Original subtitles

888

(telefoon rinkelt)

Met Cohen.

Virginie Cohen?

Meira!!

Ik wist niets van die ontruiming. Hoe kon je me dan je me uit die trein laten halen?

Je bent mijn dochter.

Ik vraag me iedere ochtend af of ik wil mijn bed uit moet komen.

Maar... het niet verliezen van de hoop is een dagelijkse noodzaak.

(gehijg)

U hebt toch een sperre? De tijd dat de sperre iets voorstelde, is langzaamaan voorbij.

Hiermee komt u langs de bewakers.

Kunnen we iets verzinnen voor Freddy De Vries?

Hij is 14. Net te oud voor de crèche.

Ik zou niet het woord fatsoen in dit huis in de mond nemen, papa.

Waar ga je naartoe? Ik zie je morgen in de crèche.

(muziek en vogelgefluit uit het speeldoosje)

(gehuil van baby)

(kinderstemmen, muziek uit het speeldoosje)

(baby huilt)

O, Daniël.

Dag Daniël.

(ze doet zacht een gebed in het Hebreeuws)

(intromuziek)

Dank je wel. Tot straks.

Doe je de groeten aan je zus?

Vraag of ze weer een keertje komt eten.

Tot vanavond.

(babygehuil)

Ik kan dit niet.

Ik kan de verantwoordelijkheid niet aan.

Niet voor de kinderen en niet voor het personeel.

Ik heb de kracht niet. Het spijt me, Piet.

Die heb je wel. Dat hebben we gezien de afgelopen maanden.

Dat arme kind.

Maartje nam een beslissing.

Het is een afschuwelijke, maar persoonlijke beslissing.

Dat kun je jezelf niet aanrekenen.

Heb je haar ouders gesproken?

Nee, die zijn allemaal weg.

Haar zussen ook. Iedereen.

We doen allemaal wat we kunnen, Virrie.

Meer kun je niet van jezelf verwachten.

Is het goed gegaan vanmorgen met de baby en Daniël?

Ja, prima, geen problemen.

Ik heb er nog een paar.

De oudste twee gaan morgen via de kweekschool.

De baby wordt vanmiddag om vier uur opgepikt in het Oosterpark.

Ze had eerst nog netjes de was opgehangen.

Dat vond ik misschien nog wel...

De lijkschouwer is er.

Neem me niet kwalijk.

Uiteraard hebben wij bezwaar aangetekend.

Maar ons werd helder te verstaan gegeven dat alle bevelen...

onverkort dienen worden opgevolgd, anders volgen er maatregelen.

Ik citeer...

'waarvan de Nederlandse Joden nog nooit hebben gedroomd.'

Einde citaat.

Ze kunnen toch niet van ons verwachten...

Ik kan dit niet anders zien dan als een oneervolle opdracht die wij als Raad niet moeten uitvoeren.

Eens.

Ik stel voor om de vergadering een kort moment te onderbreken...

om iedereen de gelegenheid te geven zich te beraden.

Maar bedenkt u wel...

Weigering betekent dat we volkomen aan de willekeur van de Duitsers...

zullen zijn overgeleverd. Dat zijn we nu toch ook?

(luid:) Niet akkoord gaan...

betekent dat wij niets meer kunnen betekenen...

voor de zwaksten in onze gemeenschap.

En dan hebben wij niets, maar dan ook helemaal niets meer in eigen hand.

Wij, als voorzitters, vragen uw vertrouwen...

om op zo tactisch mogelijke wijze aan deze...

opdracht te voldoen.

Ik schors de vergadering een kleine 20 minuten.

Papa vroeg of ik de groeten wou doen, of je binnenkort weer een keer komt eten.

Ik heb er geen zin in meer.

Ben je verliefd op die Piet?

Nee.

We zijn vrienden.

Volgens mij heeft hij aan de lopende band een ander.

Eerst was hij met die blonde, Jenny. Nu heeft hij weer iemand anders.

O ja?

Wat ga je doen als papa erachter komt, dat...

Ik heb niets met hem, zeg ik toch.

Negen, tien, elf...

twaalf.

Dertien.

Hiermee wordt het besluit unaniem door de Raad ondersteund.

Juffrouw Levie? Heeft u dat?

Dan bedank ik iedereen voor zijn inzet en betrokkenheid...

en sluit ik hierbij de vergadering.

Juffrouw Levie, komt u mee?

We hebben geen tijd te verliezen.

