruimingsbevel uit. Begrepen.

Scotty.

- Gavin. Ja. - Hoe gaat het?

- Je ziet er goed uit. Mooi pak. - Bedankt.

Jij bent vast Eileen.

Ik hoop dat je net zo leuk bent als die Mr Bertrude die net kwam.

Hij was…hij was een giller. Goed. Ga zitten, alsjeblieft.

Goed.

- Ja? - Geen angst.

- Thuis van de wederhelft... - Oké.

- ...en J.R., Dallas is vanavond. - Goed, Pete.

Geniet van J.R. en tot morgen, Perth.

95 FM. Het beste van het Westen klonk nog nooit zo goed.

Zet de radio harder. Eileen is nu.

Vanavond, als onderdeel van de 150e viering...

verwelkomen we een andere lokale onderwijsheldin.

Ze is een van ons. Ze is ook een gekwalificeerde Aboriginal-lerares.

Verwelkom Eileen Wilberforce.

Ta.

Bedankt, Gavin.

Scott Williamson vertelt me dat je een bewijs bent...

van hoe ver Aboriginals geraakt zijn in de laatste 150 jaar.

Vertel me, Eileen. Hoeveel van die jaren heb je Scarborough je thuis genoemd?

Ik woon nu al 20 jaar in Scarborough.

Je bent praktisch een van ons.

Dus?

Ik kreeg onlangs te horen dat ik...

mijn verleden nooit mag vergeten.

Dat is ook niet zo. Ik heb er alleen niet over gesproken.

Het leek gemakkelijker.

Maar ik leer dat zwijgen...

niemand helpt.

Ik wilde niet suggereren.

Ook al heb ik in Scarborough gewoond voor meer dan 20 jaar…

Ik ben een Binjareb Noongar-vrouw.

Ik ben geboren in een klein stadje, ten zuiden van hier.

Je hebt misschien gehoord van de plaats via je geschiedenisboeken...

de 'Slag bij Pinjarra' in 1834.

Laat me u iets zeggen.

Het was geen slag. Het was een bloedbad.

Dat…dat is een grote uitspraak.

Stirling en zijn bende vrolijke mannen doodden ongeveer 80 Aboriginals.

Vrouwen en kinderen.

En raad eens?

Slechts een van Stirlings mannen stierf.

De zussen van mijn overgrootvader, ze waren toen nog kinderen...

werden ook vermoord.

Het spijt me. Dat had ik nooit gehoord.

Tja…

Door de generaties heen is er niet veel vooruitgang geboekt voor ons allemaal.

Eileen, kijk naar jezelf. Je bent een lerares.

Ja.

Maar ik ben slechts een van de weinigen in deze staat.

En dat is niet goed genoeg, toch, Mr Simmonds?

Wil je nu mijn verhaal horen of niet?

Alsjeblieft.

Kijk Gavin…

Door de generaties heen is er niet veel vooruitgang geboekt voor ons allemaal.

Toen ik een kind was...

bedekte mijn moeder mij en mijn zus in zwarte as...

steeds als de overheid een razzia deed voor kinderen met een blanke huid...

om te beschaven en te onderwerpen.

Ze konden ons alles aandoen.

We waren geen burgers.

In hun ogen, volgens hun wetten, waren we slechts flora en fauna.

Maar dat hield mijn vader niet tegen om te vechten voor zijn land.

In de Eerste Wereldoorlog, was hij gelijkwaardig op het slagveld.

Maar thuis, kon hij niet eens naar de kroeg met zijn maten.

Het was pas 12 jaar geleden dat we het burgerschap kregen.

En helaas was dat te laat voor mijn vader.

En dit soort behandeling gebeurde in heel Australië.

Toen ik een jonge bruid was...

woonde ik op het land van mijn man.

Prachtig woestijnland in Zuid-Australië.

Totdat we werden weggejaagd naar de Yalata Missie...

dat een paar 100 km verderop lag...

om plaats te maken voor de Britse en de Australische regeringen...

om hun kernproeven te doen.

Je kent de plek misschien...

Maar dan, misschien omdat het allemaal stiekem, allemaal topgeheim was...

begon de regering te ontkennen dat het ooit was gebeurd.

Maar die tests gingen voor meer dan tien jaar door.

Mijn mans mensen waren nog steeds op het platteland...

zonder te weten wat er aan de hand was.

In 1954 ging mijn man naar hen op zoek…

- Tony. - …om ze in veiligheid te brengen.

En ik wachtte...

en ik wachtte op zijn thuiskomst.

Hij is nooit thuisgekomen.

Net als andere Anangu-mensen, stierf hij door die bommen.

Ik kon daar niet zijn zonder hem. Het was te moeilijk, dus…

Ik kwam terug naar mijn land...

met mijn achtjarige dochter en mijn ongeboren zoon.

En ik stroopte mijn mouwen op en ging gewoon verder.

En ik hield het verleden in het verleden.

Ik heb mijn leven heropgebouwd.

Voor mij. Voor hen.

Ja, het was hard werken maar ik werd lerares.

Maar...

mijn zwijgen heeft me gekost.

Mijn dochter. Ik kan zien dat ze boos op me is.

Ze heeft haar hele leven geprobeerd om mijn stilte te doorbreken.

En mijn zoon, hij heeft in meer dan een jaar niet met me gesproken.

Hij is nu bij zijn vaders mensen, in Maralinga...

waar hij probeert iets te maken van de woestenij die daar is achtergelaten.

En ik besef nu dat...

het oké is om te leven en mijn waarheid te spreken.

Voor sommige dingen is het te laat...

maar op dit moment voel ik…

Ik voel moorditj…

Opgelucht door het eindelijk leven te geven.

Dus, ja.

Ik laat u beslissen of u denkt dat mijn verhaal een goed voorbeeld is...

van hoe ver Aboriginals zijn geraakt in de laatste 150 jaar?

Eileen Wilberforce...

heel erg bedankt.

Kom je?

Wat doe je daarmee?

Kijk naar dat handschrift.

Gazza was degene die het gooide.

Wat?

Doe niet zo stom. Dat zou hij nooit doen.

Maar hij deed het.

Ik begrijp het niet. Waarom?

Hij is als familie voor jou.

Voor ons.

Wat gaan we er trouwens aan doen?

Niet wij...

jij.

Dit is jouw strijd. Al een tijdje.

Je hebt me niet nodig voor jouw gevechten. Ik kan er niet tegen vechten zoals jij.

Jij bent briljant.

Wat een eikel.

Eileen was…

Ik weet het. Ze sprak zo goed. Ik had geen idee.

Ik was daar.

In een loopgraaf.

Op vijf km van die A-bommen.

Wachtend op de flits.

Maralinga?

Ik was maar een kind.

Ik stond in mijn eigen pis.

Mijn eigen angst.

Je kon…je kon je eigen botten zien.

Je eigen skelet door de duisternis.

Waarom heb je het me niet verteld?

Ik heb dat voor jaren proberen te vergeten.

Verdomde tientallen jaren.

Maar ik kan het niet.

Wat er met ons is gebeurd.

Wat er met de Aboriginals is gebeurd.

Met Eileens familie.

Ik denk dat je je strijd hebt gevonden.

DE PRODUCENTEN ERKENNEN EN BETUIGEN RESPECT...

…AAN ABORIGINALS EN STRAAT TORRES-BEWONERS...

…ALS EIGENAREN VAN HET LAND EN DE ZEE WAAR DIT PROGRAMMA WERD GEMAAKT…

…EN BETUIGEN DIT RESPECT AAN HUN OUDEREN

Ondertiteld door: Mateo Díaz Gavier