Original subtitles

Dịch phụ đề: Danngoc Synctime: Duchuy2007

BÃO TÁP SÔ VIẾT THẾ CHIẾN THỨ II Ở HƯỚNG ĐÔNG.

Tháng 10/1941, quân Đức tiến đến Rzhev, cách Maskva khoảng 200 km.

Những trận đánh diễn ra tại đây thuộc số những trận đẫm máu nhất của cuộc chiến.

Chúng sẽ được gọi là "Máy xay thịt Rzhev".

Nguyên bản được sản xuất cho Truyền hình Nga năm 2011.

Đây là câu chuyện về “Cuộc Chiến tranh Vệ quốc Vĩ đại” của Nga

và về chặng đường dài của Hồng quân đi từ bại trận cho đến chiến thắng.

Hồng quân đang rút lui qua sông Volga.

Đột nhiên, có những tiếng nổ dữ dội trùm trên thành phố nằm sau lưng họ.

"MÁY XAY THỊT" RZHEV.

Các kho đạn và nhiên liệu ở Rzhev đang bị phá nổ để ngăn

không rơi vào tay địch.

Hỗn loạn diễn ra khắp nơi.

Trên đường lúc nhúc những binh lính rút lui.

Không ai biết rõ mọi chuyện sẽ kết thúc ở đâu.

Dường như toàn bộ mặt trận đang sụp đổ.

Lúc này là tháng 10/1941,

quân Đức đã bắt đầu Chiến dịch "Typhoon" - Trận đánh chiếm Maskva.

Quân đội Đức có mặt ở Rzhev chỉ vài giờ sau khi Hồng quân rút đi.

Một điều tra về sự chỉ đạo của các chỉ huy Liên Xô ở Rzhev đã làm rõ nguyên nhân việc làm thô thiển này.

Họ không có cách nào để sơ tán các kho đạn.

Không quân Đức Luftwaffe đã phá hủy mọi tuyến vận chuyển nối tới thành phố.

Kho đạn của Hồng quân đặt ở Rzhev, do thành phố là đầu mối mọi tuyến của hệ thống đường sắt.

Cả hai phe đều phụ thuộc vào việc vận chuyển đạn dược, thực phẩm và nhiên liệu bằng đường sắt.

Vì vậy, Rzhev có ý nghĩa vô cùng quan trọng.

Các đơn vị Hồng quân rút ra từ Rzhev được tổ chức lại thành PDQ Kalinin,

chỉ huy bởi Đại tướng Ivan Stepanovich Konev.

Konev là con trai một nông dân Nga và nhập ngũ Quân đội Sa hoàng năm 1916.

Năm 1941 ông thăng tiến lên chỉ huy cao cấp và được giao chỉ huy 1 phương diện quân,

khái niệm Liên Xô tương đương 1 cụm tập đoàn quân Đức.

Tuy nhiên, lực lượng của ông đã bị bao vây trong giai đoạn đầu của Chiến dịch Typhoon.

Hành vi của Konev bị điều tra bởi Hội đồng An ninh Quốc gia GKO do Molotov và Voroshilov dẫn đầu.

Người tiền nhiệm của Konev là Tướng Pavlov đã bị xử bắn sau một cuộc điều tra tương tự.

Nhưng Konev được cứu thoát nhờ Zhukov can thiệp.

Zhukov biết rõ vị tướng nào cũng có lúc gặp vận rủi,

và đem bắn những tướng lĩnh có năng lực khi kẻ thù đang tới trước cửa ngõ thủ đô

thật ra là phản tác dụng.

Mùa đông năm đó, ở quanh Maskva, Hồng quân tiến hành cuộc tổng phản công.

Tập đoàn quân 9 của Đức buộc phải rút lui từ Kalinin về Rzhev.

Phản ứng của Hitler là bãi chức Tư lệnh Cụm TĐQ Trung Tâm của Fedor von Bock.

Ông ta chỉ được cho vài giờ để bàn giao cho người kế nhiệm, Thống chế von Kluge.

Von Bock nêu ra một bức tranh ảm đạm.

Ông cảnh báo von Kluge rằng ông tin quân địch sắp

giáng một đòn mạnh vào cả 2 sườn của Cụm TĐQ Trung Tâm.

Günther von Kluge được thăng Thống chế vào năm ngoái,

sau thành công của ông ta trong Cuộc xâm lược nước Pháp.

Ông xuất thân từ một dòng họ Phổ có truyền thống binh nghiệp lâu đời.

Năm 1944 ông ta sẽ tự sát

sau âm mưu ám sát Hitler bất thành của quân đội.

Lời cảnh báo của von Bock đã tỏ ra chính xác.

Khi Zhukov tấn công từ phía Đông,

Tập đoàn quân 39 của Konev chọc thủng được phòng tuyến Đức ở phía Tây Rzhev,

đe dọa cắt đứt đường tiếp tế cho Cụm TĐQ Trung Tâm.

