Original subtitles

Het voelt vreemd om hier met mijn vader in de woestijn van Judea te zijn...

...die zijn eigen vader in 1917 overstak, tijdens de Eerste Wereldoorlog...

...toen hij de jongste onderofficier in het Duitse leger was.

Dertig jaar later, toen hij bijna zijn dood naderde, schreef hij:

'Het leven en de dood van de Joden is een raadsel dat ik niet kon oplossen.'

Tegen die tijd had hij meer mensen gedood dan enig ander mens in de geschiedenis.

Oświęcim, polen

Ik herinner het me groter.

Mijn geboortedatum, het huis lijkt te zijn gebouwd in 1937.

Hier beneden...

Dit was jouw koninkrijkje als kind.

Dit was onze zitkamer.

Hier stonden een paar leren banken...

...bruine fauteuils.

Het was altijd speciaal als we in de zitkamer waren.

Kerstmis, verjaardagen...

...als de familie bij elkaar was.

Mijn vader was niet in uniform...

...hij droeg een wit overhemd met een vlinderdas...

...en rookte zijn sigaar.

Dit heb ik van oma gekregen.

Kijk.

Dat was na de geboorte van mijn jongste zusje.

Tachtig jaar later.

Mijn vader was Rudolf Höss...

...commandant van Auschwitz.

Mijn familie verhuisde naar Auschwitz.

Toen ik drie of vier jaar oud was.

We woonden in de directe omgeving van zijn werkplek.

Als kinderen dachten we dat dit een gevangenis was...

...en dat hij de baas was.

Achter de muur werden meer dan een miljoen mensen vermoord.

Voornamelijk joden.

Gruwelijk en sensationeel...

...was de uitspraak van de voormalige commandant...

...van het concentratiekamp Auschwitz, Rudolf Höss.

Rudolf höss, neurenbergprocessen, 1946

In de zomer van 1941...

...werd ik naar Berlijn geroepen om orders te ontvangen...

...en dat persoonlijk van Reichsführer SS Himmler.

Hij zei tegen me: 'De Führer heeft het bevel gegeven...

...voor de "Eindoplossing voor het Joodse vraagstuk."

Wij, de SS, moeten dit bevel uitvoeren.

Als het nu niet wordt uitgevoerd...

...op dit specifieke moment...

...dan zullen de Joden later het Duitse volk vernietigen.'

Oké.

Kijk.

Mijn bommenwerper.

Wie maakte het? Waar komt het vandaan?

Dit koop je niet in een speelgoedwinkel.

Nee.

Een van de gevangenen bouwde het met zijn troepen.

Hebben ze het voor jou gebouwd? - Ja.

Voor mijn verjaardag.

Joodse gevangenen? - Ik weet niet of het Joden waren.

Het waren waarschijnlijk geen Joden maar Polen.

Ik had echt een mooie en idyllische jeugd in Auschwitz.

Mijn zus Püppi en ik waren altijd samen.

We peddelden op de rivier met mijn vader...

...of speelden met de honden in de tuin.

Dit was de weg naar onze slaapkamers.

Hier konden we naar buiten kijken.

Er was een groot grasveld...

...en aan het einde was het crematorium.

Kon je het crematorium vanaf hier zien? - Ja.

Toen waren er nog geen bomen.

Als kind ben ik er nooit achter gekomen wat daar echt aan de hand was.

Nee, niets.

Op het vliegveld van Warschau arriveert een vliegtuig...

...met voormalige hoge Nazi-functionarissen...

...die tijdens de Duitse bezetting belangrijke posten in Polen bekleedden.

Ze worden beschuldigd van talloze misdaden tegen de menselijkheid.

Beckmann, voormalig baas van de Gestapo in Krakau.

Daume, gemachtigd vertegenwoordiger van de Duitse regering in Polen.

Höss, de commandant van het concentratiekamp Auschwitz.

Dit is de man die de ongekende bekentenis deed...

...dat hij achter de gewelddadige dood stond...

...van miljoenen mensen.

De rechtbank in Warschau zal beslissen over de schuld van elke man.

Zijn proces afwachtend, schreef rudolf höss zijn autobiografie.

Ik ben geen schrijver.

Schrijven was nooit mijn sterkste kant.

Ik heb alles opgenomen zoals ik het me herinner.

Mijn leven is kleurrijk en gevarieerd geweest.

Palestina, eerste wereldoorlog

Mijn lot heeft me door alle hoogte- en dieptepunten van het leven geleid.

Ik had twee leidende sterren sinds ik als man terugkwam...

...uit de oorlog waaraan ik als schooljongen meedeed.

Mijn vaderland en mijn familie.

Mijn vader heeft ons nooit iets verteld over zijn werk.

Helemaal niets.

Ik denk dat hij papierwerk deed, dingen gedaan kreeg...

...en meer niet.

Ik denk niet dat hij...

...er persoonlijk mee te maken had. Ik kan het me niet voorstellen.

Met massamoord? - Ja.

Ik werd commandant van een nieuw kamp, Auschwitz.

Ik had niet verwacht zo snel gepromoveerd te worden tot commandant.

En het was geen gemakkelijke taak.

Höss maakte het grootste concentratiekamp.

Een beperkt gebied van 40 vierkante meter...

...dat 'de belangenzone' werd genoemd.

Uit het niets en zonder middelen...

...moest ik zo snel mogelijk iets enorms bouwen.

Russische krijgsgevangenen waren bedoeld om het kamp te bouwen.

Ze arriveerden in een totaal vervallen staat.

We gaven ze voortdurend extra rantsoenen, maar zonder succes.

Ze stierven als vliegen.

Gevallen van kannibalisme waren niet ongewoon.

Van meer dan 10.000 Russische krijgsgevangenen...

...die de belangrijkste arbeidskrachten moesten zijn...

...waren er tegen de zomer van 1942 nog maar een paar honderd in leven.

Himmler bezocht Auschwitz en bekeek alles grondig.

We reden door de hele Belangenzone.

Ik wees hem voortdurend op de tekorten. Ook hij zag ze.

Hij schreeuwde tegen me toen ik het had over de afschuwelijke omstandigheden.

'Ik wil niets meer horen over moeilijkheden.

Voor een SS-leider zijn er geen moeilijkheden.

Het is zijn taak ze op te lossen.'

De enormiteit...

...van wat hij deed, wat hij bedacht.

Jarenlang plannen, waardoor dit concentratiekamp...

...de meest efficiënte uitroeiingsmachine werd die ooit heeft bestaan, toch?

Ik bedoel, dit is zijn plan. Auschwitz was een soort geesteskind van hem.

Drie kilometer van het huis van höss...

Auschwitz-birkenau.

Er konden 10.000 mensen per dag sterven en worden verbrand.

Auschwitz werd een Jodenkamp.

Een verzamelkamp voor Joden in een ongekende omvang.

Voor de Joden van Auschwitz was er geen hoop meer.

Ze wisten dat ze zonder uitzondering ter dood veroordeeld waren.

Commandant van auschwitz de autobiografie van rudolf hoess

Zyklon B werd constant gebruikt voor ongediertebestrijding in Auschwitz.

We besloten om dit gas te gebruiken voor de massale uitroeiing.

'Ik heb zelf een moord gezien, beschermd door een gasmasker.

De deur werd gesloten en het gas ging door de openingen naar binnen.

Sommigen schreeuwden: "Gas." En een machtig geschreeuw...

...geschreeuw en geduw naar beide deuren was het gevolg.

Maar ze weerstonden de druk.

Ze werden pas na een paar uur geopend als de kamer werd gelucht.

Hoelang deze moord duurde, weet ik niet zeker...

