Original subtitles

888

Er gaat toch niemand gehoor geven aan deze oproep?

Dat is ieders eigen verantwoordelijkheid.

Is het niet onze verantwoordelijkheid om deze opdracht af te wijzen?

Juffrouw Levie, u kunt dat niet beoordelen.

Ze moeten morgen klaar staan voor transport.

Er moeten er ook een paar terug, Virrie.

Kom, we gaan naar papa en mama.

Meneer Süskind. Laat mij met die moeder praten.

Eerst zorgen dat deze jongen terugkomt voor morgen elf uur.

Zo niet, sta ik niet voor de gevolgen in.

Waarom heb je niet gezegd dat ze kwamen?

Dan had ik ze in veiligheid kunnen brengen. Ik wist niets van die ontruiming.

Ik werk in de buurt van Auschwitz.

Ik heb belangrijke informatie voor de heer Cohen over de situatie daar.

Ik laat me op deze manier niet misbruiken.

Ik heb mijn oproep gekregen. Maar jij bent de enige die weet waar de kinderen zijn.

Als na de oorlog ouders terugkomen, ben jij de enige die kan helpen hun kinderen te vinden.

Ik regel een onderduikplek voor je, ja?

(muziek)

(baby huilt)

(uit publiek:) Ik laat me niet zegenen door een moordenaar van het Joodse volk.

(deur opent en sluit)

(kinderen huilen op de achtergrond)

Meira!

(geluid van stoomtrein zwelt aan)

(gebons)

Het is halftien, juffrouw Cohen.

Neem me niet kwalijk. Ik lag nog te slapen.

Dit is mevrouw Salomons.

Ze is op zoek naar haar zoon.

Ehm...

Ik ben zo terug.

Ah, dit is Bruno.

Zo'n lief, klein mannetje.

Weet u dan ook eh...

Limburg.

Is hij via de kweekschool gegaan? Ja, Jenny heeft hem gebracht.

Bruno had donker haar...

hij was koffiesurrogaat, zo noemden we dat.

En die gingen allemaal naar Limburg.

Theesurrogaat was blonder, die gingen naar Friesland.

Heeft u het adres? Nee, maar dan kan ik aan komen.

Als u laat weten hoe we u kunnen bereiken.

Ik zit tijdelijk in een pension.

Van de week heb ik een afspraak bij de notaris.

Hopelijk krijg ik snel beschikking over de erfenis...

zodat ik iets kan huren voor mezelf, voor Bruno.

Als we u ergens mee kunnen helpen... Dan doen we dat graag.

Bram. David.

Ook ontboden?

(klok slaat in de verte)

Komt me bekend voor, dit.

Hè?

Zitten, op een bankje.

Naast jou.

En dan maar wachten.

(deur gaat open)

Abraham Asscher, geboren 19 september 1880 te Amsterdam.

Ja. Present.

David Cohen, geboren 31 december 1882 te Deventer.

U bent aangehouden in verband met een gerechtelijk vooronderzoek naar mogelijke collaboratie.

Collaboratie?

Wat? Wat is dat voor idioots?

Dit is werkelijk...

ik protesteer...

tegen deze uiterst onbehoorlijke manier van doen.

U moet goed weten wat u doet.

Ik raad u aan u niet te verzetten en mee te werken.

(droevige muziek)

(deurbel)

Het is ons vanzelfsprekend bekend dat u zeer heldhaftig werk hebt verricht in de Joodse crèche.

Honderden kinderen... Die kinderen zijn gered door verzetsmensen en studentes.

Zij liepen het echte gevaar.

Helaas kunnen wij u, ondanks uw aantoonbare kwalificaties...

de positie niet aanbieden.

Wij danken u voor uw komst.

Maar...

waarom hebt u me dan gevraagd om te komen? Ik snap werkelijk niet...

We hoopten toen nog... De sollicitatieprocedure is vertrouwelijk.

We kunnen geen verdere uitspraken doen.

Is het mijn curriculum? Uw curriculum is prima in orde.

