Original subtitles

Kỹ thuật và Dịch chính: Duchuy2007 Hiệu đính và biên dịch phụ: Danngoc

BÃO TỐ SÔ VIẾT: THẾ CHIẾN THỨ II Ở HƯỚNG ĐÔNG.

Mùa thu năm 1941.

Ba tháng đầu cuộc chiến, quân Đức đã tiến 800km và

gây tổn thất nhân mạng nặng nề cho Hồng quân.

Hai bên đều chuẩn bị tung những lực lượng dự trữ cuối cùng,

vào trận đánh quyết định của chiến dịch

giành giật thủ đô Liên bang Sô Viết.

Tháng 9 năm 1941. 10 tuần sau khi

quân Đức khởi sự xâm lược Liên Xô,

giờ đây tới lượt chính Maskva phải chịu sức nặng cuộc tấn công của Đức.

Những chiến lũy và chông sắt chống tăng chặn ngang các con phố.

Tất cả các cửa sổ được dán lại để giảm nguy cơ

do mảnh kính bay từ các vụ nổ.

Vào ban đêm, thành phố hoàn toàn chìm vào bóng tối.

Trên áp phích ghi: "Ánh đèn cửa sổ tiếp tay cho quân thù".

Vào thời điểm này, Stalingrad vẫn an toàn trong trung tâm nước Nga.

Những tốp binh sĩ trên đường phố

với một dấu duy nhất cho thấy, cách nhiều dặm về phía tây, những trận chiến đang diễn ra.

Tại xưởng sản xuất máy kéo Stalingrad,

xe tăng được sản xuất 24/24 để có thể

bù đắp những thiệt hại khổng lồ

của Hồng quân vào mùa hè năm đó

Mùa hè đó, hàng trăm xe tăng đã phải bị bỏ lại vì

tổ lái không thể sửa chữa những hỏng hóc cơ khí đơn giản.

Giờ đây tổ lái bắt đầu được huấn luyện ngay tại nhà máy.

Họ đã được hướng dẫn từng chi tiết cơ khí trong chiếc xe tăng mới

và cách khắc phục nếu gặp hỏng hóc.

Một trong những chỉ huy của các lữ đoàn tăng mới thành lập là

vị đại tá 40 tuổi, Mikhail Katukov.

Khi chiến tranh nổ ra, ông là sư trưởng - Sư đoàn Xe tăng số 20.

Nhưng các xe tăng lạc hậu của Sư đoàn

đều thành mồi ngon cho người Đức trong mùa hè năm 1941.

Katukov và phần còn lại của sư đoàn ông

đã may mắn khi thoát cảnh bị bao vây.

Vào cuối tháng 9, những chiếc xe tăng T-34 mới của lữ đoàn ông

đã được xếp lên tàu.

Mikhail Katukov và Lữ đoàn xe tăng 4 hướng về Maskva.

Maskva đã có những nếm trải đầu tiên của chiến tranh.

Cuộc không kích đầu tiên của Đức xảy ra đúng một tháng sau khi chiến tranh bắt đầu,

đó là vào ngày 22/7/1941.

Phi công Đức được cho hay: "Nếu bạn đã ném bom nước Anh, ..."

"... thì lần này sẽ dễ hơn nhiều..."

"Thậm chí, nếu người Nga có súng phòng không đi nữa..."

".. thì nó cũng không nhiều."

"Họ không có đèn phòng không, khinh khí cầu và tiêm kích bay đêm."

Nhưng những ảo tưởng đó đã nhanh chóng tan vỡ.

Bầu trời Maskva đã được bảo vệ bởi

hàng ngàn khẩu phòng không đủ loại cỡ nòng.

Những tiêm kích bay đêm của Liên Xô đã tấn công máy bay ném bom Đức

dưới ánh đèn phòng không.

Rào chắn kinh khí cầu được dựng lên ở độ cao 2.500 mét

và nhiều cái cao 4.500 mét, cao hơn nhiều so với London.

với nguy cơ bay vướng dây thép, buộc máy bay ném bom Đức

phải bay ở độ cao cao hơn,

từ đó, độ chính xác bị thấp đi.

Nhưng chắc chắn là có vài chiếc đã vượt qua.

Nhà ga đường sắt chính Belarusskiy, tổng đài điện thoại và

các kho hậu cần khác của quân đội, tất cả đều bị đánh trúng.

Bản thân điện Kremlin bị trúng 6 quả bom cháy và

một quả bom nổ 250kg.

Nó đã xuyên thủng trần của cung điện lớn Kremlin

và trần của Sảnh Georgiyevsky,

nhưng đã không nổ.

Vào đêm 12/8, một quả bom 1.000kg đã rơi vào quảng trường

Nikitskiye, tạo thành miệng núi lửa sâu 12m và rộng 32m.

Nhưng các phi đội ném bom Đức đã phải trả giá đắt cho những thành công đó.

Tổng cộng có 134 trận không kích vào Maskva.

Có hơn 5.500 quả bom và

45.000 quả bom cháy đã được thả xuống thành phố trong chiến tranh,

và đỉnh điểm là vào ngày 29/10/1941.

Khi có hơn 300 máy bay tham gia ném bom.

Những quả bom đã rơi trúng Nhà hát Bolshoi, Đại học QG Maskva,

và tòa nhà của Trung ương Đảng Cộng sản.

Có 47 máy bay Đức bị hạ trong ngày hôm đó.

Kế hoạch xâm lược của Hitler dự kiến sẽ chiếm được Maskva

chỉ sau 3 - 4 tháng từ khi bắt đầu chiến tranh.

Nhưng những trận đánh xung quanh Smolensk tại Kiev đã kìm chân người Đức hai tháng.