...maar je kon nog lange tijd een zoemend geluid horen.

Toen zag ik voor het eerst gaslijken op een hoop liggen.

Ik heb niet nagedacht over het doden zelf.

Het was bevolen en ik moest het uitvoeren.

Toen ik voor het eerst de memoires van mijn opa las...

...viel me op dat hij een soort klinische waarnemer was...

...die naar zichzelf keek, naar wat hij aan het doen was.

Hij was klinisch, als een wetenschapper die naar een levenloos experiment kijkt.

En dat liet me een soort kilte van zijn ziel zien.

Zuid-duitsland

Er werd in mijn familie niet veel gepraat over Auschwitz.

Mijn vader was er altijd vrij stil over.

Dat is gewoon de stille generatie, toch?

Ze praten niet echt niet zo veel over dingen, en...

...hij is nu ook geen grote prater, dus het is moeilijk.

Opa, wat deed u toen u een kind was?

Ik wil dit al heel lang vragen.

Heeft iemand in onze familie een instrument bespeeld?

Ik kreeg ooit een recorder...

...maar dat was niets voor mij.

Ik blokkeerde de gaten en stopte er erwten in...

...en gebruikte het als erwtenschieter.

Ja.

We hebben een hoop onzin uitgehaald.

We hadden alles, een zwembad.

Ik bedoel, het maakt me bang als je eraan denkt dat...

...dit vreugdevolle gezinsleven doorgaat met...

...mooie cadeaus en vreugde, plezier...

...speelgoed hebben en genieten. En dan een paar honderd meter verder...

...achter de muren...

...met prikkeldraad, zouden er mensen vermoord worden.

Dat is gewoon verbijsterend als je erover nadenkt.

Wist je wat er achter de muren gebeurde?

Nee, dat wisten we niet.

Eén keer zag ik dat iemand werd doodgeschoten bij het hek...

...hij wilde ontsnappen...

...en mijn broers en zussen en ik hebben hier een tijdje over gepraat.

Maar verder waren we ons nergens van bewust.

Geen rook.

Ik kan me nog goed herinneren als kind...

...dat als iets een penetrante geur had of brandde...

...je je ervan bewust was.

Rook en asvlokken...

Nee, geen asregens of rookwolken.

Die waren er niet.

Kan het zo zijn dat je...

...aan het onderdrukken was waar je je bewust van was?

Als er iets niet goed was geweest en was er rook geweest...

...dan had ik het gezien, het geweten...

...en dan had ik vragen gesteld, want...

...het kwam niet bij me op dat ze mensen aan het verbranden waren.

Voor mij is het best moeilijk om voor te stellen...

...dat ze echt niets hebben geroken, gehoord of gezien.

Ik denk dat mijn vader waarschijnlijk onbewust...

...sommige ervaringen die hij heeft gehad onderdrukt.

Hij stopt het in diepe lagen van zijn geweten...

...waar hij het echt niet meer weet.

Alsof hij zichzelf en zijn geest beschermt.

Dit is Anita Lasker, een Duitse Jodin.

In Auschwitz werden gezonde, levende mensen levend in het vuur gegooid.

De anderen werden vergast.

Mijn barak stond ongeveer 20 meter van een van de vijf schoorstenen.

Ik heb het allemaal met eigen ogen gezien.

De hele tijd was er begeleidende muziek. Ik zat zelf in het orkest.

Londen, verenigd koninkrijk

In Auschwitz werd je op de meest geraffineerde manier vermoord.

Mensen worden vergast in een gaskamer.

De plaats hangt vol zwarte rook, vreselijke stank. De hel.

'De hel op aarde' is Auschwitz.

Toen ik in Auschwitz aankwam...

...bleek er een band te zijn...

...die een cellist nodig had. Ze hadden geen cellist.

Dus mijn aankomst leek een grote gebeurtenis.

Ik werd de enige cellist in het kamporkest...

...wat een zeer gelukkige positie was om te hebben.

Het heeft zeker mijn leven gered.

Mijn moeder overleefde de moord op haar ouders...

...was getuige van de moord van miljoenen anderen, werd uitgehongerd.

Elke denkbare horror.

We hadden de taak om marsen te spelen voor de duizenden...

...mensen die in de fabrieken werkten die Auschwitz omringden.

Omdat de Duitsers van mooi en netjes hielden...

...moesten we marsen spelen, zodat de werkende mensen op de muziek...

...naar buiten konden lopen.

Maar dit was ook bedoeld als een soort entertainment voor de bewakers.

Het was een saaie plek voor soldaten om bewaker te zijn in Auschwitz.

Dat waren tijden lang voor de televisie of entertainment.

Na de oorlog ontdekte ik dat er in elk kamp orkesten waren.

En de kampcommandant van Birkenau, waar ik was, dacht plotseling:

zij hebben allemaal muziek, ik wil ook muziek.

We speelden, hopelijk leven we de volgende dag nog.

Zo was het, weet je?

Mam, ik keek net naar je cellokoffer.

Het is zo'n...

...monument, nietwaar?

Ja. - Een symbool voor je leven als cellist.

Weet ik.

Anita lasker-wallfisch, celliste engels kamerorkest

De manier waarop mijn moeder een soort manier vond...

...om in de wereld te zijn na de Holocaust was door niet te spreken.

Ze was in een soort stilte verzonken.

Ik had maar één gedachte toen ik hier kwam.

Om mijn verloren leven en jeugd in te halen.

Toen ik in Engeland aankwam, stelde niemand vragen over Auschwitz.

Dus besloten we: 'Wat is hier het nut van?'

Dus spraken we er niet over. Het duurde bijna 50 jaar.

En toen zeiden mijn kinderen tegen me:

'Mam, je hebt ons eigenlijk nooit iets verteld.'

Als kind was ik me er erg van bewust dat er verboden gebieden waren.

Alles wat Duits was, was slecht.

Dus, je nestelt je in het ongewisse van het niet weten...

...geen feiten kennen, maar een gevoel van weten...

...dat er echt iets vreselijks is in het achterland.

Ik weet nu, als psychotherapeut, dat de overlevenden van de Holocaust...

...zoals ik, een traumatisering kunnen erven...

...die als het ware in de psyche zit...

...en geen gestalte, geen vorm, geen woorden heeft, omdat woorden...

Het heeft geen context gekregen.

En ik voelde dit al toen ik een klein kind was.

Maar niemand in die tijd begreep de impact van de Holocaust...

...op de tweede generatie.

En dit was mijn kamer.

Het was mijn eerste eigen kamer...

...maar het was geen gelukkige plek.

Als ik naar de foto's van mezelf kijk, waarschijnlijk jonger dan twee jaar...

...word ik overweldigd door verdriet.

Dit zijn kiekjes van een kind in diepe wanhoop.

Een kind dat niet schattig mollig is...

...maar misvormd is.

Mijn strijd door het leven wordt in deze vroege foto's gesymboliseerd.

Mijn moeder was er niet.

Het zijn beelden van een onvermogen...

...om voor me te zorgen op de manier die ik nodig had.

En dat was, zeker voor mij...

...een gevolg van mijn moeders ervaringen in de Holocaust.

Ik ben de verkeerde moeder voor mijn dochter.

Ik ben erg simpel.

Getraumatiseerd. Vergeet het. Ga verder met je leven.

Als je de ongelooflijke horror hebt meegemaakt...

...die ik heb meegemaakt, is het heel moeilijk om...

...mee te voelen of je in te leven.

Je weet dat ik niets nodig heb.

Ik snap nooit waarom je alles nodig had.

Ik vind het helemaal niks.

En dat vind ik nog steeds.

Wat ik nodig had, was er gewoon niet.

