Original subtitles

888

(een man leest voor in het Hebreeuws)

(het voorlezen gaat door)

*I'll never smile again

(druk geroezemoes)

*Smile to you

*I'll never laugh again

*What good would it do?

*For tears will fill my eyes*

Ze ademt nog. Spoed!

Marlies!

(het liedje uit het café klinkt door)

Beste Rebecca, wil je met me trouwen?

Ja.

Infuus! Druk de wond dicht.

(liedje uit café klinkt)

*Until I smile at...*

(knal, gegil)

Eruit! Jij ook!

(rumoer, vechtgeluiden)

Emiel!

(de vlecht ploft neer)

(van binnen klinkt pianomuziek)

(iemand oefent een pianostuk, en herhaalt steeds hetzelfde loopje)

Virrie, meisje. Dag papa.

Onverdraaglijk. Nog één minuut deze herrie en ik hang mezelf op!

Je haar! Virrie, je bent thuis.

Kijk nou wat ze met haar haar heeft gedaan!

In vredesnaam, je prachtige haar.

Dit is praktischer. (deurbel) Noortje!

Ik dacht dat jij dit weekend in het ziekenhuis bleef.

Marjo, in godsnaam! Cornelia, alsjeblieft, laat het nou.

Ga anders even buiten wandelen. Het is steenkoud.

Frisse lucht zal je goed doen. Er is bezoek voor professor Cohen.

Wat zeg je kind? Praat eens wat harder!

Meneer Asscher is er voor professor Cohen.

(beiden:) Bram?

Marjo, in vredesnaam!

Je kunt die arme Chopin toch niet blijven martelen.

Mama! We krijgen hier allemaal een totale zenuwinzinking.

Laat meneer Asscher maar binnen. Kan jij ervoor zorgen?

Dank je, lieverd.

Het is niet om aan te horen. Marjo heeft morgen een concert.

Dat kan wezen, maar er zijn grenzen aan wat draaglijk is.

En die zijn al lang en breed bereikt. Mama, tante Sophie...

papa heeft een belangrijke bespreking.

Virrie, je haar.

Jodenraad?

Ja, een soort contactorgaan tussen onze gemeenschap en de bezetter.

De Jodenhoek is inmiddels volledig afgegrendeld...

maar het blijft maar onrustig...

vanwege die vechtpartijen de afgelopen dagen.

Er is dringend behoefte aan kalmte, aan de-escalatie.

Ik ga boodschappen doen, en als ik terugkom wil ik rust aan mijn kop!

(deur knalt)

Dus ik heb tegen die Böhmcker gezegd...

dat ik zo'n Jodenraad op zich helemaal geen onnozel idee vind.

En dat ik vandaag al een aantal kandidaten zou benaderen.

Er is nogal haast bij.

'Jodenraad', ik vind het een onaangename term.

Dan noem je het Joods Comité of zoiets.

Wellicht zou zo'n raad positieve invloed kunnen uitoefenen...

op de besluitvorming, en houden we zo een...

Vinger in de pap. Precies.

In ieder geval, hij heeft aan mij gevraagd...

of ik voorzitter wilde worden.

En of ik die taak wellicht met iemand wilde delen.

En ik moest gelijk aan jou denken.

Nou, Bram.

Nou, hoe denk je?

Jij en ik, burgemeesters van Joods Amsterdam.

En ga je dat doen? Ik heb gezegd dat ik er over na zal denken.

Hoe ging het met Bram?

Redelijk, naar omstandigheden.

Wat is er dan met hem?

Zijn vrouw heeft zich opgehangen.

Op de dag dat Wilhelmina naar Londen vertrok.

Arme man. Arme vrouw.

We vullen elkaar denk ik aardig aan.

Asscher heeft zijn zakelijke contacten...

en veel connecties door zijn werk voor de Liberale partij.

En hij wilde mij er graag bij vanwege... nou ja.

Je intellectuele bagage.

En de schat aan bestuurlijke ervaring natuurlijk.

Wat is precies de bedoeling van die raad?

Ervoor te zorgen dat het contact tussen de Duitsers...

en de Joodse gemeenschap zo goed mogelijk verloopt.

Communicatie vereist volgens mij een zekere inzet van beide partijen.

Als de Duitsers daartoe niet bereid zouden zijn...

hadden ze dit verzoek ons niet voorgelegd, vermoed ik.

