Original subtitles

Ik heb nog nooit zo lekker gegeten.

Deze man staat op het punt om te sterven.

Hij is het laatste slachtoffer in een bloedige burgeroorlog.

In 81 v. Chr. heerste er chaos in Rome.

Door de sociale en politieke crisis was het erg gevaarlijk op straat.

Maar de moord op Sextus Roscius was geen gewone moord.

Wij willen gerechtigheid.

Het proces dat erop volgde, bleek uitermate belangrijk.

Wie werd er beter van?

Het bepaalde de carrière van een zeer belangrijke advocaat.

Hij was de enige die een bod deed.

Marcus Tullius Cicero.

Hoe kun je een misdaad het beste oplossen?

Er stond meer op het spel dan alleen winnen of verliezen.

Ik ga eraan. En u ook.

Hij wil u dood hebben.

Het leven van Cicero liep gevaar.

Het Forum vormde het centrum van het oude Rome.

Hier bevonden zich ook de rechtbanken.

Duizenden kwamen op spraakmakende processen af.

En 2000 jaar geleden was het proces van Sextus Roscius spraakmakend.

We kennen het proces uit de verslagen van Cicero.

U krijgt een interpretatie van zijn verslag te zien...

...van een van de belangrijkste moordprocessen uit de geschiedenis.

Sextus Roscius is een bekende naam.

Z'n vader is vorige maand vermoord. - Gecondoleerd.

Z'n vader was trouw aan mijn familie.

Niemand was nederiger en respectvoller.

Het is m'n plicht om z'n zoon te helpen. Ik wil dat u hem vertegenwoordigt.

Vrouwe, heer, het is begrijpelijk dat u op zoek bent naar gerechtigheid.

Maar 'n moord is niks ongewoons meer. - Ik word van de moord verdacht.

Wordt u beschuldigd van de moord op uw vader?

Waarom vraagt u mij hiervoor? - Omdat...

Niemand wil het doen. - U schijnt erg goed te zijn.

Dus u hebt anderen gevraagd? - Dit ligt heel gevoelig.

De man die achter dit proces zit, heeft macht.

Wie is dat dan? - Chrysogonus.

Nu gaat hij weigeren: let op.

Als Chrysogonus iemand dood wil hebben, vermoordt hij hem gewoon.

Ze zijn allemaal hetzelfde. - Weigert u?

Chrysogonus krijgt altijd z'n zin. - Hij wil van me af.

U bent toch ambitieus? - U bent bang dat u ook zult sterven.

Hoe oud bent u?

Kent u Gaius Julius Caesar? - Ja.

Hij is jonger dan u. - Vijf jaar jonger.

Iedereen ziet hem als toekomstige senator.

Hij is militair. - Hij heeft risico's genomen.

En wat zeggen ze over u? 'Veelbelovend.'

En u bent vijf jaar ouder dan Caesar. 'Veelbelovend.'

De strijd aangaan met Chrysogonus was een groot risico.

Rome had een burgeroorlog achter de rug.

De overwinnaar, Sulla, en z'n rechterhand Chrysogonus...

...hadden in de maanden erna duizenden mensen vermoord.

In het oude Rome waren advocaten beroemdheden.

Maar op dit punt in z'n carrière was Cicero bepaald niet beroemd.

Wat een waardeloze toga. Op zo'n belangrijke dag...

Z'n tegenstander Erucius was veel bekender, en een succesvolle aanklager.

Je weet dat iedereen tegen Sextus is, maar doe je best en houd het simpel.

Ik zal u niet teleurstellen. - En laat Chrysogonus erbuiten.

Wat? Waarom?

Hij krijgt alles te horen wat hier gebeurt.

Luister. Hij kan je laten vermoorden. Je moet alleen Sextus verdedigen.

Maar als ik niet mag... - Niets.

Voor ons allemaal.

Als Sextus schuldig wordt bevonden, wacht hem een vreselijke dood.

