Afrikaans
Akan
Albanian
Amharic
Arabic
Armenian
Azerbaijani
Basque
Belarusian
Bemba
Bengali
Bihari
Bosnian
Breton
Bulgarian
Cambodian
Catalan
Cebuano
Cherokee
Chichewa
Chinese (Simplified)
Chinese (Traditional)
Corsican
Croatian
Czech
Danish
Dutch
English
Esperanto
Estonian
Ewe
Faroese
Filipino
Finnish
French
Frisian
Ga
Galician
Georgian
German
Greek
Guarani
Gujarati
Haitian Creole
Hausa
Hawaiian
Hebrew
Hindi
Hmong
Hungarian
Icelandic
Igbo
Indonesian
Interlingua
Irish
Italian
Japanese
Javanese
Kannada
Kazakh
Kinyarwanda
Kirundi
Kongo
Korean
Krio (Sierra Leone)
Kurdish
Kurdish (Soranî)
Kyrgyz
Laothian
Latin
Latvian
Lingala
Lithuanian
Lozi
Luganda
Luo
Luxembourgish
Macedonian
Malagasy
Malay
Malayalam
Maltese
Maori
Marathi
Mauritian Creole
Moldavian
Mongolian
Myanmar (Burmese)
Montenegrin
Nepali
Nigerian Pidgin
Northern Sotho
Norwegian
Norwegian (Nynorsk)
Occitan
Oriya
Oromo
Pashto
Persian
Polish
Portuguese (Brazil)
Portuguese (Portugal)
Punjabi
Quechua
Romanian
Romansh
Runyakitara
Russian
Samoan
Scots Gaelic
Serbian
Serbo-Croatian
Sesotho
Setswana
Seychellois Creole
Shona
Sindhi
Sinhalese
Slovak
Slovenian
Somali
Spanish
Spanish (Latin American)
Sundanese
Swahili
Swedish
Tajik
Tamil
Tatar
Telugu
Tigrinya
Tonga
Tshiluba
Tumbuka
Turkish
Turkmen
Twi
Uighur
Ukrainian
Urdu
Uzbek
Vietnamese
Welsh
Wolof
Xhosa
Yiddish
Yoruba
Zulu
Bettencourt Schueller Foundation presenteert
Een GoodPlanet Foundation project
Met de medewerking van de Franse Televisie
Een film van Yann Arthus-Bertrand
Ik herinner me...
dat m'n stiefvader...
me sloeg met verlengsnoeren...
kleerhangers...
stukken hout en dat soort dingen.
Hij zei elke keer:
Het doet mij meer pijn dan jou.
Ik deed het alleen omdat ik van je hou.
Het gaf me een verkeerd beeld...
van wat liefde was.
Dus jarenlang...
dacht ik dat liefde pijn hoorde te doen.
Ik deed iedereen pijn van wie ik hield.
En ik mat liefde af...
aan hoeveel pijn iemand van me verdroeg.
Pas toen ik in de gevangenis belandde...
een omgeving verstoken van liefde...
ging ik een beetje begrijpen...
wat het nu eigenlijk was en wat niet.
Ik leerde iemand kennen.
Zij liet me voor het eerst zien wat liefde was.
Ze keek verder dan m'n omstandigheden...
en het feit dat ik levenslang vastzat...
omdat ik de ergste moord ooit had begaan.
De moord op 'n vrouw en 'n kind.
En het was Agnes...
de moeder en grootmoeder van...
Patricia en Chris, die ik had vermoord...
die me het meest over liefde leerde.
Ze had elk recht om me te haten.
Maar ze haatte me niet.
In de loop der tijd...
tijdens de weg die we aflegden...
gebeurde er iets bijzonders.
Ze gaf me liefde.
Zij leerde mij wat het was.
Ik ben heel blij als het regent...
als ik melk drink...
en als 't leven goed is.
Als ik een kilo aankom.
Ik ben nu dun.
Als het regent...
ben ik heel blij.
Als ik melk drink...
en alles eet wat ik lekker vind.
En als ik slaap met de man...
van wie ik hou...
die lieve dingen tegen me zegt.
En als ik in 'n mooie hut ben...
die me beschermt tegen kou en regen.
Dat zijn dingen...
die me blij maken.
Geluk, voor ons...
zou betekenen:
te eten hebben,
een klein stukje land
een echte plek om te leven
met dag en nacht elektriciteit.
We zouden niet in het donker moeten slapen.