Ik denk werkelijk dat we veel ellende kunnen voorkomen...

door in gesprek te blijven met de Duitsers.

En ik zou oprecht opgelucht zijn als ik in deze zware tijden...

iets voor de gemeenschap kan betekenen.

Je hebt al besloten, zo te horen.

Ik denk dat iedereen in zijn handjes mag knijpen dat jij dit op je neemt.

Jij bent de ideale kandidaat.

Zullen we beginnen? De soep wordt koud.

En ik zal de blinden leiden door den weg dien ze niet geweten hebben.

Ik zal ze doen treden door de paden die zij niet geweten hebben.

Ik zal de duisternis voor hun aanzicht ten licht maken.

En het kromme tot recht.

Deze dingen zal ik hun doen, en ik zal hun niet verlaten.

Dat is Quiros.

Slager uit de Jodenbreestraat.

Leek me verstandig om ook iemand van de middenstand te vragen.

Ja, dat is het zeker.

Heren, als ik u mag verzoeken.

Professor Frijda heeft tot mijn leedwezen te kennen gegeven...

geen zitting te willen nemen in deze raad.

Omdat hij vreest dat deze tot werktuig van de Duitsers zal worden.

En ook de heer Kisch heeft de nodige kanttekeningen geplaatst...

die ik... die wij zeer ter harte zullen nemen.

Vanzelfsprekend bevinden we ons in een uiterst lastige positie.

En ik onderschrijf het ter tafel gekomen uitgangspunt...

dat wij geen voor de Joden oneervolle opdrachten moeten aanvaarden.

Echter, samenwerken met de bezetter, hoe hachelijk ook...

lijkt op dit moment de juiste strategie.

Laten we tezamen alles in het werk stellen...

om onze geplaagde gemeenschap zo goed mogelijk...

door deze zware storm te loodsen.

(geklop en beleefd applaus)

Op onze voorzitter.

Op onze voorzitters. Lechajim!

(geluid van typemachines)

Ja, zet daar maar neer.

Mevrouw Van Tijn, goedemorgen.

Goedemorgen, meneer Cohen.

(deur opent)

Juffrouw Levi. Professor.

(jazzmuziek en geroezemoes)

Hé. Wat heb jij nou?

Ja, tegen een WA'er aangelopen.

En jij? Ben je van de trap gevallen.

Aha.

Dit is Piet, Piet Meerburg, studiegenoot.

Dank je wel.

Virrie Cohen.

Piet. Op het aanstaande bruidspaar.

Ja, proost. Van harte.

Daar gaan jullie.

Kun jij niet een goed woordje voor me doen...

een baantje regelen bij de Joodse Raad?

Als getrouwd man moet ik toch voor brood op de plank zorgen?

Kun je net zo goed meteen voor de Duitsers gaan werken.

Eh ja, de vader van Virrie is voorzitter van de raad.

(muziek klinkt)

Dit is ons nummer. Dansen? Ja.

(muziek van Benny Goodman klinkt)

Excuus, dat was eh...

Werk je zelf ook voor de raad?

Ik ben verpleegster.

En jij?

Ik eh studeer, rechten.

*I didn't know what day it was

Staat je goed hoor, dat korte haar.

*Warm like the month of May it was

*And I'll say it was grand

*Grand to be alive, to be young

*To be mad, to be yours alone!

*Grand...*

't Is 1 uur.

Ja, ja. Wacht, het is zo klaar.

Was het leuk?

Mooi.

Welterusten.

Ik eh...

Bij ons op de afdeling hebben we een paar Poolse weeskinderen liggen.

Vluchtelingen uit Warschau.

En die vertellen soms dingen die eh...

Ik weet het.

Die, die zo gruwelijk zijn...

Alleen maar geruchten, Virrie, onbevestigde verhalen.

Daar hebben we niets aan. Maar ze zeggen dat...

Dit is niet Polen. De Joden hebben hier een andere positie.

Wij zijn Nederlanders. Wij maken deel uit van deze maatschappij.

We moeten gewoon volhouden.

Tanden op elkaar en kalm blijven.

De Duitsers houden dit niet lang vol.

Echt, de oorlog is zo voorbij.

Ja. Welterusten.

Tot morgen.

Houd het zakelijk.

Dat is het belangrijkste.

Niet om dingen heen draaien, niet over gevoelens lopen emmeren.