In het oude Rome stond 't doden van je vader gelijk aan het doden van een god.

De straf was religieus en extreem.

Eerst werd de veroordeelde man gegeseld met een zweep.

Daarna moest hij in een leren zak kruipen...

...tezamen met een hond, een aap, een haan en een slang.

De zak werd dan dichtgenaaid en in de Tiber gegooid.

Samenvattend, heren rechters: Dit proces heeft veel aandacht gekregen.

Ik zal u vertellen waarom. Omdat die man z'n eigen vader heeft vermoord.

Sommige mensen zijn hier met hun vader.

Vaders zijn hier met hun zoons.

Maar deze zoon was de affectie van z'n vader kwijtgeraakt.

Hij was de liefde van z'n vader kwijtgeraakt. Maar dat was niet alles.

Sextus Roscius had geen recht meer op z'n erfdeel.

De afgewezen zoon Sextus Roscius...

...pleegde de ernstigste misdaad die je je kan voorstellen.

Hij beroofde z'n vader van de adem...

...die deze man hem had geschonken.

Het is iets afgrijselijks.

Het is niet natuurlijk. Het is tegen de goden gericht.

Wij smeken u, rechters...

...zorg ervoor dat deze wreedaard gestraft wordt.

Zoals hij de man heeft vermoord die hij vader noemde.

Bij dit proces liep ook Erucius de kans om zwaar gestraft te worden.

Er waren geen openbare aanklagers. Om valse aantijgingen te voorkomen...

...schreef de wet voor dat een aanklager die een proces verloor...

...op z'n voorhoofd gebrandmerkt werd met een K:

De beginletter van kalumniator: hij die vals beschuldigt.

Eerwaarde rechters...

...het zal u wel verbazen hier een onbeduidende advocaat te zien.

Hier hadden welbespraakter mannen kunnen staan...

...maar zij hebben een reputatie hoog te houden.

En als ze tijdens hun betoog...

...kritiek zouden leveren op een machtige man...

...zoals Lucius Cornelius Chrysogonus...

...zou dat beschouwd worden als politiek. Maar ik kan me uitspreken.

Chrysogonus heeft een probleem dat hij u wil laten oplossen.

Hij heeft deze man bestolen, en wil dat u hem uit de weg ruimt.

Als u straks overtuigend bewijs hoort van de schuld van mijn cliënt...

...laat hem dan in de zak naaien.

Maar onze aanklager...

...die door Chrysogonus wordt betaald, vindt bewijzen niet nodig.

Niet voor zo'n afgrijselijke misdaad als vadermoord.

Geen bewijzen.

De enige straf die dit hof kan opleggen komt op 't voorhoofd van de aanklager.

De letter K.

Als waarschuwing om geen valse aantijgingen te doen.

Misschien heeft Chrysogonus gezegd dat de verdachte geen advocaat had.

U kwam hier in de verwachting om, laat ik het maar zeggen...

...een snelle slag te slaan.

Maar heer, deze eerwaarde rechters zorgen ervoor...

...dat wat in deze rechtbank geschiedt...

...rechtvaardig zal zijn.

Geleerde vriend, ik groet u.

Dat was het belachelijkste en wanhopigste pleidooi...

...dat ooit is gehouden.

Gebrek aan manieren is tot daar aan toe. We zijn allemaal jong geweest.

Maar om Chrysogonus te betrekken bij de zaak van een onterfde zoon...

...die uit is op wraak...

Als dit uw pleidooi is, zijn we zo klaar. Ik roep m'n eerste getuige op.

Capito Titus Roscius, u kent de verdachte?

Hij is m'n neef. Hij werkte op de boerderij van m'n oom.

Uw oom is de man die is vermoord. - Dat klopt.

Sextus moet gedacht hebben dat hij de boerderij zou erven.

Hij dacht dat hij alle boerderijen zou erven. Samen met z'n broer.

