Original subtitles

Nederlandse ondertitels: Rustroest.

Ze verkochten in 6 weken meer dan een miljoen platen.

Binnen op nummer 9, hier is Nirvana...

met 'Smells Like Teen Spirit'.

In 1991 werd een album uitgebracht, dat de muziekgeschiedenis veranderde.

Het was tijd dat de muziekindustrie werd opgeschud.

Dat bandje uit Seattle brak door op tv en was toch zo subversief.

Het was punkrock.

Dit is het verhaal van de rol die Engeland speelde...

om van Nirvana een van de grootse rockbands ter wereld te maken.

Het VK viel veel eerder voor Nirvana dan Amerika.

Jullie waren met alles het eerst.

Het is echt een tweede thuis.

Nirvana bracht Engeland de opwindendste periode in de muziek.

Ze hebben een enorme invloed gehad op andere bands...

en veel muziekfans.

Ik had nog nooit iemand in volle vaart het drumstel in zien duiken.

We hadden toen geen idee dat we in één ruimte zaten met een band...

die de grootste band ter wereld zou gaan worden.

Als ik nu zeg dat Nirvana in mijn pub optrad...

zeggen ze: 'Tuurlijk.'

Maar dat is wel zo.

Zo veranderde Engeland Nirvana...

Hij kwam op in ziekenhuiskleding.

Het was gewoon prachtig rock and roll theater.

En hoe Nirvana Engeland veranderde...

Iedereen heeft het over grunge. Wat is dat precies?

Ze maakten het oké om een buitenstaander te zijn.

om er niet bij te horen.

Er gebeurde veel met Nirvana in een korte tijd.

En het valt niet mee dat te overleven.

Toen Nirvana naar Engeland kwam

De jaren 80 in Engeland draaiden uitsluitend om luxe en macht.

Muziek was erg formule-achtig.

Je hoorde erg veel Stock, Aitken en Waterman.

Alles was alleen maar mooi en vrolijk en er was nauwelijks rebellie.

Ik heb altijd het gevoel gehad dat ik er niet bij hoorde.

En ik denk dat veel mensen zoals ik een alternatief zochten.

In juli 1988 runde ik een klein agentschap vanuit mijn slaapkamer in Nottingham.

Ik had geen geld, ik promootte optredens en maakte verlies.

Puur toevallig belde iemand die zei: 'Er zijn mensen in Nederland...

en in Duitsland die bands naar het VK halen.'

Misschien kun jij een paar shows voor ze regelen.'

En zo leerde ik Amerikaanse artiesten en labels kennen.

Ik hoorde over het label 'Sub Pop'.

'Sub Pop' was een onafhankelijk platenlabel in Seattle...

in het noordwesten van de Verenigde Staten.

Ze stonden bekend om muziek, die uiteindelijk bekend zou worden als grunge.

Ze brachten muziek uit van Mudhoney, Tad en Soundgarden.

'Sub Pop' was een soort een reactie op de regering...

en de maatschappij destijds in Amerika.

Dus erg progressief.

Het ging vooral om onafhankelijkheid. Om het zélf doen.

De geest van rebellie in een platenlabel.

Op een dag kreeg ik met de post een 7" single.

'Love Buzz', de eerste 7" van Nirvana.

Met een briefje erbij: Dit zal je wel bevallen.

Toen ik zo'n 20 seconden had gehoord, dacht ik...

Dit bevalt me niet, ik vind het geweldig.

Die rauwe stem...

en een sterk gevoel voor melodie.

En ik begon 'Sub Pop' bijna te smeken...

'We moeten Nirvana hiernaartoe halen voor een tour.'

Nirvana kwam in 1989 naar Engeland.

Ze tourden met Tad, een dubbele headliner...

Sub Pop extravaganza en ook een openingsact..

'The Cateran' uit Edinburgh in Schotland.

We deden de tour als een soort voorprogramma.

Het was fantastisch.

Kurt en Krist waren er en de drummer toen was Chad Channing.

Dat was zijn laatste tour met hen.

Aardige jongens.

Ik was nog nooit in Engeland geweest.

En je stapte uit het vliegtuig een andere wereld binnen.

Je moest oppassen naar welke kant je keek bij het oversteken.

Altijd als ik naar Londen, Manchester, Leeds of Newcastle ging...

had ik het enorm naar m'n zin.

Typisch jongens uit de arbeidersklasse, stomverbaasd dat ze in Engeland waren.

Ze hadden een Britse roadcrew, want het platenlabel had geen geld.

We reden in een Transit-busje. Tad en Nirvana hadden een iets luxere bus.

Daar zaten stoelen in.

Maar ze zaten aardig opgepropt. De band met een paar roadies...

en een chauffeur.

We verbleven in een armoedige flat, moesten de bedden delen...

gore slaapzakken, smerige vloerbedekking, bij mensen thuis, dat soort dingen.

Bij sommige optredens werden we bij mensen thuis uitgenodigd.

Geen hotels, niet glamoreus en het was hard werken.

We dronken veel bier, rotzooiden een eind aan...

maar het liep nooit helemaal uit de klauwen.

Het was een stel gasten die vroeg of laat naar bed wilden.

Want ze moesten de volgende morgen om 7.00 uur weer in de bus zitten.

