Original subtitles

Er is maar één wezen dat zich in elke habitat op aarde staande houdt.

Dat wezen, dat zijn wij.

Over de hele wereld gebruiken we ons vernuft om te overleven...

op woeste plekken, ver van de drukte van de stad.

Oog in oog met de ongetemde natuur.

Dit is de planeet van de mens.

6000+ live TV kanalen direct op uw TV? Ga snel naar http://www.TVtodo.online

Gebergtes behoren tot meest ongenaakbare milieus op aarde.

Het weer kan hier binnen enkele uren omslaan van tropisch naar polair.

En hoe hoger je klimt, hoe zwaarder het wordt.

Tot zelfs de zuurstofje wordt ontnomen.

Maar er leven miljoenen mensen in de bergen.

Ze zoeken er een veilig heenkomen voor conflicten...

of ze benutten er hulpbronnen die verder nergens te vinden zijn.

Om er te overleven, hebben ze zich op vernuftige manieren moeten aanpassen.

Dit zijn hun verhalen.

BERGEN Leven in ijle lucht

De Altai in Mongolië is een van de meest verlaten gebergtes op aarde.

Voor de mensen die in dit schrale landschap leven...

is het vrijwel onmogelijk om te jagen.

Tenzij je hulp hebt.

Sailau Jadik en zijn zoon Berik zijn Kazachstanen.

Vandaag zijn ze op zoek naar de ultieme jachtgenoot.

Een steenarend.

Met een arend kun je op alles jagen.

Er bestaat geen betere jager op aarde.

Deze jonge vogels staan op het punt om het nest te verlaten.

Als de 16-jarige Berik er een weet te vangen...

is dat een eerste stap om een Kazach-jager als zijn vader te worden.

Het is een grote eerste stap.

Pas goed op.

Trap niet op de kuikens.

Sinds de Kazachstanen bijna 200 jaar geleden naar deze bergen zijn gevlucht...

roven ze jonge arenden uit hun nesten.

Arenden hebben vele malen scherpere ogen dan mensen...

en kunnen een prooi op twee kilometer afstand opsporen.

Als Berik deze arend voor hem leert jagen...

behoort hij tot de paar honderd Kazachstanen die dat nog kunnen.

Goed gedaan, Berik. Een prachtige vogel van de Altai.

Berik noemt zijn nieuwe arend Balapan.

Als hij het goed aanpakt, wordt Balapan zijn jachtpartner.

Maar het opleiden van de vogel gaat vijf maanden kosten.

Er zijn vijf maanden verstreken. Berik en de nu volwassen Balapan...

gaan voor het eerst samen op jacht.

Ze jagen op een Mongoolse vos, een dier dat zo moeilijk te vangen is...

dat alleen een arend een kans maakt om er een te pakken.

Maar eer Balapan een vos kan vangen, moet Berik naar een hoog punt rijden.

Vanaf dit uitzichtpunt kan ze de geringste beweging zien.

Kijk, ik denk dat de vos zich daar schuilhoudt.

Hij zit tussen die rotsen.

Houd je arend klaar als ik het teken geef.

Laat haar gaan zodra ze de vos ziet.

Berik hoopt dat van hieraf Balapans jachtinstinct het overneemt.

Houd haar klaar.

Balapan heeft gefaald.

Dat is verontrustend voor Berik.

Heeft ze wel het vereiste killer-instinct?

Van oudsher doen Kazachstaanse jagers zeven jaar met een vogel...

en laten hem dan vrij.

Maar Berik heeft zo zijn twijfels.

Maak je geen zorgen. Ze had nog nooit een vos zien springen.

Morgen zal ze echt niet missen.

Als de dag aanbreekt, keren vader en zoon terug naar de bergen.

Als Balapan geen vos weet te vangen...

moet Berik haar laten gaan en een andere arend vinden om af te richten.

Balapan heeft de vos gevangen, precies zoals haar is geleerd.

Ze is nu verwikkeld in een strijd op leven en dood.

Sailau doodt de vos zo snel mogelijk.

Naar Kazachstaanse traditie krijgt Balapan de longen van de vos.

Van de dikke pels van de vos wordt winterkleding gemaakt.

Berik heeft bewezen dat hij een succesvolle Kazach-jager is.

Gefeliciteerd, zoon. Je hebt je vader blij gemaakt.

Je bent nu een man van je volk.