Dus hij heeft een broer? - Die had hij.

Is die overleden?

Waarom zei u dat niet? - Dat doet er niet toe.

Gaius was in de bloei van z'n leven.

Hij was de lievelingszoon. Hij woonde met z'n vader in Rome.

Daar was Sextus niet blij mee.

Zij hadden het makkelijk, terwijl hij hard moest werken.

Dat ziet er goed uit, zoon.

Vanavond gaan we uitrusten.

Ik had gehoopt dat ze na Gaius' dood beter zouden kunnen opschieten.

Maar het werd erger. - Niet waar.

De oude man vroeg hem niet naar Rome te komen.

Sextus kwam toch. Z'n vader was daar niet blij mee.

Waarom niet? - Hij vond hem lui.

Hij vertrouwde hem niet. Hij was Gaius niet.

U beweert toch niet dat u Gaius bent? - Het is gelogen.

De verdachte, de zoon die niet werd geliefd, zegt dat het gelogen is.

Z'n vader zei dat hij Sextus niet als erfgenaam wilde.

Dat is niet zo. - Ik weet nog dat hij 't hem vertelde.

Hoe reageerde hij? - Hij kon het niet geloven.

We bespraken het 'n paar dagen later. - Wat zei hij?

Ik weet er niet veel meer van. Alleen nog één ding.

Hij zei: Ik wou dat hij dood was. - Nee, hij liegt.

De verdachte moet zitten. - Het is niet waar. Je liegt.

Voor u staat een onterfde zoon.

Een driftige zoon.

Had u soms nog meer broers?

Capito, neef en vertrouweling.

Dus z'n vader zou hem onterven, volgens u.

Dat hebt u van Sextus en van z'n vader gehoord.

En daar waren geen getuigen bij. - Ze zeiden het allebei. Geloof me.

Ik zou u geloven als er ook maar enig bewijs voor was.

Gaius woonde bij z'n vader in huis.

Sextus bleef op het platteland. Legt u dat maar eens uit.

Goed, dat zal ik doen.

De vader gaf z'n zoon een aantal boerderijen om voor te zorgen.

Zo kon hij genieten van de geneugten van het platteland.

Hij nam hem nooit mee naar feesten. - Omdat je die niet hebt op 't platteland.

U mag uw toon wel wat matigen.

Er waren geen getuigen bij de gesprekken. Ze waren privé.

Dus het is het woord van de een tegen de ander.

Tussen vader en zoon gaapte duidelijk een kloof.

Met alle respect...

...maar u zou beter weten hoe een vader met z'n zoon omgaat...

...als u geweten had wie uw eigen vader was.

Als een vader gul is, beschouwt u dat als een straf.

Hij moest op het platteland wonen. - En?

Niet zo lang geleden werden boeren consul van Rome.

Het land bewerken en ons allemaal van eten voorzien...

...is een uiterst eerzame bezigheid.

Het verrichten van boerenarbeid vormt de ruggengraat van onze republiek.

Z'n vader had geen hekel aan z'n zoon.

Hij hield van hem.

Cicero, komt u van het platteland? - Ja, en daar ben ik trots op.

Waarom bent u weggegaan?

Omdat dit Rome is. Waar zou je anders willen zijn?

Weet u wat u hebt gedaan? - Het ziet er niet goed uit, maar...

U hebt me voor heel Rome belachelijk gemaakt.

Ik geloof niet... - Alles heeft z'n weerslag op mij.

Uw pleidooi was belachelijk.

Ik vroeg of u Chrysogonus niet wilde noemen, en u deed het toch.

U maakt de aanklager belachelijk.

Het publiek lacht erom, maar de rechters niet.

Alles is nog niet verloren. - Jawel.

Morgen gaat het anders. - U doet maar. Ik kom morgen niet.

We hebben uw steun nodig. - U luistert niet naar mij.

Dan nemen ze aan dat hij schuldig is. - Dat is hij misschien ook wel.