Ik denk dat je je moeder thuis nodig had.

Juist.

Dat dacht ik. - Ja.

Je moeder was er niet omdat we brood op tafel moesten brengen.

Ja. - Maar hoe kan een kind dat begrijpen?

Ja. Natuurlijk. - Ja.

Ik denk dat jij denkt dat jij en ik heel verschillend zijn.

Denk je dat er overeenkomsten zijn?

Ik zou ver moeten zoeken.

Ik zou ver moeten zoeken. - Echt?

Het is echt interessant, nietwaar, dat mijn hele leven waarvan...

...stukken over het gevoel van er niet bij te horen gingen...

...in de Britse samenleving of...

...er gewoon niet bij horen...

...en dat alles altijd een grote strijd is.

Maar ik had geluk...

...omdat ik een zeer vervuld leven had in Engeland...

...wat jou niet lukte.

Voor jou was dit een toevluchtsoord. - Ja.

Men moet zich ook realiseren, terugkijkend, hoe het in Duitsland was.

Veel werkloosheid, en dan verschijnt die lieve meneer Hitler.

Plotseling zijn we weer iemand.

Dus ja, het nationaalsocialisme werd een groot succes.

Ik beschouwde het nationaalsocialistische wereldbeeld...

...als het enige juiste voor het Duitse volk.

Antisemitisme is niets nieuws.

Het heeft altijd overal ter wereld bestaan.

Het wordt duidelijker wanneer de Joden zichzelf te veel naar voren duwen...

...in hun zoektocht naar macht.

Ik wil graag benadrukken dat ik persoonlijk nooit Joden heb gehaat...

...maar ik beschouwde hen als de vijand van ons volk.

Mag ik je iets vragen?

Dit boek bestaat al vele jaren.

Waarom heb je dit nooit gelezen?

Ik realiseer me nu pas dat er een boek van hem is.

Ik wist er niet van.

Niemand heeft me dat verteld.

Ik weet dat we een Duits exemplaar van het boek thuis hadden.

Dat had je.

Misschien heb je het niet gelezen, maar het boek, Commandant van Auschwitz...

...lag jarenlang bij ons thuis.

Ik las het daar voor het eerst in het Duits.

Het was van oma.

Mama heeft me nooit verteld dat er een biografie was...

...maar als het er was geweest, had ik het geweten...

...en zou ik het gelezen hebben, dat kan niet kloppen.

Geen idee.

Waarom heb je de confrontatie met je familieverleden vermeden?

Nou, de Holocaust is zo'n verschrikkelijke zaak...

Ik wilde gewoon niet meer...

...mezelf ermee belasten.

Noord-duitsland

Commandant van auschwitz

'De gevangenen van het Sonderkommando zorgden ervoor...

...dat het proces van uitkleden snel verliep...

...en dus hadden de slachtoffers niet veel tijd om na te denken.'

Op een dag gingen twee kleine kinderen zo op in hun spel...

...dat ze niet wilden dat hun moeder hen daarvan zou afhouden.

Geselecteerd voor vergassing

Zelfs de Joden van het Sonderkommando wilden de kinderen niet meenemen.

Ik zal nooit de uitdrukking in de ogen van de moeder vergeten...

...smekend om genade omdat ze zeker wist wat er gebeurde.

Wachtend om de gaskamer in te gaan

Degenen in de gaskamer werden al onrustig.

Ik moest iets doen. Iedereen keek naar me.

Ik gaf de onderofficier een knikje...

...en hij nam de kinderen, die een hevige strijd leverden...

...in zijn armen en stopte ze in de gaskamer met de moeder...

...wiens geschreeuw hartverscheurend was.

Ik zag ook een vrouw die haar kinderen uit de gaskamer probeerde te duwen...

...terwijl de deur werd gesloten.

Huilend riep ze uit: 'Laat tenminste mijn dierbare kinderen leven.'

Toen ik vrouwen met kinderen de gaskamers in zag lopen...

...moest ik vaak aan mijn eigen familie denken.

Toen ik las dat hij daar was...

...en toekeek hoe kinderen en vrouwen de gaskamer in werden geleid...

...en aan ons dacht, aan zijn kinderen en zijn vrouw...

Ik wou dat ik het niet had gelezen.

Het is verschrikkelijk.

Ik geloofde het niet echt.

Maar...

...dit waren zijn woorden, dus het moet wel waar zijn.

Londen, verenigd koninkrijk

Ik kom uit een volledig geassimileerde Duits-Joodse familie.

Mijn vader was soldaat in de Eerste Wereldoorlog...

...met het IJzeren Kruis en al die... Ja, we waren Duitsers...

...en Joods, maar we praktiseerden het Joodse geloof niet.

Mijn vader

Mijn vader was helaas een optimist.

Hij zei: 'Zo dom kunnen de Duitsers niet zijn.'

En toen realiseerde hij zich dat de Duitsers zo dom zijn.

In de jaren 1930 werd de nationaliteit van alle Joden in Duitsland afgenomen.

Mijn moeder en vader waren overigens...

...nooit geïnteresseerd in het terugwinnen van het Duitse staatsburgerschap...

...hoewel ze er recht op zouden hebben gehad.

Duitsland was klaar voor mij. Ik hoor daar niet thuis.

Ik kon niet wachten om genaturaliseerd Brits te worden.

Leven zonder paspoort is erg ingewikkeld.

Maar ik besloot dat het tijd was om mijn staatsburgerschap te krijgen.

Toen mijn Duitse paspoort bij mij thuis werd afgeleverd...

...herinner ik me een enorm gevoel van opgetogenheid.

Ik voelde me triomfantelijk.

Wil je dit niet?

Verhuis je binnen de komende 28 dagen?

Ja.

Verhuis je binnen de komende 28 dagen?

Ja.

Dus nu begin ik aan een nieuw leven.

Ik heb besloten in Duitsland te gaan wonen...

...een land waar ik nooit heb gewoond en niet eens de taal spreek.

Maar mijn botten horen daar thuis.

Ik had hier nooit geboren moeten worden. Ik had in Duitsland geboren moeten worden.

Hoi, mam.

Het laden zal even duren.

Kun je iets verderop gaan staan?

Nee, stop.

Wil je deze lampjes?

Nou, breng het maar gewoon. - Oké.

Ik doe mijn best, mam.

Berlijn, duitsland

Emigreren naar Duitsland werd beantwoord met wat ongelovige reacties...

...want per slot van rekening was dit het land waarin mijn grootouders...

...waren vermoord, zoals zoveel Joden waren...

...en het was het land waaruit mijn ouders waren gevlucht.

Mijn moeder heeft inderdaad vele, vele jaren geen voet in Duitsland gezet.

Mam.

Nou, nou, dus hier woon je?

Dit is het.

Nou. Mijn god.

Dit ziet er prachtig uit.

Ga zitten en rook een sigaretje. - Ja.

O, ja, een hele galerie daar. Ja.

Heel, heel indrukwekkend.

Nu moet je al deze schnuckis weghalen zodat je de boeken kunt zien.

Is het een tentoonstellingsruimte of een boekenplank?

Nee, ik hou van mijn schnuckis.

Ik denk dat op een bepaalde manier, dit hier thuis maken...

...iets te maken heeft met het idee om gestolen levens terug te vorderen...

...maar ook mijn ongeleefde leven.

En laat ook zien wat had kunnen zijn...

...en werd vernietigd zonder reden anders dan domheid.

Maar helaas, de domheid lijkt zich voort te zetten.

Het is duidelijk dat mensen een zondebok nodig hebben...

...en denken dat de wereld op dit moment zo'n puinhoop is.

Dat is typisch.