AI zolang ze in de Altai wonen, vertrouwen Kazachstanen op arenden.

Maar niet alle bergbewoners krijgen hulp van wilde dieren.

Langs de rand van de Afrikaanse Great Riftvallei...

heeft geologische activiteit het Simiengebergte in Ethiopië gecreëerd.

Hier vormen reusachtige kliffen een natuurlijk fort...

waar mensen al eeuwenlang schuilen voor conflicten in de diepte.

Getabit is een van de honderd dorpen in een landschap dat zo verticaal is...

dat de inwoners alleen gewassen kunnen verbouwen op smalle rotsrichels.

Maar de afgronden van 250 meter diep zijn lang niet hun grootste probleem.

Vandaag halen ze de jaarlijkse oogst binnen...

maar hun graan wordt aangevallen door een roofzuchtige vijand.

Dit zijn gelada's en ze zijn dol op het stelen van het graan van de boeren.

Troepen van wel 600 exemplaren bevolken de kliffen rond Getabit.

De mannetjes hebben hoektanden die groter zijn dan die van een leeuw.

Het zijn doortrapte dieven.

Om hun gewassen te beschermen, vertrouwen de boeren op hun kinderen.

Zoals de 12-jarige Dereje.

De gelada's zijn heel sterk.

Ze hebben al heel wat schapen gedood.

Ze hebben al veel mensen verwond.

Ga weg.

Ik voel een grote woede tegen ze.

Omdat het gebied naast een nationaal park ligt, zijn de gelada's beschermd.

Op het doden van een gelada staat zeven jaar cel.

Je kunt ze dus alleen maar verjagen.

Als de avond valt, staken de gelada's hun plundertocht.

Maar Dereje's gewassen zijn oogstrijp...

en hij weet dat de apen morgen nog agressiever zullen aanvallen.

Met zijn twee zussen en zijn broer bivakkeert hij bij de velden.

Ze hebben vandaag een groot deel van de oogst opgegeten.

Wat doen we als ze met een grote groep komen...

en de grote komt op mij af?

Dan moet je blijven staan en hem wegjagen.

's Nachts daalt de temperatuur tot onder het vriespunt.

De gelada's hebben een dikke pels tegen de kou...

maar de mensen moeten tegen elkaar aan kruipen.

Bij zonsopgang vallen de gelada's aan.

De eerste aanvallers zijn grote mannetjes...

die het op Dereje's hooibergen hebben voorzien.

Hij verjaagt ze, maar de gelada's zijn sluw.

Deze mannetjes leidden alleen de aandacht af.

Aan de andere kant van het veld gaat de hoofdmacht in de aanval.

Een grote troep als deze plukt een veld in een paar minuten kaal.

Kijk uit, de gelada's zijn op rooftocht.

Ze zijn net het veld in getrokken.

Vanaf welke kant komen ze?

Ze vreten het veld aan de andere kant leeg.

Als Dereje niet opschiet...

blijft er niets over van de wintervoorraad voor hem en zijn familie.

Het is Dereje gelukt.

Hij heeft de gelada's verjaagd.

Eindelijk wordt zijn oogst binnengehaald.

Ik ben blij dat mijn velden veilig zijn.

Ik ben blij dat ik vannacht weer thuis kan slapen.

Dereje woont in de Simiens...

omdat zijn voorouders hier eeuwen geleden een veilig heenkomen zochten.

Maar op sommige plekken gaan mensen in de bergen wonen...

omdat er iets te vinden is dat ze dolgraag willen hebben.

Bergen worden geboren wanneer continentale schollen op elkaar botsen.

Bij zo'n aardverschuiving komen vaak kostbare mineralen aan de oppervlakte.

Nergens is dat duidelijker dan hier in Indonesië...

dat meer actieve vulkanen telt dan enig ander land op aarde.

Hier wagen mensen hun leven voor een mineraal...

dat onmisbaar is voor verschillende belangrijke bedrijfstakken.

Zwavel.

Hartomo en Sulaiman werken in de zwavelmijnen.

Vandaag wagen ze zich waar maar weinigen durven te komen.

In het hart van een actieve vulkaan.

Er zijn veel grote bergen...

maar er is er maar één die ons de zwavel geeft die we willen.

Dit is de Ljenkrater, een van de giftigste plekken op aarde.

In het midden ligt een meer dat gevuld is met 2,5 miljoen ton zuur.