Cuộc tấn công vào Maskva chưa sẵn sàng cho đến ngày 30/9.

Bộ Tư lệnh tối cao Liên Xô (STAVKA) dự kiến quân Đức sẽ tấn công

dọc theo đường cao tốc từ Smolensk đến Vyazma.

Các đơn vị của Hồng quân, dưới sự chỉ huy của tướng Rokossovskiy

bắt đầu đào công sự dọc theo tuyến đường này.

Nhưng người Đức đang chuẩn bị một bất ngờ.

Tập đoàn quân Xe tăng 4 (Panzer Gruppe) của tướng Hoepner đã được bí mật chuyển

từ Mặt trận Leningrad để tới tham gia tấn công Maskva.

Để che giấu sự cơ động này, TĐQ xe tăng này đã để lại

một trạm radio gần Leningrad.

Mỗi điệp báo viên làm việc theo mã Morse,

có phong cách rõ ràng, được truyền đi dựa theo nhịp điệu của họ,

như từng nghệ sĩ piano có phong cách riêng khi chơi đàn.

Các chuyên gia có thể xác định cách phát thông tin của từng người

bằng cách lắng nghe việc truyền tin của họ.

Khi Liên Xô bắt được những thông điệp vô tuyến gần Leningrad,

họ biết chúng xuất phát từ máy vô tuyến của Tập đoàn quân Xe tăng 4,

và họ cho rằng Hoepner vẫn còn ở khu vực Leningrad.

Nhưng họ chỉ nghe một đài duy nhất.

Chỉ huy Tập đoàn quân Panzer Gruppe 4, Hoepner, là một tướng dày dặn,

còn được gọi là "Kỵ sĩ già".

Nhưng ông ta là một trong những vị tướng đầu tiên nắm bắt

và áp dụng những nguyên tắc của chiến tranh xe tăng.

Giờ đây ba Quân đoàn Xe tăng của Đức hướng về Maskva, chỉ huy bởi

Hoepner, Guderian và Hoff,

người sau đó vào tháng 10 được thay thế bởi tướng Reinhardt.

Kế hoạch của Đức là tập trung đánh một trận quyết định vào Maskva,

trong đó, họ sẽ hợp vây và tiêu diệt những tàn quân Hồng quân.

Chiến dịch này có mật danh là "Bão táp" (Typhoon).

Cuộc tấn công được khởi đầu ở gần Bryansk.

Hồng quân đã sẵn sàng bảo vệ thành phố,

đây là trung tâm của mạng lưới giao thông của vùng.

Nhưng vào ngày 30/9/1941. xe tăng của Guderian đã tấn công mạnh về hướng Nam.

Heinz Guderian nổi tiếng là "cha đẻ" của chiến thuật "Chiến tranh chớp nhoáng" (Blitzkrieg),

dựa vào học thuyết ban đầu của ông về lý thuyết tấn công

bằng chiến tranh cơ giới.

Ông ta cũng là một tư lệnh chiến trường dũng cảm và mạnh mẽ

và thường tranh cãi với sĩ quan cấp trên.

Trong ba ngày, xe tăng Guderian đã bao vây

phần lớn lực lượng đối phương đang đối đầu ông ta.

Hai ngày tiếp theo, các đơn vị của ông ta tiến tới Oryol,

và tiến xa hơn về phía Tula.

Trong một nỗ lực tuyệt vọng để kìm chân Guderian tại Vons,

Bộ Tư lệnh tối cao Liên Xô đã có một quyết định táo bạo:

Đưa quân tiếp viện đến Oryol bằng đường hàng không.

Những máy bay khổng lồ Tupolev TB-3 và Lisunov Li-2

hạ cánh xuống một sân bay bỏ hoang.

Người Đức đã tỉnh lại sau phút bất ngờ, pháo phòng không của họ bắn rát

vào đợt tiếp viện thứ hai sau đó.

Tuy nhiên 6.000 binh sĩ, trang thiết bị và đạn dược đã kịp đổ xuống.

Ngay lập tức, các đơn vị này xông vào chiến đấu ngăn bước tiến quân Đức.

Chẳng bao lâu, những chiếc T-34 của Lữ đoàn xe tăng 4

của đại tá Katukov cũng bắt đầu đến,

sau khi di chuyển 500km bằng tàu hỏa từ Stalingrad.

Lữ đoàn xe tăng 4 này thay thế cho các Quân đoàn cơ giới Liên Xô

đã bị tiêu diệt hồi mùa hè.

Một Quân đoàn cơ giới được biên chế 36 ngàn binh sĩ,

1.000 xe tăng, cộng với pháo và các loại xe hỗ trợ khác.

Đây là một bộ máy khổng lồ và kềnh càng.

Những lữ đoàn xe tăng mới

chỉ có 3.000 binh sĩ và 91 xe tăng.

Giờ đây Katukov có cơ hội thử nghiệm chiến thuật phục kích bằng xe tăng.

Nhưng cho đến nay, ông chỉ mới thực hành trên bãi tập.

Đầu tiên, những chiếc xe tăng được dấu trong những ngôi nhà, lùm cây

hoặc trên mặt đất không bằng phẳng.

Mỗi xe tằng đều chuẩn bị nhiều vị trí thay thế dự phòng Khi cần thiết.

Các vị trí giả cũng được xây dựng để gây nhầm lẫn cho quân thù.

Pháo của T-34 có thể tiêu diệt bất kỳ loại xe tăng Đức nào

trong cự ly 1km,

nhưng chìa khóa thành công là sự kiên nhẫn và kỷ luật.

Katukov đã nói binh sĩ mình:

"Trong phục kích, các tổ lái chỉ có thể nổ súng ở cự ly gần ..."

