Original subtitles

Καλημέρα.

Η οικογένειά μου ήρθε από την Κρήτη.

Η γιαγιά μου μιλούσε μόνο ελληνικά μέχρι που πέθανε.

Μπορώ να μιλήσω μόνο λίγα ελληνικά, μα καταλαβαίνω αρκετά.

Τι όμορφη έκπληξη!

Καλημέρα, Ομέρ. Με λένε Ρίτα και από 'δώ ο Δημήτρης.

Χαίρω πολύ!

Καλωσήρθατε στο Ιζμίρ... στη Σμύρνη!

Η οικογένειά μου είναι από το Ρέσμο.

Ρέθυμνο... Κι εσείς;

Ζήτησα να νοικιάσουμε ένα αυτοκίνητο...

Έχω ήδη το κλειδί!

Οπότε, μπορούμε να ξεκινήσουμε από το Κεμεραλτί Μπαζάρ,

Είναι κοντά στην παλιά Ελληνική συνοικία;

Όχι, αλλά... νόμιζα ότι σας ενδιέφερε...

...οτιδήποτε έχει μείνει από τους Έλληνες πριν από τη σφαγ...

Όχι πολλά... φοβάμαι.

Ας πιούμε πρώτα λίγο καφέ και σχεδιά- ζουμε το πρόγραμμά μας, εντάξει;

Εντάξει, πάμε!

Τι γράφει εκεί;

Είναι διαταγή... προς τον Στρατό.

Και;

Λέει... "Ο πρώτος σας στόχος είναι η Μεσόγειος".

...ώστε να την βάψετε κόκκινη από το αίμα της σφαγής.

Κι αυτό ακριβώς έγινε το 1922.

Με το αίμα των ανυπεράσπιστων γυναικών, των παιδιών και των ηλικιωμένων.

Ήταν πόλεμος... Κι οι δυο στρατοί σκότωσαν αμάχους.

Λυπάμαι, κύριε Καβούρ, πρέπει να φύγω.

Ο κύριος Σερέφης θα σας πληρώσει. Σας ευχαριστώ, όπως και να 'χει.

Παρακαλώ...

Πρέπει να ζητήσετε συγγνώμη...

Όχι από εμένα. Από την κοπέλα σας.

Δεν είναι... εχθρός σας!

Αυτό είναι μέρος για τουρίστες, Όμέρ,

δεν υπάρχουν πραγματικές αντίκες εδώ.

Εντάξει... Ελάτε...

Ελάτε! Παρακαλώ, περάστε...

Γεια σου, Όμέρ.

Γεια και χαρά σου, καλή μου!

Η κυρία Ασλί... Ο κύριος Δημήτρης.

Γεια σας, χαίρω πολύ!

Χαίρω πολύ, επίσης.

- Ορίστε, περάστε... - Ας καθίσουμε.

Πώς μπορώ να σας εξυπηρετήσω;

Μήπως έχεις παλιά πράγματα που έμειναν από τους Έλληνες;

- Έλληνας είναι; - Ναι.

Μήπως έχεις κάποια πράγματα...

που αναγκάστηκαν να παρατήσουν στα σπίτια τους οι πρόσφυγες;

Έχω ένα σωρό.

Για παράδειγμα αυτός ο κεμετζές... Τον είχε φέρει ένας γέρος.

Ήξερε να παίζει...

Όχι. Ψάχνει για παλιά πράγματα που έμειναν από τους Έλληνες.

- Είναι παντρεμένος; - Έχει φιλενάδα, γιατί ρωτάς;

Όλα καλά.

Κοιτάξτε την ομορφιά της δαντέλας!

Είναι από τη Μπρυζ.

Είναι πανάκριβο το νυφικό αυτό.

Καθαρό μετάξι! Απ' τα καλύτερα!

Δεν είναι πανέμορφο;

Πολύ ωραίο, ε;

Είναι λίγο λεκιασμένο, αλλά μην ανησυχείτε.

Στις μέρες μας υπάρχουν τέτοια καθαριστικά σπρέι,

που δεν θα μείνει τίποτα. Θα γίνει πεντακάθαρο.

Τι ξέρει για το αίμα; Ρώτα την!

Τη μέρα που πήγαν στη Σμύρνη για τον γάμο ξέσπασε μεγάλη πυρκαγιά.

Την ημέρα που άρχισαν τα γεγονότα.

Λέει ότι η μέρα του γάμου ήταν η μέρα της Μεγάλης Πυρκαγιάς στη Σμύρνη.

Την ημέρα της σφαγής εννοείς...