Uit het holst van de berg wolken giftige gassen op...

die de afgelopen veertig jaar 74 mijnwerkers fataal zijn geworden.

De berggassen zijn erg gevaarlijk.

Ze kunnen je je leven kosten.

Onze families maken zich zorgen als we hierheen gaan.

Het waterstofsulfide dat de mannen inademen...

is veertig maal zoveel als veilig is.

Uiteindelijk vernietigt het hun longen.

Het gas brandt in je ogen...

en het doet pijn in je keel...

en je borst.

Als ze genoeg zwavel hebben...

moeten Hartomo en Sulaiman het 200 meter omhoog brengen...

naar de kraterrand.

Elke man torst 90 kilo, bijna anderhalf maal hun lichaamsgewicht.

Het werk eist een zware tol van de lichamen van de mijnwerkers.

Ze zeggen dat het werk hier je leven kan bekorten.

Ik doe het om mijn vrouw en kinderen te onderhouden.

Geen ander werk betaalt zo goed als dit.

Sulaiman en Hartomo verdienen vijf dollar per lading.

Mijnwerkers hebben altijd een zwaar leven geleid.

Maar niet alleen mijnwerkers hebben het zwaar.

Voor sommige bergbewoners is het vinden van voedsel een hele opgave.

In de zuidelijke Grote Oceaan ligt het op een na grootste eiland ter wereld:

Nieuw-Guinea.

Dit is een van de biologisch rijkste berglandschappen op aarde.

Er is water in overvloed, en duizenden beschutte valleien.

Deze bergen bruisen van leven.

Toch is het jagen op voedsel en vooral vlees verrassend lastig.

Marcus, Andrew en George zijn jagers van de Yangoru Boikenstam.

Zij en hun families hebben al twee weken geen vers vlees meer gegeten.

Maar daar gaan ze vandaag iets aan doen.

Ze hopen reuzenvleermuizen, vliegende honden, te vangen.

Als we een vleermuis vangen, kunnen onze gezinnen eten.

Mijn kinderen vragen me altijd: Papa, heb je vleermuisvlees bij je?

Maar voor een reuzenvleermuis heb je een reuzenvleermuizenval nodig.

Deze mannen pakken het radicaal aan.

Ze veranderen het aanzien van het hele landschap.

Op deze bergkam leggen de mannen een doorgang van 25 meter breed aan.

Een korte route over de bergen naar de fruitbomen in het dal.

En een perfecte plek voor een vleermuizen-hinderlaag.

Mijn voorouders hebben ons geleerd hoe we dat moeten doen.

Ze hebben ons geleerd om doorgangen en netten te maken.

Als spinnen weven de mannen een gigantisch web.

In het donker merken de vleermuizen het 45 meter hoge net niet op.

Er moeten nu nog twee dingen gebeuren.

Het vleermuisalarm installeren...

en bidden dat de vleermuizen in de val vliegen.

Voor het vangen van vleermuizen is geduld vereist.

Marcus heeft wel eens weken in de bergen gebivakkeerd zonder resultaat.

Maar als hij er zelfs maar een paar vangt, is het de moeite waard.

Van een vleermuis en wat rijst kunnen twaalf mensen eten.

Vleermuis, vleermuis.

Hij hangt in het net. Schiet op.

Maak hem dood voor hij ontsnapt.

Van dit grote mannetje kunnen meerdere mensen eten.

Het is een goed begin...

maar met zoveel monden te voeden, hebben ze er meer nodig.

In de uren die volgen, raken er nog meer vleermuizen in hun val verstrikt.

In de loop van de nacht vangen de mannen in totaal vijftien vleermuizen.

Ze maken er twee klaar en bewaren de rest.

Ze hebben voor hun families genoeg eiwitten voor twee weken verzameld.

Ik word blij van dat vlees.

Elk deel van de vleermuis is eetbaar, tot en met de leerachtige vleugels.

Voorouders, we danken jullie.

Andrew, Marcus en George kennen elk stukje van hun habitat...

waardoor ze hun families in leven kunnen houden.

Maar in koudere klimaten...

kan een grondige kennis van je berg het verschil uitmaken tussen leven en dood.

In de Zwitserse Alpen kan in één jaar tien meter sneeuw vallen.

Dat geeft miljoenen skiërs een prachtige reden om hier te komen.

Maar zware sneeuwval kan ook een dodelijk gevaar met zich meebrengen.