"... khi anh ta có thể đảm bảo bắn trúng ..."

Điều đó có nghĩa là từ 200 đến 300 mét.

Khi bắn vào đoàn xe Đức,

xạ thủ Xô Viết sẽ nhắm mục tiêu chiếc đi đầu

và sau đó là xe đi sau, một khi con đường bị khóa cả hai hướng,

thì số còn lại trở thành mồi ngon.

Một thành viên của Lữ đoàn Katukov,

Át xe tăng của Liên Xô, Dmitri Lavrinenko.

trong 28 trận tham chiến, anh ta đã tiêu diệt 52 xe tăng Đức,

được xem là chỉ huy xe tăng

Liên Xô giỏi nhất trong toàn bộ cuộc chiến.

Các cuộc phục kích xe tăng này được chứng minh là có hiệu quả cao,

Oryol rơi vào tay quân Đức, nhưng xe tăng của Katukov đã có đủ thời gian

để củng cố cho Tula.

Trong khi lính nhảy dù Hồng quân đến tăng cường ở sườn phía nam.

Người Đức đã phát động một cuộc tấn công lớn vào trung tâm.

Cụm Tập đoàn quân "Trung tâm" (Heeresgruppe Mitte) của Đức đã nhanh chóng vượt qua

và đánh bại các Phương diện quân Dự bị và Phương diện quân Tây của Hồng quân,

đang phòng thủ tuyến đường cao tốc từ Smolensk đến Vyazma.

Chiến dịch "Bão táp" đã đạt đến cao điểm,

số phận nước Nga như ngàn cân treo sợi tóc.

Kỹ thuật và Dịch chính: Duchuy2007 Hiệu đính và biên dịch phụ: Danngoc

Người Đức đã đột phá ngon trớn trên mọi ngả đường hướng đến Maskva.

Ngày 04/10/ 1941, tướng Konev đã báo cáo Bộ Tư lệnh tối cao Liên Xô,

rằng lực lượng của ông sắp bị cắt rời.

Nhưng ông không nhận được lệnh cho rút lui.

Có vẻ như Bộ Tư lệnh Tối cao (Stavka) đang không thể thừa nhận

một đại thảm họa sắp mở ra trước mắt họ.

Hitler, trong khi đó đã thuyết phục về "Chiến thắng cuối cùng".

Ông ta phát biểu trước đám đông tại Cung Thể thao Berlin:

"Trên mặt trận phía Đông giờ đây đang diễn ra những sự kiện lớn."

"... Chúng ta đã tiến hành một chiến dịch quy mô lớn ..."

"... mà kết quả là sẽ loại bỏ kẻ thù ở phía Đông."

Một lần nữa, lệnh rút quân của Stavka lại đến quá muộn.

Hơn nửa triệu Hồng quân sắp bị bao vây

trong Vyazma và Bryansk.

Các sư đoàn và trung đoàn ở đó bắt đầu cắm đầu cắm cổ

rút lui nhằm thoát khỏi cảnh bao vây.

Nói kiểu hài hước, lần cơ động này được gọi là "Cuộc diễu hành của những người đào tẩu".

Nó đã thành quá quen thuộc

với những lính Hồng quân sống sót sau dạo mùa hè.

Ưu thế trên không của đối phương

đã có ảnh hưởng đặc biệt lên tinh thần chiến đấu của Liên Xô.

Tập đoàn quân 43 thông báo:

"Máy bay ném bom Đức tấn công không thương tiếc ..."

"... cuộc tấn công được thực hiện bằng những tốp từ 20-25 chiếc ..."

"... và những ai sống sót sau đó thì chẳng còn hồn vía gì."

Có một loại máy bay khiến lính Hồng quân sợ vô cùng.

Loại máy bay cường kích bổ nhào Junker Ju-87 "Stuka",

là một loại pháo binh trên không, nằm trong chiến thuật "Chiến tranh chớp nhoáng" của người Đức.

Bằng cách tấn công bổ nhào, nó có thể ném bom

một cách rất chính xác.

Chiếc máy bay sau đó sẽ lượn vòng và tấn công các mục tiêu khác

bằng bom nhỏ và súng máy.

Các đợt tấn công liên tục gieo rắc sự hỗn loạn và hủy diệt

lên các đơn vị trên mặt đất.

Phần lớn Cụm Tập đoàn quân "Trung tâm" Đức được huy động để

bao vây các Tập đoàn quân Liên Xô của tướng Konev và Budyonniy.

Nhưng có nhiều sư đoàn, dẫn đầu bởi sư đoàn Panzer SS Das Reich

bắt đầu di chuyển về phía Đông.

Những đơn vị này được trao vinh dự là những đơn vị đầu tiên

tiến vào thủ đô nước Nga.

Người Đức chỉ còn cách Maskva 205km,

và con đường phía trước hầu như đã mở toang.

Hồng quân vội thả một tiểu đoàn lính dù xuống khu vực đó.

Dù chỉ được trang bị súng trường, súng máy và chai cháy Molotov Cocktail,

họ đã chiến đấu quyết liệt để giữ chiếc cầu bắc qua sông Urga.

Vào cuối ngày, từ 430 binh sĩ, họ chỉ còn lại 29 người.

Khi lữ đoàn xe tăng đến chi viện cho họ,

cột cây số ven đường cho thấy "Cách Maskva 180 km".

Quân Đức chỉ tiến được 25 km.

Bất chấp những kháng cự quyết liệt như vậy,

Hồng quân phải đối mặt với một thảm họa.

Họ đã chịu tổn thất rất lớn trong suốt mùa hè,

kẻ thù đang ở ngưỡng cửa thủ đô.

Quân tiếp viện vẫn còn trên đường tới từ phía Đông,

nhưng Stalin vô cùng cần có thêm thời gian.