Het gaat om uw vader.

Er waren al de nodige vraagtekens...

gezien zijn omstreden positie bij de Joodse Raad.

En het feit dat hij voor de Ereraad moet verschijnen.

Maar door de recente ontwikkelingen hebben we definitief besloten...

op zoek te gaan naar iemand die...

Iemand wiens achternaam minder onrust veroorzaakt.

Recente ontwikkelingen?

Vanmorgen is bekendgemaakt dat er een gerechtelijk onderzoek naar uw vader wordt ingesteld.

Dat had u nog niet gehoord?

Nee, dat had ik nog niet gehoord.

(deur slaat in het slot)

Heeft hij een advocaat?

Gomperts is meteen ingesprongen.

Heeft hij papa gesproken?

Heel even, telefonisch.

Hij mag er morgen naartoe.

Niet te geloven.

Ze zijn geboeid afgevoerd. Je zou toch zeggen dat ze bij het OM...

hun handen voorlopig wel even vol hebben aan het berechten van Aus der Fünten en z'n vrienden.

Vijf jaar lang staken ze geen vinger uit voor de Joden en nu beginnen ze een proces tegen de Joodse Raad.

Gomperts vroeg of we nog wat toiletspullen wilden langsbrengen.

Wat schone kleren.

Nee.

Nee, echt niet. Virrie, kom op. Nee. Hoezo, waarom ik?

Ik moet werken.

En hij ziet jou het liefst.

Ja, m...

Dit is een lijstje met spullen die hij nodig heeft.

Hoe ging je sollicitatiegesprek?

O, dat is niets geworden.

Ze hadden al iemand anders op het oog. Ik zet even thee.

Zowel de heer Asscher als ikzelf...

hebben al verschillende verklaringen afgelegd...

met betrekking tot onze werkzaamheden voor de Joodse Raad.

En ik leg bovendien nog verantwoording af...

tegenover de Ereraad, dus ik begrijp niet...

Wat jullie Joden onderling bekokstoven...

is voor het Openbaar Ministerie van geen betekenis.

De duur van uw hechtenis hangt af van uw bereidwilligheid...

om mee te werken aan dit onderzoek, dus meneer Cohen... Professor Cohen.

Professor Cohen.

Toen u werd benaderd om voorzitter te worden van de Joodse Raad...

wat waren toen uw overwegingen om ja te zeggen?

(stemmige muziek)

De Joodse Raad diende geen ander doel...

dan het lijden van het Joodse volk te verzachten. Nou, het volk?

Bepaalde delen van het volk dan.

De raad was er voor iedereen.

In mei 1942...

waren er meer dan 100.000 Joodse ingezetenen in Amsterdam...

die moeten worden gehuisvest, gevoed, gekleed.

Er was medische zorg nodig, geestelijke bijstand...

kinderen moesten worden onderwezen. Allemaal mooi en prachtig.

Ik wou het vooral even met u hebben over de Joodse burgers...

die zijn uitgeleverd door uw Joodse Raad.

Dat is een volstrekt verkeerde voorstelling van zaken. Is dat zo?

U heeft ze aangewezen, toch?

U heeft die lijsten voor de transporten...

Dat is pertinent onwaar.

We hebben exact het tegenovergestelde gedaan.

We zorgden ervoor dat er namen van de lijsten af gingen...

door de Duitsers ervan te overtuigen dat zij onmisbaar waren...

voor het draaiend houden van de gemeenschap.

En wie niet onmisbaar was, in uw ogen...

die kon op transport?

Ik heb ongetwijfeld uiterst gecompliceerde beslissingen...

moeten nemen, meneer Schön.

Maar een leider in oorlogstijd moet de moed hebben...

om 100 mensen op te offeren ter wille van de redding van 3000.

Hoe moeilijk dat ook is.

Mijn God, Esther.

Hoe kan dat nou?

Er is niemand teruggekomen uit de hele straat.

Na al die tijd had ik echt niet meer gedacht...

Nou, kom binnen.

Dag meisje.

