Original subtitles

"Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza, Hizkuntza Politika eta Kultura...

Sailaren Hizkuntza Politikarako Sailburuordetzaren...

laguntzarekin egindako azpitituluak"

Zein da berria jauna? Haurra...?

Hilik jaio da. Hiletak prestatu behar dira.

Heldu dira gure pabiloirako jostunak?

Bidean daude. Gorteko esamesa da.

Jauna, zure galerak bihotza hausten dit.

Ziurtatu esamesa gutxiagotzen ez dela.

Bihur ezazu joko-mahaietako zurrumurru.

Utz gaitzazu orain.

Hasi baino lehen, jauna...

Ez diozu erregeari zuzenean hitz egingo.

Dagoeneko egin duela uste dut.

Atxilotu genituen gizonek larru espainiarra zeramatzaten soinean.

Eskalapoiak eramateak ez nau holandar bihurtzen.

Isilik gera nadila nahiago zenuke?

Erabat.

Berorren maiestatea ohartuta egotea nahi dut bakarrik,

jadanik eragin espainiarra baitaukagu hemen.

Erreginak ohean geratu behar du gutxienez astebete, jauna.

Eta haurrari dagokionez, azalpen bat dut.

Entzuteko irrikatzen nago.

Dakizunez, erregina beltz txiki horren konpainiaz gozatzen egon da.

Nabo.

Jolasten ibiltzen da berarekin ezkutaketa eta antzekoetan.

Dirudienez, jauna, erregina haurdun geratu eta gero...

Nabo altzari baten atzean ezkutatu zen ezustekoa emateko...

eta Nabok hain begirada indartsua bota zion...

ezen errege-umetokia iluntasunez bete zuen.

Oso begirada sarkorra izan zen orduan.

Non dago haurra orain?

Inude batekin, bistatik kanpo.

Gure uste osoa du.

Ziur zaude?

Ziur samar, berorren maiestatea.

Oso ondo. Fabien, bete egin beharrekoa.

Jauna, guda izan dezakegu edo ospea izan dezakegu...

baina ez dut uste biak izan ditzakegunik.

Orduan guda izan beharko du.

Orduan holandarrek Afrikako merkataritza segurtatuko dute...

eta ez dugu parte hartzerik izango.

Gure arerioak ikustea gure geldotasunetik aberastasuna...

eta garrantzia lortzen ez da ordaindu beharko genukeen prezioa.

Holandarrentzat irabazi handiko bideak izan arren...

ezin diozu loriari prezio bat jarri, jauna.

Holandarrak oker daude.

Eta Frantziak nire emazteari eskertu behar dio hori.

Zer moduz zaude?

Hobeto zaude?

Ez duzu kolorerik masailetan...

zure alabak ez bezala.

Mesedez, senarra. Non dago?

Senarra...

Badakizu zer esaten zuen Sokratesek ezkontzari buruz?

Esan zuen: Jakina, ezkondu.

Emazte ona bada, zoriontzua izango zara.

Txarra bada, filosofo bihurtuko zara.

Esan behar dizut, andrea, oso filosofiko sentitzen naizela.

Jainkoaren ama...

Hemen egiten dugunak durundi egiten du mundu osoan.

Iparreko Orangeko William gure mugetan geldituko zela uste duzu...

hemen gertatutakoa jakingo balu?

Ez lukela ikusiko erregea eta bere herrialdea...

ahul, ustel eta barregarri?

Hau ez da emazte edo erregina baten ekintza izan.

Hau traidore baten sedizio ekintza bat izan da.

Non dago gure alaba?

Zure alaba Jainkoaren besoetan dago.

Frantsesez komeni zaizunean, espainieraz zerbait ezkutatzeko.

Gorteak ergela naizela uste badu...

gutxienez zerbait merezi dudala uste du, errukia bada ere.

Ez duzu errukirik aurkituko nigan.

Ez dirudi erregina ondo dagoenik.

Ekarri Masson bera zaintzeko.