Tập đoàn quân 29 Xô-viết xông qua đột phá khẩu, đe dọa chính Rzhev.

Quân Đức tuyệt vọng bám trụ.

Heinrich Höpler, một lính quân y của Sư đoàn Bộ binh 6 Đức đã tả lại cảnh hỗn loạn:

"Chúng tôi nhận lính bổ sung từ đại đội công binh và các đơn vị hậu cần..."

"... Nhiều người chẳng biết cóc gì về sử dụng vũ khí. Họ chỉ như bia thịt để ném vào trận. .."

"... Chúng tôi luôn chuyển vị trí sau mỗi lần nổ súng. Lính mới thì cứ đứng một chỗ mà bắn..."

"Chỉ cần phát hiện ra là xạ thủ đại liên Nga hạ họ liền."

"Trong vòng 12 giờ, từ 130 tân binh chỉ còn lại 26 người."

Cuộc phản công của Konev đã bao vây được Quân đoàn 23 Đức gần Olenino,

nhưng đà tiến của Zhukov bị khựng lại trong các trận đánh quanh Yukhnov.

Chỉ có Quân đoàn kỵ binh của Belov là đột phá được đến Vyazma.

Do các đơn vị xe tăng Hồng quân đã bị hoàn toàn tiêu diệt trong những tuần lễ đầu của cuộc chiến,

vào cuối 1941 Liên Xô buộc phải tìm thứ khác để lập các đơn vị xung kích nhanh.

Họ quay sang dùng kỵ binh.

Kỵ binh được dùng để khai thác các đột phá khẩu và tấn công tuyến liên lạc của địch.

Mỗi quân đoàn kỵ binh có 1 lữ đoàn tăng,

pháo chống tăng và cối.

Kỵ binh là loại bộ binh cơ động thiếu hiệu quả.

Họ cưỡi ngựa khi di chuyển nhưng phải xuống ngựa chiến đấu và để ngựa lại phía sau.

Các cuộc xung phong bằng kỵ binh chỉ để quay phim thời sự.

Trong giai đoạn sau của cuộc chiến, Hồng quân lập ra các Cụm Kỵ binh Cơ giới hóa,

bao gồm kỵ binh, xe tăng, pháo tự hành và pháo phản lực Katyusha.

Những đơn vị này rất mạnh và cơ động.

Ngày 16/1/42, Tướng Strauss xin được thôi chức Tư lệnh TĐQ 9 Đức.

Thay thế ông ta là Walter Model.

Model giờ lật ngược hẳn tình thế.

Đầu tiên ông ta đột phá được tới Quân đoàn 23 đang cô lập,

sau đó cắt rời Tập đoàn quân 29 Liên Xô.

Konev phản công dữ dội nhằm cứu các đơn vị bị bao vây của mình,

nhưng Model vẫn thành công giáng xuống hết đòn này đến đòn khác.

Hồng quân đã không thể chọc ra được.

Konev ra lệnh cho số lính bị vây phải tự xoay sở.

Ngày 17/2,

một đơn vị lính dù nhỏ được thả dù xuống để dẫn đám quân này trở về chiến tuyến.

Có 5.200 người của Tập đoàn quân 29 quay về được.

14.000 người khác thì không.

Kế hoạch của Liên Xô muốn cắt đứt Quốc lộ Smolensk-Vyazma,

nhờ thế cắt rời Cụm TĐQ Trung Tâm, đã thất bại đẫm máu.

Thiệt hại rất lớn, nhưng các tuyên bố về thương vong vẫn gây tranh cãi.

Phía Liên Xô thừa nhận Phương diện quân Kalinin chịu thương vong tới con số choáng váng 341.000 người,

Phương diện quân Tây phải chịu 105.000 thương vong, còn Cụm TĐQ Trung Tâm Đức

bị thương vong ước khoảng 150.000. (thương vong hiểu là chết, bị bắt và bị thương loại khỏi vòng chiến-danngoc).

Mùa hè 1942,

có tiếng rì rầm của một máy bay hạng nhẹ trên khu rừng và tiếng súng trường lạch tạch rời rạc.

Thống chế von Kluge đang thưởng thức thú vui mới của mình - săn cáo từ trên không.

"Máy bay kìa"

Đó là một trò thể thao nguy hiểm.

Du kích và lính Hồng quân lạc ngũ đầy trong khu rừng này.

Mới đây Model đã bị thương vì một phát đạn bắn bừa.

Sau chiến cuộc mùa đông, nhiều đơn vị Liên Xô

bị rớt lại sau hậu phương quân Đức.

Mặt trận tại đây đã thành một mảng vá lộn xộn những túi vây và mấu lồi.

"Xem kìa chỗ kia là quân Đức"

Túi vây lớn nhất là trong khu rừng quanh thị trấn Zhirkovsky

bao gồm một phần Tập đoàn quân 39 và Quân đoàn Kỵ binh 11.

Họ được tiếp tế qua một hành lang quá dài và hẹp xuyên qua chiến tuyến địch.