Het was weer de schuld van de Joden.

Ik bleef ervaren dat ik hier was, deze verschrikkelijke culturele dissonantie.

En ik werd geconfronteerd met onbewust antisemitisme.

Weet je zeker dat je je dat niet inbeeldt? - Nee, dat niet.

En soms is het moeilijk om je niet om te draaien en weg te rennen.

Maar waarheen? - Precies.

Dat is het Joodse lot. - Dat is het Joodse lot.

Je hoort nergens thuis. - Ja.

En waar je dat doet, waar je thuishoort, heb je het grootste probleem.

Het selectieproces op de helling zat vol met incidenten.

Toen gezinnen uit elkaar werden gerukt...

...de mannen gescheiden werden van de vrouwen en kinderen...

...veroorzaakte dat grote onrust en beroering in het transport.

En de scheiding van degenen die geschikt zijn om te werken.

Omdat de families hoe dan ook bij elkaar wilden blijven.

Joden hebben een sterk ontwikkeld familiegevoel.

Ze klampen zich aan elkaar vast als slapjanussen.

Dit gaf iedereen die dit monsterlijke werk moest doen veel om over na te denken.

Het liet blijvende indrukken achter.

De meeste betrokkenen kwamen vaak naar me toe tijdens mijn inspectieronde.

Ik hoorde steeds weer dezelfde vraag.

'Is het nodig dat honderdduizenden vrouwen...

...en kinderen moeten worden uitgeroeid?'

En ik, die mezelf dezelfde vraag had gesteld...

...ontelbare keren diep van binnen...

...moest ze afschepen met een Führer-bevel, hen ermee troosten.

Ik moest ze vertellen dat de uitroeiing van de Joden...

...nodig was om Duitsland en onze nakomelingen te bevrijden...

...van onze tegenstanders, voor eens en altijd.

Mijn grootvader slikte natuurlijk...

...op de een of andere manier de nazi-ideologie.

Sociaal Darwinisme in zekere zin, hij slikte dat zonder twijfel.

Hij vond het op dat moment logisch, het meesterras.

Auschwitz werd hem gegeven, en hoe hij als mens in elkaar zat...

...en zijn karakter lieten hem uitstekend werk leveren.

Zuid-duitsland

Vader, bedankt, Heer, voor uw woord.

Bedankt voor uw liefde voor ons, Heer. Uw geduld met ons, Heer.

U zorgt voor ons alsof we uw kinderen zijn, God.

En bedankt dat u ons op deze manier zegent.

Ik bid dit alles in Jezus' naam. Amen.

Oké, instoppen, jongens. Het is goed. - Dames eerst.

Neem gerust.

Ik ben pastoor van de Bible Church of Stuttgart.

En we dienen een internationale gemeenschap...

...waaronder personeel van Amerikaanse militaire bases en andere expats.

We houden ons maandelijkse mannenontbijt.

Gewoon de mannen van de kerk die samen een gezonde...

...godvruchtige, goede tijd hebben, meer niet.

Jongens, hebben jullie daar genoeg ruimte?

Als ze studeren, denkt hij alleen maar aan de mens hier vandaag, man...

...Christelijke man en elke man.

De mens in het algemeen in de 21e eeuw, toch? Wat is onze missie?

De Bijbel roept mannen op om leiders te zijn.

Met leiderschap komt grote verantwoordelijkheid...

...niet alleen in wat we thuis leren...

...maar ook hoe we elke dag handelen en wandelen met God, dus...

Juist.

Toen ik christen werd en ik het Oude Testament las...

...het gaat over de zonden van de vaders...

...dat God deze, tot de derde of vierde generatie zou terugzien.

En ik dacht: wow.

Mijn grootvader, hij was een doorzetter, een ambitieuze man, een nauwgezette man.

Maar tot het punt waarop hij in een monster veranderde...

...een meedogenloze moordenaar. En ja, hij was niet waakzaam.

We kunnen geen massamoordenaars worden...

...maar ik denk dat ieder mens, wij allemaal...

...de neiging hebben om een richting in te slaan die helemaal verkeerd is.

Heel erg bedankt. Laten we bidden.

Als ik nadenk over de nalatenschap van mijn grootvader...

...kleeft er bloed aan de handen van de familie Höss.

Mensen lijden nu nog steeds, zelfs in mijn familie...

...bijna 80 jaar later.

Oostkust, vs

Ik heb mijn zus 55 jaar niet gezien...

...en kijk ernaar uit om haar te zien.

Misschien lukt het ons om een beetje te praten over ons...

...verleden en onze jeugd.

Ik heb een verrassing meegenomen...

...omdat we als kinderen De Kikkerkoning speelden.

Ik was de kikkerkoning en ik moest de gouden bal...

...van de prinses halen...

...die in de vijver was gevallen...

...en dat wilde ik eigenlijk niet.

Hoi, kikkerkoning.

Hoi, kikkerkoning.

Prinses.

Zoals je kunt zien, ben ik de kikkerkoning met de kroon.

O, mijn god. Kijk naar de kikkerkoning.

Ongeveer 80 jaar geleden viel je gouden bal in de vijver.

God.

Je zei dat ik ernaar moest zoeken.

Het heeft 80 jaar geduurd om 'm te vinden.

Mijn god. Kom binnen.

Ik moet verder...

Ik voel me een beetje ongemakkelijk zonder de stok, weet je?

Jeetje.

Je was vroeger een Balenciaga model...

Ja.

We zijn allebei een beetje ouder geworden.

Hoe gaat het?

Niet goed...

...omdat de kanker dingen met mijn lichaam doet.

Dat is niet best.

Er kan niets aan worden gedaan.

Ik ben blij dat je er nu bent.

Je bent goed gekleed, mooie schoenen.

Alleen het beste volstaat.

Daar zijn mama en papa.

Ja.

Hun trouwfoto.

Kijk.

Jij en ik bij het zwembad.

Leuk.

Mijn familie had een geweldige tijd in Auschwitz.

Mijn vrouw had haar bloemenparadijs.

De kinderen konden een zorgeloos en aangenaam leven leiden.

In de zomer plonsden ze in het pierenbadje in de tuin.

Maar hun grootste vreugde was wanneer papa met hen in bad ging.

Thuis gebeurde het vaak dat mijn gedachten plotseling...

...naar een van de uitroeiingsprocessen gingen.

Vaak als ik onze kinderen gelukkig zag spelen...

...mijn vrouw dolgelukkig met de jongste...

...dacht ik: hoe lang zal ons geluk nog duren?

Ik vroeg me af...

...als je papa's boek leest...

...heb je erover nagedacht?

Nee.

Herinnerde je je er iets door?

Ik heb goede herinneringen.

We hadden een prachtige moeder en vader.

Ja. - Prachtig.

Veel mensen hebben niet zo'n goed...

Ja. - ...leven gehad.

Ja, dat klopt.

In zijn boek vertelt hij dat hij buiten de gaskamers stond...

...toen vrouwen en kinderen naar binnen werden gedreven.

Hoe voelt dat als je erover nadenkt?

Ik was erg verdrietig en soms heb ik nachtmerries...

...omdat hij de enige was die zei wat daar werd gedaan.

Hij was een goed mens.

Bedoel je dat hij eerlijk was over zijn rol in massale uitroeiing?

Ja, maar hij raakte erin verzeild en hij kon er niet meer uit.

En hoe zit het met je moeder, Hedwig?

Denk je dat mama meer wist...

...en meer betrokken was bij het hele verhaal?

Ik denk het niet.

Ik kan het me niet voorstellen.

Als dat zo was...

...zou papa het zeker vermeld hebben in zijn boek.

Ja. We hebben nooit over deze dingen gesproken.