Bere konfinamendua bukatuko da...

gurekin elkartzeko ondo dagoenean.

Gortera etorri zinen lehen aldian, gogoratzen duzu zer esan nizun?

Edozein fabore sarituko zenuela interesarekin.

Eta hala ere, oraindik zain nago...

zure lagun txiki ilehoriari buruz gezur horiek hedatu eta gero.

Hori da zugan maite dudana, lehengusina.

Pazientzia handia duzula.

Ez zalantzan jarri inoiz zugatik dudan maitasuna.

Erregearena!

"Erregeak gonbidatzen zaitu...

hainbat parpailadun jantzien erakusketa pribatura...".

Jaiotze-gelako iparrean dagoen atondoan neskame bat zegoen.

Bai.

Zurbila...

-"maisu jostunekin..". -begi berdeekin...

-eta orbainarekin kokotsean. -"brodatzaileekin...".

-Bere izena nahi dut. -"jarraian...".

"oturuntza bat egongo da ohorean".

-Ama! -Ez zaude asaldatuta?

Rossignolek zerbait esan du kodeari buruz?

Ez.

Mezua bidaltzen duen bezain laster, etorri nire bila.

Bai.

Eskerrik asko!

Hori oso su-egur garestia da.

Hauek erretzen ez baditut, gainontzekoak hil egingo dira.

Euliek eragiten duten Dragoi horiaren izurria hedatu da.

Baina oina sendoa da...

eta inguratzeko gai bagara eta adar-aldaxkak txertatu ondoren...

kimuak itsasten badira...

zuhaitzak hedatuko dira eta ortua salbu egongo da.

Nola dakizu oina sendoa dela?

Zein da neurria?

Nire lana da erregeak jasotzen dituen zuhaitzen jatorria jakitea.

Honako hau Strasbourgeko Unibertsitatetik dator.

Beste hau Montpellierreko Lorategi Botanikotik.

Hori baino lehen: Txina, Arabia.

Hazia ezagutzea sustraia ezagutzea da.

Eta sustraia ezagutzea zuhaitza eta emango duen fruta ezagutzea da.

Beraz...

gaixoak erretzen ditut gaitzik gabekoak babesteko...

eta horrela erregeak bere laranjondo loreak izango ditu.

Oso ondo hitz egiten duzu soldadu bat izateko.

Hitzak armak dira.

Horietako asko erabili ditut nire garaian.

Baina lorezaina naiz orain.

Nire lorezaina.

Begira iezaiezu.

Errege batek bere ministroak gobernatzen ditu...

edo bera da gobernatua.

Botereak bakarrik kontrolatzen du herrialde bat.

Eta orain arte boterea ministroek zuten.

Nor zaren erakusteko ordua da.

Lege dokumentuak gure aurrean egon gabe...

nire ediktuak ez du legitimitaterik.

Non daude artxiboak eta zergatik ez daude hemen?

Bidean daude oraindik?

Jauna, erabakia karabana itzularaztea izan zen.

Nork erabaki zuen?

Pariseko bidea oso arriskutsua da...

batez ere pabiloi honen inguruko lurretara hurbiltzean.

Ezin dugu utzi gorteko materialak bahitu ditzaten.

Baina hori da zehazki gertatu dena, Louvois jauna.

Jostunen gremioko maisuak salbu iritsi dira.

Pentsatzeko da erregeen guardiek ere iristeko aukera izango zutela.

Segurtasuna bakarrik dugu gogoan.

Zerbitzari hutsak gara, berorren maiestatea.

Oraingoz.

Louvois jaunak ez badu laster bere mihia kontrolatzen...

bere ordez kontrolatzeko boluntarioa izango naiz.

Nahiago dut kritikari zintzo bat lagun faltsu bat baino, Bontemps.

Jauna, zure aurka bakarrik hitz egiten duela dirudi.

Zure planen aurka gertzen da beti...

eta hala aldarrikatzen du entzun nahi duen edozeinen aurrean.

Eta luzaro egin dezala espero dut.

Ez dut ulertzen, jauna.