Sĩ quan pháo binh Mikhail Lukinov đã tả lại tình thế:

"Chúng tôi không còn lại nhiều và không ai trông còn vững vàng..."

"... Tất cả ngựa đã chết hết. Bệnh binh và thương binh đều phải cáng bộ..."

"... Một mùa hè thật cay đắng."

Stavka không muốn dễ dàng rút bỏ những vùng đất đã bao vất vả mới chiếm lại được,

bất kể binh lính phải chịu đựng ra sao.

Và giờ đây, thảm họa đã lù lù xuất hiện.

Ngày 2/7, quân Đức tiến hành Chiến dịch "Seydlitz".

Trong vòng 3 ngày, họ đã khép kín hành lang tại làng Pushkari,

tạo ra túi vây Tập đoàn quân 39, Quân đoàn Kỵ binh 11

và cả 1 phần của các Tâp đoàn quân 41 và 22.

Những cố gắng phá vây kéo dài suốt nhiều ngày.

Polyakov, sĩ quan thông tin của 1 sư đoàn bộ binh cận vệ, đã tả lại không khí:

"Ở sở chỉ huy, có một cảm giác linh tính một cách bình thản..."

"... Có thể thấy mọi người đều nghĩ ta đã làm tất cả những gì làm được..."

"... giờ trách nhiệm là phải chịu đựng cho tới phút chót."

Nhưng trong khi binh sĩ vẫn đang dũng cảm chiến đấu,

Tư lệnh Tập đoàn quân 39, Tướng Maslenikov, đã được di tản bằng máy bay.

Phó của ông ta, Tướng Ivan Bogdanov, cũng được

chở ra bằng máy bay nhưng đã chết vì vết thương.

18.000 thoát khỏi túi vây,

60.000 khác thì không.

Chiến dịch "Seydlitz" tạo thành Mấu lồi Rzhev với hình dáng rõ nét,

có đầu ở thành phố Rzhev với giao điểm 2 tuyến đường sắt chính,

một theo hướng Đông-Tây từ Maskva tới Veliki-Luki,

một theo hướng Đông-Tây từ Torzhok tới Vyazma.

Quân Đức kiểm soát được Rzhev

ngăn không cho Liên Xô chuyển quân và hậu cần qua hai cánh.

Nhưng nếu lấy lại Rzhev, Hồng quân sẽ có thể tung ra những đòn tấn công mạnh mẽ ở cả 2 cánh.

Họ sẽ bao vây và tiêu diệt lực lượng Đức trong mấu lồi.

Hơn nữa, từ đây chiến tuyến Đức chỉ cách thủ đô Liên Xô có 150 km.

Nhu cầu cấp bách của Hồng quân là phải đẩy kẻ thù

ra càng xa Maskva càng tốt.

Tháng 7/1942, Wehrmacht tung một cuộc tấn công mới ở miền nam

nước Nga để chiếm lấy vùng giếng dầu ở Kavkaz.

Hồng quân rút về phía Rostov và Stalingrad.

Stalin ban hành mệnh lệnh nổi tiếng của mình Số 227 "Không lùi một bước!".

Tại Mấu lồi Rzhev, giao chiến hạ nhiệt chỉ còn là định kỳ

pháo kích và đột kích quy mô nhỏ.

Đối với Mặt trận phía Đông, như thế đã quá yên tĩnh rồi.

Nhưng đó chỉ là khoảng lặng trước cơn bão.

Liên Xô đang chuẩn bị một chuyện lớn gì đó.

B-4, được mệnh danh là "Búa tạ của Stalin", đã xuất hiện ở chiến trường.

B-4 là loại lựu pháo hạng nặng 203 mm của Liên Xô.

Đó là thứ vũ khí đáng sợ dùng để nghiền nát hệ thống phòng ngự và cứ điểm của địch.

Những pháo đội B-4 được đặt dưới sự điều động trực tiếp của Lực lượng dự bị chiến lược của Stavka,

tức là ở đâu chúng xuất hiện thì ở đó sắp sửa có chuyện lớn.

Sức nổ của viên đạn B-4 nặng 100 kg sẽ lập tức khiến quân Đức chú ý,

do đó giữ bí mật là điều thiết yếu.

Pháo thủ tính toán tầm bắn dựa trên bảng logarit,

kết quả sẽ được mã hóa.

Nhưng phía Liên Xô không chỉ che dấu có thế.

Loại pháo phản lực M-30 sắp sửa được trình diễn lần đầu tiên.

"Nhanh lên, nhanh lên!"

M-30 cũng giống như loại pháo phản lực gắn trên thân xe tải nổi tiếng Katyusha BM-13,

nhưng có nhiệm vụ phóng những tên lửa hạng nặng 300 mm

với đầu đạn hình củ hành, tức là dàn phóng phải được gắn thẳng trên mặt đất.

Mỗi dàn M-30 lắp từ 4 quả tên lửa trở lên.