Lawines.

Een grote lawine gaat sneller dan de snelste trein...

en vaagt alles weg dat op zijn pad ligt.

Per winter kunnen wel 30.000 lawines...

alleen al in de Zwitserse Alpen voorkomen.

Skisurveillant Martin Mathys is een lawinewachter.

Vandaag heeft hij een fors probleem.

In zijn woonplaats Grindelwald is heel veel sneeuw gevallen.

Er bestaat een zeer groot risico op lawines.

Lawines kunnen auto's en treinen vernietigen.

Ze kunnen wegen...

en hele dorpen begraven.

Ik moet lawines ontketenen...

voordat skiërs ze op gang brengen.

Boven Grindelwald uit torent de beruchte Schwarzhorn.

De met sneeuw bedekte berg kan elk moment een ramp veroorzaken.

Martin moet een lawine ontketenen voor er nog meer sneeuw valt.

Als het lawinegevaar groter wordt, gebruiken we helikopters.

Dat is de enige veilige manier om er vlakbij te komen.

Om een beheerste lawine op gang te brengen, heb je veel dynamiet nodig.

Martin neemt vijftig kilo mee.

Genoeg om een paar huizenblokken mee op te blazen.

Als er zoveel sneeuw ligt, is mijn baan behoorlijk spannend.

Mijn adrenaline gaat tekeer...

maar bang ben ik niet.

Bij de top van de Schwarzhorn werpt Martin een lading af.

Hij veroorzaakt een minilawine. Er schuift ruim tien ton sneeuw omlaag.

Maar dat is niet genoeg. Hij moet een nieuwe poging wagen.

Ditmaal is het Martin gelukt.

Dit is de lawine die hij nodig heeft om de berg veilig te maken.

De natuur is machtig...

en hier in Grindelwald moeten we met lawines leven.

Maar we zijn op lawines voorbereid.

Hoog boven in de Alpen weten de bergbewoners lawines te beheersen...

met moderne techniek.

Maar er zijn bergen waar de natuurkrachten niet te temmen zijn.

De Himalaya is het hoogste gebergte op aarde.

Alle honderd hoogste bergen ter wereld staan hier.

Tussen deze pieken leven 70 miljoen mensen...

vaak op hoogtes die niet gezond zijn voor het menselijk lichaam.

In de streek rond Doramba in Nepal...

staan de bewoners bloot aan een verraderlijk gevaar.

Gevaarlijke doses schadelijke UV- straling dringen door de ijle berglucht...

en beschadigen de ogen van mensen.

Hier in het dorp Balau...

heeft de 65-jarige Teteeni een zware tol betaald.

Ze is blind.

Drie jaar geleden begon ik mijn gezichtsvermogen te verliezen.

Daarna ben ik volledig blind geworden.

Maar het heeft geen zin om daarover te jammeren.

Teteeni wil haar leven niet laten vergallen door haar blindheid...

maar eenvoudige taken zoals water halen...

kosten nu meer tijd en kunnen gevaarlijk zijn.

Ze lijdt aan staar, een vertroebeling van haar ooglenzen...

die verergerd is door de felle bergzon.

Maar op deze afgelegen plek in de Himalaya...

heeft Teteeni geen toegang tot medische zorg.

Gelukkig lijken haar gebeden nu verhoord te worden.

Dokter Sanduk Ruit uit Katmandu heeft een oogoperatie ontwikkeld...

waarmee hij naar de uithoeken van de Himalaya reist.

Zijn mobiele kliniek verschaft duizenden mensen hoop.

Vandaag gaat Teteeni op weg om zich bij hen te voegen.

Ze heeft het enige transport geregeld dat ze in deze bergen kan krijgen.

Een vriend heeft aangeboden, haar 10 km naar de kliniek in Doramba te dragen.

Dr. Ruit heeft veel succes met zijn operaties...

maar de kans is groot dat Teteeni's ogen te ver heen zijn om nog te redden.

Hij belooft haar niets.

Het schooltje van Doramba is nu een geïmproviseerde operatiekamer.

Het kost dr. Ruit maar een halfuur om de vertroebelde lenzen te verwijderen.

Die vervangt hij dan door kunstlenzen die hij zelf maakt.

In het Westen kan zo'n operatie 7000 euro kosten.

Maar dr. Ruit hoeft dankzij donaties zijn patiënten geen rupee te berekenen.