Ulertuko duzu.

Zer moduz dago zure semea?

Bontemps?

Karmelita eta izpilikua.

Gustatzen zaizu?

Zeta persiarra.

Utzi ezazu.

Barkatu, jauna.

Erregearen haurtxoa!

Bihotza hautsi zaigu denoi.

Zerbait ikusi nuen.

Ez dut ulertzen.

Haurra bizirik zegoen baina oso kolore arraroarekin!

-Zer erokeria da hau? -Mesedez, jauna, arren.

Konfiantza hertsienean esaten dut hau eta leialtasunaren izenean.

Nire amak zuretzat egiten zuen lan Saint Clouden...

beraz, esan behar dizudala sentitzen dut.

Agian, lagun zeniezadake...

berarekin zerbitzatzera joaten?

Hain izututa nago!

Medikuek ahal izan zuten guztia egin zuten...

baina nafarreria oso indartsua zen...

eta sukarra handiegia.

Hil egin da.

Sentitzen dut zure galera.

Joan zaitez etxera.

Jauna, zu zara nire etxea.

Deitoratu behar duzu ahal duzun bitartean.

Egingo dut.

Egon zaitez maite dituzunekin.

Banago, jauna.

Desafio egiten didazu?

Nire tokia zure ondoan dago.

Jainkoa zigortzen ari zait...

nire bihotzetik hurbilen daudenei kalte egiteagatik.

Probatzen ari zaizu, jauna.

Opari bat eskaintzen ari zaizu.

Mendekua eta erregua bere aukerak dira.

Baita zureak ere.

Haur hori zure zainpean arrazoiren bategatik jarri duela uste dut.

Nahiko entzun dut.

Haurra sendoa da. Utzi bizitzen.

Eta gero zer?

Tira, zinez, erantzun.

Ez dut hori egiteko autoritaterik edo epaitzeko gaitasunik

Noski ezetz.

Honelako sekretu batek marearen boterea du.

Behin askatuta, bere berezko norabidea hartuko du...

gure kontroletik kanpo...

eta hori nire bizitzaren amaiera izango da...

eta zure bizitzarena...

eta gorte honetako guztiarena.

-Jauna, nik esan nahi nuen.. -Deitoratu zure galera...

baina ez ahaztu zure tokia zein den.

Kolore hori...

Entretenimendua behar du. Pasatuko da.

Oso ziur dirudizu.

Nire iritzia dudan jartzen duzu?

Oraindik ez dela suspertu ikusten dut bakarrik.

Beste konponbideren bat duzu?

Zergatik segitu gauza bera egiten suspertzerik ez badago?

Zergatik ez aldatu egiten ibili garena?

Ez dut zurekin eztabaidatuko.

Gainera, eginda dagoena eginda dago.

Poltsak prestatu dituzu?

Aita, utzi horrela pentsatzeari. Bukaera izango da.

Gu biontzat... neurriak hartzen ez baditugu!

Orduan utzidazu laguntzen.

Ezin dugu ez ikusiarena egin jadanik ikusi badugu!

Eta hil egingo gaituzte horregatik.

Erreginak behar gaitu... hemen.

Jauna...

zure aita zerbitzatu nuen bezala zu zerbitzatzen zaitut.

Berak gauzak egiten zituen beti egin izan ziren moduan

Zu gizon ezberdina zara...

aro berri batean jaioa...

zure maitale eta jarraitzaileen aurretik jaioa.

Aukera argia da, jauna.

Bi bide daude. Bata urratuta eta bestea urratzear.

Zure hurrengo pausoak...

une honetan gu denen aurrean dagoen bidea zehaztuko du.

Badakigu iraganeko erregeek nola konponduko zuketen arazo hau...

baina zu ezberdina zara, jauna.

Zu gure etorkizunaren erregea zara.

Galdera bakarra da zein motakoa izango den.

Gehitu hileroko ordain bat errege-etxeari.

Zer izen jarri behar...

Pentsioak erregistroetatik kanpo geratu behar du...

erregistro guztietatik kanpo.