Đó là thứ vũ khí có uy lực trên cả tàn phá, được lính đặt tên là "San bằng".

Mỗi quả tên lửa có tầm bắn 2,8 km.

Vào giai đoạn sau của cuộc chiến, người ta còn phát triển loại tên lửa M-31 có tầm bắn hơn 4 km,

được bắn từ thân xe tải hạng nặng và mang biệt danh là Andryusha.

Sự yên tĩnh ở chiến tuyến sắp kết thúc khi Tham mưu trưởng

Tập đoàn quân 20 đến thăm:

"Vào những ngày trời quang, ta có thể thấy lính gác Đức thay ca,..."

"... đốm lửa thuốc lá trong hầm..."

"... và binh lính cầm xô chui khỏi chiến hào..."

"Buổi chiều có thể nghe chúng thổi harmonica."

Những thói quen ấy được theo dõi kỹ lưỡng bởi các sĩ quan tham mưu Hồng quân cải trang làm lính trơn.

"Có pháo sáng ở ô 128"

Khu vực này, gần sông Derzha,

đã được Bộ Tổng TM Stavka chọn để tiến hành một chiến dịch đầy tham vọng.

"Tất cả sẵn sàng, hiểu chưa!"

Mệnh lệnh của Stavka là chiếm quyền kiểm soát thành phố Rzhev và Zubtsov,

sau đó tiến lên để củng cố phòng tuyến sông Volga và sông Vazuza.

Cuộc tấn công được thực hiện bởi 2 TĐQ của Phương diện quân Kalinin,

cùng 2 tập đoàn quân của Phương diện quân Tây.

Ngày nổ súng được định là 28/7/1942,

nhưng quân Đức cũng đang chuẩn bị cuộc tấn công của họ.

"- Paul, bọn Nga thế nào? - Cho tới giờ tất cả đều yên tĩnh."

Quân Đức lên kế hoạch tấn công tại Sukhinichi, nơi chiến tuyến tạo thành một vòng cung.

Chiến dịch “Gió lốc” sẽ là một kế hoạch bao vây kinh điển kiểu Đức.

Hai mũi dùi từ phía Bắc và Nam sẽ bao vây quân Sô Viết trong vòng cung này.

Các cơn mưa mùa hè đã biến đường sá thành vũng lầy.

Cuộc tấn công của Phương diện quân Tây phải hoãn lại,

nhưng Phương diện quân Kalinin của Konev vẫn đánh trước vào ngày 30/7.

Quân của ông được giao sau 2 ngày phải chiếm được Rzhev.

Tướng Khlevnikov, Tư lệnh pháo binh của PDQ Kalinin,

báo cáo lại hiệu quả của đợt pháo kích chuẩn bị:

“Hai vị trí tiền tiêu của tuyến phòng thủ chính của địch đã bị tiêu diệt..."

"... Lực lượng trấn thủ trong đó gần như bị quét sạch hoàn toàn.”

Nhưng Model đã dùng Sư đoàn Bộ binh 6 để bịt tất cả những kẽ hở xuất hiện trên phòng tuyến.

Giao tranh kéo dài nhiều ngày liền giằng co các khu làng và điểm cao.

Nằm phía Bắc của Rzhev, làng Polunino và Cao điểm 200

thành tâm điểm của 1 trận đánh dữ dội.

Một tiểu đoàn trưởng của Sư đoàn Bộ binh 6 đã tả lại cảnh này:

“Chiến hào của chúng tôi nằm dưới hỏa lực pháo và cối liên tục."

“Nhanh lên!” “Nấp xuống! Mau!” “Chỉ để vài người cảnh giới thôi! Làm đi!”

"... Thật khó mà tính được số lượng pháo..."

"... Âm thanh không tài nào tả nổi của tên lửa..."

"... Thương binh phải tự lê về tuyến sau..."

"... Người ta nói khắp chiến tuyến chỗ nào cũng tệ như vậy. - Cáng. Tôi cần được cáng!"

“Các chiến sĩ, xốc lại hàng ngũ!” “Đừng để ý chúng nó. Chúng nó bị choáng hơi pháo đấy.”

Quân Nga đã phá hủy mọi khẩu pháo đặt ở vị trí bắn thẳng.

Nhưng bộ binh Liên Xô vẫn không đột phá được.

Chiến thuật của bộ binh Liên Xô là không hiệu quả.

Năm 1942, học thuyết của Hồng quân cho rằng bộ binh phải được triển khai thành 2 tuyến.

Ở cấp sư đoàn, như vậy nghĩa là có 2 trung đoàn ở tuyến đầu và 1 trung đoàn đi phía sau.

Cấp tiểu đoàn và đại đội cũng bố trí hệt như vậy.

Điều này cho phép sư đoàn tiến nhanh để khai thác thành quả tấn công.

Điều này cũng có nghĩa là trong 1 sư đoàn bộ binh,

chỉ có 8/27 đại đội là được dàn ở tuyến đầu.