Mama ging overal in mee.

Ja.

Ze beschermde ons tegen alles...

...en maakte alles prachtig voor ons.

Mama heeft veel meegemaakt.

En ze was altijd aardig.

Ik heb nooit iets slechts gezien in Auschwitz.

Alles was altijd mooi.

Toen eindigde de oorlog en toen viel alles in duigen.

Jammer dat we zo ver uit elkaar liggen.

We hadden over dit alles kunnen praten...

...om er beter mee om te gaan.

Ja. In het leven gaat niet alles zoals je wilt.

Klopt.

Eind 1942...

...werd mijn vrouw op de hoogte gebracht door de toenmalige regionale leider...

...van Opper-Silezië...

...van wat er in mijn kamp gebeurde.

Mijn vrouw vroeg me of dit waar was...

...en ik gaf toe dat dat zo was.

Dat was mijn enige verbroken belofte aan de Reichsführer.

Voor de rest heb ik er nooit met iemand over gesproken.

Ik denk niet dat mijn moeder echt op de hoogte was.

Ze had waarschijnlijk wat vage kennis...

...maar ik weet zeker dat ze geen details kende.

Ik wil er niet meer over praten.

Vind je het... Vind je dat je...

Deprimerend.

Is het deprimerend? - Ja.

Soms dacht ik zelfs:

waarom moet ik lijden...

...fysiek gezien, zo enorm?

En ik zei zelfs zoiets als:

'Is deze God boos op mij omdat mijn vader dingen heeft gedaan?'

Maar ik zei: 'Ik zal nooit boos zijn op mijn vader.'

Hij moet een heel sterk persoon zijn geweest...

...om zo te leven en te doen wat hij moest doen.

Dus...

Wat hij moest doen was in feite meer dan een miljoen mensen vermoorden...

Ik denk niet op die manier.

En kijk naar alle mensen waarvan ze zeggen dat ze stierven in het kamp...

...maar alle overlevenden, waarom zijn zij niet gestorven?

Ze wonen nog steeds in...

Ze krijgen nu geld van Duitsland of van het Joodse volk.

En, weet je...

Dus, gewoon... Wat je ook wilt geloven, dat doe je.

Denk je dat je in ontkenning zit?

Nee. Waarom?

Ik bedoel, het was zoals het was.

Het was het Derde Rijk.

Het is lang geleden.

Dat is allemaal verleden tijd, denk ik. Wat kan ik doen? Wat kan ik zeggen?

Londen, verenigd koninkrijk

Er is niets mis met je ademhaling of zuurstoftoevoer.

Goed zo.

Ik ben bijna 100 jaar oud. Ik weet niet waarom ik zo oud zou moeten worden.

Er moet toch een reden zijn.

Ik bedoel, sommigen van ons, Godzijdank, die in die tijd leefden, leven nog.

Maar als we weg zijn... Afgelopen.

Mam zegt altijd dat ze verjaardagen haat, ze haat gedoe...

...laat haar met rust, enzovoort.

Maar vandaag vierde ze haar... Ze viert haar 98e verjaardag...

...en wordt omringd door hele lieve mensen.

Het is ongelooflijk, Anita, om te bedenken dat je ouders...

...zulke goede vrienden van mijn grootouders waren.

Ja, we waren geweldige vrienden.

Mijn verhaal is het typische Joodse verhaal...

...omdat Judy's grootvader en mijn vader heel gelukkig waren in Duitsland.

En toen de problemen begonnen...

...was Judy's familie zo slim om te vertrekken.

En ze moedigden mijn vader aan om ook te vertrekken.

Mijn vader ging naar Palestina en hij kwam terug en zei:

'Ik wil niet in de woestijn wonen.'

Maar Judy's familie overleefde en mijn vader niet.

Wroclaw, polen

En dit is de plaats waar mijn familie vandaan kwam.

Nu heet het Wroclaw en het is Polen.

Hoewel het geen Breslau meer is, zal dat het voor mij altijd blijven.

Ik wil, ik moet...

...de delen van onze familiegeschiedenis met elkaar verbinden...

...tot een verhaal dat voortleeft.

En dus moet ik hier zijn...

...omdat het allemaal deel uitmaakt van één verhaal.

De herinnering aan mijn jeugd is erg gelukkig.

Ik had twee zussen, Marianne en Renate.

Mijn vader was advocaat en mijn moeder was een zeer, zeer volleerde violiste.

Ik bedoel, 'cultuur' stond met grote letters in ons huis.

We hebben een grote collectie van Breslau foto's...

...en het huis waar mijn moeder woonde, wat een woonhuis was.

Een mooi, uitgaand appartementenhuis met een prachtig terras.

Ik wist dat dat niet meer bestond...

...maar ik had me niet voorgesteld wat ervoor in de plaats zou komen.

We waren eigenlijk gewoon een normaal gezin.

We werden abnormaal met de komst van Hitler.

Het front ging net dicht...

...en het was te laat voor de familie om weg te komen.

En toen brak de oorlog uit...

...en dat was duidelijk het einde van alles.

En in 1942 begon de deportatie.

En mijn ouders werden gedeporteerd naar het oosten.

Mijn grootouders kregen...

...vierentwintig uur waarschuwing van de Gestapo...

...dat ze zich de volgende dag moesten melden...

...op de plaats waar de Joden werden opgepakt.

Dus mijn moeder bracht die laatste nacht door met inpakken...

...en mijn oma zat in een andere kamer te huilen.

En ik weet dat mijn opa's haar die nacht grijs werd.

Mijn moeder wilde met haar ouders mee, maar mijn opa zei:

'Nee, waar we naartoe gaan, daar kom je snel genoeg.'

Izbica, polen

Mijn grootouders werden gedeporteerd naar een plaats genaamd Izbica.

Ik moet iets symbolisch achterlaten...

...om te laten weten dat de cello van uw dochter, mijn moeder, haar leven redde.

Wonder boven wonder kon mijn opa twee briefjes...

...naar mijn moeder en haar zus smokkelen.

De laatste is de Psalm:

'Ik hef mijn ogen op vanwaar mijn hulp komt, een hulp die van de Heer komt.'

'Stuur eten, Mutti kan niet schrijven, ze is niet in orde.'

Waarvan ik altijd heb begrepen dat ze al dood was.

Ik werd gedreven door de behoefte om...

...een soort van eeuwigdurende plek voor mijn grootouders te creëren.

Dit gebeurde, deze mensen bestonden...

...en deze mensen waren toevallig mijn grootouders...

...en de miljoenen anderen die geen graf hebben.

Ik denk dat ik mijn moeder wil bellen.

Hallo, mam. - Hoi, waar ben je?

Kun je het zien?

Zie je het?

Wat is dat?

Je ouders. - Wat?

Foto's van je ouders en de kaarsen die ik heb aangestoken.

Ja, ik herken het niet echt. Heel mooi.

Maar ik wil graag...

O, ja. Ik zie het nu.

Ik rookte waar mijn grootouders bij waren en ik voelde me schuldig.

Waar ben je nu precies?

Midden in Izbica.

Wat, het is toch maar een dorp?

Nee, ik ben in een groot bos.

Wat is dat?

Nog een gedenkteken.

Wat staat er?

Ik kan geen Hebreeuws of Pools lezen...

...maar ik deed waar ik voor kwam.

Goed, goed.

Doei.

Doei.

Oostkust, vs

Het graf van mijn moeder voor het eerst zien...

...is iets overweldigends, om aan het verleden te denken.

Ja.

Alle herinneringen komen weer boven.

Het was niet gemakkelijk voor haar na de oorlog met vijf kinderen.

Geen geld...