Maakt u zich geen zorgen. U krijgt gewoon betaald.

Tot ziens. - Uw goede naam zal eronder lijden.

Wat zei u daar?

Het is uw plicht als Romeinse om aanwezig te zijn.

En u wijst mij op mijn plichten? - Hij is uw gast.

Zijn vader bezocht u dagelijks om u respect te betonen.

Als we verliezen, hebt u zich toch eervol gedragen.

En als we winnen, zult u nog meer gewaardeerd worden.

Maar als u hem nu verlaat, zal Rome zeer terecht...

...praten.

Neem uw geld nu maar gewoon aan.

Wat hebt u tegen haar gezegd? Ze komt niet.

Luister, we kunnen nog steeds winnen. - Zonder haar? Ze praat niet met me.

Dit wordt m'n dood.

Dit wordt uw dood.

Sextus? - Jij weer.

Ik kan je helpen. - Wie bent u?

Ik kom uit Ameria. - Ga weg. Voor ik je vermoord.

Hij wilde u helpen. - Hij heeft me al eens geholpen.

Hij heeft me verraden. Ik vertrouw hem nog minder dan u.

Magnus Titus Roscius, u bent familie van de verdachte?

Ja, een neef.

Op de avond van de moord was u in Rome.

Ik woon hier.

Het gebeurde vlak bij mijn huis. - U identificeerde het slachtoffer.

Ik was er niet als eerste. Er stond al een hele menigte.

Ik kwam gewoon kijken, net als de anderen.

Ik had niet verwacht een bekende te zien.

Ik stuurde een koerier naar Ameria. - Daar woont de familie.

Hij reed zeker de hele nacht? - Het was belangrijk nieuws.

Ja, er was een man vermoord. Dat moet z'n zoon weten.

Ik stuurde het bericht naar Capito.

Naar Capito? Niet naar de verdachte?

Sextus was niet goed wijs. We hadden vaak gesproken.

Toen ik zag dat z'n vader dood was, wist ik wie het had gedaan.

Ik herinnerde me weer wat hij Capito verteld had.

Ga door.

Hij wilde hem dood hebben.

Dank u wel.

De moord werd gepleegd bij een bordeel.

Was het vlak bij uw huis? - Niet iedereen wordt rijk geboren.

En u stuurde 's nachts een boodschapper naar Capito?

Waarom? - Zoals ik al zei:

Sextus was gek. Hij had z'n eigen vader vermoord.

Ik moest Capito waarschuwen.

Of hem vertellen dat de eigenaar van 13 boerderijen dood was.

Wat bedoelt u?

Z'n vader had 13 boerderijen. Die lagen voor het grijpen.

Het gaat hier om de verdachte. Niet om eigendommen.

Beperk u tot de feiten.

Dit is een feit. Van wie zijn die boerderijen nu?

We bespreken hier een moord. - Het slachtoffer had 13 boerderijen.

Van wie zijn die nu?

Van wie zijn die nu?

Van Chrysogonus.

Van Chrysogonus.

Je moet toegeven dat hij het ver heeft geschopt voor een ex-slaaf.

De macht, de rijkdom...

...overal een vinger in de pap, en de boerderijen.

Hij zal het wel druk hebben. Wie houdt de boerderijen draaiende?

Ik. - Jij.

Wat is de beste manier om een misdaad op te lossen?

Soms draait het om twee woorden:

Cui bono?

Wie profiteert hiervan?

Wie had meer belang bij de dood van de oude man?

De geluksvogel zonder geld die ineens alle boerderijen beheert?

Of de plichtsgetrouwe zoon die is verjaagd?

De man die garen spint bij de dood van de oude man?

Of de man die met dezelfde gebeurtenis alles verliest?

Kortom: Was het de vijand van het slachtoffer?

Of z'n zoon?

Heren, de strategie van de verdediging is wel duidelijk.