Việc tấn công bị giảm yếu và các đơn vị ở phía sau bị phơi trước bom đạn rất lâu

trước khi họ có thể chạm trán kẻ thù.

Trong trận đánh đẫm máu quanh Rzhev, Hồng quân đã phải học nhiều bài học đau đớn.

Ngày 4/8/1942,

sự yên tĩnh buổi sớm sắp bị phá vỡ bởi những tiếng đạn pháo xé tai.

“Búa tạ Stalin” đã tham chiến.

Rồi pháo phản lực Katyusha cũng lên tiếng.

5 ngày sau Phương diện quân Tây của Zhukov tham chiến.

Quân của Zhukov tiến lên, giải phóng được khu làng đầu tiên.

Tại Pogoreloye Gorodishe, họ được chứng kiến tận mắt sự tàn bạo của quân xâm lược phát xít.

Người Do Thái bị tàn sát, người Nga bị đâm chết

hoặc chở về Lãnh thổ Đế chế làm lao động cưỡng bức.

Từ dân số 3.076 người trước chiến tranh, chỉ còn lại 905 người.

Trong 2 ngày, với đà tiến chậm chạp và phải trả giá đắt,

Tập đoàn quân 20 tới được sông Vazuza và Gzhat.

Giờ đây, họ phải băng qua chúng,

chiếm lấy Sychiovka và tuyến đường sắt Vyazma-Rzhev.

Model vội vã tái bố trí 5 sư đoàn

trong đó 3 là sư đoàn thiết giáp. Đó là dấu chấm hết cho Chiến dịch “Gió lốc”.

Các đơn vị Hồng quân tấn công bị tiêu hao nặng.

Zhukov buộc phải chuyển sang phòng ngự.

Ông quay sang để ý đến ngôi làng Karmanovo ở phía sườn trái.

Đó là 1 pháo đài thực thụ được bảo vệ nhờ sông Yauza phía trước

và có những đầm lầy không thể xuyên được ở cả 2 sườn.

Đối vớ bộ binh Xô Viết, điều đó nghĩa là có thêm các cuộc xung phong tự sát trực diện.

“Chỗ kia có mấy khẩu trung liên.”

Ngày 21/8, Phương diện quân Kalinin cuối cùng cũng chiếm được Polunino

và đến được ngoại ô Rzhev.

Phương diện quân Tây cũng bọc sườn được Karmanovo.

Ngôi làng bị chiếm ngày 23/8.

Model yêu cầu von Kluge cấp thêm 3 sư đoàn

để giúp ổn định tình hình cho Tập đoàn quân 9.

Ông ta đã được nhận chúng.

Với số viện binh ấy và tài khéo léo xoay chuyển tình thế chiến thuật,

Model đã chặn đứng được cuộc tấn công của Liên Xô.

Bước cờ của Hồng quân đã không đạt được mong đợi.

Lúc này Stalin điện thoại cho Zhukov tại sở chỉ huy Phương diện quân Tây.

Ông nói với Zhukov: “Anh phải báo cáo trước Stavka càng sớm càng tốt...”

“Hãy suy nghĩ kỹ xem ai sẽ thay anh ở đó.”

Stavka gửi Zhukov về phía Nam để theo dõi cuộc phòng thủ Stalingrad.

Zhukov nêu tên Ivan Konev làm người thay mình ở sở chỉ huy Phương diện quân Tây.

Konev lập tức ra lệnh dùng chiến lược mới.

Sẽ không cố gắng chiếm lấy tuyến đường sắt ở Sychiovka.

Thay vào đó, Konev sẽ tập trung mọi lực lượng trong tay để lùa quân Đức khỏi Rzhev.

Những đòn tấn công mới được tung ra vào cuối tháng 8.

“Các chiến sĩ, tiến lên! Xung phong!”

Konev dường như đã gần tới chiến thắng.

Nhưng một lần nữa Model lại nhận thêm viện binh kịp thời.

Bao gồm Sư đoàn Bộ binh Cơ giới Đại Đức ưu tú. (Panzergrenadier Division Grossdeutschland)

Đơn vị này là tiêu biểu cho sự vượt trội về trang bị, chiến thuật và huấn luyện

mà Quân đội Đức vẫn đang có.

Trong tháng 10, quân Liên Xô buộc phải ngưng tấn công.

Khu vực Rzhev bắt đầu lắng xuống.

Mùa hè đó, Tập đoàn quân 9 của Model đã bị thiệt hại 60.000 người.

Thương vong của Liên Xô là 314.000 người,

gấp hơn 5 lần.

Binh lính Hồng quân gọi đó là “Máy xay thịt Rzhev”.

Aleksandr Povno đã trải qua nó:

“Trước đây chúng tôi chưa bao giờ tấn công vào mùa hè, ..."

"... và chúng tôi không hề biết cách tấn công quân Đức vào mùa hè..."