Egin ezazu egin beharrekoa.

Bataiatu gogoz.

Ikusi nola bizitzak heriotzari aurre egiten dion.

Balioetsi une hau.

Jainkoak emandakoa da.

Gelditu berehala! Fabien!

-Emaidazu haurra niri! -Gure lanak erregea babesten du.

Hemen zure lana amaitu da.

Zer aukera izango du gajoak horma hauetatik kanpo?

Hori ez da zure arazoa.

Bihar, Frantziako Gazetak...

errege heriotz baten antzeko hileta prestaketei buruz informatuko du.

Hilobi bat prestatu da.

Akats larria, ziur asko.

Zer moduz dago erregea?

Espero zenukeen moduan.

Hemen egon beharko luke.

Erregeak ez du deitoratzen.

Jendaurrean, beharbada.

Egiatan, nonahi.

Ez da protokoloa bakarrik. Gizonak ez du negarrik egiten.

Agian ez zurekin, baina emakume batek ikusten du hori.

Bere bihotza tristuraz beteta egongo da.

Bere bihotza, bat izatekotan...

beste material batez eginda dago guztiz.

Ez da horrela?

Itxura ona duzu.

Gure Aita...

zeruetan zarena...

santu izan bedi zure izena...

etor bedi zure erreinua...

egin bedi zure nahia zeruan bezala lurrean ere.

Emaiguzu gaur egun hontako ogia...

barkatu gure zorrak...

guk ere gure zordunei barkatzen diegunez gero.

Eta ez gu tentaldira eroan...

baina atera gaitzazu gaitzetik.

Orain eta beti.

Amen.

Amen.

Nor da hori?

Zure semea da.

Luis XIV.

Ez, oraindik ez da.

Neskame batek negarrez esan zizun zerbait zekiela haurtxoari buruz...

eta orain hilda dago.

Eta orain ezin dugu ersailles utzi erregina txarto dagoelako.

Zer gertatzen ari da?

Zer ezkutatzen du zure anaiak?

Zuk beste inork baino hobeto ezagutzen duzu.

Kontuz ibili esaten duzunarekin...

eta zein ozen esaten duzun.

Erregeak zu akabatzea birritan pentsatuko zuela uste duzu?

Agian haurtxoa bizirik zegoen azken finean.

Haurra lurperatzen ikusi genuen.

Kutxa bat lurperatzen ikusi genuen.

Zure anaiak ahula zarela uste du.

Uste duzun baino botere gehiago daukazu.

Erabili!

Hori da nire asmoa.

Hau da distiratzeko unea, maitea.

Badakit.

Erakuts iezaiezu nor zaren.

Espainiarrek Charleroi, Tournai, Douai eta Lille gotortu dituzte.

Aumont jeneralak iparraldean ditu bere tropak, Turennen.

Bere batailoiak Cambraiko ekialdean daude.

Flandes osoa bakartzea diot nik...

Lille eta ekialdean dauden espainiar base handiekin batera...

Brujas... Ghent...

Brusela eta... Namur.

Baina hori lortzeko...

espainiarrak Tournai eta Douaitik urrundu behar dira.

Nork gidatuko lituzke soldaduak? Gizon guztiak esleituta daude

Baliteke gizon bat egotea.

Baina egia esan, baliteke prest ez egotea.

Hemen elkartzea oso arriskutsua da.

Ezin gara irten erregina gaixo dagoen bitartean.

Erregeak ez du edukiko.

Baliteke bere asmoa hori izatea.

Familia noble asko etorriko dira moda desfilea ikustera.

Gurea defendatzeko unea da.

De Cassel dukeak gure asmoa partekatzen duela entzun dut.

Orduan etorrarazi.

De Casselek bere nahia egiten du.

Aberatsegia eta boteretsuegia da beste inori entzuteko.

Baina bere lagunak konbentzitzen baditugu...

orduan bera konbentzitzeko aukera izango dugu.

Nola edo hala Versailles eraikitzea geldiarazi behar dugu.