Zonder te hebben gedoucht, ziek van elkaars koppen...

op weg naar de volgende klus.

Dat is wel een soort rock and roll, maar niet zoals je zou denken.

Ik was eind twintig in 1989.

Ik trok wat rond, volgde bandjes.

Er was een echte undergroundbeweging van mensen die zo leefden.

Veel studenten, veel haakten gewoon aan.

De toekomst zag er niet al te rooskleurig uit voor veel jongeren.

Dus we zorgden voor ons eigen vermaak. Het was echt een manier van leven.

Ik was bij het eerste Nirvana optreden bij de soundcheck...

stelde mezelf en al mijn vrienden voor...

en de rest van de tour stonden we op de gastenlijst.

Ze vroegen of we T-shirts voor ze wilden verkopen.

Je kreeg een T-shirt als vergoeding, wat £5,00 kostte.

Je mocht het T-shirt houden of de £5,00.

Ik dacht: ik hou die £5,00, want dat was destijds veel geld.

Ik had maar £27,00 bijstand per week om van te leven.

Maar als ik die T-shirts had gehouden...

Die zijn nu £450,00 per stuk waard, dus...

Ik weet nog de 'Duchess of York' in Leeds...

overdag een pub, 's avonds zaaltje voor optredens...

Leuk klein zaaltje, niet te beschrijven zo smerig.

'The Duchess' was eigenlijk het startpunt voor opkomende bands.

Tad was de hoofdact.

Zij werden gezien als de betere band en Nirvana speelde als tweede.

Ik zag er zeker niet de band in die ze uiteindelijk zouden worden.

Dit is een mooie foto van ze als ze aan het inladen zijn.

Kurt staat er volgens mij ook ergens tussen.

Het toont de alledaagse kant van het touren.

Het is niet zoals tegenwoordig, waar ze in drie enorme bussen komen aanrijden.

En mensen voor de make-up en kleding...

en yoga-instructeurs. Het waren gewoon drie jongens.

Meer niet. Je stapte het podium op. Niks aan de hand.

We gingen daar staan en deden 't gewoon.

Het publiek pikte het vanaf het eerste ogenblik op.

In die tijd waren ze bereid overal te pitten om maar optredens te krijgen.

En Nirvana sliep overal boven in de kleedkamer.

We hadden een witleren bank.

En bands zetten daar hun handtekening op.

En Kurt sliep op de bank in mijn kantoor.

Ik heb 'm uiteindelijk aan het Sheffield Rock Museum geschonken.

Dat vond ik erg grappig.

We hadden normaal gesproken in de 'University of London Union' gespeeld.

Dat was de gevestigde naam voor opkomende artiesten...

uit de alternatieve muziekwereld, maar zij wilden ons niet.

Ik denk dat ze die luidruchtige en vieze punks niet zagen zitten.

Dus wij kwamen terecht in de 'School of Oriental African Studies'.

Het was complete chaos, er werd constant gestagedived.

Het stagediven was overgewaaid uit de hardcore scene in de VS.

Dat achtervolgde ons van de punkrock scene naar de mainstream.

Kurt kwam van het podium en ik zei: 'Wat doe je?'

'Waarom spuit je de brandblusser niet leeg?'

En hij kreeg zo'n blik in z'n ogen, pakte de brandblusser...

rent het podium op en spoot 'm leeg.

Of je met een stel ondeugende kinderen op stap was.

Aan de andere kant, we werden ervoor betaald en kwamen ermee weg.

Dus het kwam allemaal goed.

En zo was Kurt. Hij ging tot het uiterste.

En dat sprak zoveel mensen aan.

En ondertussen probeerden we zoveel mogelijk lol te maken.

En ons als idioten te gedragen.

Misschien als tegenwicht voor de druk.

1989 was een jaar van verandering en in zekere zin een revolutionair jaar.

Met de val van de Berlijnse Muur, veranderde Oost-Europa.

En voor de landen die jarenlang onderdrukt waren, leek alles mogelijk.

En in zekere zin, was het in de muziek ook zo.

Er gebeurden zoveel verschillende dingen op hetzelfde ogenblik.

De Manchester-scene was erg groot.

Met de Stone Roses en de Happy Mondays.

Er veranderde echt iets, politiek, sociaal en muzikaal.

Wij conservatieven weten waarin we geloven, we spreken dat uit...

en we staan voor wat we geloven.

Engeland had toen al tien jaar een conservatieve regering.

Het leek onmogelijk daaraan een einde te maken.

Er kwam een culturele reactie en dat zag je duidelijk in Engeland.

Vooral in de rave- en de acid house-scene.

De mensen namen de zaken in eigen hand.

De autoriteiten probeerde een einde te maken aan die illegale rave-parties.

En in zekere zin was de muziek die 'Sub Pop' naar het VK bracht...

een zelfde soort vrolijke uiting van de ontevredenheid van mensen.

Er was veel opgekropte frustratie en woede.

En men zocht een manier om die te uiten.

Tussen 1989, toen ze voor het eerst in het VK tourden...

en toen ze terugkwamen in oktober 1990, was de bezetting gewijzigd.

Chad Channing was vertrokken.