Hij laat ons vergeten waarom we hier zijn.

Hij probeert onze aandacht van het bloedvergieten af te leiden.

Begrijpelijk, gezien z'n gebrek aan geloofwaardige argumenten.

En steun.

Waarom is hij zo geobsedeerd door het land van z'n vader?

Zou het land de reden kunnen zijn dat die man, dat beest...

...z'n vader heeft vermoord? Cui bono?

Een moorddadige zoon wilde er beter van worden.

Cui bono?

Magnus, klopt het dat je niet langer in de rosse buurt woont?

Daar vandaan kan je geen tien boerderijen beheren.

Tien? Ik dacht dat het er dertien waren.

Houd toch op over die bezittingen.

En de andere drie dan? - Weet ik niet.

Daar kunnen we heel eenvoudig achterkomen.

Kun je ons echt niet helpen?

Chrysogonus heeft ze weggegeven.

Wat een gulle man.

Aan wie?

Aan Capito.

Ligt het aan mij, of gaat het echt zo goed met de getuigen...

...sinds het overlijden van de oude man?

Capito heeft drie boerderijen gekregen.

Chrysogonus, vertegenwoordigd door de aanklager, heeft er tien.

En met die tien verdient Magnus eindelijk een goedbelegde boterham.

Ondertussen wordt de rechtmatige eigenaar door hen beschuldigd...

...van moord.

Natuurlijk is dat zo. Ze willen hem uit de weg ruimen.

Ik vraag u:

Cui bono?

Cui bono?

Cui bono? Dat is het enige wat we horen.

Maar wat is er tegen de aanklacht ingebracht? Helemaal niks.

En wat hebben we van dit pleidooi geleerd?

Dit.

Dat de verdachte razend was omdat de staat hem z'n eigendom had ontnomen.

Dat had de staat niet gedaan. - Z'n vader was vogelvrij verklaard.

Dit ondergroef het pleidooi van Cicero.

Wie vogelvrij werd verklaard, kwam op een dodenlijst te staan.

Deze lijsten werden aan het eind van de burgeroorlog opgehangen.

De mannen op de lijst waren tegenstanders van dictator Sulla.

Ze mochten worden vermoord...

...en hun land mocht in beslag worden genomen.

De lijsten waren duidelijk. - Ze werden gemanipuleerd.

Zijn bezittingen waren openbaar bezit geworden.

Z'n naam is later op de lijst gezet. - Houd toch op.

De lijsten waren al afgeschaft. - Deze advocaat heeft geen scrupules.

Hier is de lijst. Z'n vaders naam staat er zwart op wit.

Gek dat u geen kopie heeft.

Onze verzoeken aan de Villa Publica werden niet gehonoreerd.

Ik had bij m'n eerste zaken ook moeite met de procedures.

Deze naam is later toegevoegd. - Niet waar.

Hij staat als laatste op de lijst. - Er moet iemand onderaan staan.

Z'n naam staat op de dodenlijst. Hier is het bewijs.

Kunnen we nu... - En wie heeft hem ondertekend?

Chrysogonus. - Dat was z'n werk.

Daar was hij voor benoemd. Hij is Sulla's rechterhand.

Iedereen die op die lijst stond, leefde in angst.

Of vluchtte. Waar was het slachtoffer voor hij werd vermoord?

Verborg hij zich?

Ik wil een offer brengen in de tempel van Venus.

Hij was in de stad. Hij liep onbezorgd terug van een etentje.

Dat waren allemaal machtige mensen.

Zonder lijfwacht.

Waarom?

Omdat z'n naam niet op een dodenlijst stond.

Hij is er later opgezet door anderen, zodat ze z'n land konden inpikken.

Er is geen andere verklaring voor.

Heren, u moet zelf weten hoe lang u naar deze sprookjes wilt luisteren.

Maar ik blijf vragen: Waar is het bewijs?

Ik heb voor getuigen en documenten gezorgd.

