Original subtitles

888

Je kunt het niet alleen aan mij overlaten.

Excuses. Overmacht.

Overigens hebben wij de toezegging gekregen van de heer Aus der Fünten...

dat de medewerkers van de Joodse Raad een uitzonderingspositie innemen...

en zij zullen een vrijstelling krijgen.

Op onze afdeling hebben we een paar Poolse weeskinderen liggen. Meira?

(Duits:)

Ik vind dat wij 't goede voorbeeld moeten geven. Ach, alsjeblieft zeg.

Donder toch op met dat achterlijke gedweep. Hou op, alsjeblieft.

We hebben 't allemaal zwaar. Je bent niet de enige.

De situatie is voor mij onhoudbaar. Er kan geen sprake van zijn dat mijn familie nu vertrekt uit Amsterdam.

Dan geef je 'n volkomen verkeerd signaal.

Ik dacht dat je er niet over wilde praten...

maar je weet 't gewoon niet. Wat weet ik niet?

Dat papa en tante Sophie al jaren een verhouding hebben.

(muziek)

Goeiemorgen. Goeiemorgen. Goeiemorgen.

Zo.

Het is vanzelfsprekend een onrustige tijd.

Zowel voor onze docenten als voor onze leerlingen.

Maar kunt u het lesprogramma nog volgen?

Gelukkig is er een aantal docenten dat meerdere vakken kan doceren.

Wormen en grafschriften. Stof nemen als papier.

En onze smart, uit vochtige ogen.

Samuel Polak is er één van.

(geklop op de deur)

Kan het even?

Dit zijn professor Cohen en mevrouw Van Tijn van de Joodse Raad.

Ze komen vandaag even de school bekijken.

Ja. En jullie op het hart drukken goed je best te doen.

Als de oorlog straks voorbij is...

hebben we slimme meisjes en jongens als jullie hard nodig.

U bent met Shakespeare bezig, zie ik.

Ja.

Vindt u het goed als ik even blijf?

Ja, natuurlijk.

Neemt u plaats.

Zal ik een wat comfortabelere stoel voor u halen?

Nee hoor, dat hoeft niet. Ik hoop maar dat-ie het houdt.

(gelach)

Ja, ga maar verder.

Zaten we onze uitvoerders van testamenten kiezen.

Of toch niet.

Want wat kunnen we nalaten behalve ons dood lichaam op de grond?

Goed, Freddy.

Lea, jij had ook iets voorbereid.

Laat maar horen.

Dat meneer. Dag.

Tot morgen. Tot morgen. Dag meneer.

Dag meneer. Tot morgen, Freddy. En mevrouw.

Er schuilt een echte acteur in die Freddy. Ja, dat denk ik ook.

Ja... Themamaand over het werk van Shakespeare. Ja.

Ik probeer me maar gewoon aan het lesprogramma te houden.

Ook al zijn de meeste leerlingen waarschijnlijk...

voor ze hun rapport krijgen op transport gezet.

Ik eh... Ik heb geen nettere kopjes.

Elke dag is de vraag wie er in de klas zit...

en wie er die nacht is meegenomen.

(hij zucht) Maar ja, wat is het alternatief?

Ik vraag me ook iedere ochtend af of ik wel mijn bed uit moet komen.

Maar dan denk ik toch: Het niet verliezen van de hoop...

het zinvol bezig zijn, dat is een dagelijkse noodzaak.

(geklop) We moeten gaan, mevrouw van Tijn. Mijn vergadering begint zo.

(gehuil van een baby)

Jenny, Virrie.

(de baby huilt)

Dit is Lientje.

Ze moet naar een gastgezin in het zuiden, maar ze blijft maar huilen.

Hee lieverdje.

Wat is er met jou aan de hand?

(babygehuil)

Kan ze een paar dagen blijven?

Dank je.

Ik kom haar eind van de week weer ophalen. Ja?

De Hollandsche Schouwburg, zoals u inmiddels weet, is door de Duitsers in gebruik genomen...

als tijdelijke opvanglocatie voor diegenen die op transport moeten.