Chad was een geweldige drummer, maar volgens Kurt...

was hij niet de juiste drummer voor Nirvana.

Ik was 21 jaar en ik zat in een band die Scream heette.

En die was zo'n beetje uit elkaar gevallen tijdens het touren.

Ik was in Los Angeles gestrand en had geen geld om naar huis te gaan.

Ik werd gebeld door een vriend die ik had verteld dat Scream uit elkaar was.

En hij vroeg of ik weleens van Nirvana had gehoord.

En natuurlijk had ik van Nirvana gehoord, want iedereen hield van dat album 'Bleach'.

Hij zei dat ze een drummer zochten.

'Je zou ze moeten bellen.'

Dus Kurt en ik haalden Dave op van het vliegveld.

En we hadden een studio gevonden in een schuur...

in Noord Tacoma en het was: 'Spelen'.

We jamden gewoon wat en we wisten meteen dat het klikte.

Na een paar nummers, wisten we allemaal dat dat het was.

We hadden een klik samen. Het klonk als Nirvana.

Het was ongeveer 30 dagen voor we naar het VK gingen voor die tour.

Als deze vogel neerstort, is dit de veiligste plek.

Dus ik blijf lekker veilig hier.

Ik had een videocamera meegenomen en ik probeerde gewoon...

een zo idioot mogelijk personage neer te zetten...

Zo ben ik niet.

Welkom bij British Airways.

Volg alsjeblieft alle voorschriften op.

Hoor je me?

Toen je het vliegtuig binnenkwam, wierp ik één blik op je...

en ik zag niets dan rottigheid.

Ik stapte in een band met mij onbekende mensen.

Ik kende die twee gasten niet...

dus ik onderging het avontuur en het mysterie...

zonder te weten wat erna kwam.

Het is 3.00 uur in de morgen.

Dat betekent dat we al vijf uur in dit ding zitten.

Je weet nooit. De tijd vliegt voorbij als je lol hebt.

Op 20 oktober 1990 haalden we ze op van Heathrow.

We brachten ze naar de stad, naar het 'Dalmacia'...

een hotelletje aan Shepherd's Bush Road.

Russell. Godverdomme.

Het was niet veel bijzonders, maar de eigenaar, George...

stond erg sympathiek tegenover muzikanten.

Op een dag klopte Nirvana aan de deur en zei...

'Heb je nog kamers?'

Ik vroeg voor hoeveel nachten.

Ze kwamen binnen, keken wat rond en zeiden: 'Ja, prima.'

Ze tekenden boven het gastenboek en dat was dat.

Ze zeiden dat ze wel veel spullen bij zich hadden.

Ik zei: 'Die kunnen mooi in de kelder.'

We zaten met z'n drieën in één kamertje gepropt.

Een beetje zoals de Monkees: Krist's bed daar...

Kurt's daar en ik hier.'

Als we 's morgens wakker werden...

maakte die aardige familie toast en bonen en worstjes voor ons.

En we zaten daar de hele morgen thee te drinken.

Het was een enorme verbetering vergeleken met de tijd met Scream.

Met Scream zaten we in kraakpanden.

We zaten op plekken waar ze buiten de lakens stonden te verbranden...

als je aankwam, want er was een schurftuitbraak.

Dus toen ik bij Nirvana kwam, was dat...

Een draai van 180 graden.

Dave Grohl is een van de weinige mensen die ik ken, die altijd vrolijk is.

Kurt was soms wat teruggetrokken.

Ik wist niet precies wat ik aan hem had.

Terwijl we met Krist iets van een band hadden.

Want hij was Kroaat en wij waren half Kroatisch.

De leukste tijd in Engeland was in het 'Dalmacia'.

Ik ben een Dalmatiër.

Niet de gevlekte hond, maar uit Kroatië.

Mijn ouders komen daar allebei vandaan.

Ik voelde me er dus helemaal thuis.

We liepen wat rond en raakten de weg kwijt.

Laten we thee gaan drinken in het Dome Café.

We hadden geen cent, maar het voelde gewoon vertrouwd aan.

Ik kan niet wennen aan het verkeer.

Krijg het lazarus, man.

Ga eens normaal rijden.

Ik denk met plezier terug aan die tijd.

We waren jochies. Ik was 21, Kurt was misschien 23.

Krist was misschien 24.

We gingen naar Kensington Market en kochten zoveel platen...

en coole leren jacks als we konden vinden.

En er was een kebab-tent die gelukkig voor ons, tot 3.00 uur 's morgens open was.

Dat was een uitbreiding van de keuken.

Kijk eens aan.

Het is niet zoveel veranderd sinds ik hier het laatst was.

Hier was het Dalmacia Hotel en daar, was volgens mij...

de bushalte waar we wat foto's hebben genomen, toen ik Nirvana interviewde.

Ik interviewde Nirvana in... Ik dacht eind 1990.

Ik werkte destijds voor NME.

We kwamen aan bij een enigszins anoniem hotel.

Kurt deed, dacht ik de deur open.

Krist Novoselic lag gedurende het hele interview op z'n bed.

Onder de dekens, klagend dat hij in Engeland kou had gevat

Dave rommelde wat aan, vuil wasgoed aan het verzamelen.