Maar waarmee is de verdediging gekomen?

Nergens mee.

Ik verzoek u om tot een oordeel te komen. U zult zo klaar zijn.

Morgen.

Morgen.

Dan krijgt u uw bewijs.

Goed vasthouden. - We moeten naar huis.

Je hand trilt. - Dit is levensgevaarlijk.

We hebben maar één dodenlijst nodig.

Van dezelfde datum, maar zonder de naam van z'n vader.

Dat kan wel even duren. - Eén lijst.

Al die mannen...

Chrysogonus heeft het al gehoord.

Hij is niet in Rome. - Maar z'n mannen zitten overal.

Als we dit niet vinden, gaan we eraan.

Bijblijven, Tiro. Vooruit.

U hebt het recht niet om dit te doen.

U weigerde om te komen.

Ik moet het bewijs vinden. - Dat hoeft niet.

Hier. - Dank u wel.

De dodenlijst... Wat is dit?

Uw slotpleidooi. - Een verzoek om genade.

Geen Chrysogonus, en geen cui bono.

Als ik uw reputatie schaad, ontsla me dan gewoon.

En wat voor indruk zou dat wekken?

Dan moet u me laten gaan. - O ja?

Ik moet aan het werk. - Ga dan maar.

U bent dood voor u bij uw deur bent.

Vlak bij uw huis staan vijf, zes mannen. - Chrysogonus.

Hij is onderweg naar Rome. Hij komt eerder terug van vakantie.

Geen beschuldigingen meer, u trekt u voorzichtig terug...

...en dan komen we hier wel uit. - Wij?

Hij wil uw bloed zien. Niet het mijne.

Als ik dit pleidooi houd, sterft Sextus. - En daar houdt hij maar niet over op.

Als u uw mond houdt, komt alles goed.

U slaapt in de kamer naast die van Sextus. Welterusten.

Waarom helpt u hem? - Vanwege z'n...

Vanwege z'n vader. Omdat het nu eenmaal zo hoort.

Niet zo vrijpostig.

En nu gooit u de man voor de wolven, nadat u hem hoop hebt gegeven?

Als u hem verdedigt, zult u sterven. - Ik wil winnen.

Als u Chrysogonus aanvalt, zal hij u laten vermoorden.

U onderschat de inwoners van Rome. - Een verzoek om genade.

Dat is uw enige kans.

Ik vecht voor mijn leven.

Zorg dat u er bent.

Vanwege z'n vader.

Kijk, ze is gekomen.

Monsters laten zich uiteindelijk altijd zien.

Wat doe jij hier? - Je veroordeelt jezelf.

Nee, dat doet u.

Geef hem dit. - Wat is het?

Een protest van de dorpsbewoners tegen Sextus' behandeling.

Wat heb jij ermee gedaan? Verrader.

Dit kan je redden. - Je moet me geen hoop geven.

Bent u bereid om te getuigen?

Kende u de overledene? - Van horen zeggen.

Ik heb altijd in Ameria gewoond. Hij werd gerespecteerd.

Ik kende z'n land. Goede boerderijen.

Toen hoorde ik dat ze werden geveild. - Weet u ook waarom?

Z'n naam stond op de dodenlijst. - Zie je wel.

Hij werd gerespecteerd. Bevreemdde u dat niet?

Verrader. - Er stonden meer goede mannen op.

Zo ging dat toen.

Als een man sterft, wordt z'n bezit geveild door de staat.

Dan stel je geen vragen.

Dus u ging naar de veiling om z'n land te kopen.

Hoeveel had u ervoor over? - Zes miljoen sestertiën.

Voor 13 boerderijen? - Ik kende het land goed.

Maar u kreeg de grond niet in handen?

Voor de veiling begon, kwam er een aantal mannen binnen.

Ze gingen rond de veilingmeester staan.

Om hem te intimideren? - Nee, om ons te intimideren.

Dus niemand bood? - Eén man bood.