Dag papa.

Ik heb wat spullen voor je meegenomen.

Maar die moest ik afgeven.

Hoe is het met je moeder?

Goed.

En Mirjam?

Ook prima.

Heb je al nieuws van je sollicitatie?

Ik ben het niet geworden. Ach, wat jammer.

Mijn achternaam stond ze niet aan.

Ik weet heel goed dat m'n werk en alles wat er is gebeurd...

gevolgen heeft voor jullie.

Voor jou.

En dat spijt me meer dan ik...

Meer dan ik je zeggen kan.

Ik lag een jaar in een revalidatieoord in Zwitserland...

omdat ik niet meer kon lopen en geen vast voedsel kon verdragen.

Anders was ik natuurlijk wel eerder teruggekomen.

En hoe zit het met het huis? Krijgen jullie...

Krijg je dat terug?

De gemeente heeft het in onderzoek.

Het kan nog wel even duren voordat daar iets uit komt.

Dat is misschien ook wel beter, toch?

Ergens anders met een schone lei beginnen.

Ik wil graag iets afspreken over de spullen...

die mijn ouders bij u in bewaring hebben gegeven.

Esther.

Toen jullie niet terugkwamen:

Wij hadden echt geen idee wat we moesten doen.

Er was natuurlijk niemand, geen vrienden, geen verdere familie...

aan wie we de spullen terug konden geven.

Dus hebben we besloten dat, eh...

we het servies en andere dingen maar beter konden gebruiken.

Het leek ons ook gek om alles gewoon maar...

in een kist op zolder te laten staan.

De foto's wil ik ook graag meenemen.

Wat we met de andere dingen doen moeten we maar even...

Ik heb ons oude servies weggedaan.

Dus ik weet nu even niet zo goed waar wij dan van moeten eten.

Ik ga het even met mijn man bespreken.

Ik weet zeker dat we een oplossing vinden...

die voor ons allemaal bevredigend is.

(Mirjam Levie:) Geachte heer Schön, in antwoord op uw schrijven...

laat ik u weten dat ik geen kans zie en tevens geen behoefte voel...

om vanuit Israël naar Nederland af te reizen...

om een verklaring af te leggen.

Ik werk vijf dagen per week en ik heb een gezin, dus ik heb het druk.

Wat ik u kan zeggen, is dat ik terugkijk op De Joodse Raad...

als op een onbevattelijke en wrede bladzijde...

in onze geschiedenis.

Overal in Europa zijn dergelijke Joodse Raden...

door de Duitsers geïnstalleerd.

En de manier waarop zij deze hebben gebruikt...

om de Joden medeplichtig te maken aan hun eigen vernietiging...

beschouw ik als een ontstellende, afschuwelijke oorlogsmisdaad.

Maar ze zijn geen misdadigers.

De schuldigen, dat zijn de Duitsers.

Het is voor mij onacceptabel en van een onduldbare smaad...

om gevangen te zitten in hetzelfde complex als de heer Aus der Fünten.

Om het wat makkelijker te maken heb ik mijn bezwaar voor u...

op schrift gesteld met daarin voorbeelden...

van zijn onmenselijk, misdadig optreden.

Gedetineerde Aus der Fünten gaat zijn gerechte straf niet ontlopen...

professor Cohen.

Maar voor nu is hij een nuttige getuige.

Die over het algemeen goed meewerkt.

Mevrouw Salomons.

Ik kom alleen even vragen of er al bericht is.

Nee, nog niet.

Hopelijk met de post van morgen.

Ik moet zo naar de notaris en ik vroeg me af of...

of u misschien tijd heeft.

Natuurlijk.

Er is toch helemaal geen twijfel...

over wat er met mijn familie is gebeurd?

Ze zijn op transport gezet naar Auschwitz in november 1942.

U kunt toch niet net doen alsof...

alsof er nog hoop is?

Zolang hun overlijden niet is ingeschreven...

in het register van de burgerlijke stand...

kunt u geen recht doen gelden op de erfenis.