Gewoon helder zeggen waar het op staat.

Wat de ongeregeldheden aangaat...

heeft de Beauftragte voor Amsterdam ons medegedeeld...

dat de Duitse autoriteiten deze niet meer zullen dulden.

En tevens voldoende maatregelen zullen nemen...

om ze in de toekomst te voorkomen.

't Is van cruciaal belang...

dat u allen op de hoogte blijft van de maatregelen...

die wij als raad vanaf heden aan u doorgeven.

En dat degenen onder u die in het bezit zijn...

van vuur-, slag- of steekwapen...

deze terstond inleveren bij de Amsterdamse politie.

(rumoer)

En ik wil benadrukken dat degenen die hier geen gehoor aan geven...

anderen daarmee in gevaar brengen.

(man in 't publiek:) We doen toch helemaal niks!

Tekenen van instemming of afkeuring vanuit het publiek...

zullen niet worden getolereerd.

(geroezemoes)

Werk dus mee.

En denk aan uw verantwoordelijkheid.

Dank u wel.

Professor Cohen komt zo.

Niet zo gek toch, dat mensen weinig zin hebben...

om een paraplu af te geven...

als ze net hebben gehoord dat het gaat regenen.

Juffrouw van Tijn. Kan ik u ergens mee helpen?

Zeker. Ik hoor alarmerende geruchten uit Werkdorp Wieringermeer.

Dat de Duitsers de boel willen sluiten. Sluiten?

Ja. Dat moeten we uit alle macht zien te voorkomen.

De jongens in dat werkdorp is emigratie naar Palestina toegezegd.

En hoe krijgen we dat voor elkaar als zij...?

Er wordt geschoten in de Van Woustraat, bij ijssalon Koco.

De Duitsers beweren dat ze zijn aangevallen met ammoniakgas...

tijdens een huiszoeking.

Ja. Er is daar al weken gedonder.

Vorige week hebben twee NSB'ers daar de ruiten ingegooid.

Mevrouw van Tijn, we praten hier morgen verder over.

(muziek)

Mijn aller-allerliefste.

Ik kan je niet goed uitleggen...

hoe het leven hier van kleur veranderd is.

Tot morgen, juffrouw Levie.

Ik, eh, krijg vanavond wat vrienden op bezoek.

Als u het gezellig vindt... U bent van harte welkom.

Dat is ontzettend aardig, maar mijn ouders rekenen op me.

Goed.

Iedereen is ongerust en onzeker...

over wat er de komende maanden gaat gebeuren.

We doen allemaal ons best om sterk te blijven.

En om af en toe, heel even...

het donker te verdrijven.

Alles is grijs en grauw.

En het lijkt wel alsof iedereen kleiner is geworden...

in dit eerste oorlogsjaar.

(muziek, agressieve Duitse stemmen die commando's geven)

(ze gilt)

Laat me los!

Ik weet niet of deze brief je ooit zal bereiken.

En of ik ooit woorden zal vinden voor wat hier gebeurt.

Maar het is een schouwspel dat ik nooit zal vergeten.

Hè, ik zou toch zweren dat wij hier een fles jenever hadden.

Een glaasje water is prima. Water...

We komen de oorlog niet door op water.

Juffrouw Levie, kunt u naar mijn kantoor komen als u zich wat beter voelt?

Ik wil zo gauw mogelijk een schriftelijk bezwaar opstellen tegen deze hele gang van zaken.

Vindt u niet dat de situatie om iets meer vraagt?

En wat stelt u voor, mevrouw van Tijn? Nou...

Het lijkt mij niet het juiste moment de Duitsers...

verder tegen ons in het harnas te jagen, of wel?

Ik zeg... We schieten er niks mee telkens olie op het vuur te gooien.

Daar krijgen we die arme jongens echt niet mee terug.

Meira?

Dag Meira.

Rustig maar, lieverdje.

Keine Sorge.

(Duits:)

Virrie.

Ene mevrouw Wertheim aan de telefoon.

(vanuit een andere kamer:) Kan ik u helpen? Is mijn vader hier?

Papa...

Emiel Wertheim is opgepakt.

Bij die razzia op het Daniël Meijerplein.

Ach, die arme jongen. Zijn moeder belde me.

Ze hebben geen idee waar-ie is. Dus ze vroegen of ik...

Ze zijn naar Schoorl en daarna naar Mauthausen gebracht.