Egunetik egunera gero eta gehiago gara...

eta errege batek ere ezin izango du marea bat gelditu.

Ez dut inoiz ikusi honelako koderik.

Rossignolek ere ezin du hautsi.

Hau Montcourten gelan zegoela esan duzu...

-eta hala ere aske dabil? -Aske dago, baina ez zaintza gabe.

Orduan ez dakigu zer esaten duen?

Sinbolo hauek presoengandik askatu genituenekin...

hari komuna partekatzen dute.

Espainiarrei buruz ari zara?

Zure gorteko norbait laguntzen ari zitzaien.

Barruko norbait haien ezaguna zen.

Orduan Montcourti deitu behar diogu.

Hobe da ezer ez egitea eta informazioa biltzea.

Paper hau...

Moncourten idazmahaiaren gainean zegoen denon bistan

Beraz, posible da bere benetako xedea ez ezagutzea.

Gauza bat argi dago.

Konplot bat dago zure aurka, jauna.

Montcourtek kalte egin dizu lehen, eta saia daiteke berriz.

Gizonak gudan daude, eta gu ere bai.

Gizonek ezpatak erabiltzen dituzte, eta gu edertasuna...

baina xedea berdina da amaieran... Garaipena.

Honako hau polita da.

Soineko bat baino gehiago beharko duzu.

Filigranazko besoko bat eta diamantezko lepoko bat, sinetsi.

Baina nola ordainduko dugu?

Utzi hori nire ardurapean.

Zure lana errege bat ekartzea da.

Baina hemen ere ez dago.

Errege bati begiratzen diozunean, ez begirada aldendu...

batez ere orain bezalako itxura duzunean.

Inoiz ez zara orain bezain eder egon.

Utz gaitzazue!

Ken ezazu.

Guda egondo dela entzuten da.

Beti.

Nire senarrari borrokatzea gustatuko litzaioke.

Bere desioa al da?

Ez du beste ezerri buruz hitz egiten.

Holanda Espainiarrera bidaltzen badut...

baliteke ez itzultzea.

Heriotza loriatsu bat atsegingo luke.

Nire anaiari buruz ari zara.

Nik esaten dut, jauna, baina zuk pentsatzen duzu.

Bueno, heriotza pixka bat ona da guztiontzat.

Chevalier Lorrainekoa! Philippe Orleanseko dukea!

Begira!

Nitaz trufatzen ari zara?

Nola ez?

Lotsaizuna zara erregearentzat.

Nitaz trufatzen bazara, nire anaiaz ere...

eta horrek traidore egiten zaitu.

Jotzen bazaitut, eroriko zara...

eta orduan gizon hila izango naiz.

Koldar hori!

Geldi!

Konbentzitu duzula uste dut.

Burua galdu duzu?

Aukeratzen duzu nire ezkontidea.

Aukeratzen duzu non bizi naizen eta zenbat diru gasta dezakedan...

baina ezin duzu aukeratu zer janzten dudan...

-edo larrua norekin jotzen dudan. -Uler ezazu hau.

Zu zaren guztia nigan islatzen da.

Honela jantzi naute hiru hilabete nituenetik

Nire xedea bizitzan zu baino gutxiago izatea zen.

Ez zen nire aukera izan, baizik eta eginbeharra...

eguzkia estaliko zuen hodeia izan ez nendin.

Erregea izatea gogorra dela uste duzu?

Saia zaitez erregearen anaia izaten egun bakar batez.

Ezin didazu ziria sartu.

Hemen planeatzen ari zarena dakit...

baita ezkutatzen duzuna ere.

Ondo dago.

Ezagutzen zaitut...

anaia.

Ez dizut inoiz eman maitea eta errespetua ez zen gauzarik.

Hori esaten duzu nire emaztearekin larrua jotzen duzunean?

Norbaitek egin behar du!

Daukadan guztia zurekin partekatzen dut...

baina zuk ez duzu nirekin egia partekatzen.

Nola babestuko zaitut egia ez badidazu kontatzen?