Namens ons heeft daar Walter Süskind de leiding.

Die wordt geassisteerd door een aantal medewerkers.

Waaronder Juffrouw Levie, die zich daar...

vanwege haar uitmuntende kennis van het Duits onmisbaar heeft gemaakt.

Eh, dan nu een mededeling van... financiële aard.

Geen opwekkende, ben ik bang.

Joodse huishoudens, zo is ons te verstaan gegeven...

mogen vanaf nu over niet meer dan 250 gulden per maand beschikken.

(verontwaardigde geluiden) Daarnaast... 250 gulden?

Daarnaast dienen allerlei kostbaarheden te worden ingeleverd.

Behalve de eigen trouwring, een horloge in eigen gebruik...

een vierdelig bestek en de gebitsvulling.

Wat aardig. Mijn kronen mag ik houden.

Uiterst wellevend van de bezetter.

Eh, ik begrijp dat dit een zeer ingrijpende maatregel is.

We worden steeds verder de hoek ingedreven! En gekleineerd!

Heren! Heren. Laten we proberen de kalmte te bewaren.

Dank u.

Uiteraard worden alle bezittingen nauwkeurig geregistreerd.

En dankzij afschriften kunnen de goederen...

na de oorlog worden teruggevorderd. Jaja.

Weet je wat er met dat geld gaat gebeuren? Met ons geld?

Dat gaan ze gebruiken om onze ondergang van te bekostigen.

Om treinkaartjes naar Westerbork van te kopen.

Ik begrijp... Als jij het zo veel beter weet...

moet je zelf eens een bezoekje brengen aan meneer Aus der Fünten.

Ik ben heel benieuwd hoever jij komt.

(zacht:) Ja, ga maar door.

Ik begrijp uw afkeer.

En die voel ik zelf ook.

Maar ik vrees dat er geen ontkomen aan is.

De heer Calff van onze financiële afdeling zal verdere uitleg geven...

omtrent de details van deze maatregel. Dank u, voorzitter.

Ter aanvulling, diegenen die niet kunnen werken...

of anderszins in financiële nood zullen geraken...

kunnen aanspraak maken op maatschappelijke steun.

Daartoe wordt een fonds opgericht.

Ze wil niet drinken en de koorts blijft maar hoog.

Mag ik de dokter erbij halen? Dat gaat niet, dat weet je toch?

Zonder papieren geen behandeling. Als de Duitsers erachter komen...

dat we 'n vondeling hebben, krijgen we serieuze problemen. (babygehuil)

Sjsjsjsjsj.

(de baby blijft huilen)

(het huilen neemt af)

Luchtweginfectie, denk ik. De longetjes klinken schoon.

(zacht:) Ik ga een medicijn voor je halen. Dank u wel.

U bedoelt het goed, maar ik ben verantwoordelijk voor de afdeling.

Ik sta niet toe dat alle kinderen in gevaar worden gebracht...

omdat u er eentje wil redden.

Dat begrijpt u toch wel?

(fluistert:) Ja.

Wil jij dat doen?

Wat zie je bleek.

Lange vergadering.

Sophie heeft migraine. Ze is even gaan liggen.

Ik dacht dat Virrie zou komen helpen. Ze kon geen vrij krijgen.

We hebben haar al zo lang niet gezien.

Ik denk dat ze... dat ze...

niet meer zo graag thuiskomt.

Die hebben we van tante Jo, weet je nog?

(binnensmonds lachje)

En deze heb ik van oma gekregen, op onze trouwdag.

Hoe laat gaan we eten? Half 7, denk ik.

Vraag Marjo maar even.

Moet dit echt allemaal weg?

Ik vrees het wel, lieverd.

En mijn ring?

Mag ik die wel houden? Iedereen mag één ring houden.

En het gaat niet weg, Mirjam.

Het gaat in consignatie. Tot na de oorlog.

Misschien kunnen we de buren vragen wat spullen voor ons te bewaren.

Na de oorlog komen we terug naar dit huis, toch?