Mama

Mijn zus heeft het juiste gedaan.

Het is anoniem.

We weten wie hier ligt en wie mama is...

...en niemand anders hoeft het te weten.

Hedwig höss bleef onder de radar tot 1964.

Ze getuigde tijdens het proces tegen voormalig auschwitz personeel.

Getuige Hedwig Höss, huisvrouw, Duitsland.

Hoe oud bent u?

57.

57 jaar oud. U bent weduwe.

Ja. - En waar woont u?

Ludwigsburg. - Heeft u werk?

Nee. - Nee.

Ik zou graag willen weten waar de getuige van leeft als ze gesteund wordt door...

...organisaties waar...

...haar man ooit toe behoorde?

Had je moeder contact met andere nazi's of voormalige nazi's?

Nee.

We kregen niet veel hulp.

Twee keer kregen we een pakje uit Zuid-Amerika.

En één keer kregen we bezoek van mensen...

...die vroeger zaken deden...

...met mijn vader, om leveringen te doen.

Mijn moeder kreeg geen weduwepensioen of iets dergelijks.

Omdat je vader een oorlogsmisdadiger was?

Ja.

Ik heb herinneringen aan mijn oma, Hedwig.

Ze kwam soms op bezoek toen we klein waren.

Ze was als de dame van het landhuis.

Mijn moeder voelde zich altijd geïntimideerd door haar.

Ze droeg een wit schort, haar haar in een knot.

Ze was ook nogal star in haar opvattingen.

Ik heb als kind nooit met haar over de Holocaust gesproken.

Wat mijn moeder me vertelde...

...was dat er een soort terughoudendheid was om het toe te geven.

Om het te noemen zoals het was, massamoord, Holocaust.

Zeker, ik keek naar miljoenen mensen die gedood zijn door haar man.

Mijn grootmoeder, Hedwig Höss...

...kreeg een enkele reis om tante Püppi te bezoeken.

Maar het gerucht gaat dat ze een cyanidepil heeft genomen...

...die ze jaren eerder aan familieleden had laten zien.

En ze was nog steeds in het bezit van dit zelfmoordapparaat...

...uit de Tweede Wereldoorlog dat ze allemaal overhandigd kregen...

...om zelfmoord te plegen...

...als ze gevangen werden genomen door de vijand of zoiets.

Wat vind je van de geruchten dat ze zelfmoord heeft gepleegd...

...door een cyanidepil te nemen?

Wie?

Je moeder. - Echt niet.

Echt niet.

Wie zegt dat?

Dat is niet zo.

Ik zou graag sterven zoals zij stierf, gewoon gaan slapen en niet wakker worden.

Ze had ideeën dat het gewoon allemaal verkeerd ging...

...maar het had zo goed kunnen zijn, als ze de kans had gekregen.

Zoals ze zei, we stonden op met die ster en we vielen met die ster.

De Führer was dood.

Mijn vrouw en ik hadden dezelfde gedachte op hetzelfde moment.

Nu moeten ook wij gaan.

Onze wereld was ten onder gegaan met de Führer.

Had het enige zin voor ons om verder te leven?

Er zou op ons gejaagd worden. Ze zouden ons overal zoeken.

We wilden vergif innemen.

We hebben het niet gedaan omwille van onze kinderen.

Later had ik er steeds weer spijt van.

We waren gebonden en geketend aan die wereld.

We hadden mee ten onder moeten gaan.

Ik wist dat de Engelse veldpolitie me zocht...

...en ook dat mijn familie streng in de gaten werd gehouden...

...en dat er constant doorzoekingen waren van hun kamers.

De Engelsen doken op met vrachtwagens vol soldaten.

Ze kwamen aanrijden, sprongen eruit met machinegeweren...

...vielen ons aan alsof we een stel criminelen waren.

En ze schreeuwden: 'Handen omhoog!' En we stonden tegen de muur.

Ons was verteld dat onze vader op de vlucht was voor de Russen...

...iets in die trant.

Later kwamen we erachter dat mijn vader...

...op een grote boerderij aan de Deense grens woonde.

Op 11 maart werd ik gearresteerd.

Mijn gifampul was twee dagen eerder gebroken.

Ik werd heel slecht behandeld door de veiligheidspolitie.

Ik werd rondgeleid als een bijzonder interessant dier.

De ondervragingen waren niet erg prettig.

Ik kan de ondervragers niets kwalijk nemen. Het waren allemaal Joden.

Ik ga nu naar mama en ik ga haar...

...opmerkelijke papieren die ik 48 uur geleden heb ontvangen laten zien...

...en ik denk dat ze nogal verbaasd zal zijn.

'Ik, Rudolf Franz Ferdinand Höss...

...alias Franz Lang, naar behoren gewaarschuwd...

...verklaar hierbij dat de volgende verklaringen waar zijn.'

Dit zijn blijkbaar de eerste ondervragingsdocumenten...

...toen Rudolf Höss werd gearresteerd...

...toen hij op de vlucht werd gevonden. - Mijn god.

Wie heeft je dat gestuurd?

Iemand die me schreef en zei: 'Mijn oom die onlangs is overleden...

...ze werden gevonden op zijn zolder en ik weet niet wat ik ermee moet doen.

Kan ik ze naar jou sturen?'

Wat een vondst.

Hij zegt: 'Ik werd bevolen om me in juni 1941 bij Himmler in Berlijn te melden...

...waar hij me ongeveer het volgende vertelde.

Hij wilde dat ik binnen vier weken...

...bouwtekeningen in overeenstemming met deze aanwijzingen maakte.

Hij voegde eraan toe dat de taak zo lastig was dat hij alleen mij kon vertrouwen.

Gevangenen moesten worden vergast, daarna werden de deuren dichtgeschroefd...

...en twee bussen Zyklon B werden door kleine gaten naar binnen gegooid.

Mensen stierven binnen drie en tien minuten.

Na een half uur werden de deuren geopend...

...en de lichamen werden weggehaald door een speciale groep gevangenen...

...die permanent in dienst waren voor deze baan.'

Wat een vondst.

Probeer dat maar te ontkennen.

Höss gaf als eerste details over het nazi-vernietigingsprogramma.

Hij werd opgeroepen om te getuigen tijdens de processen van neurenberg

Die vier maanden voor zijn arrestatie waren begonnen.

Wisten de slachtoffers wat hen te wachten stond?

De meeste niet omdat er stappen werden ondernomen...

...om ze in het ongewisse te laten...

...zodat ze niet zouden vermoeden...

...dat ze hun dood tegemoet gingen.

Höss werd naar polen gestuurd om berecht te worden voor zijn misdaden.

Fürth, duitsland, 1946

Op 25 mei, uitgerekend op onze trouwdag...

...werd ik naar het vliegveld gereden en overgedragen aan Poolse officieren.

Een Amerikaans vliegtuig bracht ons naar Warschau.

Lief klein ventje, moge je je aanhankelijke aard behouden.

Het leven, mijn jongen, zal je te snel uit de wereld van de kindertijd rukken.

Nu, arme jongen, heb je alleen nog je lieve, goede mama.

'Je zult altijd papa's lieveling zijn.'

Dit was de laatste brief die ik van mijn vader kreeg.

Ik denk dat mijn situatie vrij uniek is.

Ik draag een enorme last.

Zuid-duitsland

Weet je, in de jaren dat ik heb gediend, heb ik met een aantal mensen gesproken.

De vloek van de generatie doorbreken

Mensen wiens leven werd gekenmerkt door beproevingen, ontberingen...

...calamiteit.

En sommigen van hen vroegen zich af of hun benarde situatie, hun lijden...

...te wijten was aan een generatievloek over hen gebracht door een voorouder.