We hadden geen idee dat we in de kamer zaten met een band...

die binnen enige tijd de grootste band ter wereld zou zijn.

We praatten over waar ze muzikaal gezien heen wilden.

En we hadden een behoorlijk lang, stupide gesprek over wat het perfecte huisdier was.

Kurt Cobain vond dat het een schildpad was.

'Die past goed bij mijn karakter.'

We gingen naar buiten en Martin Goodacre nam een paar foto's op de trap.

Met de Dalmacia Hotel-lichtreclame op de achtergrond.

Met die beroemde foto van Kurt Cobain waarop hij je een beetje aankijkt.

Martin had z'n camera klaar en Kurt wilde niet opkijken.

Martin hield aan en zei: 'Kom op, Kurt, kijk me aan.'

En dat deed ie niet.

En tenslotte zei Martin iets als:

'Als ik beloof dat dit de laatste foto van vandaag wordt...

en dat je daarna je gang kunt gaan, kijk je me dan aan?'

En toen deed Kurt het.

En dat is die beroemde foto.

Mijn eerste tour met Nirvana in 1990...

was voor mij m'n rock and roll droom die werkelijkheid werd.

We hoefden alleen maar te spelen. Meer werd er niet van ons verwacht.

Geen redders of woordvoerders van een generatie.

Het ging om de muziek.

We waren vrij. We waren gelukkig. We waren jong.

We maakten muziek.

Het publiek stond te springen als we speelden.

En dat was fantastisch.

En toen merkte je dat er iets stond te gebeuren.

Het VK liep veel eerder warm voor Nirvana dan Amerika.

Ik had het idee dat jullie het eerste waren met alles.

We beleefden onze vuurdoop hier. Na die Engelse tour...

speelden we in Amerika weer in dezelfde bars en clubs...

voor 99 tot 150 mensen.

Het was totaal anders dan in het VK.

Eind jaren 80 voelde ik me wat verloren. Ik was begin 20 en had geen idee...

wat ik wilde doen en ik had moeite met het volwassen worden.

Ik zat in de bijstand en trok wat rond.

Weinig verheffend.

Ik ging samen met Tony naar Nottingham.

En we werden goede vrienden.

Gaandeweg schakelde ik mijn vrienden in om mee te helpen.

'Kun je die band voor me van het vliegveld ophalen?'

Ik haalde Nirvana op van het vliegveld in 1989.

En zo is het begonnen.

Plan voor vanavond.

Ik weet niet hoe hij het backstage redde met die make-up...

en verf overal, maar hij werd een goede vriend.

Kurt was gek op 'm. Wij allemaal.

Ik was wat onaangepast, niet echt goed in sociaal contact.

Gewoon een beetje vreemd en ik denk dat Kurt dat wel accepteerde.

Hij nam me onder z'n hoede.

Hij sprong een keer gewoon het podium op en begon te dansen.

Hij begon gewoon te dansen op het podium, zo van...

Bekijk het maar.

Het was best grappig.

Ik kreeg gewoon energie door wat er op het podium gebeurde.

Een soort indianendans of gewoon pogoën.

Of gewoon iets geks.

Wat dan ook, gewoon wat in me op kwam.

Sommigen zeiden: 'Dat stelt niks voor, dat kan ik ook.'

Maar daar gaat het nu juist om.

Ik was totaal overdonderd.

Ik dacht: wat is dat nou weer?

De Stone Roses hadden Cressa, de Happy Mondays hadden Bez.

Wij hadden Tony. En hij is beter dan al die anderen.

Dat was Tony.

Ik wil je vragen door wie je bent beïnvloed.

Ik ben het meest beïnvloed door de Beatles.

Want ik luister al sinds mijn vijfde naar de Beatles.

Het enige dat ik wilde was de Beatles zien.

En pas in 1973 hoorde ik op de radio...

dat ze al drie jaar uit elkaar waren. En ik was er helemaal kapot van.

De Beatles waren een enorme invloed toen ik jong was.

Ik kreeg van mijn moeder een elektrische gitaar en een Beatles songbook.

Ik speelde de akkoorden mee met hun platen.

Ik had geen leraar.

Ik leerde spelen door naar de Beatles te luisteren.

Toen maakte ik kennis met hardrock, zoals Led Zeppelin.

Dat vond ik te gek.

Dat mengde zich toen ik gitaar ging spelen.

Ik vlocht de sterke melodische kant van de Beatles...

samen met heavy, ruige gitaren.

Zo is onze stijl begonnen.

Ik mag graag denken dat Engeland open stond voor Kurt...

en voor Nirvana. Meer dan andere landen misschien.

Veel van Kurt's favoriete bands kwamen hier vandaan.

We hadden zoveel respect en bewondering voor bands uit het VK.

Zoals de Vaselines en de Raincoats.

Want wij vonden dat hun muziek een groter publiek verdiende.

'Als je van Nirvana houdt, vind je dit misschien ook goed.'

De Raincoats werden in de postpunktijd, eind jaren 70 in West Londen opgericht...

door Gina Birch en een Portugese muzikante...

Ana da Silva en Kurt was een groot fan.

Toen hij voor het eerst in Londen was...

ondernam hij een Odyssee om de Raincoats plaat te vinden.