Of we begraven iets in de tuin.

Volgens mij... We hebben een voorbeeldfunctie, Mirjam!

Ik ga Marjo even helpen.

Ik vind het wel mooi geweest. De rest moeten jullie maar doen.

Dat is je trouwring, Cornelia.

Deze heb ik van mijn moeder gekregen.

(melancholische muziek)

(gebonk op deuren) (een hond blaft)

(er wordt geroepen)

(hij ademt gejaagd)

(het roepen klinkt luider)

(er wordt op een deur in huis gebonkt)

(van ver:) Aufmachen!

(luid gestommel)

(naderende dreunende voetstappen)

Meester Polak is helaas verhinderd.

Gaan jullie maar even zelfstandig aan het werk.

We proberen zo snel mogelijk een vervanger te regelen.

Meneer?

Freddy is er ook niet.

(driftig klopje op de deur)

Er is weer een razzia aan de gang, in de Beethovenbuurt.

(angstig:) Meneer Calff is opgepakt.

(met een snik:) Met zijn kinderen.

(van ver klinkt gehuil)

(amechtige spotlach)

(dreigende muziek)

(droevige klanken)

(hij grinnikt kort)

Ik ga dit niet doen.

Bram.

Ik laat me op deze manier niet misbruiken.

(meerdere Duitsers:)

van meerdere kanten geroepen)

Kijk eens, alstublieft.

We zorgen ervoor dat er zo snel mogelijk...

dekens en warme kleding worden nagestuurd naar Westerbork.

Heel veel sterkte.

Dag.

Eén ogenblik.

(fluistert:) Hoe kan dit? U hebt een Sperre.

De tijd dat die iets voorstelde, is langzamerhand voorbij, geloof ik.

Geen sprake van, Cohen. Zegt u maar tegen mijn vrouw...

Wij redden ons wel, pap. Ga jij maar naar mama.

(Samuel:) Zo ging het verder tot de kaarten op waren.

De rest moest hierheen en wordt morgenochtend op transport gezet.

Hiermee komt u langs de bewakers.

Zeg dat u naar het kantoor van de Joodse Raad...

op de Nieuwe Keizersgracht moet om iets op te halen. Nee.

Ik regel hier een nieuwe band. Ik waardeer het, maar ik denk...

Ik woon op de Jodenbreestraat 7, vierhoog.

Laat van de week even horen of alles in orde is.

Ik wil u niet in de problemen brengen. Dat doe je niet.

Sorry, ik denk dat het onder deze omstandigheden veroorloofd is...

als wij elkaar tutoyeren.

Ga.

Gaat het wel?

Ik kan het gewoon even niet.

Dantes hel, dat is waar we hier met z'n allen in zijn beland.

Ik zou deze maand trouwen.

Hij is bij de eerste razzia opgepakt en...

gestorven in Mauthausen.

(ze zucht)

En u?

Gescheiden.

Hij is ervandoor gegaan met mijn secretaresse.

Ze woonde bij ons in, in Blaricum. Het was een schat van een kind.

Ik werkte toen voor het comité van Joodse vluchtelingen...

en voor de Joodse Belangenraad. Ik had het erg druk.

En ze was een uitkomst.

En ze was dol op mij.

En op de kinderen.

En op uw man dus.

(ingehouden lach)

(Rebecca lacht zacht)

(aanzwellende muziek)

Uw kinderen gaan met mij mee naar de Joodse crèche aan de overkant...

totdat u op transport moet.

Deze plek is niet zo geschikt voor kinderen.

We zullen goed voor ze zorgen.

(treurige muziek)

Juffrouw Levie.

Kunnen we iets verzinnen voor Freddy de Vries?

Hij is 14, net te oud voor de crèche.

(Freddy:) Dit is jouw kaart.

Ik kan dokter Roos om een verklaring vragen dat hij ziek is.

Dat er een uitzondering kan worden gemaakt.

Ik pols zijn ouders.

Meneer en mevrouw De Vries? Walter Süskind.