Kunt u de afdelingshoofden vertellen dat we ze onmiddellijk willen spreken?

En begint u maar met de grootste afdelingen.

Bram.

Waar ga je naartoe als ik vragen mag?

Zal ik wat koffie voor u halen?

Ja, dat is bijzonder aardig van u.

En de Raad heeft hiermee ingestemd?

Dat wij zelf de namen aanleveren van hen die op transport moeten?

Hoe ziet u dat voor zich?

De mensen op onze afdeling zijn collega's.

Dat zijn vrienden. Verwanten. Een groot deel is naaste familie.

Hoe kunnen... Er zullen moeilijke beslissingen moeten worden genomen.

Ik begrijp hoe zwaar deze taak u zal vallen, maar we kunnen nu niet opgeven.

Dan is alles waar we jaren voor hebben gewerkt voor niets geweest.

Het gaat erom, daar is het altijd om gegaan... om tijd te winnen.

De Duitsers zijn de oorlog aan het verliezen. Alles wijst...

Ik dacht dat we hadden afgesproken nooit meer persoonslijsten...

aan de Duitsers te geven. Dat doen we ook niet.

We sturen iedereen zelf een oproep.

Ik werk hier niet aan mee. Mevrouw van Tijn...

Ik dien bij dezen mijn ontslag in.

U kunt geen ontslag indienen, mevrouw van Tijn.

Want u bent officieel niet in dienst bij deze instelling.

Op uw eigen, dringende verzoek.

Ik vraag u dringend uw werkzaamheden voor de vertrekkenden voort te zetten.

Dit is niet het moment, dit zijn niet de juiste omstandigheden...

om uw mensen in de steek te laten.

Ik zet onder protest mijn werk voor de dienst voort.

Maar ik wil helder aangetekend zien dat ik geen namenlijsten ga opstellen.

Laten we een indeling maken in drie groepen, A, B en C.

A...

zijn de absoluut onmisbaren.

B... zij die nodig zijn voor het werk.

En C...

de...

De misbaren.

Deze kunnen een baby opnemen.

En deze mensen hebben plek voor een wat groter kind.

Juffrouw Levie...

Cornelia?

Ik dacht... ik waai even langs.

Ja. Het spijt me, ik heb...

Ik kom ook helemaal niet voor jou.

Ik kom voor juffrouw Levie. Dus laat je niet ophouden.

Nee, ehm...

Als u even tijd heeft. Ik kom zo bij u.

Ik laat u verder met rust. Ik geef de namen door aan meneer Süskind.

Veel sterkte de komende dagen, juffrouw Levie.

(geratel van typemachines, mensen praten door elkaar)

Kleerekooper kan niet gemist worden. Alleen omdat het je neef is.

Hij is tandarts, die zijn noodzakelijk.

En hij is net vader geworden.

Nog een paar families die een kind kwijt kunnen, via mevrouw Cohen.

Ik probeer straks even weg te glippen naar de schouwburg.

Meneer Süskind? (alle geluid verstomt)

Wilt u naar mijn kantoor komen?

Nu onmiddellijk, graag.

Wat u doet, gaat me niet aan zolang ik het niet weet en er niets van merk.

We kunnen dit eenvoudig oplossen.

Laat mij met die moeder praten. Wat u gaat doen...

is zorgen dat deze jongen terugkomt voor morgen elf uur.

Zo niet, dan sta ik niet voor de gevolgen in. Maar meneer Cohen...

Ik bevind me niet in de positie om dingen oogluikend toe te laten.

Dat brengt mijn contact met de bezetter en dus de hele gemeenschap in gevaar.

Wat bedoelt u daar precies mee?

Volgens mij ben ik heel helder.

Als u dit niet oplost, kan ik uw activiteiten niet langer negeren.

Dus de helft van de afdeling moet weg?

Ik heb gezegd dat ik niemand ga wegsturen, maar ik...

Probeer een onderduikadres te vinden. Ik help je wel.

Ik... Ik heb mijn ouders.

Mijn moeder is ziek.

We vinden wel een oplossing, het komt goed.

Jou kan ik niet missen. Kom.

(voetstappen op de trap)

(galmend: geblaf van honden en kabaal)

(voetstappen komen naderbij)

Sam.

Ik ben het.

Wat is er?

Dat jochie dat we gisterochtend hebben weggebracht, Daniël.

Hij moet terug. Zijn moeder heeft spijt. Die is gewoon in paniek.

Ik praat wel met haar.