Trong thời khắc u ám này, ông cho gọi tướng Zhukov.

Sau khi đến tổng hành dinh tại Maskva và nhanh chóng đánh giá tình hình,

Zhukov đưa ra một kết luận nền rất đơn giản:

"Tuyến phòng thủ ở hướng Tây đã vỡ, ..."

"... Trên tuyến của chúng ta đã xuất hiện một lỗ hổng lớn, không có gì để lấp đầy..."

"... bởi vì chúng ta không còn các đơn vị dự trữ, ..."

"... Những con đường dẫn đến Maskva đã mở toang."

Sự tự tin của Hitler dường như không phải không có cơ sở.

Nhưng tướng Zhukov vẫn còn một ít thời gian.

Các đơn vị Sô viết đang bị bao vây tại Vyazma vẫn tiếp tục chiến đấu,

điều đó có nghĩa là, trong một thời gian ngắn, chỉ có vài

sư đoàn Đức còn rảnh tay để tiến về Maskva.

Ngay lập tức Zhukov đã chặn bước tiến đó của quân Đức

và khôi phục lại tuyến phòng thủ của Maskva,

trước khi Cụm tập đoàn quân "Trung tâm" tiến sát đến chúng.

Tuyến phòng thủ Mozhaysk, 120 km từ Maskva,

là trở ngại cuối cùng giữa quân Đức và thủ đô.

Và vào đầu tháng Mười, bất cứ ai chưa tham gia chiến đấu,

đều có thể cầm một cái xẻng để giúp xây dựng tuyến Mozhaysk.

Zhukov dự định điền đầy nó bằng các đơn vị quân đội.

Nhưng ông chỉ có trong tay để điều động số thiếu sinh quân

từ các trường quân sự ở Maskva.

Dấu hiệu này cho thấy, tình hình đã tuyệt vọng đến như thế nào.

Tuyến đường Mozhaysk dài hơn 200 km,

không thể được giữ chỉ bằng đám thiếu sinh quân trên suốt chiều dài đó.

7 sư đoàn bộ binh đã được thành lập tại Maskva,

nhưng trong thực tế, số tân binh này chỉ có thể cầm cự được

quân Đức trong vài giờ đồng hồ.

Bộ Tư lệnh Tối cao đã có một trong số nhiều quyết định khó khăn trong chiến tranh.

Dưới vòng phong tỏa Leningrad, thành phố luôn thiếu lương thực trầm trọng,

Bộ Tư lệnh Tối cao đã tập hợp quân dự trữ nhằm tổ chức phản công,

chấm dứt bao vây và kết thúc nỗi khổ đau của Leningrad.

Nhưng chỉ vài giờ sau thảm họa Vyazma,

chiến dịch này đã bị hủy bỏ.

số quân dự trữ được lệnh lên tàu trở lại.

Giờ đây họ hành quân về phía Maskva và phòng tuyến Mozhaysk.

Sư đoàn tinh nhuệ SS Das Reich (Đế Chế) của Đức

đã dẫn đầu mũi nhọn tiến công Maskva.

Binh sĩ của nó được huấn luyện tốt, có kinh nghiệm và những trang thiết bị tốt nhất.

Gần bãi chiến trường Borodino, nơi người Nga đã chiến đấu

với Napoleon vào năm 1812,

họ đã giáp mặt với sư đoàn 32 Sô Viết.

Đó là các đơn vị mới tinh, được gấp rút tái triển khai từ Viễn Đông.

Sở chỉ huy của họ được bố trí một cách đầy ý nghĩa trên khu đất,

nơi từng đóng sở chỉ huy của tướng Kutuzov năm 1812.

Những chiếc tăng Đức đầu tiên đã xuất hiện trên đường cao tốc Maskva-Minsk.

Gần làng Yelnia, con đường dẫn xuống một vùng trũng

và chạy qua một con sông.

Những lô cốt chống tăng Sô Viết

được bố trí từ bờ bên kia trông xuống.

Khi xe tăng Đức xuống đến đáy thung lũng

pháo chống tăng Liên Xô bắt đầu nã đạn.

Do không có chỗ cho xe tăng quay đầu hoặc chạy khỏi con đường,

những xe tăng Panzer Đức bị hạ từng chiếc một.

Trong các đơn vị SS có cả quân phát xít tình nguyện đến từ Pháp.

Thống chế von Kluge đã nói chuyện trước trận đánh và nhắc họ rằng,

vào thời Napoleon, quân Đức và Pháp đã sát cánh chiến đấu

chống người Nga trên chính bãi chiến trường này ra sao.

Hôm sau, lính lê dương Pháp lao vào trận chiến,

nhưng khi đối đầu với các đợt phản công của HỒng quân,

họ phải chịu tổn thất nặng nề,

các đơn vị này đã phải được rút khỏi mặt trận.

Lệnh của Zhukov thật rõ ràng: "Phải giữ cho được tuyến Mozhaysk."

Mỗi ngày chịu đựng, họ đã cung cấp thêm thời gian

để quân tiếp viện kịp đến Maskva.

Bước tiến của quân Đức giờ đây được đo bằng

từng trăm mét, thay vì hàng dặm.

Sư đoàn Das Reich bị tổn thất nặng nề,

mất hầu hết số sĩ quan.

Quân Đức tìm cách tống những người phòng thủ ra khỏi vị trí của họ.

Ivan Makukha, học viên trường pháo binh Podolsk,

nhớ lại trải nghiệm đó:

"Phát đạn bắn thẳng vào lô cốt của chúng tôi, tạo ra sóng xung kích ..."

"... khiến chúng tôi ngã bật, mắt và tai ứa máu."