En daar is verder niets aan te doen? Na tien jaar afwezigheid...

kan er een verklaring van vermoedelijk overlijden...

worden afgegeven, maar vervolgens moet u dan nog rekening houden...

met een vermoedelijk tijdrovende procedure om uit te zoeken...

wat de exacte volgorde is geweest...

waarin uw familieleden zijn omgekomen.

Het spijt me.

Ik begrijp dat deze wettelijke bepalingen in uw geval...

onpraktisch uitpakken.

De heer Aus der Fünten heeft verklaard...

Ik ga me toch niet verweren tegen verklaringen van een crimineel!

Dat er al meteen bij aanvang een veilige aftocht was geregeld...

voor zowel uw familie als die van Abraham Asscher.

Dat is pertinent onwaar! En als het waar zou zijn, meneer Schön:

Hoe kwamen mijn familie en ik dan in Theresienstadt terecht?

Ik heb mijn positie nooit misbruikt...

om vrienden of familieleden voor te trekken.

Wij hebben gisteren een getuigenis ontvangen...

van een zekere meneer Gerzon, die het tegendeel beweert.

Hij zegt dat u in mei 1943...

op de avond voor de grote razzia in Oost...

een dienstauto van de Joodse Raad heeft gebruikt om Marjo Tal...

uw stiefdochter, zeg ik dat correct?

Om deze mejuffrouw Tal op te halen.

Volgens Gerzon was het overduidelijk...

dat u op de hoogte moet zijn geweest van de op handen zijnde razzia...

want, ik citeer: De volgende ochtend waren de bruggen opgehaald...

en zat de wijk potdicht.

Niemand kon er meer in of uit.

Daarnaast moet ik u erop wijzen...

dat er inmiddels flink wat vorderingen liggen...

met betrekking tot uw ouderlijke woning.

Wat voor vorderingen?

De erfpachtbelasting is de afgelopen drie jaar niet voldaan.

De erfpachtbelasting?

Deze mensen moeten erfpachtbelasting betalen?

Voor een huis waar ze met geweld uit zijn verjaagd?

En als deze niet wordt voldaan, komt daar vanzelfsprekend een boete bij.

Hoe hadden ze die rekeningen moeten betalen, als ik vragen mag?

Ik begrijp uw frustratie, maar ik voer alleen het beleid uit...

zoals dat door de gemeente Amsterdam is vastgesteld.

Meneer Cohen, u kunt toch niet volhouden...

dat u niet wist wat er gebeurde met al die mensen die werden afgevoerd?

Naar Duitsland, naar Polen.

Met hun goede schoenen en een extra paar warme sokken. Onzin!

Ik wist dat niet, niemand wist dat.

Wat wilt u nu eigenlijk beweren, meneer Schön?

Dat ik de Joden willens en wetens de dood in heb gestuurd?

Is dat wat u beweert?

Als wij hadden geweten waar die deportaties toe leidden...

hadden wij vanzelfsprekend ons raadswerk neergelegd.

Dan hadden we onze mensen wel aangeraden om onder te duiken.

Natuurlijk waren er speculaties.

En grote zorgen over de behandeling en de situatie in de werkkampen.

Maar er waren ook brieven, berichten waaruit men had kunnen opmaken dat de omstandigheden wel meevielen.

Niemand wist van de stelselmatige vernietiging...

die de gedeporteerden in de kampen te wachten stond.

Volgens Aus der Fünten wist u dat heel goed.

Hij verklaart dat u al na de eerste transporten...

het heeft over 'abslachten'.

Ik kan niet reproduceren waarom ik een dergelijke formulering...

heb gebezigd. Ik herinner me een poging...

om een einde te maken aan deze mensonterende manier van vervoer.

En die poging heeft vrij duidelijk effect gehad.

Uw naaste collega, mevrouw Gertrude van Tijn...

schrijft in haar naoorlogse verslag...

Deze zogenaamde bijdrage van mevrouw Van Tijn...

staat vol leugens en schandelijke aantijgingen.