"... Tôi đang cách tiền tuyến khoảng 1 km thì bất ngờ gặp một cánh đồng phủ đầy xác quân ta, ..."

"... toàn thanh niên đeo huy hiệu Cận vệ và mặc quân phục mới cứng..."

"... Súng máy Đức vừa quét sạch họ..."

"... Chúng tôi vẫn còn phải học cách chiến đấu với bọn Đức, cho tới tận trận Stalingrad..."

“Phân đội! Nhắm vào lô cốt! Khe số 3”

“Bắn!”

"... Nhưng sau Stalingrad, chúng tôi chẳng còn gì để học nữa. Chúng tôi đã biết mọi thứ.”

Nhà thơ Nga Aleksandr Trifonovich Tvardovsky đã lên tiếng thay người đã khuất:

“Tôi bị giết gần Rzhev..."

"Nơi đầm lầy vô danh, Cùng với Đại đội 5, Ở phía bên cánh trái, Giữa trận bom tàn bạo."

"... Không còn nghe tiếng nổ Mắt không thấy ánh chớp ..."

"... Từ vách đá rơi xuống vực Thăm thẳm vô định hình..."

"... Và trong khắp cõi này Cho đến ngày tận thế..."

"... Tìm đâu thấy áo khoác Quân hàm quân hiệu tôi." (1946)

Tháng 11/1942,

tại một căn cứ Không quân Liên Xô gần Maskva, các tổ lái ùa tới xem 1 loại máy bay mới.

Chiếc máy bay ném bom 2 động cơ mới này là loại Tupolev Tu-2.

Tu-2 là loại máy bay ném bom tốc độ cao có tổ lái 4 người,

trang bị 2 pháo 20 mm, 3 súng máy

và có thể chở hơn 3 tấn bom.

Công trình sư Andrey Nikolaievich Tupolev

làm việc trong Xưởng thiết kế máy bay OKB-29,

đóng tại số 24 phố Radiosky, Maskva.

Tại đó họ bị giám sát chặt chẽ bởi An ninh NKVD.

Hầu hết các nhà thiết kế và kỹ sư Xô Viết thời chiến đều làm việc dưới sự giám sát tương tự của chính quyền.

Một số đã thực sự bị bắt vào đó.

Quân Đức vẫn còn giữ được Rzhev và tuyến đường sắt quan trọng.

Điều này khiến rất khó tiếp tế cho Phương diện quân Kalinin để khôi phục tấn công.

Do đó Stavka bố trí thêm máy bay vận tải để tiếp tế cho họ bằng đường không.

Đó hoàn toàn là một phần của việc tổ chức một cuộc tấn công mới mang mật danh Chiến dịch "Sao Hỏa".

Tháng 11/1942,

Hồng quân lập kế hoạch bao vây lực lượng Đức tại Stalingrad trong Chiến dịch "Sao Thổ".

"Sao Hỏa" đồng thời cũng đánh vào Rzhev,

ngăn không cho Wehrmacht gửi viện binh xuống phía Nam.

Zhukov, người đang ở phía Nam với vai trò đại diện của Stavka tại Phương diện quân Stalingrad,

sẽ trở lên phía Bắc để đích thân chỉ huy Chiến dịch "Sao Hỏa".

Cuộc tấn công sẽ được thực hiện bởi Phương diện quân Tây của Konev và Phương diện quân Kalinin

giờ do Tướng Maxim Purkayev chỉ huy.

Zhukov sẽ theo dõi cả 2.

Hồng quân sẽ tấn công với 660.000 người và 2.000 xe tăng.

Rõ ràng là Zhukov hy vọng sẽ đột phá được đáng kể.

Ngày đầu tiên của chiến dịch, một trận gió mạnh thổi từ hướng Tây-Nam,

mang theo những đám mây xám nặng trĩu.

Tuyết ẩm trút xuống, tầm nhìn giảm chỉ còn 20m.

Zhukov và Konev đã đặt nặng vào máy bay cường kích mặt đất,

nhưng không chiếc nào có thể bay trong thời tiết này.

Không thể xét đến việc hoãn tấn công.

Ở mạn Tây của Mấu lồi Rzhev,

Quân đoàn Cơ giới 1 Liên Xô chọc thủng vị trí của 1 sư đoàn dã chiến Luftwaffe,

trong khi Quân đoàn Cơ giới 3 của Katukov dọc theo thung lũng Luchesa.

Model và von Kluge tung tất cả lực lượng của họ vào trận.

Lực lượng dự bị của Bộ Tổng TM Đức OKH giờ lên đường từ Smolensk tới Cụm TĐQ Trung Tâm.

Ở mạn Đông của Mấu lồi, xe tăng và kỵ binh Xô Viết

sớm cắt đứt tuyến đường sắt tới Rzhev,

nhưng với sự yểm trợ của 1 đoàn tàu bọc thép, quân Đức đã đẩy lùi được họ.