Τι λέει;

Τι ξέρεις γι' αυτό το νυφικό;

Τι να ξέρω; Εγώ δεν είχα γεννηθεί τότε...

Πού βρήκε το φόρεμα;

Πες του, το δίνω μισοτιμής.

Μισή τιμή για σένα.

Χαλάλι του, επειδή είναι Έλληνας.

Δημήτρη, μην το αγοράσεις, είναι κουρέλι...

Γρουσουζιά!...

Όχι, όχι. Πού βρήκε το φόρεμα; Ρώτα την!

Πού το βρήκες αυτό το νυφικό;

Δεν το βρήκα εγώ. Ο πατέρας μου το βρήκε.

Τι λέει για τον πατέρα της; Τι ξέρει εκείνος;

Αυτή δεν ξέρει. Ο πατέρας της το βρήκε.

Πες μου την ιστορία του νυφικού, θα σε πληρώσω όσα θες.

Πες μου και θα σε πληρώσω.

Ο πατέρας μου έλεγε πως η οικογένεια ήταν έτοιμη να φύγει για την Ελλάδα.

Τα πράγματά τους, οι βαλίτσες τους, όλα ήταν έτοιμα...

Πρώτα θα έφευγε το νεαρό ζευγάρι και μετά η οικογένεια της νύφης.

Ήθελαν να κάνουν τον γάμο μια ώρα αρχύτερα.

Την περίοδο εκείνη ο πατέρας μου δούλευε κοντά τους.

Τον εμπιστεύονταν.

Γι' αυτό του είχαν δώσει τα κλειδιά του σπιτιού τους στο Μπορνόβα.

Για να το φροντίζει όσο θα λείπουν.

Τη μέρα που πήγαν στη Σμύρνη για τον γάμο ξέσπασε η Μεγάλη Φωτιά.

Ποιος έζησε, ποιος πέθανε... δεν μαθεύτηκε ποτέ.

Κανείς δεν γύρισε πίσω.

Ο πατέρας μου για χρόνια φρόντιζε το σπίτι.

Το σπίτι έμεινε κλειστό.

Κανείς δεν ενδιαφέρθηκε γι' αυτό.

Ύστερα άρχισαν να 'ρχονται οι πρόσφυγες της ανταλλαγής.

Πήραν τα σπίτια που άφησαν οι Έλληνες.

Τα χρόνια εκείνα ήταν πολύ δύσκολα.

Φτωχοί άνθρωποι ήμασταν, δεν είχαμε λεφτά.

Το σπίτι αυτό ήταν γεμάτο με πολύτιμα πράγματα.

Ο πατέρας σου, πού βρήκε το νυφικό;

Κάπου μέσα στο σπίτι θα πρέπει να το βρήκε.

- Πού είναι αυτό το σπίτι; - Στο Μπορνόβα. Το αγόρασε ένας πλούσιος.

Κάποιος που του αρέσουν τα παλιά αντικείμενα.

Είναι φίλος του πατέρα μου.

Το επίθετο της οικογένειας; Το ξέρεις;

Όχι, δεν το ξέρω.

Πού είναι ο πατέρας σου; Μπορούμε να του μιλήσουμε;...

Μακάρι να ήταν εδώ... Αλλά πήγε στην Καισάρεια για μια δουλειά.

Θα επιστρέψει την ερχόμενη εβδομάδα.

Αν ξανάρθετε, θα μπορέσετε να του μιλήσετε.

Έχω μια παλιά φωτογραφία.

Ο πατέρας μου λέει πως αυτή ήταν η νύφη...

Πάρ' την! Σου την κάνω δώρο. Μαζί με το νυφικό. Χαλάλι σου!...

Λοιπόν με κορόιδευες όλη τη μέρα. Μια χαρά τα μιλάς τα τούρκικα!

-Πρέπει να πάμε στο Μπορνόβα, Ομέρ. -Στο Μπορνόβα; Γιατί;

Θέλω να δω αυτό το σπίτι.

Είμαστε στο 1987, κύριε Σερέφη. Τι νομίζετε πως θα βρείτε στο Μπορνόβα;

Όλα έχουν αλλάξει!

Καλύτερα να γυρίσουμε στο ξενοδοχείο.

Τι είναι τόσο σημαντικό για σένα σχετικά μ' αυτό το νυφικό;

Η Ιστορία.

Γραμμένη από ποιον;

Τα γεγονότα δεν μπορούν να αμφισβητηθούν!

"Στον πόλεμο η αλήθεια είναι το πρώτο θύμα".

Νομίζω ότι ένας Έλληνας το είπε αυτό. Ό Αισχύλος;

Είναι εντάξει;

Εμπέογλου και Μπεμπέογλου. Και τα δύο ονόματα.