Uw kunt van mij niet verwachten dat ik daar serieus op inga.

Natuurlijk vraag ik me dat elke dag af, meneer Schön.

Of we het hadden kunnen weten.

Hadden moeten weten.

En natuurlijk lijkt het werk dat wij deden...

hoe we de mensen probeerden te voorzien van rugzakken...

en warme kleding en dekens...

zodat ze zo goed mogelijk opgewassen zouden zijn...

tegen de mogelijk barre omstandigheden in de werkkampen...

Dank je wel.

Natuurlijk lijkt dat met de kennis van nu absurd.

We wisten dat het lot van hen die moesten vertrekken...

zwaar zou zijn...

en dat sommigen van hen misschien niet terug zouden komen.

Maar hoe hadden wij in vredesnaam kunnen bevroeden...

dat onze hele familie...

al onze vrienden...

alle...

alle mensen die wij liefhadden...

Wat er gebeurde, meneer Schön...

wat er is gebeurd...

wat de wereld heeft laten gebeuren...

dat is onbevattelijk.

En het zal altijd onbevattelijk blijven.

Dus nu woont ze bij jou?

Tijdelijk.

En ik heb vanochtend gelukkig bericht gekregen uit Limburg.

We gaan morgen naar Bruno.

Wat?

Jij zit zo goed in elkaar.

Ik hoop dat je me niet kwalijk neemt wat er tussen ons is gebeurd.

Natuurlijk niet.

Ik zou het vervelend vinden als je denkt...

dat het niks voor me betekende, want dat deed het wel.

Er is nog iets.

Ik wil niet dat je het van iemand anders hoort.

Herinner jij je nog dat ik een jongetje moest terughalen?

Hij was al naar zijn onderduikadres en toen moest hij ineens terug naar de schouwburg. Daniël. Precies.

Zijn moeder had zich bedacht, ze wou hem niet laten gaan...

en ze was vreselijk overstuur.

En toen is ze naar De Joodse Raad gegaan.

En toen heeft je vader Walter Süskind voor het blok gezet...

en gedreigd om... Om wat?

Ik heb een klacht tegen je vader ingediend.

Bij de Zuiveringscommissie.

Ik heb Esther beloofd... Weet je nog dat we hier ruzie over hadden?

Over je vader, over De Raad. Daarna is het ons altijd gelukt om het erbuiten te houden.

Je was voor mij nooit meer 'de dochter van David Cohen', je bent gewoon Virrie.

Weet je wat het probleem is, Piet?

Ik ben wel de dochter van David Cohen.

Hij is mijn vader.

Op 31 december 1942...

heeft u bezoek gekregen van een zekere Van Duijn.

Tuinman in Auschwitz.

Hij verklaart dat hij u heeft ingelicht over de gaskamers...

en de crematoria. Klopt niet.

Ik heb deze meneer Van Duijn nooit gesproken.

En waarom niet? Omdat ik het te druk had en omdat ik er een punt van maakte...

om niemand te ontvangen met een ongefundeerd gruwelverhaal.

Die dag had u bovendien uw handen vol met de viering van uw zestigste verjaardag. Is het niet?

Mijn medewerkers wilde per se iets voor mij doen om hun waardering te laten blijken. Ja, natuurlijk.

Die deden alles om maar te zorgen niet op transport te hoeven.

Ik heb mij altijd met hart en ziel ingezet...

voor diegenen die aan mijn zorg waren toevertrouwd, meneer Schön.

En wat heeft dat hen opgeleverd?

Uiteindelijk zaten ze toch allemaal in die trein. En is dat mijn schuld?

Is dat wat u beweert?!

Denkt u dat ik er genoegen in schiep om afscheid te nemen...

van al die mensen die mij lief waren, waarmee ik jarenlang werkte?

Die ik tot op het bot bewonderde?

Meneer Schön, de Duitsers hebben stelselmatig en berekenend...

onze gemeenschap tot op de grond toe afgebroken...

terwijl de regering en het staatshoofd zorgvuldig wegkeken!