Tweeduizend sestertiën.

Tweeduizend?

En niemand verhoogde het bod? - Dat was je dood geworden.

En wie was de man die het bod uitbracht en de boerderijen kocht?

Ik ken z'n naam niet. Ik weet alleen hoe hij eruitziet.

Magnus?

Zo gek is dat toch niet? Magnus werkt officieel voor Chrysogonus.

Boerderijen van zes miljoen, verkocht voor tweeduizend?

Dat gebeurt op een veiling. - Hij was de enige die bood.

Het was een openbare veiling.

Het heeft niks te maken met de moord van deze man op zijn vader.

Cui bono? - Zeg dat wel.

Wie profiteerde hiervan?

Heren...

...eindelijk heb ik hier het bewijs waar de aanklager om heeft gevraagd.

Deze rol maakt duidelijk waar deze zaak om draait.

Het is een geschreven decreet van de inwoners van Ameria.

Ga uw gang.

...het sturen van een delegatie naar Sulla...

...voor een onderzoek naar het plaatsen van Sextus op een dodenlijst...

...en het confisqueren van z'n land.

We verzoeken om teruggave van het land aan z'n zoon en erfgenaam:

Sextus Roscius de jongere.

U hoorde bij de delegatie? - We waren met z'n tienen.

En hoe reageerde Sulla toen u hem sprak?

We hebben hem niet gesproken. We spraken met Chrysogonus.

Maar u werd door de inwoners gestuurd om met Sulla te praten.

Chrysogonus verzekerde ons dat dat niet nodig was.

Dat verbaast me niks. - Waar gaat dit eigenlijk over?

Over boerderijen. Sulla is een drukbezet man.

Dus deze tien mannen spraken met Chrysogonus.

Wat zei hij? - Hij leek geschokt.

Hij zou het oplossen. De boerderijen zouden worden teruggegeven.

En wat gebeurde er? - Niks.

Het spijt me.

Hebben jullie geprotesteerd? - Ja.

Capito sprak meermalen met hem.

Capito maakte deel uit van onze delegatie.

Capito sprak uit jullie naam met Chrysogonus.

Het leken allebei eerzame mannen.

Elke keer kwam Capito terug met de verzekering dat er wat zou gebeuren.

Er werd ook wel iets gedaan.

Capito kreeg drie boerderijen.

Voor bewezen diensten aan de machtige Chrysogonus.

De man die bepaalde met wie Sulla sprak. Die de dodenlijst ondertekende.

De man die 2000 sestertiën betaalde...

...voor land dat zes miljoen waard was.

Je zou denken dat zo iemand niet lekker slaapt.

En dat is ook zo.

Maar alleen omdat de rechtmatige eigenaar z'n bezit opeist.

Als jullie, rechters, die onschuldige man maar in de Tiber zouden gooien...

...dan zou Chrysogonus wel kunnen slapen.

Cui bono?

Ik denk dat we dat wel weten.

Ooit een slaaf, nu een van de allerrijksten.

Tot in het absurde verwend en geparfumeerd.

Hebt u z'n haar gezien?

Net een ijdel meisje.

Hij gooit z'n geparfumeerde krullen naar links en naar rechts.

En zoals hij door het forum zweeft met z'n slappe meelopers...

Chrysogonus...

Welkom.

Hoe zit dat eigenlijk met uw macht?

U besteelt een man, wilt hem doden, en als dat niet lukt...

...wilt u hem ter dood laten veroordelen.

Hebt u echt zoveel macht over een Romeinse rechtbank?

Over een Romeinse rechtbank?

Weet u...

Hij denkt dat hij u in z'n macht heeft.

U, met uw edele, onafhankelijke manier van denken.

Is dat zo?

Ik weet dat het onmogelijk is.

Maar kijk eens naar hem.

Hij denkt dat het wel zo is.

Ik denk dat het tijd is voor de slotpleidooien.