Meer weten wij ook niet. Mauthausen?

Een kamp in Oostenrijk.

Maar hij was gewoon 'n wandelingetje aan het maken met Rebecca.

Hij heeft niks gedaan.

Hoelang moet hij daar dan blijven?

Dat weet ik niet, lieverd.

Daar zou ik je graag meer over willen vertellen...

maar wij hebben tot nog toe ook geen verdere informatie gekregen.

Maar we zitten er bovenop. En binnenkort komt er vast nieuws.

Het is nu vooral zaak dat we allemaal rustig blijven.

Het ene opstootje lokt meteen een nieuwe confrontatie uit.

Die razzia is het gevolg natuurlijk van het gedoe bij de ijssalon.

En het helpt al helemaal niet...

dat de communisten nu weer oproepen tot een staking.

Maar die staking... (geklop op de deur) Professor.

Meneer Asscher wacht beneden.

Ik moet gaan.

Zie ik je vanavond bij het eten?

Ja? Ja.

Een oproep aan alle Amsterdammers! Staakt! Staakt!

Uit solidariteit.

'Widersprechen'. Een woord dat je nooit moet gebruiken tegenover Duitsers.

Het was aantoonbaar onwaar wat-ie zei! Dan nog.

Boosheid, verontwaardiging, het leidt allemaal tot niks.

We moeten blijven argumenteren. Onderbouwen.

Anders verliezen we elke vorm van respect. En nu?

Alle hens aan dek.

Wij verzoeken de bevolking met klem...

om dergelijke onbezonnen acties achterwege te laten.

Ze leiden slechts tot geweld en oproer.

Wij voelen ons verplicht...

alle in Nederland woonachtige Joden dringend aan te manen...

om de voorschriften en bepalingen door de Duitse autoriteiten...

ten opzichte van de Joden uitgevaardigd stipt na te komen...

en zich niet op enigerlei wijze daaraan te onttrekken.

Daarom doen wij een dringende oproep aan iedereen...

om in alle kalmte weer aan het werk te gaan.

Wij onzerzijds staan paraat...

om de belangen van alle Joden in Nederland...

zonder enig onderscheid te behartigen.

Laten we er gezamenlijk voor zorgen...

dat er geen onnodige slachtoffers vallen.

Maar wij vermogen dit alleen als we kunnen rekenen op het vertrouwen...

en de medewerking van alle Joden, zonder uitzondering.

Als we het samen doen...

als we echt en masse zeggen 'tot hier en niet verder'...

dan zijn de Duitsers nergens. Ik weet het niet, Piet.

Mensen zijn bang. Nee, ze zijn bang gemaakt.

Er is zoveel saamhorigheid, zoveel terechte woede...

en wat doet de Joodse Raad? Die trekken het ventiel eruit.

Allemaal doodsbang om de bezetter tegen de haren in te strijken.

En, heb je het gehoord van Emiel?

M-m.

Hij zit in Mauthausen.

Dat weet ik, ja.

En dat is jullie schuld.

Al dat stoere gedoe.

Dat verzet en die grote mond, daar lok je alleen maar geweld mee uit.

En daardoor zitten onschuldige jongens zoals Emiel...

nu in een of ander afschuwelijk werkkamp.

Even voor de duidelijkheid:

De Duitsers hebben Emiel opgepakt en afgevoerd, niet wij.

Ze waren geprovoceerd. O, noem jij dat provocatie?

Als mensen in opstand komen omdat ze als vuil behandeld worden.

Het lost niks op. En niks doen wel? Vind je dat een beter idee?

Dat wij hier allemaal doen wat de Duitsers zeggen.

Er zijn meer dan 400 onschuldige jongens opgepakt.

En daar is heel Amsterdam tegen in opstand gekomen.

Alle arbeiders in de fabrieken, de mensen van het openbaar vervoer..

allemaal zeiden ze: Dit accepteren wij niet.

En toen zei jouw vader: Jongens, ga maar weer snel aan het werk.

Anders worden de Duitsers boos.

Hij probeert alleen duidelijk te maken...

dat iedereen kalm moet blijven om erger te voorkomen.

De oorlog is zo voorbij.

Ik hoop het.

Ik hoop echt dat je gelijk hebt.

Ik wil graag even iets met je bespreken.

Onder vier ogen, en aangezien dat thuis lastig is...