En iedereen, ik bedoel iedereen...

ons in de steek liet!

De politie hielp maar al te graag bij de razzia's!

De Nederlandse Spoorwegen hebben nota bene een extra stukje rails aangelegd om de rit...

naar Westerbork soepel te laten verlopen...

Maar uw keuze... U mag mij aanspreken op mijn keuzes, meneer Schön!

En ik mag mij daartegen verweren, zo gaat dat in een rechtsstaat.

Maar wat u niet mag doen is mij de schuld van de moord op 100.000 Joden in de schoenen schuiven, dat niet.

En u moet zich zeer goed te realiseren...

dat wij als Raad...

door te rekken, door tegen te houden...

niet eind '42, zoals door de Duitsers begroot was...

maar pas in september '43...

hun doel bereikt werd.

Als die oorlog eerder was afgelopen, zoals wij allemaal verwachtten...

dan hadden wij tienduizenden Joden het leven gered.

(rustige muziek)

(geluiden van spelende kinderen)

Bruno.

Mag ik ook een taartje?

Ja.

Die mevrouw moet huilen.

Omdat ze heel erg blij is om jou te zien.

Want jij bent haar zoon.

En zij is jouw moeder.

Weet je nog dat ik je heb verteld dat je ouders 'n tijdje weg moesten?

Nu is je moeder gelukkig weer terug.

Om je op te halen.

Gaat Bruno dan vandaag weg?

we gaan even heel rustig kijken hoe dat allemaal gaat.

Papa!

Ik weet echt niet hoe ik kan...

U hoeft mij niet te bedanken.

Wij hebben genoten van Bruno.

Wat gaat er nu gebeuren?

Is dat al bekend?

Het OM beraadt zich, maar Gomperts acht de kans klein...

dat ze de zaak zullen doorzetten. En de Ereraad?

Over een paar dagen gaan de zittingen verder.

Nou, laat ons hopen dat die belachelijke charade snel voorbij is, toch?

Ik dank allen...

en met name jou, Cornelia, voor deze maaltijd.

Het betekent echt heel erg veel voor mij dat jullie er allemaal zijn.

Laten we beginnen.

Heb jij gedreigd om het kinderwerk te verraden?

Kom je daar nou bij? Ik wil graag antwoord op mijn vraag.

Walter Süskind en de mensen die hem geholpen hebben...

geweldig werk gedaan.

Maar ik kon daar niet mee geassocieerd worden.

Daarmee bracht ik De Raad en levens van anderen in gevaar.

En ik herinner mij een stevige conversatie met Walter.

En ik heb hem duidelijk gemaakt dat zijn activiteiten...

zich buiten mijn gezichtsveld en dat van De Raad...

dienden af te spelen.

En dat je Marjo hebt gered op de avond van de razzia in Oost, is dat waar?

Mama had gehoord dat er wat op handen was en ze was ongerust. Ja.

Ja, en toen is jouw vader Marjo gaan halen, ja.

In godsnaam, Virrie, je gaat nu toch je vader niet verwijten...

dat hij Marjo het leven heeft gered?! Nee, natuurlijk niet.

Jij moet echt niet jaloers zijn op Marjo. Het gaat niet om Marjo! Je weet dat je het lievelingetje...

Het gaat niet om mij, maar om de kinderen! En om het feit dat je het wist!

Je wist dat de Duitsers die avond het ziekenhuis zouden ontruimen.

Nee, dat wist ik niet. Je had mij kunnen waarschuwen, dan had ik de kinderen... Meisje.

Ik had Meira en Lientje naar Limburg kunnen brengen. Je moet mij geloven.

Ik had iets kunnen doen.

En ik denk niet...

(indringende muziek)

Ik weet niet of ik je dat ooit kan vergeven.

Als voorzitter van deze Raad...

hecht ik er waarde aan waardering uit te spreken voor het feit dat u voor deze Raad bent verschenen.

Dit in tegenstelling tot uw medevoorzitter, de heer Asscher...

wiens afwezigheid wij zeer betreuren.