Người Đức bổ sung quân và tiếp tục tấn công.

Kaluga thất thủ ngày 13/10, còn Borovsk là ba ngày sau đó.

Sư đoàn 32 buộc phải rút lui khỏi Borodino,

Nhưng những trận đánh dữ dội đã khiến kẻ thù

một lần nữa phải chựng lại trước sông Nara.

Một sĩ quan tham mưu Quân đoàn Panzer Korp 52 của Đức báo cáo:

"Cuộc đánh chiếm các cứ điểm quân Nga ..."

"... đã diễn ra ác liệt trong suốt chiến dịch."

"Tổn thất xe tăng của chúng tôi đã tăng lên đáng kể ..."

"... kể từ khi bắt đầu chiến dịch này."

Đối với các đơn vị Đức, cái vinh dự được là kẻ đầu tiên

tiến vào Maskva đã biến thành cơn ác mộng đầy máu và khói lửa.

Tất cả các biện pháp có trong tay đều đã được thực hiện để bảo vệ Maskva.

Tất cả những tuyến đường chính dẫn vào Maskva đều được cài mìn,

bao gồm cả những tuyến đường dẫn đến Kiev, Staryi Kiev, Mozhaysk,

Zvenigorod, Leningrad và Dimitrov.

Những chiếc cầu cũng được gài mìn.

Các chướng ngại vật được đặt trên các tuyến đường sắt.

Tổng cộng có hơn 150 bãi mìn bao quanh thành phố.

Trong khi đó, các đơn vị Sô Viết bị bao vây gần Vyazma và Bryansk,

vẫn tiếp tục kháng cự trước sự ngạc nhiên và

thất vọng của các nhà hoạch định Đức.

24 sư đoàn Đức được giao nhiệm vụ tấn công vào Maskva

đã bị ghìm chân lại để chiến đấu với

các đơn vị Hồng quân đang bị bao vây.

Von Funck, Tư lệnh Sư đoàn Panzer số 7, đã báo cáo:

"Các trận đánh diễn ra sau khi bao vây được quân Nga ..."

"... là một trong những điều nặng nề nhất mà sư đoàn từng trải nghiệm."

"...một số trung đội tùng thiết panzergrenadier của chúng tôi ..."

"...bị xóa sổ đến người cuối cùng."

Người Đức phải mất trọn cả tuần mới đè bẹp sự kháng cự bên trong "túi".

580.000 binh sĩ trong Vyazma và Bryansk,

có 230 ngàn người thiệt mạng hoặc mất tích trong chiến đấu, và 370 ngàn người bị bắt làm tù binh.

chỉ có 85.000 binh sĩ thoát khỏi vòng vây.

Chỉ huy Phương diện quân phía Tây, Tướng Yeryomenko bị thương nặng,

và được sơ tán bằng máy bay.

Thiếu tướng Petrov, Tư lệnh Tập đoàn quân 50

và Thiếu tướng Rakutin Tư lệnh Tập đoàn quân 24

nằm trong số những người thiệt mạng.

Trong số những người bị bắt có Trung tướng Yershakov,

sau đó chết trong trại tù binh Đức.

Thiếu tướng Vishnevsky, được Hồng quân giải phóng năm 1945

và Tư lệnh Tập đoàn quân 19 Trung tướng Lukin, bị thương.

Lukin sống sót trong trại tập trung Đức và được giải phóng năm 1945.

Khi Stalin nghe tin này, ông ấy nói:

"Gởi Lukin lời biết ơn của tôi từ Maskva."

Stalin đã phê trong hồ sơ Lukin: "Một người trung thành",

và được phục hồi cấp bậc. Không phải lúc nào ông cũng hào phóng như vậy

với những người đã đầu hàng quân Đức.

Lúc này là giữa tháng 10.

Trong lúc Tập đoàn quân Trung tâm tập trung hoàn thành việc tiêu diệt

các đơn vị Liên Xô bị bao vây, những cơn mưa thu đã bắt đầu rơi.

Những con đường nhanh chóng biến thành sông bùn,

Lính Đức phàn nàn không thể tiến hành

chiến dịch tấn công trong những điều kiện như vậy,

nhưng những con đường lầy lội này là trở ngại cho cả hai bên.

Đại tá Katukov nhớ lại:

"Ngay cả xích bản to của xe tăng T-34 cũng vô dụng và bị kẹt trong bùn."

"Phải dùng xe tăng để kéo các xe con tham mưu."

"... hoặc dùng máy kéo..."

"... nếu không chúng sẽ chẳng bao giờ qua được."

Sau này, nhiều sĩ quan Đức

đổ lỗi cho thất bại của họ trong việc chiếm Maskva, là hoàn toàn do thời tiết.

Nhưng trong riêng tư, họ nhiều lần thừa nhận, Bộ Tư lệnh Đức

đã đánh giá thấp quyết tâm của Liên Xô và quy mô dự trữ của họ.

Giờ đây, cuộc tấn công của Đức đã bị sa lầy theo đúng nghĩa đen.

Tại Maskva, tin người Đức sắp tiến vào

đã gây ra hoảng loạn trên đường phố.

Ngày 15/10, Trung ương Đảng Cộng sản đã được sơ tán,

cũng như hầu hết các Bộ ngành và Đại sứ quán nước ngoài.

Hôm sau, nhiều cửa hàng và nhà máy quốc doanh đã đóng cửa.

Công nhân lang thang trên đường phố không biết làm gì.

Tin đồn bắt đầu lan lộng.

Theo lệnh của Ủy viên Nhân dân Lazar Kaganovich, tàu điện ngầm đã ngưng hoạt động,

nó đã được đặt mìn sao cho có thể nổ tung,

nếu quân Đức tiến vào trung tâm thành phố.