Jakin ezin dituzun hainbat gauza daude...

errege batek bakarrik jakin ditzakenak.

Zer gertatu zitzaion haurrari?

Haurrak ez zuen bizirik iraun.

Ez duzu ulertzen nola hasten diren zurrumurruak?

Zure isiltasunak suari erregaia baino ez dio botatzen.

Utz nazazu laguntzen.

Ez dut inoiz zure kontrako hitz bat ere esan.

Anaia...

Ez dira zure hitzak kezkatzen nautenak,

Anaia...

Berorren maiestatea...

zugatik otoitz egiten egon naizela zuk jakitea nahi nuke.

Zer?

Gure miseria larrienean murgiltzen garenean, gogoratu behar dugu...

Jainkoaren nahia da salbatzailea oroitzen duten arimak bultzatzea.

"Jakin gure berreroslea bizi dela".

Puta bat zara.

Alhadurarekin zatoz nigana...

nahiz eta jakin nire erregearen haziak zure sabela handituko duen.

Denok madarikatuta gaude toki honetan. Ez duzu ikusten?

Emagalduen erregina naiz eta zu puta jainkozale bat zara...

eta errukia nahi haina erregu dezakegu.

Infernuko suak zabalik daude eta denok irentsiko gaituzte.

Berorren maiestatea nekatuta dago.

Joan behar duzu.

Zaindu berorren maiestatea.

Kataplasma bat egiteko gauzen bila noa.

Gaixorik dago erditzeagatik.

Non dago Nabo?

Eta kataplasmak umetokiaren hantura murriztuko du.

Hantura arrazoi bategatik dago...

Egin esan dudana!

Lagundu, mesedez!

Eta deitu erregeari.

Berorren maiestatea, utzidazu gutxienez erosoago jartzen.

Berorren maiestatea?

Berorren maiestatea!

Ekarri nire aita! Agudo!

Berorren maiestatea!

Iparraldea eta ekialdea eztabaidatik at daude.

Guk ezin dugu...

Hartu duzu.

Anaia, aurpegia gorri duzu.

Nire taktika hartu duzu eta berari eman diozu.

Nire bizitza osoa daramat guda itxaroten...

kutsu txikiena ere, eta orain...

zuk ezeztatzen didazu behin eta berriz.

Galdetu nor izango den erasoaren burua.

Nor izango da erasoaren burua?

Zu izango zara.

Jauna...

esan zenuen gerta zitekela gizona prest ez egotea oraindik.

Zuri buruz ari nintzen, Louvois.

Zorionak, anaia.

Gudara joango zara.

Jauna, erregina!

-Izan behar du... -Jainko maitea!

Sakatu urdailean, nire eskua sentitzen duzun tokian.

obariotik hurbil.

-Aterako dut umetokitik. -Zer atera behar duzu?

Hiltzen bada, gu hilko gara.

Hor, badaukat!

Bere pultsua sendoagoa da.

Ez dugu inoiz honi buruz hitz egingo.

Zeri buruz?

Erregina txarto zegoen, jauna...

eta odola zerion...

baina pozten nau esateak onera egingo duela dirudiela.

Ikusten dut.

Joan zaitezkete.

Zu geratuko zara.

Pribatutasuna!

Erakutsi zure besoa.

Zer da zure eskuan dagoen hori?

Horrela geldiarazi duzu odol jarioa?

Gezurra esaten badidazu, Jainkoari esaten diozu.

Karena da.

-Bere umetokitik atera dut. Dago... -Badakit non dagoen.

Nola jakin duzu odola geldiaraziko zuela?

Susmo bat.

Nire aitak trebatutako emagina naiz.

Gainera anatomia eta medikuntzaren ikasle bat naiz.

Ez dut gogoratzen emakumeak mediku izateko baimena eman izana.

Gorputz zatiak hartzen nituen...

organoak aztertzen nituen...

eta ohar zehatzak idatzi eta marrazten nituen.

Epaile batek txarrena uste izango zuen eta suan erreko zintuen.