Want die was in de VS niet te krijgen.

Kurt zei hoeveel respect hij had voor wat we deden, en dat was fijn.

Ik was compleet verrast.

Kurt stuurde ons een fax.

'De Raincoats hebben muziek opgenomen die me zo heeft geraakt...

als ik die hoor, word ik herinnerd aan een bepaalde periode in mijn leven...

toen ik buitengewoon ongelukkig, eenzaam en verveeld was.'

'Als ik die krasserige eerste plaat van de Raincoats niet had gehad...

had ik erg weinig vredige momenten gekend.'

Erg aangrijpend.

De Vaselines waren een fantastische band uit Glasgow.

Ze speelden melodieuze gitaar-indierock.

'Jesus Wants Me For A Sunbeam' is een geweldige song.

Kurt was een enorme Vaselines fan.

Hij had het over hen in interviews...

en Nirvana heeft verschillende Vaselines songs gecovered.

Niemand hield van ons en niemand kende ons eigenlijk.

We waren in Edinburgh voor een optreden.

En daar ontmoetten we Nirvana, dat totaal onbekend was.

Kurt zei dat hij van onze muziek hield. En dat ogenblik vergeet ik nooit meer.

Dit is een brief die Kurt me in 1991 schreef.

Hij opent met : 'Hoi, Eugene.'

'We hebben 'Molly's Lips' en 'Son Of A Gun' opgenomen.'

'Hopelijk komen ze over een paar maanden uit.'

'De Vaselines zijn al heel lang mijn favoriete band...

en jee, ik kan niet wachten jullie binnenkort te zien.'

'Ik ben uit mijn appartement gezet en ik leef in mijn auto.'

'Ik heb dus geen adres, maar hier is het nummer van Chris voor boodschappen.'

'Je vriend, Kurdt.'

Toen wij het Reading Festival in 1991 deden...

stonden we halverwege geprogrammeerd, in de middag.

Om gewoon 30.000 mensen te zien dansen op Nirvana...

dat was goddomme geweldig.

In '91 zag ik zoals gebruikelijk kans binnen te komen.

Ik weet nog dat ik vooral onder de indruk was van het nieuwe materiaal.

Er hing iets in de lucht, dat merkte je aan het publiek.

Ja, omver geblazen.

Ze vroegen me de Vaselinessong te zingen, 'Molly's Lips'.

Ik had nog nooit van mijn leven op een festivalpodium gestaan.

En het was een sensatie een van je nummers te zingen, met die geweldige band.

Aan het einde van de show, sloeg Krist gewoon z'n bas aan gort.

En we dachten: 'Juist, dit is anders.'

Ik had nog iemand gezien die naar de rand van het podium liep...

en dan in volle vaart het drumstel induiken.

Ik stond naast mensen van andere bands, zoals Mudhoney...

Sonic Youth en iedereen lachte, alsof het grappig was.

Maar ik dacht: wat heeft ie nou gedaan?

Kurt had z'n schouder ontwricht en hij droeg de rest van de dag een mitella.

Na Reading, stuurde Kurt me een cassette van 'Nevermind'.

En daar maakte ik honderden kopieën van.

Ik belde bladen en kranten in het VK en iedereen wilde een kopie.

Het was het gesprek van de dag.

Die songs zijn zo pakkend en het was duidelijk...

een stap voorwaarts qua songschrijven die Kurt aan de dag legde.

Binnen zes maanden stond Nirvana bovenaan de hitlijsten in Amerika.

Ze schopten Michael Jackson van de eerste plaats.

De energie was anders en het ging steeds sneller.

De tijden van in bed rustig ontbijten...

en dan je apparatuur inladen en in een club voor wat mensen spelen, waren voorbij.

Nu gaven we interviews en gingen langs radiostations.

Ik werkte voor 'The Word', een tv-programma.

En ik boekte bands en ik werd benaderd door een platenlabel.

'We hebben een sensationele band en wij denken dat ze heel groot gaan worden.'

En zodra ik het nummer 'Smells Like Teen Spirit,' had gehoord...

dacht ik: oké, jullie hebben gelijk. We hebben komende vrijdag ruimte.

Kunnen ze dan? Ik wil ze in de show.

'The Word' was de belangrijkste show voor iedereen tussen de 12 en 30.

En zo'n beetje iedereen die er tussen 1990 tot 1995 toe deed...

hadden wij als eerste.

Tot die tijd, hier is Nirvana. 600.000 verkochte albums in de VS.

En de eerste keer live op tv.

Tot volgende week.

Het was live en ongecontroleerd. En toen Nirvana opkwam...

werden we een beetje verrast toen Kurt Cobain zijn beruchte uitspraak deed.

Ik wil iedereen hier graag laten weten dat Courtney Love...

de leadzangeres van de sensationele popgroep Hole...

het lekkerste neukt van de hele wereld.

Dit was hun Sex Pistols momentje.

Want muzikaal, cultureel, filosofisch...

waren ze een risico voor het geestelijk welzijn en de gevoeligheden van mensen.

Voor mij was dat bijna een intentieverklaring.

Dat bandje uit Seattle dat het lef had op tv zo subversief te zijn.

Het was punkrock.

Ik zorgde ervoor dat ik vooraan stond.