Các toa tàu điện dừng ở nguyên vị trí.

Những con đường dẫn về phía Đông đến nơi an toàn

bị kẹt đầy xe ô tô.

Không quân Đức Luftwaffe đã thôi không kích.

Trên đường phố tràn ngập những tin đồn về bọn gián điệp và phá hoại.

Tình hình đòi hỏi phải có các biện pháp khẩn cấp.

Alexander Shcherbakov, Bí thư thứ nhất Thành ủy Moscow

đã phát biểu qua đài phát thanh.

Ông đảm bảo với các công dân rằng Maskva sẽ không bị bỏ lại.

Công an mật NKVD sẽ chịu trách nhiệm tuần tra trên đường phố

và lập lại trật tự.

Các trạm kiểm soát được thiết lập ở khắp nơi,

những người đang cố sơ tán khỏi thành phố

với tài sản có giá trị sẽ được kiểm tra kỹ lưỡng.

Trộm cướp và phao tin thất thiệt bị toà án quân sự tuyên án và bị xử bắn bởi đội hành quyết.

Và những áp phích được dán khắp nơi trong thành phố,

thông báo về buổi hòa nhạc của ngôi sao điện ảnh Liubov Orlova.

Áp phích này đã tạo được hiệu quả mong muốn.

Nếu người được ái mộ nhất nước Nga vẫn còn lại ở thành phố,

thì tình hình không thể là quá xấu.

Trên thực tế, vào đầu tháng Mười

mặt trận Maskva đã tương đối ổn định.

Nhưng không có chỗ cho tự mãn,

lời kêu gọi "Không lùi một bước" đã được củng cố triệt để.

Vào ngày 4/11, một mệnh lệnh được đọc lớn cho các sĩ quan sư đoàn Bộ binh 130,

Sư đoàn trưởng Gerasimov và Chính ủy Shabalov

đã bị xử bắn vì tội không chấp hành mệnh lệnh quyết giữ thị trấn.

Họ đã rút lui mà chưa có sự cho phép.

Stalin hiểu rõ mọi hành động của mình đều mang tính quyết định,

ông đã chọn ở lại Maskva, kiểm tra việc chuẩn bị cho Cuộc diễu hành

được tổ chức vào hàng năm

để kỷ niệm Cách mạng Tháng Mười.

Tất cả sự chuẩn bị cho cuộc diễu hành đều được thực hiện hoàn toàn bí mật,

ngay cả những đơn vị tham gia

cũng không được thông báo để chuẩn bị

Vào giây phút chót, họ được trao thông báo chỉ trước có hai giờ.

Lúc 8g10 ngày 07/11, trên tất cả các đài phát thanh ở Liên Xô,

Stalin đã có bài phát biểu từ Quảng trường Đỏ.

Đó là hành động tối cao ở tầm mức Quốc gia.

không có cuộc diễu hành nào khác được tổ chức tại Maskva cho đến khi chiến tranh kết thúc.

Cuộc diễu hành năm 1941, ngay tại thời điểm nguy cấp nhất,

đã cho cả thế giới thấy lòng quyết tâm của Stalin

và Liên Xô sẽ chiến đấu tới cùng.

Các đơn vị được thấy tại đây, diễu binh

băng qua Quảng trường Đỏ sẽ tiến thẳng ra mặt trận,

tại đó họ sẽ tham gia vào một trong những trận đánh đẫm máu nhất

và mang tính quyết định nhất trong toàn cuộc chiến tranh.

Người Maskva đã được huy động toàn bộ cho cuộc phòng thủ thành phố,

họ xây dựng công sự và sản xuất vũ khí.

Nhà máy Dynamo và Kalinin sản xuất súng cối.

Nhà máy ô tô Avtomobil giờ đây sản xuất súng máy.

Ngày 5/11, người Maskva đã tổ chức cuộc quyên góp cho Quỹ Quốc phòng

và thu được hơn 80 triệu rúp,

8 kg vàng,

377 kg bạc và 1,4 kg bạch kim.

Nhưng giờ đây, khi mặt đất đã đóng băng cứng, Cụm Tập đoàn quân "Trung tâm" Đức

đã nhận được lệnh tiếp tục tấn công.

Maskva không chỉ là trái tim tinh thần của nước Nga,

mà nó còn là đầu mối giao thông trung tâm của toàn Liên Xô.

Tất cả các mạng lưới đường bộ và đường sắt chính đều hội tụ ở đây,

nếu Maskva thất thủ, Liên Xô sẽ gần như không thể chống đỡ.

Vào lúc cụm Tập đoàn quân "Trung tâm" được lệnh khôi phục tấn công,

công tác phòng thủ của thành phố đã được tăng cường đáng kể.

Quân tiếp viện tiếp tục đến từ vùng Viễn Đông.

Lữ đoàn xe tăng của Katukov, một trong những đơn vị

được gửi tới bảo vệ, đang tiếp cận vào Maskva.

Cũng như một số ngày càng nhiều sĩ quan Hồng quân khác,

giờ đây Katukov có thể tự xem mình là một cựu binh dày dạn.

Hiểu rõ vai trò của trinh sát đường không trong thành công của Quân đội Đức,

Katukov đã viết: "Vệt xích xe tăng và dấu chân người..."

"... hằn trong tuyết sâu, có thể nhìn thấy rõ từ trên không".

"Cần cân nhắc các quyết định yêu cầu binh lính của ta..."

"... di chuyển xung quanh vị trí, tạo thành một mạng lối mòn có thế bị phát hiện từ trên cao."

Katukov đề nghị thay đổi mệnh lệnh đó, đóng tại chỗ

để giảm bị quan sát từ trên không.