Zure agindua hori bada...

Nire agindua da...

zu nire ondoan egotea medikuntza-arazoak tratatzeko.

Zure aitaren tokiari dagokionez...

gortearentzat bera izango da gure sendagilea...

baina aintzat hartuko dudan aholkua zurea izango da.

Bontemps, aire freskoa sar dadila.

Zuk kontrakoa esan ezean.

Estaltzen badugu, aire freskoak mesede egingo dio.

Zolda-belarrak eta ilen kultibatuak sendatzen laguntzeko...

eta erromeroa mina arintzeko.

Ez harritu hainbeste.

Emakume asko eraman ditut ohera.

Ideia noblea da gurea.

Hori baino gehiago behar izango dugu.

Ardagaia dugu...

baina orain gutako batek suharria jo behar du.

Nik izan behar badut, hala izan dadila.

Esan behar dizuet...

Laster gure herrialdean iraultza bat egongo dela uste dut.

Munduak Frantzia gudu-zelaian maisua dela badaki...

baina toki honi begirada bat bota ondoren agerian dago...

laster gure ehungintza eta jostungintza izango direla...

mundua eraldatuko dutenak.

Gure moda beneratua izango da...

bere edertasun...

dotoretasun...

fintasun eta graziagatik.

Munduko onena izango da.

Zuetako askok aipatu duzue...

erakusten ziren esmeraldazko eraztunetako bat nahi zenutela.

Sentitzen dut esatea hori ez dela posible izango...

den-denak nik erosi ditudalako...

zuetako bakoitzak opari gisa bat izan dezan nahi dudalako...

gau berezi honetan.

Laranjondo-loreez gozatzen ari izatea espero dut.

Zuhaitz hauen oinen jatorria...

Arabiako antzinako baso zitrikoetan dago.

Eta burura datorkit...

Montcourt.

Zer moduz dago zure emaztea?

Hilda jauna.

Orain dela sei aste hil zen, tamalez.

Eskerrik asko hain arin gortera itzultzeagatik.

Dirudienez ez duzu astirik izan jantziak aldatzeko hileten ondoren.

Hauek ez dira doluko jantziak, jauna.

Ezta zure arratsaldeko jantziak ere.

Ezta jantzi frantsesak ere, Montcourt.

Zure aitak, baroiak...

bere aitonarengandik jaso zuen titulua, ezta?

Bai, jauna.

Baina titulu hori jatorrian bere amamak jaso zuen oinordetzan...

Saint-Maurreko baroisa...

baina jaun feudal batekin baino ez zen ezkondu.

Saint-Maurreko Charles jaun feudala ez da gutxi, jauna.

Eta ez da gehiago, tamalez, zuretzat.

Nekazari baten semeak bere buruari deitu diezaioke...

Charles Saint- Maurrekoa...

benetan toki horretan jaio bada.

Zure aita feudoa zuen gizon arrunta zen...

benetako noblearen basailua...

jaun handia delakoarena.

Ez da egia, Montcourt?

Basailu izendatu zintuzketen, agian...

edo nekazari...

baina zuk gizon horien gainetik egotea bilatu zenuen.

Horietako edozeinak pozik egingo luke lan bere familia elikatzeko...

zergak ordaintzeko...

eta erregearekiko eginbeharrak ohoratzeko.

Haien gainetik zaudela uste duzu, baina askoz beherago zaude.

Ez duzu ezer ordaintzen eta ez duzu ezer egiten, ondorioz...

ezer ez zarela sinestu behar dut...

eta ezinbesteko galdera honako hau da...

Zertan dabil nire gortean ezer egiten ez duen norbait?

Nire paperak aurki ditzaket zuretzat, jauna.

Utz iezadazu nire balioa probatzen, arren.

Paper guztiak hemen daude, Montcourt...

atzerapen barkaezin baten ostean.

Atzerapenari dagokionez, jauna, aipatu nuen bezala...

ez genuen zu eragotzi nahi...