Dus ik keek letterlijk tegen Kurt op.

Ik geloof niet dat ik toen nog rustig op m'n benen ben blijven staan.

Iedereen sprong op en neer. Het was gewoon sensationeel.

'Smells Like Teen Spirit' was, denk ik de eerste keer...

dat ik iemand zijn nummer echt heb horen uitschreeuwen.

Hij had zo'n rauwe stem.

Het was puur en authentiek.

En ze zagen er net zo uit als iedereen.

Dat was voor mij erg leerzaam.

Het had grote invloed op mijn kijk op muziek en het leven.

Ze maakten dat het oké was een buitenstaander te zijn.

Er niet bij te horen.

Van mijn 12e tot mijn 15e wilde ik alleen maar Kurt Cobain zijn.

Ik had allemaal posters van hem aan de muur.

Letterlijk mijn hele muur hing vol met Kurt Cobain.

Het voelde wat vreemd om in 'Top Of The Pops' te staan.

Dat was gereserveerd voor popbands.

'Wij horen daar niet.'

Er was discussie over playbacken, wat we nog nooit hadden gedaan.

Daar voelden we ons niet goed bij en ze zeiden...

'Oké, de zang mag live, maar de muziek staat op de band.'

Ze vroegen er gewoon om.

Hij zong met een gekke stem.

We stonden allemaal met open mond...

'Wat is dit in godsnaam?'

Sommigen in het publiek waren fan en die snapten het wel.

En een andere deel probeerde er gewoon op te dansen.

Een heel rare omgeving waar iedereen zich afvroeg...

wat er daar in godsnaam aan de hand was.

'Top Of The Pops' was destijds de belangrijkste muziekshow op tv.

Dit was hun grote moment en hij saboteerde het volkomen.

Nirvana had gevoel voor humor.

Ze waren niet voortdurend vervelende etterbakken.

Het was complete slapstick, erg Monty Python-achtig.

Als ze zoiets deden, gingen ze hun eigen gang.

En dat werkte, want daardoor ontstond de legende en mythe.

Eind 1991 speelde Nirvana in Edinburgh, in de Calton Studio's.

Na afloop gingen ze naar een bar, 'The Southern'.

En die avond deden Kurt en Dave een akoestische set in die ruige kroeg.

Ik wou dat ik erbij was geweest, want dat moet ongelooflijk zijn geweest.

Het is iets veranderd, maar het pand is hetzelfde.

Ik probeer me te herinneren hoe het was.

Daar was het podium en zo.

Het ziet er nu schoner uit.

Het was voornamelijk een bar voor motorrijders.

Dus buiten stond altijd een rij motoren geparkeerd.

Het was er druk en erg lawaaierig.

Dunsy en ik zaten in een band, 'The Joyriders' en ik kende Nirvana.

Mijn vorige band was hun voorprogramma in hun eerste Engelse tour.

We deden een liefdadigheidsoptreden voor het kinderziekenhuis hier.

Mijn broer was hun tourmanager en we wisten dat ze een vrije avond hadden.

We vroegen of ze dat wilden doen. Ze zeiden ja.

Het begon 's middags behoorlijk druk te worden...

want het nieuws was als een lopend vuurtje gegaan.

Het werd steeds voller en ik dacht: dit loopt uit de hand.

Het was propvol.

Er waren 200, 300 mensen hier.

Toen we steeds langer doorspeelden, begonnen er mensen weg te gaan.

Er werd geroepen: 'Waar zijn ze?'

Is er iemand hier voor Nirvana?

Wij geloven niet in geruchten.

Ik denk dat ze er zo wel zullen zijn.

Ik hoop voor jou dat dat waar is, vriend.

Ik denk dat de mensen sprakeloos waren toen Dave en Kurt voor de deur stonden.

Ik zei tegen Murdo: 'Ik denk dat we het overleven.'

Het grootste deel van de mensen dat er overdag was...

was vertrokken, dus er was misschien nog 30 man aanwezig...

toen de band verscheen.

Maar als je het zou navragen in Edinburgh...

kom je 500, 600 mensen tegen die zeggen dat ze erbij waren.

Dat was niet zo.

De meesten van jullie zullen in de gaten hebben...

dat Dave niet Krist is.

Dave is drummer.

Hij kan geen bas spelen.

Vieze hippie.

We zaten gewoon op barkrukken en speelden wat.

Ik voelde me daar volkomen op m'n gemak. Misschien wel meer...

dan bij al die andere dingen die we toen deden, zoals 'Top Of The Pops'.

Dit leek me wat meer bij ons passen.

Ze te zien met een pint bier, op akoestische gitaren...

volkomen ontspannen, een beetje babbelend met mensen, voelde heel speciaal.

Ze speelden en bleven daarna hangen. We deden de gordijnen dicht...

en ze bleven de hele avond.

Ik zat aan de bar en ik kreeg een verhandeling over whisky.

Waar geen eind aan kwam.

Als je nu tegen mensen zegt: 'Nirvana speelde in mijn pub'...

zeggen ze: 'Tuurlijk. Neem je zuster in de maling.'

Maar het is wel gebeurd.

Wat iedereen inmiddels van Seattle kent, is muziek.