Hồng quân đang chạm chạp học nghề cho mình.

Tập đoàn quân Xe tăng 2 của Guderian khôi phục đà tiến xuyên qua

thành phố Tula và hướng về Kolomna.

Các Tập đoàn quân Xe tăng 3 và 4 được tái triển khai ở phía bắc,

mục tiêu của chúng là băng qua Hồ chứa nước Ivankovo,

để bao vây của Maskva từ phía bắc.

Các cuộc tấn công đồng thời của hai nhóm TĐQ xe tăng

khiến tuyến phòng thủ Xô Viết oằn xuống, nhưng không bị phá vỡ.

Hồng quân đã rút lui và tái bố trí phòng thủ quanh thị trấn Klin.

Katukov nhớ lại: "Chúng tôi rút lui với trái tim nặng trĩu, ..."

"... mỗi cây số để lại cho kẻ thù ..."

"... đểu đưa chiến trận về gần Maskva hơn."

"... chúng tôi đi qua những cột mốc ven đường:"

"... 60 km đến Maskva, sau đó là 55, rồi 53."

Phía nam Maskva,

Guderian đã bỏ qua Tula, nhưng lại đụng phải sự kháng cự kiên quyết

của các đơn vị kỵ binh xuống ngựa đánh bộ của tướng Belov.

Cho đến ngày 30/11 quân Đức đã có thể quan sát

thấy ngọn tháp nhọn của điện Kremlin.

Một số đơn vị mô tô hóa của Tập đoàn quân Xe tăng 4 của Hoepner đã tiến sát Khimki,

thuộc ngoại ô Maskva, cách điện Kremlin chưa đến 25 km.

Theo một ghi chép, toàn bộ toán xâm lược này đều bị hạ gục.

Theo một nguồn khác, bọn họ bị buộc phải vội vã rút lui.

Đó là bằng chứng về điểm mốc xa nhất mà quân xâm lược Đức tới được.

Trong hồi ký của mình, Guderian đã viết:

"Cuộc tấn công vào Moscow đã thất bại..."

" ... mọi hy sinh và nỗ lực của những binh sĩ can đảm của chúng ta đã thành vô ích."

"... Hậu quả là sức mạnh và tinh thần ... "

"... của quân đội ta đã suy giảm đáng kể."

Trong khi lượng dự trữ của quân Đức cạn tới giới hạn,

Bộ Tổng tham mưu Liên Xô Stavka đã tập hợp các sư đoàn mới tinh

để mở một đợt phản công ác liệt.

Một tập đoàn quân chuẩn bị để tấn công Tập đoàn quân Xe tăng của Reinhardt

từ bên sườn, gần Sonezhnogorsk.

Mặt tập đoàn quân khác nhằm vào sườn Tập đoàn quân Xe tăng của Guderian

gần Stalinogorsk.

Một tập đoàn quân khác sẽ đẩy lùi quân Đức ở vùng lân cận Maskva.

Ngày 29/11, Zhukov đã điện thoại cho Stalin đề nghị

ông ra lệnh cho bắt đầu cuộc phản công.

Stalin ban hành lệnh đó vào buổi chiều cùng ngày.

Trong khi quân Đức đang chật vật đối phó với

nhiệt độ giảm mạnh, xuống tới -30°C vào ban đêm,

ít nhất họ cũng an tâm vì những tin tình báo mới nhất.

"Sức chiến đấu của kẻ thù trong khu vực này", báo cáo cho biết,

"... không đủ để tiến hành bất kỳ cuộc phản công quy mô lớn nào."

Nhưng bình minh ngày 05/12 đã đem đến một cú sốc khủng khiếp.

Những lữ đoàn xe tăng Liên Xô mới tinh và các sư đoàn bộ binh

xông lên tấn công tổng lực trên toàn mặt trận,

họ phóng trên mặt đất đã đóng băng,

đẩy lục quân Đức (Wehrmacht) phải rút lui và đánh nhiều trận dữ dội

vào các đơn vị hậu bị chống trả tuyệt vọng của địch.

Hàng trăm xe cộ Đức, sau khi hết nhiên liệu, hoặc thiếu chất chống đông,

đã phải bị bỏ lại bên đường.

Nhiều binh lính Đức giờ không còn chiến đấu vì gì khác ngoài mục đích được sống sót.

Tướng Schaal nhớ lại: "Ngày càng có nhiều binh sĩ vứt bỏ ..."

"... vũ khí của mình, nhưng lại thấy họ dắt theo gia súc, ..."

"... hoặc kéo theo xe trượt tuyết chở đầy những bao khoai tây."

"Những binh sĩ thiệt mạng trong không kích bị bỏ mặc không được chôn cất".

Ở phía Nam, Guderian cũng đang rút lui toàn bộ.

Với tâm trạng nặng trĩu, ông ta viết: "Ngày 06/12, tôi ra lệnh cho các đơn vị của tôi chấm dứt ...."

"... tấn công hoàn toàn và bắt đầu rút về các tuyến xuất phát ban đầu."

Những kẻ đi truy kích, giờ trở thành người bị truy kích,

Lời kêu gọi "Không lùi một bước" giờ trở thành câu hô "Xung phong".

Không có lòng thương xót cho quân xâm lược.

Trong lúc đó, Thống chế (Feldmarschall) von Bock lặp đi lặp lại mệnh lệnh giống của Liên Xô

chỉ mới vài tuần trước.

"Một chỉ huy chỉ được quyền ra lệnh rút lui..."

"... trong trường hợp có sự cho phép của cấp trên trực tiếp của anh ta."