Cornelia. Ik heb een plek gevonden...

waar de meisjes en ik naartoe kunnen, in de Achterhoek.

Bij mensen die ik nog ken van vroeger.

Gezien de onrustige situatie in Amsterdam...

en onze huiselijke omstandigheden...

lijkt me dit een goed moment om te vertrekken. Geen sprake van!

David, je begrijpt toch...

Kan geen sprake van zijn dat mijn familie nu vertrekt uit Amsterdam.

Daarmee geven we een volkomen verkeerd signaal.

Gezien mijn positie... Jouw positie is hierin niet mijn grootste zorg.

Het gaat om de veiligheid van onze dochters. Wie vlucht riskeert straf.

Loopt een veel groter gevaar.

Er is geen enkele reden tot bezorgdheid of paniek.

De meisjes zijn veilig, jij ook.

Daar zorg ik voor. Deze situatie is voor mij onhoudbaar.

We hebben het er niet meer over. Is dat duidelijk, Cornelia?

(deur slaat dicht)

Meneer Quiros heeft laten weten dat hij niet komt.

Hij vroeg of ik door wilde geven dat hij zich terugtrekt...

uit de Raad.

Hierin, excuses, ik moest eerst nog even...

een belangrijk telefoongesprek afmaken.

Ik heb nog even met Böhmcker gesproken.

Ik denk dat ik de schade een beetje hen kunnen herstellen.

Geachte raadsleden.

Zoals u allen weet hebben wij ons als voorzitters...

de afgelopen dagen met man en macht ingezet...

om de ongeregeldheden in de stad te beëindigen.

Voorzitter, het recht tot staken is naar mijn weten onvervreemdbaar.

Zeker, meneer Kisch, dat is zeker waar.

Maar ons was door Reichsbeambte Böhmcker te verstaan gegeven...

dat als de onrust zou aanhouden...

er nog eens 400 van onze mensen zouden worden opgepakt...

en ook zij zouden naar het concentratiekamp Mauthausen worden overgebracht.

En aangezien ons allerlei alarmerende berichten bereiken...

over de slechte behandeling aldaar...

steeds meer overlijdensberichten zijn ontvangen...

leek het onze plicht om dit te voorkomen.

We zijn opgelucht vandaag te kunnen melden...

dat wij in deze opzet zijn geslaagd.

(beleefd applaus)

Goed, dan wil ik voorstellen dat we doorgaan...

naar het volgende punt op de agenda.

Het dreigende gebrek aan groente en koosjere kaas.

Misschien is het wat...

Excuus, het liep allemaal vreselijk uit.

Deze is koud geworden. Noortje! Geeft niet, geeft niet.

Cornelia, mag ik alsjeblieft dat water? Nee.

Sorry, ik staak.

Jemig, mama.

We zijn allemaal een beetje moe, denk ik.

Kan de soep van professor Cohen opgewarmd worden? Natuurlijk.

We weten allemaal dat David een zware last op zijn schouders heeft genomen.

Het is onze taak om hem ieder op eigen wijze te steunen.

Alsjeblieft zeg! Wat een gotspe.

Wie zijn medemens eert, wordt geëerd.

Wie zijn medemens acht, wordt geacht.

(voetstappen)

Mama?

Wat is er met je?

Hebben jij en tante Sophie ruzie?

Ik snap best dat het lastig is met zoveel mensen in één huis.

Maar dit is toch geen doen.

We hebben het allemaal zwaar, mam.

Reageer je frustratie niet af op alles en iedereen.

Hou je mond. Is voor papa ook niet fijn.

Hou je mond, zei ik.

En bemoei je niet met zaken waar je niks van weet.

Ik ga.

Nu al? Ik heb nachtdienst.

O ja.

Dag, tante Sophie. Dag, Virrie.

Ik ga eerst nog even langs de familie van Emiel.

Om te vragen of ze nog iets van hem hebben gehoord.

Virrie, ik...

Pas je goed op jezelf.

Tot volgende week.

(onweer rommelt)

(een dramatische pianosonate)

(ze speelt, snift zacht, regen slaat tegen de ruiten)

(de sonate klinkt almaar door)

Ze...

Ze zeggen dat hij aan een hartziekte is overleden.

Er was helemaal niks mis met Emiels hart.

Voor 25 gulden...

kan zijn as worden opgestuurd.

NPO ONDERTITELING TT888, 2024 informatie: service.npo.nl