De operatie is achter de rug en voor Teteeni begint nu het wachten.

Slechts 24 uur na haar operatie...

wacht Teteeni met honderden anderen op het verwijderen van het verband.

Hopelijk zal ze weer kunnen zien.

Eens even zien.

Voor Teteeni is het moment van de waarheid aangebroken.

Kijk me eens aan. Kijk hier eens naar.

Ziet u dat? - Jawel.

Wat ziet u? - Ik zie uw mond en neus.

Hoeveel vingers ziet u? - Vijf, meneer.

En nu? - Twee.

Raak mijn neus eens aan met uw vinger.

Hier.

En aai nu mijn wang eens?

Doe het maar rustig.

Hoe is dat? - Goed.

Voor het eerst in drie jaar kan Teteeni zien.

Moge de hemel dr. Ruit belonen.

Zo-even was ik nog blind...

en nu kan ik weer zien.

Mijn problemen zijn voorbij.

Mijn hart is gevuld met licht.

In het voetgebergte van de Himalaya helpt moderne geneeskunde...

de bewoners langer te leven.

Maar naarmate je hoger klimt in deze bergen...

wordt de omgang met de dood een probleem.

Gelegen op ruim 4000 meter hoogte...

is Dho Tarap een van de hoogste nederzettingen op aarde.

Hier leven boeddhisten in vrijwel volledige afzondering.

Als iemand op deze hoogte sterft...

valt het niet mee om het lichaam af te voeren.

Afgelopen nacht is een dorpeling gestorven.

De zeventigjarige Nombe-la is overleden...

en zijn familie maakt zijn lijk klaar voor een boeddhistische uitvaart.

De uitvaart wordt geleid door de heilige lama Namgyal.

Nombe-la was een zeer goed mens.

Hij heeft hard gewerkt en mooie kinderen grootgebracht.

Lama Namgyal moet de begrafenis snel uitvoeren...

omdat het lijk van Nombe-la roofdieren aantrekt en ziekten kan verspreiden.

Maar als je op het dak van de wereld leeft, heb je weinig keuzemogelijkheden.

Boeddhisten begraven hun doden niet.

En op deze hoogte groeien geen bomen...

dus is er geen hout voor een crematie.

De oplossing is een ritueel dat ouder is dan het boeddhisme zelf.

Een luchtbegrafenis.

Een luchtbegrafenis is hier een bijzondere traditie.

Voor de luchtbegrafenis roept lama Namgyal de hulp van een specialist in.

Bharmay Furba is de uitvaartondernemer.

Als niet-boeddhist is hij de enige die deze moeilijke taak mag uitvoeren.

De lama's mogen niet doen wat ik doe.

Ik heb veel luchtbegrafenissen uitgevoerd.

Maar ik heb er nog steeds wat whisky bij nodig.

De uitvaartprocessie trekt anderhalf uur de bergen in naar een rotsrichel...

waar al ruim duizend jaar luchtbegrafenissen worden uitgevoerd.

Hier zullen ze de meest efficiënte aaseters van de bergen ontmoeten.

Gieren.

AI duizenden jaren laten boeddhisten hier de vale gier en de lammergier...

hun doden opruimen.

Deze vogels eten een lijk snel op, voor het ziekten kan verspreiden.

Voor boeddhisten is dit een gewijde daad.

Een offer dat het leven van een ander wezen zal verlengen.

Voor hen is het lijk van Nombe-la een leeg omhulsel.

Zijn ziel is al overgegaan naar een andere wereld.

Nombe-la's zonen bewijzen hun vader de laatste eer.

Maar ze willen niet aanwezig zijn bij wat nu volgt.

Want om de gieren in staat te stellen, Nombe-la snel te verslinden...

moet Bharmay het ze gemakkelijk maken.

Nombe-la's lijk is nu verdwenen en kan geen ziektes meer verspreiden.

In de bergen zijn alle levende wezens...

afhankelijk van elkaar.

Nombe-la's vlees en bloed komen nu de gieren ten goede.

Dat is goed karma.

Om in de bergen te overleven, moet je ze begrijpen.

Bergstreken kunnen ongenaakbaar zijn...

maar als je vernuft gebruikt...

en vastberaden, vindingrijk en moedig bent...

is het mogelijk om hier te leven, op het dak van de wereld.

Steun ons en word VIP-member om alle advertenties van www.OpenSubtitles.org te verwijderen