Dat probeerde Süskind ook al, maar ze is vastbesloten en... En wat?

(hij zucht) Ze heeft de Joodse Raad op de hoogte gesteld.

Daniël moet morgen voor 11 uur terug zijn, anders krijgen we problemen.

Wat is dit voor iets idioots? Daniël heeft een goeie plek. Hij is veilig.

Als hij weer over straat... Dat weet ik.

Dat is onnodig risico, ook voor jou. Die moeder... Ik weet het, Virrie.

Maar er is niks aan te doen.

Ik breng dat kind hier morgenochtend terug, uiterlijk kwart voor 11.

Oh... Ik ben in slaap gevallen, ik moet terug naar kantoor.

Hoe kom je hieraan?

Van een vriend.

Heb je ooit overwogen om... Sam, niet zeggen.

Ik weet niet of ik het nog langer volhou om hier opgesloten te zitten.

Zonder enige hoop. Ik laat mezelf niet afvoeren als een stuk vee.

Sam, ik heb kinderen.

Ik mag de hoop niet opgeven dat ik die ooit terugzie.

Nog heel even volhouden, alsjeblieft.

Ah, juffrouw Levie. Precies diegene die ik nodig heb om me te helpen.

Kun u ervoor zorgen dat deze mensen van de lijst worden gehaald?

Het is van vitaal belang dat ze in Amsterdam blijven.

Meneer Asscher, ik ben niet in de positie... Juffrouw Levie.

Het is mijn verantwoordelijkheid.

Kan ik op u rekenen?

(van ver klinkt luid:) Ik kan niet meer, ja? Wat wil je? Ik kan niet!

Ik kan dit toch niet zomaar doen? Ik doe het niet meer!

Als Asscher en Cohen het zo'n goed idee vinden, gaan ze het zelf maar doen.

Ik doe niet meer mee! Ja?

Laat ze me doodschieten.

(hij huilt)

Rustig maar.

Ik stop er ook mee. Nee, het is genoeg.

Mensen, laten we proberen... Ze bekijken het maar.

(mensen praten opgewonden door elkaar)

Het spijt me, professor Cohen, maar dit kan echt niet.

Van de mensen op deze lijst is al meer dan de helft gedeporteerd of overleden.

De Duitsers controleren natuurlijk niet elke naam, maar dit...

valt wel heel erg op.

Wie heeft deze lijsten samengesteld?

(geklop op de deur) Professor Cohen, u moet echt even komen.

Ik begrijp hoeveel er van u gevraagd wordt.

Maar het voortbestaan van de Joodse gemeenschap ligt in uw handen.

Meneer Cohen, het heeft geen enkele zin.

Niemand gaat gehoor geven aan deze oproep.

Dat is ieders eigen verantwoordelijkheid.

Is het niet onze verantwoordelijkheid om deze opdracht af te wijzen?

Al die vreselijke dingen waarover u het steeds hebt, gebeuren toch.

Precies. Dus waarom gaan we niet in de zon liggen...

om kracht op te doen voor Polen?

Juffrouw Levie, u kunt dat niet beoordelen.

De oproepen moeten de deur uit.

Meneer Cohen? Ogenblik.

Ik ben zo bij u.

(juffrouw Levie:) En die Asscher.

Eerst zeggen dat hij het niet aankan en dan vannacht opduiken met een rits namen.

Of ik die van de lijst wil halen omdat ze absoluut onmisbaar zijn.

Laat me raden, zijn secretaresse. Zijn huishoudster.

Heeft u die mop al gehoord over Cohen en Asscher...

de twee laatste Joden van Amsterdam?

De helft van de Joden moet op transport. Zegt Cohen tegen Asscher:

Ga jij maar, om erger te voorkomen.

(ze grinniken)

(vogels fluiten) Verbijsterend, hè?

Dat de natuur zich niets aantrekt van wat hier allemaal gebeurt.

(Cohen:) Juffrouw Levie?

Daar bent u. Ik moet even naar de schouwburg.

De definitieve lijsten liggen op uw bureau.

Wilt u die zo snel mogelijk controleren en corrigeren?

Dan kunnen de oproepen worden getypt.

We hebben nog maar een paar uur.

Uw verzoek kan waarschijnlijk worden gehonoreerd.

Ik ben zo terug.

Ik heb het ook gedaan.

Gevraagd of er een uitzondering gemaakt kon worden.

Voor een jonge vrouw bij mij op de afdeling.

Virrie?

Godzijdank.

Wil je wat eten, Daniël?