Hồng quân tấn công hết đợt này đến đợt khác

nhưng tuyến phòng thủ Đức được tổ chức rất tốt và trấn thủ bởi binh lính vũ trang đầy đủ nhiều kinh nghiệm.

Thiệt hại của Liên Xô thật khổng lồ,

nhưng Bộ Tổng TM Đức cũng đang gặp thảm họa.

Tuyến phòng thủ của họ quanh Belyi đã vỡ,

toàn bộ Mấu lồi có thể bị cắt rời và tiêu diệt.

Chiến sự ở thung lũng Luchesa thật nguy kịch.

Tại đây quân Đức cuối cùng cũng chặn được mũi tấn công của Liên Xô.

Xa mãi dưới phía Nam, Thống chế von Manstein đang chuẩn bị cuộc tấn công

giải cứu lực lượng Đức bị vây tại Stalingrad

mật danh Chiến dịch "Bão mùa đông".

Nhưng có những lo ngại nghiêm túc rằng họ không đủ sức để chọc sâu đến tận Stalingrad.

Khi Manstein hỏi xin thêm quân, ông ta bị từ chối.

Lực lượng dự trữ chiến lược đã bị tung vào Rzhev.

Khi Chiến dịch "Sao Hỏa" tiếp diễn, bộ binh Đức phải chiến đấu đẫm máu trong điều kiện lạnh giá

vì chỉ vài con đường thiết yếu và tuyến đường sắt.

Các đơn vị lính tinh nhuệ Đức sẽ nhớ mãi những tháng ấy như là thời kỳ tồi tệ nhất toàn cuộc chiến.

Quân đoàn Cơ giới 3 của Katukov chỉ còn 2 km nữa

là cắt được Quốc lộ tới Rzhev.

Từ 270 xe tăng, ông chỉ còn 70.

Nhưng Chiến dịch "Sao Hỏa" không thể tiến xa hơn.

Ngày 20/12 chiến dịch đã phải dừng lại.

Hồng quân vẫn chưa thể sánh được với Wehrmacht.

Dù trong vài lĩnh vực như bắn tỉa mà Hồng quân khá hiệu quả,

họ vẫn thiếu những năng lực thiết yếu.

Rất nhiều sinh mạng đã bị phí hoài trong các cuộc tấn công trực diện vào cứ điểm Đức.

Xe tăng và bộ binh vẫn chưa học được cách phối hợp hiệu quả với nhau.

Hồng quân thường thiếu thông tin tình báo chính xác về lực lượng địch.

Một sĩ quan Liên Xô bị bắt nói với người Đức rằng

anh ta đã sốc khi thấy quân dự bị của Đức tới.

Một báo cáo tình báo của Đức cho hay:

"Địch thường dựa vào ưu thế số lượng,.."

"... trên các bản đồ Xô Viết bắt được không thấy ghi về lực lượng dự trữ Đức."

Thống kê phía Liên Xô đưa con số thương vong

trong Chiến dịch "Sao Hỏa" là 216.000 người.

Có lẽ thực tế cao hơn nhiều.

Thương vong của Tập đoàn quân 9 Đức là 53.000.

Von Kluge, Tư lệnh Cụm TĐQ Trung Tâm, được tặng thưởng Cành sồi gắn thêm lên Huân chương Thập tự Sắt của mình.

Nhưng vị thống chế này đã bí mật âm mưu chống lại Hitler.

Tháng 7/1944, khi von Kluge đang ở Pháp để chỉ huy Mặt trận phía Tây,

von Stauffenberg đã tìm cách đặt bom ám sát Quốc trưởng tại Tổng hành dinh ở Đông Phổ.

Khi biết rõ âm mưu đã thất bại, von Kluge cắn viên nhộng chứa xianua tự sát.

Ông được thay bởi cựu thuộc cấp của mình là Walter Model,

người sau này cũng sẽ tự sát để tránh bị Liên Xô kết án tội phạm chiến tranh.

Không có huân chương cho các chỉ huy Liên Xô.

Konev bị cách chức nhưng ông sớm được trọng dụng trở lại.

Về sau ông sẽ chỉ huy Phương diện quân Ukraina 1 tiến vào nước Đức và Berlin.

Tư lệnh Phương diện quân Kalinin, Maxim Purkayev, sẽ bị thuyên chuyển về Viễn Đông

và ở lại đó đến hết chiến tranh.

Chiến dịch "Sao Hỏa" là một thất bại đẫm máu của Hồng quân,

và là sai lầm cá nhân của Nguyên soái Zhukov.

Vì thế sự kiện này bị các sử gia Liên Xô lờ đi gần hết

và rất ít được biến đến ở phương Tây.

Nhưng mặc dù thiệt hại nặng nề, chiến dịch này vẫn đạt được chút gì đó.

Quân dự bị của Cụm TĐQ Trung Tâm đã bị ghì chặt tại Rzhev,

tức là họ không thể chi viện chiến dịch giải cứu Stalingrad của von Manstein.