Die klinkt als het buitenechtelijk kind van punk en thrashmetal.

En eruitziet als een akelig ongeluk in een Oxfamwinkel.

Grunge.

Ik had nooit zoveel op met de mainstreamwereld.

Ik had nooit gedacht dat wij daar iets mee te maken zouden krijgen...

want wij waren een beetje raar. En voor we het goed en wel wisten...

waren we heel erg populair.

Iedereen heeft het momenteel over grunge.

Wat is dat precies?

Het is tegen de commercialisering van de jaren 80 en het is erg anti-mode.

Het moet donker en liefst verschoten zijn. Een flanellen overhemd, zoals dit...

wat je om je middel kunt doen en niet als een overhemd draagt.

Alleen om je billen te bedekken eigenlijk.

Het maakt niet uit of er gaten in je trui zitten.

Je kunt kleren hergebruiken en de sjofelste dingen dragen.

Mijn God! Ik was altijd al een sjofel kind.

Dat sprak me enorm aan. Echt.

De mensen die echt van de muziek hielden, namen niets van dat alles serieus.

Als een model een overhemd van £5.000 showt...

in modeshows in New York, dan wordt het nog weleens wat.

Je moet bedenken hoe bizar het was dat Nirvana zo alomtegenwoordig...

en cultureel zo belangrijk werd, want het was de eerste band die dat lukte.

Die zo rauw en zo louterend was en doorbrak naar het grote publiek.

En Nirvana definiëerde haast opnieuw wat popmuziek kon zijn.

Het is ook belangrijk te bedenken dat rockmuziek, zeker toen...

enorm macho was. Het was een jongensclub.

En Kurt Cobain voelde er niks voor die gedachte in stand te houden.

Wat was dat voor vrouwonvriendelijk gedoe in rockmuziek?

Het was tijd dat de muziekindustrie, de rock and roll werd opgeschud.

Je had Aerosmith en die zogenaamde hairmetal-scene...

Dat was zo clichématig.

En toen kwam Nirvana, met gezichtsbeharing en smoezelige kleren.

Maar we waren feministisch.

En zo veranderen de dingen.

Kurt was een feminist en hij was anti-homofoob.

Hij zei zelfs: 'Als je homofoob bent of geen respect hebt voor vrouwen...

enzovoorts, kom dan niet naar onze optredens en koop onze platen niet.'

Als je zoiets zegt, heeft dat grote invloed...

en dat is één van de dingen die hij heeft nagelaten.

Kurt was erg gevoelig en hij kon ongelooflijk aardig zijn...

maar hij kon ook giftig uit de hoek komen.

Kurt gaf echt veel om mensen en dat was een gave...

maar misschien was dat soms ook een zware last voor hem.

Toen ze wereldwijd doorbraken, was het of ze in het oog van de orkaan zaten.

In het midden is het rustig, daaromheen complete gekte.

We gingen er allemaal op onze eigen manier mee om.

En als drummer van de band, was ik praktisch anoniem.

Een groot deel van de druk van het succes ging aan mij voorbij.

Ik kan niet voor Kurt spreken, maar het is vrij duidelijk...

dat zoals hij het beleefde wat gecompliceerder lag dan bij Krist en mij.

Rond de zomer van 1992, draaiden de tabloids op elke Nirvana roddel...

elk gerucht dat ze maar te pakken konden krijgen.

Er ontstond een koortsachtige sfeer...

in aanloop naar Nirvana's optreden als hoofdact op Reading 1992.

Er gingen volop geruchten dat de band ermee zou stoppen...

en dat ze Reading zouden afzeggen.

Je hoorde overal: 'Speelt Nirvana wel?'

'We hebben gehoord dat ze niet komen. Waar is Kurt?'

Er kwam geen einde aan.

Dit is 'Little John's Farm' in Reading...

al heel lang het terrein van het Reading Festival.

Het is vreemd je daarvan een voorstelling te maken.

Ik denk dat daar ongeveer het hoofdpodium was.

Augustus vakantie, 1992, zondag...

De energie was voelbaar.

Een zee van mensen, zover je kon zien.

Die avond dreef Kurt alle enge verhalen op meesterlijke wijze verder op.

Hij kwam op in ziekenhuiskleding.

Hij kwam in een rolstoel op, geduwd door Everett True, van 'Melody Maker'.

Met de hulp van vrienden en familie gaat ie het redden.

Ik stond aan de zijkant van het podium gewoon hysterisch te giechelen.

Dat was zijn 'krijg de kolere' aan iedereen.

Het was gewoon heerlijk rock and roll theater.

Ik had absoluut het gevoel dat we ons moesten bewijzen.

En op dat ogenblik had ik er niet echt vertrouwen in dat we dat konden.

We hadden niet echt veel gespeeld.

En misschien één of twee keer gerepeteerd.

Ik denk dat alle frustratie en woede van de afgelopen maanden...

in die show naar buiten kwam.

Iedereen zong 'Breed' en 'Teen Spirit' en 'Lithium' woordelijk mee.

Het was echt een triomfantelijke terugkeer op een punt...

waarop ik echt niet wist of we dat aankonden.

Ik was zo opgelucht dat we niet de mist ingingen waar iedereen bij was.