Dit raakt vooral mijn eigen leven.

Ik bedoel, als kleinzoon van Rudolf Höss...

...de beruchte meedogenloze SS-commandant van het concentratiekamp Auschwitz.

Stel je voor dat je zo iemand als je grootvader hebt.

Ik bedoel, je hebt mensen horen zeggen: 'Zo vader, zo zoon.'

En toen ik mijn eigen manieren overwoog, dacht ik:

ben ik zoals mijn grootvader?

Lijk ik tot op zekere hoogte op hem?

Toen ik Exodus hoofdstuk 20, vers 5 voor het eerst las...

...gruwde ik bij de gedachte dat ik geboren was...

...in de tweede generatie na Rudolf Höss.

Dat Gods toorn op mij was...

...vanwege het goddeloze, koelbloedige kwaad...

...dat mijn grootvader de Joden had aangedaan...

...Gods volk, het volk van Israël...

...en natuurlijk vele anderen.

Laat me het nog eens voorlezen, wat God hier zegt in vers 5.

'Ik zal de ongerechtigheid bezoeken, de zonden der vaderen...

...op de kinderen en de kinderen van de kinderen...

...tot de derde en vierde generatie.'

Maar God zegt dat elke generatievloek...

...en de schuld en het lijden en de pijn die ermee gepaard gaan...

...ongedaan kan worden gemaakt door oprecht berouw.

Met andere woorden, wat de vloek van de zonde verbreekt...

...is het bloed van Gods vlekkeloze Lam, en Hij is Jezus Christus.

Geloof en je zult gered worden.

De Holocaust werpt een lange schaduw.

Het trauma zit niet alleen aan de kant van de overlevende.

Hoeveel Duitse families zijn getraumatiseerd...

...die weten of niet weten wat hun grootvaders hebben gedaan?

Met een heel kleine 'A' zie ik mezelf als een activist.

En een van de belangrijkste onderdelen is te werken met en het begrijpen van...

...de ervaring van kinderen van daders.

Deze reis naar Londen is vooral bedoeld om mijn moeder te zien.

En ik kom deze keer met een heel groot verzoek...

...wat mij enigszins bezorgd maakt.

Hoi mam.

O, Maya. - Ik ben er.

Ik heb het gered. - Goed. Goede reis gehad?

Ja, niet slecht, zoals soms.

Hoe gaat het met je? - Met mij gaat het goed.

Wat is er voor nieuws?

Het nieuws is dat ik niet meer kan rijden en ik me een gevangen dier voel...

...maar ik wen er wel aan.

Maar goed, zo is het nu eenmaal. Er is niets aan te doen.

Dus, mam...

Ik ga de zoon van de commandant ontmoeten...

...en kleinzoon van de commandant in Auschwitz.

Ja.

Gedeeltelijk gemotiveerd, of ik zou eigenlijk zeggen...

...vooral gemotiveerd door wat ik leerde van jou en de dingen die je hebt gezegd.

En wat vind je daarvan? - Nou, ik vind het fantastisch.

Omdat de haat doorgaat en antisemitisme absoluut floreert...

...is het heel belangrijk om over deze dingen te praten.

Ik wilde je vragen of je wilt overwegen om met mij mee te gaan naar Auschwitz.

Niet echt, nee. Weet je, mijn Auschwitz is heel anders dan jouw Auschwitz.

Je bent er niet echt in geweest. Ik bedoel, dat is wat ik bedoel.

Je bent niet echt in die situatie geweest waarin je niet wist...

...of je nog een uur zult leven of niet.

Je weet niet wat mijn Auschwitz is.

En ik wil dat het met rust gelaten wordt. Ik wil dat het met rust gelaten wordt.

Ik heb er niets op tegen om de zoon van Höss te ontmoeten...

...maar ik ga niet naar Auschwitz.

Jullie zouden hierheen moeten komen. Weet je, ik ben behoorlijk gehandicapt.

Iedereen die iets wil moet hierheen komen.

Dat is nogal een gedachte.

Wat? - Kaffee und Kuchen bij jou thuis.

Ja, waarom niet? Als jij de Küche in gaat.

Oświęcim, polen

Dit is dus Oświęcim.

Berucht en voor altijd herinnerd als Auschwitz.

Het is heel vreemd dat er een stad is...

...zo dichtbij het eigenlijke concentratiekamp.

Toen de mogelijkheid zich voordeed dat ik de zoon van de commandant...

...van Auschwitz, die nog nooit in het kamp was geweest, kon vergezellen...

...en zijn zoon, mijn tijdgenoot, dat ik er getuige van kon zijn...

...getuige van wat ze nog nooit eerder hadden gezien...

...dat was op de een of andere perverse manier een geschenk.

Ik heb nooit naar het concentratiekamp in Auschwitz willen gaan.

We kunnen de tijd niet terugdraaien, we moeten omgaan met het heden.

Kai vroeg me om erheen te gaan en het te zien.

Hij dacht dat het misschien iets goeds was.

De Hössen en ik ontmoetten elkaar voor het eerst in het café...

...de laatst overgebleven synagoge van Oświęcim...

...die vroeger een bloeiende Joodse gemeenschap had.

Het was alsof de tijd stilstond. Alsof we buiten adem waren.

Hallo. - Hallo. Lastig om woorden te vinden.

Ja, ik weet het. Ja.

Het was zwaar in mijn hart, weet je, gewoon...

Ja.

En ik kan alleen maar om vergeving vragen. Dat is alles.

Voor mij zal het heel moeilijk zijn om er morgen heen te gaan...

...en met mijn eigen ogen te zien...

...waar ik over heb gelezen.

Ja, dat begrijp ik.

Door de wil van de Reichsführer SS Himmler...

...werd het de grootste menselijke vernietigingsfaciliteit aller tijden.

Toen hij me persoonlijk het bevel gaf...

...om een plaats voor te bereiden voor massavernietiging in Auschwitz...

...en deze uitroeiing persoonlijk uit te voeren...

...had ik geen flauw idee van de omvang en de gevolgen.

Dit bevel was ongewoon, zelfs monsterlijk.

Maar door de rechtvaardiging leek het uitroeiingsproces me juist.

Een dokter en een commandant waren bij de transporten aanwezig...

...en selectie gebeurde voor onze ogen.

Rechts, links, rechts, links.

Rechts betekent leven, links is de schoorsteen.

Dit is dus het crematorium.

De gaskamer. - Rechts.

Wat...

...geloof het of niet, misschien honderd stappen...

...van waar mijn moeder en het vrouwenorkest speelden was.

Transport na transport zou deze kant op lopen...

...en muziek horen, en mensen...

...die hun dood tegemoet gingen...

...naar dit gebouw zouden komen...

...gevraagd werden om zich uit te kleden, denkend dat ze gingen douchen...

...en hun schoenen en kleren netjes moesten uittrekken...

...zodat ze ze gemakkelijk terug konden vinden.

En binnen de volgende 30 minuten werden ze vergast.

Het is gewoon schokkend hoe er dit kwaadaardige bedrog was...

...dat werd bijgehouden om deze mensen te laten geloven dat er iets was.

Dat er ergens een lichtpuntje voor ze was, veiligheid misschien, zelfs het hebben...

Toen je zei dat ze hun kleren moesten opvouwen en ze gingen douchen...

...en misschien om te voorkomen dat mensen in paniek raken...

...want als al die duizenden mensen in paniek waren geraakt...

Ja. - ...was het erg moeilijk geweest...

...om dat in te dammen. Ik vind dit zo verschrikkelijk.

Schrecklich, zoals ze in het Duits zeggen. Het is een horror.