"Một sư đoàn không được phép rút lui nếu không có sự chấp thuận của cá nhân tôi. "

Cộng thêm vào những khổ sở khác,

binh lính Đức phải trải qua mùa đông lạnh nhất của nước Nga trong vòng 140 năm đổ lại.

Một bác sĩ Đức đã ghi lại trong nhật ký:

"Một người Nga có thể sống sót trong cảnh hoang dã này...."

"... hắn có thể làm ra cái lò sưởi từ một vỏ thùng đựng xăng ...."

"Còn binh lính ta chỉ biết mỗi một cách để tự sưởi ấm là đem đốt chỗ xăng vô cùng quý giá."

Lục quân Đức phải đối đầu với số phận tương tự như của đạo quân Napoleon:

bị tan rã hoàn toàn.

Họ buộc phải rút lui hơn 100km từ cửa ngõ Maskva.

Đó là lần rút lui quy mô lớn đầu tiên của quân Đức trong Thế chiến thứ II.

Cảnh quay hàng ngàn tù binh Đức

và xe cộ bị phá hủy của họ được đem chiếu trên khắp thế giới.

Hitler đổ lỗi cho thất bại trên là do các tướng lĩnh hàng đầu của mình

thiếu quyết tâm chiến đấu.

Thống chế von Brauchitsch bị cách chức

Tổng Tư lệnh quân đội Đức.

Người kế nhiệm là Adolf Hitler.

Von Bock bị thay thế khỏi vị trí Tư lệnh Cụm Tập đoàn quân "Trung tâm"

bởi Thống chế Günther von Kluge.

Guderian lại một lần nữa xung đột với Bộ Tư lệnh tối cao Đức (OKH)

và bị thuyên chuyển khỏi vị trí Tư lệnh.

Vì đã ra lệnh rút lui, Hoepner bị cách chức và

bị tước hết huân huy chương.

Năm 1944, ông ta bị treo cổ do âm mưu chống lại Hitler.

Tuy nhiên, yêu cầu của Hitler bắt quân đội Đức phải "giữ vững"

và "kháng cự tới cùng" đã đem lại tác dụng.

Mặt trận cuối cùng cũng ổn định

khi người Đức đóng chốt đào công sự

và buộc Hồng quân phải chựng lại.

Trong khi đó, Bộ Tư lệnh Tối cao Liên Xô

tổ chức tấn công trên toàn chiều dài mặt trận,

từ thành Leningrad đang bị phong tỏa ở phía bắc cho tới vùng Biển Đen ở phía nam.

Bên ngoài Maskva, Hồng quân cố gắng chọc thủng qua Vyazma

và cắt đứt tuyến cung cấp hậu cần chính cho Cụm Tập đoàn quân "Trung tâm".

Stalin hy vọng có một cuộc đại bao vây.

Bộ Tư lệnh Tối cao Đức

đã điều động nhiều sư đoàn mới tinh từ Tây Âu,

và khi chúng đến tăng cường cho chiến trường,

bản thân yếu tố hàng đầu của kế hoạch bao vây của Liên Xô đã bị cắt đứt,

Hai tập đoàn quân của Liên Xô, Quân đoàn kỵ binh (Korp) của tướng Belov

và hàng ngàn lính nhảy dù đã bị rơi vào cái bẫy xung quanh Vyazma.

Nỗ lực chiến đấu của họ nhằm thoát vây đã kết thúc trong thất bại,

Tập đoàn quân 31 bị bao vây và nghiền nát.

Tư lệnh của nóị, tướng Yefremov, thà nổ súng tự sát,

chứ không để bị bắt sống.

Tập đoàn quân 39 của tướng Maslennikov và các lính nhảy dù đã phân tán ra

để chiến đấu theo kiểu du kích.

Chỉ một phần quân đoàn kỵ binh của tướng Belov thoát vây và

băng nhanh những khu rừng, tái nhập phòng tuyến Liên Xô.

Hồng quân vẫn còn nhiều điều cần học hỏi.

Tướng Zhukov đã nói với các sĩ quan của mình:

"Nếu các anh muốn giữ được sự chỉ huy..."

"...tôi nhấn mạnh các anh cần ngưng ngay các đợt tấn công tai hại thẳng vào..."

"... những vị trí mà địch ..."

"... phòng thủ kiên cố."

"Các anh cần tấn công dọc theo khe núi, qua các khu rừng,..."

"...hoặc tận dụng các yếu tố che chở tránh hỏa lực của địch."

Đến tháng 4 năm 1942, sự gián đoạn của nền công nghiệp Liên Xô đã khiến

Hồng quân cạn dần xe tăng và đạn dược.

Thiệt hại của Hồng quân, bị gia tăng theo những sai lầm ngớ ngẩn

về chiến thuật, lên tới mức khủng khiếp.

Khi đã đến thời kỳ băng tan Mùa xuân,

cuộc phản công của Liên Xô đành bị hủy bỏ.

Nước Đức đã bước vào một cuộc chiến tiêu hao chống Liên Xô,

Tinh thần của Liên Xô lên cao sau thành công của trận đánh bảo vệ thủ đô.

Trong Trận bảo vệ Maskva và chiến dịch phản công của Liên Xô,

Quân Đức bị thương vong 400.000 người.

mất khoảng 1.300 xe tăng,

và 2.500 khẩu pháo.

Để so sánh, trong Chiến dịch đánh chiếm Ba Lan,

họ chỉ chịu 44.000 thương vong,

còn trong Chiến dịch đánh bại nước Pháp là 254.000 thương vong.

Tại Phiên tòa Nuremberg, Thống chế Keitel,

Tổng Tư lệnh Tối cao Đức, khi được hỏi lúc nào ông ta biết cuộc xâm lược

vào Liên Xô đã thất bại,

ông ta trả lời bằng một từ duy nhất: "Moskau".