Ik wil u iets voorleggen in verband met uw zoon Freddy.

Ik kan er met mijn verstand niet bij. Wat had ik dan moeten doen?

Jokers? Mij werd de gelegenheid geboden...

om 20 mensen van onze gemeenschap de vernederende gang...

naar een werkkamp in Duitsland te besparen.

Ik verzeker u dat ik het liefst had willen verdwijnen...

in de diepste diepte van de aarde...

zodat deze beproeving me bespaard was gebleven.

U had toch kunnen weglopen. Ja, dat had gekund.

Maar ik heb ervoor gekozen om 20 mensen te behoeden voor deportatie.

De toekomst zal over me oordelen.

(vertederd:) Hee. (getik)

Er is telefoon voor je.

Ehm... let jij op Liesje?

(David Cohen:) Virrie, ik weet dat je het druk hebt...

maar ik ben jarig en dat wordt hier op de Joodse Raad gevierd.

Ik heb meteen gezegd dat ik niet gediend ben...

van zo'n verjaardagviering, maar men stond erop.

En het zou veel voor mij betekenen als jij erbij bent.

Het spijt me, maar dat gaat niet lukken.

Ik ben druk.

Tuurlijk.

(fluistert:) Tuurlijk.

(van ver klinkt babygehuil)

Ik moet eh... gaan.

De groeten aan mama en Mirjam.

Oh, en ehm... alvast gefeliciteerd met je verjaardag.

(gespannen muziek)

(slepende klanken)

(zacht gesteun)

(fluistert:) Komt u maar.

Wat speelde je dat goed, zeg. Kom, we gaan naar Mirjam.

Maak jij iets te eten voor hem? Piet komt zo.

(Freddy:) Wilt u een goocheltruc zien? Goocheltruc?

Een heel goeie verdwijntruc.

Hier, kies maar een kaart en niet aan mij laten zien.

Goeie reis, jochie.

U begrijpt het niet, het is belangrijk. Ik moet hem spreken.

Zoals ik al zei, meneer Cohen heeft nu geen tijd.

Het moet dus tot maandag wachten. Maandag?

Dan zit ik in de trein terug naar Polen.

Juffrouw Levie, kunt u even komen?

Meneer Van Duijn?

Ik ben de secretaresse van professor Cohen.

Wat kan ik doen? Dat probeer ik uw collega al 'n uur uit te leggen:

Ik moet de voorzitter spreken.

Professor Cohen is momenteel heel druk.

Ik ben tuinman. Ik werk in Polen in de buurt van Auschwitz.

Ik heb belangrijke informatie voor de heer Cohen over de situatie daar.

Ik zei al tegen meneer De Wit dat ik geen tijd heb...

om deze meneer te ontvangen.

Hij moet een andere keer terugkomen. Ja, maar hij...

Juffrouw Levie, we schieten er niets mee op als we elk gruwelverhaal...

en ieder onbevestigd gerucht serieus nemen. Als u me nu wilt excuseren.

Dit moet af.

(deur gaat dicht)

(deurbel rinkelt)

De verhuizers van Puls waren er al toen ik aankwam.

Ze liepen net met een van mijn schilderijen naar buiten. Och.

Dus... ja, ik zwerf een beetje rond.

U kunt gerust een paar dagen blijven.

Ik moet nu naar kantoor, maar als ik terug ben...

maak ik wat te eten voor u. Voor je.

Ja, voor je.

Ik kan me voorstellen dat bij velen van u de vraag is opgekomen...

of wij wel gerechtigd zijn om op een dergelijke wijze bijeen te komen...

nu er duizenden, tienduizenden uit ons midden zijn weggenomen.

Naar wij hopen tijdelijk. Ja, dat hopen we allemaal.

Maar dan zeg ik u dat u niet beseft...

welke grote drang wij voelen uiting te geven...

aan wat in ons omgaat en om hem te huldigen.

Hier was vanmiddag een man die in Polen werkt...

in de buurt van Auschwitz. Die vertelde zulke gruwelijke dingen.