En dan dringt het besef door. 'Wie heeft dit gedaan?'

En het is eigenlijk niemand anders dan mijn grootvader.

Het is afschuwelijk om te zien...

...wat hij hier deed.

Het is moeilijk te geloven en voor mij is het een grote schok.

Ja.

Omdat...

...we hem als een ander persoon kenden.

170 meter van het huis van de familie höss

Ik moest getuige zijn van de dood zelf door het kijkgat van de gaskamer.

Ik moest getuige zijn van alle processen.

Ik moest dag en nacht kijken...

...naar het slepen en het verbranden van de lichamen...

...het verwijderen van de tanden...

...het afknippen van het haar, urenlang al deze narigheid.

Ik moest dit allemaal doen omdat ik iedereen moest laten zien...

...dat ik bereid was om zelf overal aanwezig te zijn...

...zoals ik moest eisen van degenen die ik commandeerde.

De geur van het branden werd vele kilometers ver gedragen...

...en leidde ertoe dat de hele bevolking over het verbranden van de Joden praatte.

Ik denk dat er niemand anders is die dit op zo'n grote schaal deed.

Het is een feit.

Een onmiskenbaar feit, dat mijn grootvader echt de grootste...

...massamoordenaar in de menselijke geschiedenis is.

Ik ben sprakeloos.

Ik weet niet wat ik moet zeggen.

Ik vind het vreselijk.

Is dit onverwacht? Is dit wat je je had voorgesteld?

Nee.

Dit is onvoorstelbaar.

Nein.

We kunnen alleen maar hopen dat dit niet weer ergens gebeurt...

...en dat we ervan geleerd hebben.

Ik denk het niet.

Anders zou er geen antisemitisme meer zijn zoals nu.

Moge het publiek in mij het bloeddorstige beest zien...

...de wrede sadist...

...de moordenaar van miljoenen.

Omdat de massa van de mensen zich niet kan voorstellen...

...dat de commandant van Auschwitz iets anders is.

Ze zouden nooit begrijpen dat hij ook een hart had.

Rudolf Höss.

Ik denk dat hij zijn imago een beetje aan het oppoetsen was.

Hij was aan het einde van de lijn gekomen. De dood was onvermijdelijk.

Hoess veroordeeld

Rudolf Höss, trouwe dienaar van het misdadige naziregime...

...is door het Hooggerechtshof ter dood veroordeeld.

Rudolf Höss, de oprichter van het grootste vernietigingskamp ooit...

...is een typische vertegenwoordiger van de Duitse natie.

Blinde discipline, enorme wreedheid, de hebzucht van de machthebbers.

Wat is een doodstraf gezien de enormiteit van zijn misdaden?

Ik weet nu wat mijn vader had gedaan in Auschwitz...

...en daar moest een prijs voor betaald worden.

En dat was dood door ophanging.

Dit is de laatste verklaring die Rudolf Höss, mijn opa, voor zijn executie gaf.

'Mijn geweten dwingt me de volgende verklaring af te leggen.

In de eenzaamheid van mijn gevangeniscel ben ik tot de bittere erkenning gekomen...

...dat ik ernstig gezondigd heb tegen de mensheid.'

Als commandant van Auschwitz voerde ik een deel van de wrede plannen uit...

...van het Derde Rijk voor de uitroeiing van mensen.

Daarmee heb ik mensen en de mensheid grote schade toegebracht.

Ik moet betalen met mijn leven voor waar ik verantwoordelijk voor ben.

Ik begrijp je.

Moge de Heer God mij op een dag vergeven voor wat ik heb gedaan.

Denk je dat we iets zoals de Holocaust opnieuw kunnen zien gebeuren?

Het zou weer kunnen gebeuren, iets zoals de Holocaust kan weer gebeuren.

Ik bedoel, kijk naar de wereld nu. Het ziet er anders uit.

Ja, het kan weer gebeuren, want ik denk dat wij mensen ons heel slecht gedragen.

Londen, verenigd koninkrijk

Ik heb nog nooit een overlevende van een concentratiekamp ontmoet.

Ik kreeg kippenvel.

Mijn haar stond recht overeind.

We zagen en beleefden Auschwitz vanuit verschillende perspectieven.

Ik voelde bloedschuld.

Danke. - Kom binnen.

Mijn moeder, Anita Lasker Wallfisch.

Een historisch moment. - Ja, wie had dat gedacht?

Onvoorstelbaar.

Prachtig. Fantastisch.

De zoon van de commandant van Auschwitz zit in het huis van Anita Lasker.

Hoe is dit mogelijk?

Ja.

Was je voor het eerst in Auschwitz?

Ja.

Het was moedig van je om dit te doen.

Het is een stap om te zetten...

...maar ik kan er niets aan veranderen.

Niemand kan dat.

Mijn vader was hartstochtelijk Duits.

IJzeren kruis.

We waren Duits.

Het is krankzinnig.

We leven met schuld.

Ja. - Ja.

Er is je niet gevraagd wiens zoon je wilt zijn.

Mij ook niet.

Haat je je grootvader nu? Wat is je gevoel?

Ik zou hem haten, ja. Dat zou ik kunnen zeggen.

Ik haat hem, ja. - En jij?

Als je terugkijkt, haat je je vader dan of is hij nog steeds de aardige vader?

Nein...

Geen van beide. - Geen van beide. Je bent nu neutraal.

Anders zou het ondraaglijk zijn.

Ja. - Ja.

Zeer eigenaardige situatie dat we hier samen zitten...

...en praten over deze verschrikkelijke dagen, ja.

En er zijn jullie die er niets vanaf wisten...

...omdat er een hek was tussen de horror en het normale leven, ja.

Voor iemand als je vader leken deze Joden vast ongedierte.

Geen mensen, ongedierte. - Ja. Ja.

Je hebt de Joden nodig om je eigen tekortkomingen op af te reageren...

...weet je wel. - Ja.

De Joden zijn allemaal rijk en zo, het zijn gewoon mensen.

En het is tijd om te stoppen met die stomme Jodenhaat.

De Joden zijn Gods uitverkoren volk.

Alleen waarvoor zijn we uitverkoren? Ken je het beroemde gebed van de Joden...

Waarom kies je voor de verandering niet iemand anders...

...als een uitverkoren volk, weet je? Wat hebben we gedaan?

Wat hebben we gedaan?

Ik bedoel, vandaag is een jongen met een keppel op zijn hoofd niet buiten gevaar.

Dus we hebben nog niet echt veel vooruitgang geboekt.

We hebben dus nog veel te doen.

We hebben een verantwoordelijkheid, de tweede generatie...

...om te blijven communiceren...

...en te spreken over menselijkheid en de afwezigheid ervan.

En zorg dat je het niet vergeet, ga verder.

Je kunt niet vergeven wat er is gebeurd.

Maar het belangrijkste is dat we met elkaar praten...

...en elkaar begrijpen.

Dit gaat naar de volgende fase. Niet wat we gedaan hebben...

...maar wat we nu doen. Dat is belangrijk.

Ja, het was zeker een uniek moment...

...van de zoon van de commandant van Auschwitz die mijn huis binnenloopt...

...in een stoel tegenover me zit, en we drinken samen een kop koffie.

Ik bedoel, op een bepaalde manier was dat prachtig.

Mijn grootvader, Rudolf Höss...

...was behulpzaam bij de vernietiging van tweederde van de Joden in Europa.

30 jaar nadat hij de woestijn van Judea had doorkruist...

...tijdens de Eerste Wereldoorlog, werd hier een Joodse staat uitgeroepen...

...in de hoop dat het toekomstige generaties zou beschermen.

Ter nagedachtenis aan Dennis Blair