Vandaag is een bijzonder ingelaste zitting...

omdat u eerder niet in staat was om uw slotpleidooi te houden.

En daarom geven wij u alsnog de gelegenheid.

Mag ik even binnenkomen?

Dank u, voorzitter.

Geachte raadsleden...

Ik ben hier omdat ik u wil vragen...

Ehm, u wil...

verzoeken...

om uw besluit te heroverwegen.

Niet alleen omdat ik de juiste kwalificaties heb voor deze baan...

maar ook omdat ik...

omdat ik dit werk nodig heb.

Anders word ik gek.

Zo simpel is het.

Geachte raadsleden.

Ik heb besloten om af te zien van mijn slotpleidooi.

Om twee redenen, de eerste is dat procureur-generaal mij een spreekverbod heeft opgelegd.

En de tweede reden is dat deze Ereraad is ingesteld...

door instituten en organisaties...

waarvan de medewerkers tijdens de oorlog broederlijk...

met de heer Asscher en mijzelf hebben samengewerkt.

Derhalve acht ik hen niet in staat een partijdig oordeel te vellen.

Beoordeelt u mij op mijn eigen keuzes.

En niet op die van een ander.

Dat is wat ik u vraag.

Verder wil ik u graag...

artikel 1 van uw eigen reglement in herinnering brengen.

Want ik ben niet mijn vader.

'De laakbaarheid van de daden van personen gedurende de bezettingstijd mag uitsluitend beoordeeld worden...

naar de toenmalig feitelijke omstandigheden of verhoudingen.'

Ik ben Virrie Cohen.

'Deze te beoordelen naar wat achteraf bekend is geworden, is onjuist.'

(stem verderop)

(geklop)

O, neem mij niet kwalijk. Ik stoor.

Eh, nee, nee, nee, nee. Kom binnen.

Mevrouw Heuwekemeijer is van het RIOD.

Virrie Oudkerk. Loe de Jong wil graag...

dat er een verslag gemaakt wordt van mijn ervaring als voorzitter van De Raad.

Mevrouw Heuwekemeijer is zo vriendelijk om het een en ander vast te leggen.

Tot vrijdag, professor Cohen. Tot ziens.

Wil jij mevrouw even uitlaten?

Ik maak mij een beetje zorgen dat de sessies te veel van uw vader eisen.

Hij heeft me al een paar keer gezegd dat het hem aanpakt om al deze herinneringen terug te halen.

O.

Fijne avond, mevrouw Oudkerk.

Ja, tot ziens.

(snurkgeluiden)

Mevrouw Heuwekemeijer maakte zich zorgen, zei ze.

Dat de sessies je zo aanpakken.

Ja, natuurlijk pakt het mij aan.

Het zou ook wel heel vreemd zijn als dat het niet deed.

Dat heb je nooit tegen mij gezegd.

Dat het je spijt.

Ik heb ook helemaal geen spijt.

Dat dit me aanpakt, is significant anders dan spijt.

Als ik niets had gedaan, dan had ik spijt gehad.

Ik heb ongetwijfeld fouten gemaakt.

Maar de principes die mij leidden klopten.

En ik wijk daar geen duimbreed vanaf.

Mooi zo.

Ik wou dat ik dat had.

Dat ik 's avonds naar bed kon gaan en kon denken:

Ik heb het allemaal goed gedaan.

Ik heb nieuws.

Ik ben in verwachting.

Er zijn natuurlijk risico's, maar, eh...

ik ben al vier maanden, dus het lijkt erop dat het...

O, meisje.

Probeer nou maar wat te slapen.

'Liefste.

Ik weet dat ik flink moet zijn.

Maar de wereld is donker en stil.

En ik mis je.

Als dit ooit voorbij is...

als er ooit een einde komt aan deze hel...

hoe gaan we dan door...

vraag ik mij af.

Hoe moeten we dan verder leven?'

Ja, steek maar erin.

NPO ONDERTITELING TT888, 2024 informatie: service.npo.nl