Tập đoàn quân 9 của Model cũng bị thương vong nặng nề,

đó là những sĩ quan và binh lính đầy kinh nghiệm mà nước Đức rất vất vả mới có thể thay thế.

Tháng 1/1943, Veliki Luki được giải phóng.

Thị trấn này nằm cách Rzhev 250 km về phía Tây.

Việc để mất đầu mối giao thông quan trọng này đã cản trở việc tiếp vận của quân Đức

và đẩy Mấu lồi Rzhev vào tình thế hiểm nghèo hơn.

Ngày 26/1/1943,

von Kluge đề nghị cho rút quân khỏi Mấu lồi Rzhev.

5 ngày sau, Paulus đầu hàng tại Stalingrad.

Hitler đột nhiên lo lắng muốn tránh một cuộc bao vây khác

đã cho phép Kluge rút lui.

Tập đoàn quân 9 có thể gặp nguy khi nó rút khỏi mấu lồi

Ban Tham mưu của nó đã lên kế hoạch rút lui từ trước cả khi được phép của Hitler.

Mang mật danh "Trâu Mộng" (Büffel Bewegung),

chiến dịch khổng lồ này sẽ di tản 365.000 người

tới vị trí mới đã được củng cố cách đó 100 km.

Khi quân Đức sắp sửa rút,

họ thực hiện một chiến dịch diệt du kích quy mô lớn.

Họ gom lại những toán lính Hồng quân đi lạc và cả nhiều dân thường.

Tất cả phải chịu một đòn trừng phạt chóng vánh triệt để.

Một đại tá thuộc Sư đoàn Xe tăng 4 tả lại chiến dịch đó đã tiến hành ra sao:

"Toán tuần tiễu của ta bắt tất cả đàn ông, kể cả một thằng bé 6 tuổi đang xách khoai tây và xà phòng..."

"... Chúng tuyên bố rằng mình đi câu cá nhưng rõ ràng chúng đang tiếp tế cho du kích..."

"... Không định giam chúng lâu, chúng tôi tiễn tất cả bọn chúng lên thiên đường."

Ở phía Đông những tội ác như vậy rất phổ biến.

Khi rút quân, Model ra lệnh chở đi tất cả đàn ông đang tuổi lao động,

tịch thu tất cả lương thực, đánh thuốc độc các giếng nước và làng mạc.

Vì những hành động ấy, sau này ông ta sẽ bị Liên Xô kết án tội phạm chiến tranh.

Cuộc rút quân của Đức bắt đầu ngày 1/3/1943.

Đám kỹ sư công binh chờ cho nổ cây cầu bắc qua sông Volga.

Hitler đã yêu cầu phải đích thân nghe thấy tiếng nổ

nên họ nối điện thoại đến tận Tổng hành dinh của Quốc trưởng.

Tại vùng giữa chiến tuyến, một lính quân y Liên Xô để ý có gì đó đang diễn ra.

"Một sự yên lặng ngập tràn không trung, ..."

"... không một tiếng động cả từ phía bọn Đức lẫn bên ta ..."

"... Dần dần, lính ta bò khỏi chiến hào. Mỗi phút lũ quỷ ấy lại bỏ đi thêm ..."

"... Rồi tôi nghe thấy có tiếng hét: - Bọn Fritz đã bỏ chạy".

Quân Đức rút lui theo từng chặng,

mỗi lúc dừng họ lại gài mìn và mìn bẫy.

Chính sách "vườn không nhà trống" của Model không chừa lại chút gì.

Khi Hồng quân giải phóng được Vyazma, họ thấy cảnh tàn phá triệt để.

Mọi tòa nhà đều bị san thành gạch vụn,

mọi cột điện thoại đều bị đốn hạ, mọi chốt đường sắt đều bị nghiến nát,

thậm chí thùng dầu cũng bị bắn thủng.

Lính Đức nói rằng họ rút khỏi Rzhev mà không bị bại trận.

Nhưng sự thật là họ phải rút để tránh một Stalingrad thứ hai.

Trận đánh Rzhev là một trong những trận dữ dội,

vô ích và đẫm máu nhất của Liên Xô trong toàn cuộc chiến.

Thương vong của Hồng quân ước khoảng 1,2 triệu người.

Nỗi xoa dịu duy nhất là quân Đức cũng thiệt hại.

Ngày 3/4/1943, Model được trao tặng trọn bộ Huân chương Chữ Thập sắt.

Ông ta cũng được lệnh chuẩn bị Tập đoàn quân 9 cho chiến dịch tấn công mới,

Chiến dịch "Thành trì".

Viên tướng không có ảo tưởng gì về viễn cảnh cuộc tấn công mới này.

Lực lượng ông ta dù khá đông, nhưng có nhiều đơn vị đã kiệt sức

mất tinh thần vì lâu ngày chiến đấu trong mùa đông.

Giờ đây họ bị ném vào giữa cái nóng gắt của Trận Kursk.

Dịch phụ đề: Danngoc Synctime: Duchuy2007