-garrantzi gabeko estatu kontu... -Neu naiz estatua!

Ohartu naiz zuetako asko eroso ez zaudetela hemen...

Versaillesera gatozenean.

Zuetako askok Paris...

edo zuen lurraldeak nahiago dituzue...

falta sentitzen baituzue, eta gainera batzuk oso hurbil daude.

Denoi esaten dizuet hau...

laster ohituko zarete...

eta laster nor garen jakingo dugu.

Zure jatorri nobleak zergetatik askatu zintuen.

Zure faltsukeriak ordaintzera zigortu zaitu.

Ez dut dirurik, nire etxaldea bakarrik.

Hartu bere giltzak, orduan.

-Zer egingo dut jauna? -Ziur nago zerbait asmatuko duzula.

Zu, zein da zure izena?

Pierre la Croixekoa.

Jainkoak irribarre egiten dizu, la Croix.

Ez dut gizon hori ezagutzen.

Ez da gure gortekoa.

Zuek guztiak nor zareten niri frogatzeko unea heldu da.

Ziur egon zaitezkete nik gauza bera egingo dudala.

Susmopean gaude denok orain.

Paperak aurkezten ez dituen familiak zergak ordainduko ditu.

Ama, zein da jende guztia aipatzen ari den froga hori?

Froga, froga da, laztana Ez dugu ezertaz kezkatu behar.

Joan zaitez dibertitzera.

Hartu aulki bat.

Aulki bat esan dut, baina ez bizkarrik gabekoa...

aulki besodun bat.

Errege bat bakarrik eser daiteke zure ondoan aulki besodun batean.

Zu errege bat baino gehiago zara.

Zu nire laguna zara.

Zure semeari buruzko istorioak entzutea gustatuko litzaidake.

Bere azken orduetan, zure bizitzari buruz hitz egitea eskatu zidan.

Eta zer esan zenion?

Egia esan nion...

Jainkoaren oparia dela niretzat zure ondoan egotea...

lorategiak hain zoragarriak direla...

ezen sortzen duten edertasunak...

edozein gizonari arnasa ken diezaioken.

Esan nion ere egunen batean lan eta bizi egingo zuela nire tokian...

eta munduko familia onenaren kidea izango zela...

eta familiakoen ametsa izango dela errege bat...

edo erregina bat bezala...

jauregi batean bizitzea...

begiak harrituko dituen eta bihotza lapurtuko duen jauregian.

Eta egunen batean, jada egongo ez garenean...

mirarien toki honi buruz istorioak idatziko dituzte.

Baina egiten dutenean...

entzuten dutenek sinetsiko ez dituztela uste dut.

Eta ipuin antzekoren bat dela pentsatuko dute.

Jainkoa!

Zure semeak ametsa onetsi zuen?

Galdetu zidan ea hori zen bera joango zen tokia.

Baietz esan nion.

Batzuk esango lukete zure semea toki hobe batean dagoela.

Nire ustez benetako paradisua bere aitaren besoetan dago...

zurekin egotea...

une honetan.

Baina hori ez da gure aukera.

Jainkoak bere planak egin ditu...

eta guk ezin dugu bere asmoa zalantzan jarri...

nire jendeak nirea zalantzan jarri ezin duen bezala.

Baina egingo dute.

Hil egin nahi naute, lagun

Gu denok hilko gaituzte iragana mantentzeko.

Arrakasta ere izan dezakete...

baina aldaketa helduko da nola edo hala.

Eta bizirik irauteko, bide bakarra dago.

Eta zein da, jauna?

Gure oinarria hemen jarri behar dugu.

Zergatik hemen, jauna?

Ez naizelako Pariseko erregea izango.

Nik badakit nor naizen.

Luis XIV naiz.

Frantziako erregea naiz.

Orain noble horiek euren balioa frogatu beharko didate.

Ikus itzazu korrika egiten.

"Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza, Hizkuntza Politika eta Kultura...

Sailaren Hizkuntza Politikarako Sailburuordetzaren...

laguntzarekin egindako azpitituluak"