Σύμφωνοι, Ομέρ;

Εντάξει.

Οτιδήποτε μπορούν να θυμηθούν! Κάθε λεπτομέρεια είναι σημαντική.

Πρέπει να βρούμε τον Ισηγόνη.

Καταλαβαίνω... κι ας είμαι Τούρκος!

Συγγνώμη... φίλε.

Ξέρεις, Ομέρ, το όνομά σου είναι ελληνικό.

Όμηρος, ο συγγραφέας της Ιλιάδας.

Νομίζεις;...

Ακούγεται παρόμοιο αλλά η προ- έλευσή του είναι αραβική: Ομάρ.

Όμάρ σημαίνει "ο αφηγητής".

Αλλά, ίσως, οι ’ραβες χρησιμοποίησαν το όνομα του Έλληνα ποιητή.

Ο οποίος - παρεμπιπτόντως - γεννήθηκε στη Σμύρνη.

Υπάρχουν επτά πόλεις που διεκδικούν την καταγωγή του.

Αλλά το όνομα της οικογένειάς μου είναι ελληνικό, εκατό τοις εκατό:

Καβούρ, από το "κάβουρας", το καβούρι, ξέρεις...

Το οικογενειακό μας στην Κρήτη ήταν Καβουράκης!

Μια χαρά.

Ο Ισμέτ έπαθε εγκεφαλικό.

Πέθανε στην Καισάρεια.

Η κόρη του έκλεισε το μαγαζί.

Φίλε μου, δεν θα μπορούσες να κάνεις τίποτα γι' αυτό.

Εάν είναι γραφτό να βρεις τον Ισηγόνη, θα τον βρεις!

Έχε πίστη, εντάξει;

Δεν τηλεφώνησε κανείς ακόμα;

Οι γέροι της Σμύρνης, οι περισσότεροι έχουν πεθάνει.

Ίσως πρέπει να το δημοσιεύσουμε στον τοπικό τύπο, Ομέρ...

Μπορούμε να το κάνουμε.

Συγγνώμη! Ήρθε ένας κύριος. Ρωτάει για σας.

Λέει πως είναι πολύ σημαντικό.

Τον έχω ακουστά τον κύριο Κουλαξίζ.

Είναι ένας πολύ πλούσιος και ισχυρός αντρας.

Τον ενδιαφέρουν πολύ οι Τέχνες.

Περάστε... Ο κύριος θα έρθει σε λίγο.

- Θα θέλατε να πιείτε κάτι; - Ένα νερό.

Εντάξει!

Ο Κουλαξίζ είναι διάσημος συλλέκτης.

Το σπίτι του στην Κωνσταντινούπολη είναι σαν μουσείο!

Έχω δει φωτογραφίες σε περιοδικά.

Ο κύριος Σερέφης μιλάει αρκετά καλά τα τουρκικά.

Είναι απ' την Κωνσταντινούπολη.

- Εσείς είστε Τούρκος; - Μάλιστα. Από τη Σμύρνη.

Μιλάω λίγα τουρκικά, αλλά καταλαβαίνω.

Τότε ίσως είναι καλύτερα να μιλάμε στα αγγλικά.

Αυτή είναι πια η κοινή μας γλώσσα.

Λοιπόν... Πληροφορήθηκα ότι...

επιθυμείτε να εκθέσετε ένα αμφιλεγόμενο κομμάτι.

Και έχετε δημιουργήσει μεγάλη αναταραχή στους κύκλους της Κυβέρνησής μας.

Τώρα που υπάρχει θετικό κλίμα μεταξύ των δύο χωρών μας,

είναι σημαντικό να υποστηρίξουμε...

τις προσπάθειες εξομάλυνσης των διαφορών και των αντιπαραθέσεών μας.

Δεν θα ήθελα να δω την έκθεσή σας να ακυρώνεται, κύριε Σερέφη.

Μπορώ να μεσολαβήσω για την εξομάλυνση τυχόν εμποδίων από την Τουρκική πλευρά.

Γιατί ενδιαφέρεστε τόσο πολύ για την Ελλάδα, κύριε Κουλαξίζ;

Αν μου επιτρέπετε,

θα ήθελα να σας δείξω κάτι.

Μισό λεπτό...

Παρακαλώ, δείτε αυτό.

Παρακαλώ.

Ψάχνω αυτή τη γυναίκα...

και το παιδί μου, κύριε Σερέφη.

Είσαι σίγουρος ότι αυτός είναι ο Ισηγόνης;

Εκείνο τον καιρό, πολλοί έπρεπε να περάσουν ως Τούρκοι, για να επιβιώσουν.