Jij?

Juffrouw Cohen? Wat is er, lieverd?

Heb ik wat verkeerd gedaan dat ik weer terug moet?

Tuurlijk niet.

Je moeder wil je gewoon heel graag bij zich hebben.

Kom, we moeten gaan.

Dit zijn de laatste.

(wanhopig gesnik)

Even diep inademen.

En weer uit.

Dat zijn mijn ouders.

Kom maar. We gaan even een kopje thee drinken.

Wie wast er af?

Weet je wat?

Ja, ik... (gerinkel van serviesgoed)

Ik heb hier toch helemaal geen tijd voor. (gegiechel)

(serviesgoed breekt)

(klop op de deur)

Alles is de deur uit.

Ik ga een paar uur slapen.

Juffrouw Levie.

Dank voor uw onvermoeibare inzet.

Misschien moet u ook even gaan rusten.

Ze moeten morgenmiddag klaarstaan voor transport.

We hebben alleen vanavond en morgenochtend nog.

Süskind had nog extra adressen van families die iemand kwijt kunnen.

Van der Hulst van de kweekschool neemt 12 grotere kinderen.

Voor de kleintjes moeten we iets anders verzinnen.

Het moet, Piet.

Ik weet niet hoe we het gaan doen, maar het moet.

Er moeten er ook een paar terug, Virrie. Dat weet je.

We kunnen niet iedereen onderbrengen, dat gaat niet.

Je zult moeten kiezen.

(baby jammert zacht)

Even slapen, liefje.

Stil maar. Stil maar, engeltje.

Zal ik het anders doen? Nee, komt goed.

Meisje.

Papa.

Moet ik je helpen?

We hebben je gemist de laatste tijd.

(baby begint te huilen)

Zo, sjaaltje om.

Mag ik deze meenemen?

Ja, natuurlijk, lieverdje.

Je moet wel goed op hem letten.

Kom, jongens, we gaan naar papa en mama.

Hou elkaars handjes maar vast.

(een kind huilt)

(er klinkt muziek van een speeldoosje)

(muziek uit speeldoosje, vogelgekwetter)

(muziek en vogelgekwetter stopt)

Ik heb ze laten gaan, Piet.

Ik heb ze naar de overkant laten lopen.

Denk je...

Denk je dat we ze terugzien?

Denk je dat ze terugkomen?

Ik weet het niet.

Ik hoop het, maar ik weet het niet.

Ik heb mijn oproep ook gekregen.

Nee, het is niet erg, echt niet.

Het is eigenlijk een opluchting, dat ik het mag opgeven.

Je kan niet weg, echt niet, je bent onmisbaar.

Nee, hoor, niemand is onmisbaar.

Jij bent de enige die weet waar alle kinderen heen zijn.

Als na de oorlog ouders terugkomen, God laat ons hopen dat het zo is...

dan ben jij de enige die ze kan helpen hun kinderen terug te vinden.

Ik regel een onderduikplek voor je. Ja? Het kan niet anders.

Ik ben moe. Kom.

'Mijn aller, allerliefste...'

'Zoals verwacht hebben maar heel weinig mensen gehoor gegeven aan de oproep.'

Nou, dat zijn er geen 7000.

'Al dat gruwelijke, mensonterende werk.'

'Die beklemmende nachten op de Joodse Raad.'

Ik zei het toch, we kunnen het beter aan die Duitsers overlaten.

'Al die strijd, al dat verdriet en die pijn.'

'En wat heeft het opgeleverd?'

'Een maand of twee uitstel voor deze en gene.'

'Niet veel later haalden de Duitsers wie zich niet gemeld had alsnog op.'

'En nu, een paar maanden later...

'hebben ook de laatste 'onmisbaren' een oproep gekregen.'

'Morgen vertrekt de laatste trein naar Westerbork.'

'En dan is Amsterdam officieel 'Judenrein'.'

'Ook ik moet morgen op transport.'

'Naar Westerbork en daarna naar het oosten. God weet waarheen precies.'

'Maar ik blijf erop vertrouwen dat we elkaar ooit zullen terugzien.'

'En zolang ik weet dat jij aan me denkt en op me wacht...

'ben ik niet bang.'

Dus je gaat naar dokter Roos op de Weteringschans.

Hij brengt je naar mijn moeder in Bussum.

Over een paar dagen breng ik je een nieuw persoonsbewijs.

NPO ONDERTITELING TT888, 2024 informatie: service.npo.nl