Ik was erg blij.

Ik weet nog dat het een beetje rammelde, maar...

dat is punkrock, toch?

Aan het einde van de avond werd het te veel van het goede.

Gewoon te veel headbangen en...

Ik moest een paar dagen een nekbrace dragen.

Ik had mezelf een whiplash bezorgd.

Dat zij me de gelegenheid boden dit te doen...

hielp me door donkere tijden, waarin ik me depressief en nietswaardig voelde.

En ik denk: wacht 's even. Dat heb je maar mooi gedaan.

Je kunt gelukkig sterven. Je hebt bijgedragen aan die mythische show.

1992 is bitterzoet.

Het was de laatste keer dat ik Kurt zag.

Reading 1992 is emotioneel van grote betekenis en relevantie voor de band.

Het was enorm.

En helaas de allerlaatste keer dat we in het VK speelden.

Nirvana zou voorjaar 1994 gaan touren in het VK.

Maar tegen die tijd zag het er al erg zorgwekkend uit.

Hij had een overdosis genomen in Rome. De tour werd geannulleerd.

Het was allemaal heel ernstig.

Ook al was Kurt erg spraakzaam, het was niet meer dezelfde energie.

De crew en alles was uitgeblust.

Het was niet meer hetzelfde.

Het was duidelijk dat hij een drugprobleem had.

Het was erg ongemakkelijk.

Er gebeurde heel veel voor Nirvana in een korte tijd.

Die paar jaar tussen Reading 1992 afsluiten...

en het annuleren van die 1994 tour...

was het of...

we heen en weer geschud werden en ons vastklampten...

om maar niet ten onder te gaan.

En op een bepaalde manier was dat onze manier om te zeggen...

'Nee, dat gaat niet gebeuren nu. We hebben wel wat anders aan ons hoofd.'

Tegenwoordig wordt er veel openlijker over depressie gepraat.

Je moet voor mensen zorgen.

Als iemand ergens mee worstelt, moeten we helpen.

Dat gebeurde toen niet, hè?

De gedachte was dat je flink moest zijn en door moest gaan...

en dan kwam het wel goed.

Er was zoveel stoerdoenerij en je had nooit het gevoel dat het oké was...

om je hand op te steken en te zeggen: 'Het gaat niet goed met me.'

Als ik aan de periode van 1991 tot 1994 denk...

voelt het of het tien jaar was.

De druk was enorm door alle aandacht.

Er zijn persoonlijke dingen waar ik nog grip op probeer te krijgen.

En we wilden alleen maar muziek maken.

Pas in de nacht van donderdag op vrijdag hoorde Engeland het nieuws.

De leadzanger van de rockband Nirvana, Kurt Cobain...

is dood aangetroffen in zijn huis in de Verenigde Staten.

De politie zegt dat het op zelfmoord lijkt.

Hij was 27 jaar oud.

Ik ging naar beneden om te ontbijten en iedereen had het erover.

'Heb je gehoord dat Kurt Cobain dood is?'

Wat je ook dacht van zijn geestelijke toestand op dat ogenblik...

het was toch een enorme schok. Zo verdrietig.

Een van de dingen die altijd in ons achterhoofd hielden...

was: wat is er gebeurd?

Wat is er misgegaan?

Ja, het was een enorme schok.

Ik heb dagen gehuild.

Ik herinner me dat ik de trap oprende om mijn ouders te vertellen...

dat Kurt Cobain was overleden, want dat had ik op het nieuws gehoord.

Dat was de eerste keer dat ik huilde om het verlies van iets of iemand.

Het voelde of het iemand was die je kende.

Ik ben het nog steeds aan het verwerken.

Want...

Ik moet het uitleggen aan mijn kinderen...

die gek zijn op Nirvana.

Want lange tijd probeerde ik het te verwerken...

erover te praten met vrienden en familie en zo.

En die hielpen mij.

Maar...

nu heb ik het gevoel dat ik mijn kinderen moet helpen eroverheen te komen.

Het is een levenslang proces.

Ik heb zeker tien jaar niet meer naar Nirvana geluisterd.

Af en toe hoorde ik een nummer...

maar meestal vond ik het moeilijk ernaar te luisteren.

Ik denk dat we allemaal een paar jaar het boekje zoek waren.

De rest van de jaren 90.

Het was een heel zware tijd, persoonlijk en emotioneel.

En ik kon er niet echt een punt achter zetten.

Het is 30 jaar geleden, maar om weer in het VK te zijn, voelt als een tweede thuis.

Anton Brookes, Russell Warby...

Ik werk nog steeds met de meesten van die mensen.

Als de Foo Fighters terugkomen voor shows...

zoeken we elkaar op. Net een familiereünie.

Er is een levenslange band tussen ons allemaal.

Tot op de dag van vandaag krijg ik brieven van fans...

of ik ontmoet mensen in het publiek...

die zeggen hoe Nirvana ze door een moeilijke periode heeft geholpen.

Of: 'Toen ik Nirvana eenmaal had gehoord, kon ik het leven beter aan.'

Ik ben dankbaar dat Nirvana nog steeds zoveel voor hen betekent.

Want dat is volgens mij de kracht van muziek.

Nederlandse ondertitels: Rustroest.