Γιατί έχετε επενδύσει τόσο σ' αυτή την οικογένεια, κύριε Σερέφη;

Δεν πρόκειται για τη δική σας οικογένεια. Τουλάχιστον, όχι ακόμα...

Τι;...

Ο Ισηγόνης είναι νεκρός!

Η Ρόζα δεν σε έστειλε στην Τουρκία για να βρεις τον Ισηγόνη!

Μα, είστε ο παππούς της Μαριάννας, έτσι δεν είναι;

Ναι, είμαι ο παππούς της Μαριάννας και η Ρόζα ήταν η αγάπη μου.

Αλλά δεν είστε ο Ισηγόνης;

Είμαι ο Ισμαήλ Κουλαξίζ.

Αλλά το ξέρετε ήδη αυτό...

Αναζητούσατε τον Έλληνα παππού της Μαριάννας.

Δεν σας πέρασε ποτέ από το μυαλό ότι θα μπορούσα να είμαι Τούρκος;

Ό,τι σας είπα για τη Ρόζα μου είναι αλήθεια.

Την αγάπησα.

Θα έδινα τη ζωή μου να την κάνω ευτυχισμένη.

Εάν θα μου το επέτρεπε...

Κύριε Σερέφη, θα ήθελα να δώσετε αυτόν τον φάκελο στη Ρόζα.

Θα το κάνετε;

Η δεσποινίς Μπεμπέογλου;

- Ναι... - Καλωσήλθατε στην Κωνσταντινούπολη!

Ευχαριστώ!

- Ευχαριστώ πολύ. - Σας ευχαριστώ.

Ρόζα, τριανταφυλλένια μου,

μοναδική αγάπη της ζωής μου, ψυχή μου!

Μου είναι αδύνατο να σε βγάλω από το μυαλό μου.

Απάντησέ μου, σε ικετεύω...

Ρόζα, πολυαγαπημένη μου,

εγώ θα συνεχίσω να σου γράφω, ώσπου να πεθάνω.

Τώρα πια είμαι σε θέση να σε κάνω ευτυχισμένη, αλλά εσύ...

Αγόρασα το σπίτι σας στο Μπορνόβα, το έσωσα, Ρόζα μου.

Το σπίτι σε περιμένει, είναι δικό σου...

Ναι, έτοιμοι. Πάμε!

Οι νέοι είναι το μέλλον μας.

Πρέπει να τους υποστηρίζουμε.

Οι νέοι μας πρέπει να δουλέψουν μαζί με τους νέους της Ευρώπης,

όχι μόνο για την παραγωγή έργων τέχνης,

αλλά και για να δημιουργήσουν έναν ολοκαίνουργιο κόσμο.

Το δικό μας χρέος είναι να είμαστε κοντά τους...

και να τους υποστηρίξουμε σ' αυτή την κατεύθυνση.

ΜΑΡΙΑΝΝΑ ΜΠΕΜΠΕΟΓΛΟΥ ΕΛΛΑΔΑ

"ΚΑΜΠΑΝΑΡΙΟ" "ΣΚΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ"

- Γεια σας. - Γεια σας.

Μπορώ να έχω τον τιμοκατάλογο της Μαριάννας Μπεμπέογλου, παρακαλώ;

- Θέλετε να αγοράσετε κάποιο έργο της; - Ναι.

Λυπάμαι, ατυχήσατε.

Ο κύριος Ισμαήλ αγόρασε όλα της τα έργα.

Θα ήθελα να σας βγάλω για δείπνο απόψε.

Ξέρουμε και οι δύο ότι είναι η ώρα να μάθει η Μαριάννα την αλήθεια.

Είμαι γέρος άνθρωπος, κύριε Σερέφη, δεν έχω χρόνο για χάσιμο.

Θα στείλω τον οδηγό μου να σας πάρει.

Θέλω να φανώ αντάξια της υποστήριξής σας.

Δεν ξέρω πώς να σας ευχαριστήσω.

Όχι εμένα.

Πρέπει να ευχαριστήσετε αυτόν τον άνθρωπο.

Και τον Θεό.

Υπάρχει μια εβραϊκή παροιμία, που λέει: "Όταν οι άνθρωποι κάνουν σχέδια,

ο Θεός γελάει".

Η ζωή είναι γεμάτη εκπλήξεις.

Αλλά χρειάζεται ν' ακούς τον Θεό να γελάει.

Δεν είμαι σίγουρη ότι σας καταλαβαίνω.

Η οικογένειά σας...

έχει μια ιστορία γεμάτη πόνο.