Geëerde rechters, laat ons de feiten bekijken.

De feiten die tot de waarheid leiden.

Sextus Roscius heeft z'n vader vermoord.

We hebben van z'n neven gehoord hoe hij eraan toe was...

...voor de moord plaatsvond.

De woorden die hij sprak, en de angst die zij voelden.

Wij weten dat hij niet de lievelingszoon was.

Wij weten dat hij z'n vaders liefde was kwijtgeraakt.

En we weten dat hij z'n vaders boerderijen was kwijtgeraakt.

We hebben allemaal in deze rechtbank kunnen zien...

...hoe driftig hij kan zijn.

Hij heeft het temperament van een moordenaar.

Kortom, geëerde rechters: Al het bewijs wijst naar één man.

Gerechtigheid is alles wat we willen.

Gerechtigheid voor een oude man die uit het leven is weggerukt.

Gerechtigheid voor een weerloze vader...

...die is vermoord door z'n eigen zoon. Die man, die je geen man kan noemen.

Moet je hem nu zien.

Moet je hem nu zien.

Moet je hem nu zien.

In de naam van menselijkheid...

...zorg dat dit kwaadaardige, gewetenloze monster wordt gestraft.

Waar gaat dit proces over?

Over moord?

Over bezittingen?

Over eer?

Een eigenschap die sommige mannen nooit verwerven...

...hoezeer ze ook hun best doen om hem te kopen.

Chrysogonus steelt land.

Hij laat de eigenaar vermoorden.

Magnus, z'n vertegenwoordiger, vaart wel bij deze misdaad.

Capito verwerft drie boerderijen door zich eerzaam voor te doen...

...en het vertrouwen van een hele stad te beschamen.

Cui bono?

Geëerde rechters...

...biedt weerstand aan deze corruptie.

Daar profiteren wij allen van.

In wat voor Rome willen wij leven?

In een Rome waarin een ex-slaaf, een Griek...

...kan pakken wat hij wil hebben?

Iedereen kan bestelen die hij wil bestelen?

Hij heeft het huis van deze man al, en nu wil hij hem dood hebben.

En zal het daarmee afgelopen zijn?

Dan wil hij het land van een andere man hebben.

En dan moet die sterven. En dan weer een andere, en weer een.

Meer land, meer goud, meer bloed.

Zult u dan veilig zijn?

Of u?

Of u?

Als wijze mannen zult u een overwogen besluit nemen.

En als u het besluit overweegt, smeek ik u...

...om goed na te denken over de consequenties.

Voor deze man, zeker.

Maar ook voor uzelf.

En niet alleen voor uzelf.

Voor Rome.

De rechters schreven een letter op een kleitablet.

Een A voor absolvo, niet schuldig...

...of een C voor condemno, schuldig.

De uitspraak werd bepaald via een meerderheid van stemmen.

Aan de aanklacht van moord...

...acht dit hof Sextus Roscius...

...niet schuldig.

Het is niet waar. U liegt.

Nergens staat helaas vermeld dat Sextus z'n land heeft teruggekregen.

Omdat dit Rome is. Waar zou je anders willen zijn?

Erucius wist te voorkomen dat hij werd gebrandmerkt...

...en werd een uiterst succesvolle aanklager.

Chrysogonus, welkom.

Na het proces wordt Chrysogonus niet meer in de annalen vermeld.

Deze rol maakt duidelijk waar deze zaak om draait.

Cicero werd de beroemdste advocaat in Rome.

Dat was het begin van zijn politieke carrière.

Hij werd in 63 v. Chr. gekozen tot consul van Rome...

...vier jaar eerder dan z'n grote rivaal: Julius Caesar.

De Sovjet-Unie, maart 1953.

Tijdens een extreme geweldsgolf raakt Jozef Stalin in coma.

Nieuw bewijs toont aan dat hij mogelijk is vermoord.

Volgende week bekijken wij door wie.