Hij werkt met zijn hartenbloed en geest...

voor het Nederlandse Jodendom.

(applaus) Over mensonterende omstandigheden...

en barakken vol uitgemergelde...

Hierbij bieden wij u graag een bijzonder geschenk aan...

voor uw 60e verjaardag.

Een fotoboek met daarin opnames van alle afdelingen van de Joodse Raad.

Ik dank allen hier aanwezig voor de vriendelijke en sterkende woorden.

En voor dit belangrijke document...

waarin wat we hier met z'n allen verrichten, is vastgelegd.

Ik ga, juffrouw Levie, ik...

Het spijt me, ik ga hier niet staan proosten op...

Graag sta ik ook stil bij de afwezigen.

Bij de medewerkers en hen die uit hun huizen zijn weggevoerd...

Wat doen wij hier?

Naar oorden... die wij niet kennen.

(juffrouw Levie buiten beeld:) Liefste.

Er zijn momenten waarop ik denk dat ik niet verder kan.

Waarop ik niets liever wil dan mezelf heel even uitschakelen.

Zodat ik eindelijk kan ophouden met denken...

over al die vragen waar ik geen antwoord op heb.

Waar gaan de treinen heen?

Waarom komen er amper brieven vanuit de werkkampen?

Waarom worden zelfs bejaarden en zieken gedeporteerd?

We klampen ons vast aan de zeldzame momenten...

waarop we iets kunnen bijdragen.

Hoi, ik ben Jenny en dit is Freddy.

En verder doen we ons werk.

En proberen we uit alle macht onze paniek en angst te bezweren.

Ik denk aan je en heb je troost hard nodig.

(rumoer)

(geroezemoes en babygehuil)

(spannende muziek)

(er worden bevelen geroepen)

(er klinken aansporingen)

(geroezemoes, bevelen en geratel)

(paniekerig:) Waar gaan we naartoe?

Doorlopen!

(de telefoon rinkelt)

(muziek sterft weg)

(de telefoon rinkelt luid)

Met Cohen.

(er klinkt een hartslag)

(Duitsers roepen bevelen)

(geroezemoes en geblaf)

Naar achteren.

(honden blaffen)

(man door megafoon:) Wil Virginie Cohen zich per omgaande melden?

Virginie Cohen, nu melden!

(zacht:) Virrie, je helpt hier niemand mee.

(zacht:) Ik laat ze niet achter.

U kunt vrijwillig mee of we kunnen u dwingen. Het is aan u.

Meira!

(ze kreunt licht)

Uh!

(stoomfluit)

Meiraaaa!

En nu wegwezen!

Oh, meisje. Meisje toch.

Waarom heb je me niet gewaarschuwd?

Virrie, godzijdank. Waarom zei je niet dat ze kwamen?

Ik wist toch niet...

Eén bericht, dat was alles.

Dan had ik de kinderen in veiligheid kunnen brengen.

Ik wist niets van die ontruiming. Je liet me uit de trein halen.

Een van mijn contacten....

Virrie...

Je bent mijn dochter.

En dus?

Dus ben ik belangrijker?

(met trillende stem:) Al dit gerotzooi....

Al dit... dit gekonkel om uitstel te krijgen.

Het is obsceen.

Ooit zal deze nachtmerrie voorbij zijn.

Dan zullen we de Joodse gemeenschap weer moeten opbouwen.

Daar denk ik aan. Daar moet ik aan denken, hoe moeilijk dat ook is.

Wie we dan het hardst nodig hebben.

En ik zal mijn mensen niet in de steek laten.

Ik zal niet verzaken.

Ik zal mijn fatsoen houden, ook al ben ik omringd door...

Ik zou niet het woord fatsoen in de mond nemen, papa.

Niet in dit huis.

Niet onder dit dak.

Waar ga je naartoe?

Ik zie je morgen in de crèche.

(bedrukte muziek)

Virrie?

(Virrie snikt zacht)

(het snikken gaat over in huilen)

(zware muziek)

NPO ONDERTITELING TT888, 2024 informatie: service.npo.nl