Την εποχή του πολέμου, στη Σμύρνη...

Μα, πώς ξέρετε την ιστορία της οικογένειάς μου;

Την ξέρω, επειδή...

αποτελώ κομμάτι της.

Εσείς;

Μα... πώς; Εννοώ...

Είμαι ο πατέρας του πατέρα σου, παιδί μου.

Κάθε τι στην ώρα του, παιδί μου.

Όταν όλοι θα είναι έτοιμοι.

Ρόζα, αγαπημένη μου.

Αυτό είναι το τελευταίο γράμμα που σου γράφω.

Ελπίζω να είσαι καλά κι ο Θεός να σε φυλάει.

Έφθασε το τέλος μου, ψυχή μου.

Οι γιατροί διέγνωσαν καρκίνο και οι μέρες μου είναι μετρημένες.

Δεν ήταν γραφτό να γνωρίσω τον γιο μας,

ελπίζω να προλάβω να συναντήσω την εγγονή μας.

Ό,τι κατάφερα να αποκτήσω στη ζωή μου είναι δικό της.

Θέλω να σε δω, έστω μια φορά.

Αν ποτέ μ' αγάπησες, μην αρνηθείς αυτή την τελευταία μου επιθυμία.

Η Ρόζα κι εγώ νομίζαμε ότι η αγάπη μας ήταν ανίκητη.

Ήμασταν νέοι.

Αλλά όταν η Ρόζα έμεινε έγκυος, οι γονείς της το έμαθαν.

Η κόρη τους, περιζήτητη νύφη της Σμύρνης,

ερωτευμένη με έναν Τούρκο!

Να κουβαλάει το μπάσταρδό του μέσα στον πόλεμο...

Οι γονείς της πανικοβλήθηκαν.

Έπρεπε να καλύψουν την ντροπή.

Και γρήγορα.

Διάλεξαν κάποιον που ήθελε τα χρήματά τους...

και που ποτέ δεν θα μιλούσε.

Έπρεπε να σώσω το παιδί μου.

Το μέτωπο είχε πέσει.

Τα Ελληνικά στρατεύματα είχαν εγκαταλείψει τη Σμύρνη.

Όλοι διψούσαν για εκδίκηση.

Ήταν 27 Αυγούστου...

...1922.

Η ημέρα του γάμου της Ρόζας.

Τότε ζήτησα...

τη βοήθεια κάποιων φίλων μου.

Τους πρόσφερα χρήματα.

Οι φίλοι μου είχαν ενταχθεί σε συμμορίες ατάκτων...

που επεδίωκαν λεηλασίες.

Ήταν μεθυσμένοι.

Μπήκαμε στην εκκλησία όταν ξεκίνησε ο γάμος.

Όταν με είδε ο πατέρας της, τρελάθηκε.

Μας έβρισε.

Κάποιος φίλος μου πυροβόλησε. Οι άλλοι τράβηξαν τα μαχαίρια.

Τους εκλιπαρούσα να σταματήσουν.

"Για όνομα Θεού, σταματήστε!"

Όλα έγιναν πολύ γρήγορα.

Σκότωσαν τον πατέρα της Ρόζας...

μπροστά στα μάτια της.

Το νυφικό της έβαψε με το αίμα της οικογένειάς της.

Τόσος πολύς πόνος, τόση φρίκη!

Θόλωσα.

Κατάφερα να την τραβήξω στην άκρη.

Ούρλιαζε.

Η Ρόζα μου με φοβόταν.

Την έσυρα στην πλαϊνή πόρτα. "Φύγε, φύγε!"

Την ανέβασα στο άλογό μου.

Της έδωσα το μαχαίρι μου. Με κοίταξε μόνο μια φορά...

Η ματιά της ήταν γεμάτη αίμα.

Μου 'σκισε την καρδιά.

Την αναζήτησα για πολλά χρόνια.

Να ζητήσω συγχώρεση.

Όλα αυτά τα χρόνια...

μέχρι σήμερα.

Με συγχωρείτε...

Εμπρός...

Δεν θέλησα κάτι κακό.

Μόνο εσένα ήθελα...

Εσένα ήθελα,

ο έρωτάς σου με τρέλανε...

Δεν μπόρεσα όμως να κάνω κάτι...

Σ' αγάπησα πολύ, Ρόζα...

Κι εσύ μ' αγάπησες.

Και με πόνεσες πολύ...

Δεν σε ξέχασα ποτέ...

Δεν μπόρεσα να σε ξεχάσω.

Κι εγώ.

Τον γιατρό, τον γιατρό!...

Επιτρέψτε μου!