Dat zou pas geluk zijn.
Maar we slapen op de grond,
zonders zelfs een mat, op stro.
Met elektriciteit zou er
licht zijn in het leven van mijn kinderen.
Dus...
omdat ik...
een moeilijke jeugd had zonder geld...
kreeg ik toen ik ging studeren...
een studiebeurs...
en kocht ik een motorfiets voor mezelf.
Splinternieuw.
Ik was de eerste die hem startte.
Ik was de eerste die erop zat...
en naar huis reed.
Als ik voel hoe de wind...
me geselt terwijl ik rij...
weet ik dat ik niet...
op iemand anders z'n motor zit.
Het is mijn motorfiets.
Ik kwam thuis...
en wilde gaan slapen.
Ik zette de motor in mijn kamer...
en deed de deur op slot.
Zo kon ik...
de hete motor ruiken.
De geur van de motor...
van de nieuwe motor.
En toen ik het licht aan deed...
kon ik mijn eigen motorfiets zien.
Ik kon de motor niet onder de dekens stoppen.
Maar dat wilde ik wel. Ja...
Ik voelde het. Ja.
Op dat moment voelde ik me heel gelukkig.
Geluk...
is het moment dat de kinderen thuiskomen.
Dat is geluk voor moeders.
Als mijn man thuiskomt, glimlacht...
en me kust, na 33 jaar huwelijk.
Dat is geluk voor een vrouw.
Geluk is je kleinkinderen...
'oma' horen zeggen.
Als ze dat zeggen, voel je je ouder...
maar ook dat is geluk.
Het is collega's ontmoeten...
die blij zijn om je te zien.
Ze denken:
Daar is ze, even kletsen.
Ook dat is geluk.
Het is 's morgens opstaan...
en niet overal stijf zijn.
Ook dat is geluk.
Het is de regen, de belofte van 'n goede oogst.
Er zijn veel soorten geluk...
maar eigenlijk is er maar ��n:
Je leeft, dus ben je gelukkig.
Door mijn ervaringen in een rolstoel...
en rondreizen in een rolstoel...
Zie ik het leven vanuit 'n andere hoek.
Ik heb op spiritueel niveau geleerd...
te accepteren en gelukkig te zijn...
wat er ook komt.
Ik ben mentaal zo sterk.
Alleen omdat ik mijn benen niet meer heb.
Ik zie scherper, mijn oren zijn...
Ik kan veel beter horen.
Dat zijn de fysieke dingen. Maar...
ik vind dat ik heel erg bof...
want ik stel niet te veel vragen bij 't leven.
Ik kan mijn leven leiden...
en altijd op de juiste plek zijn, op het juiste moment.
Er gebeuren altijd fantastische dingen.
Wat dat betreft bof ik heel erg.
Maar dat komt doordat ik geloof in geluk...
of in de kracht van het aantrekken ervan...
of geloven...
dat je goedheid in je leven kunt aantrekken.
En ik denk...
dat je dat kunt zien als geluk.
Als God zelf...
nu tegen me zou zeggen:
'Bruno, ik geef je je benen terug...
maar wat je de laatste 13 jaar hebt geleerd, ben je kwijt'.
Dan zeg ik: Hou die benen maar.
Vroeger stierven we niet... zoals we vandaag de dag sterven.
We leefden in vrede.
We kwamen niet om bij onze gevechten.
Er was slechts ��n vuurwapen per dorp.
Wat ons doodt is de kalasjnikov.
Vroeger stierven we alleen... door ziekten en aandoeningen.
Er stierven slechts enkele mensen.
Iemand die ziek was, een oude man, een baby.
Alleen de zwakkeren.
De slachtoffers van de kalasjnikov...
Zijn niet te tellen.
De gevechten worden steeds erger.
Drie mensen sterven door ��n schot.
Gisteren zijn er mensen gestorven.
We hebben ze niet begraven.
Misschien zijn ze opgegeten door dieren.
Dat wapen is slecht.
Het berooft de jongere generatie...
en het land, van vrede.
Zodra ik de wapens ter hand nam...
voelde ik angst.
Angst is een menselijk gevoel.
Ik was bang voor bloed.
Toen ik de wapens ter hand nam...
veranderde ik van een leraar...
in 'n man met wapens.
Ik had geen keus.
Ik zag dingen...
en maakte dingen mee die me ertoe dwongen.
Soms stelt m'n zoon vragen...
omdat hij zich zorgen maakt.
Pap, vanwaar deze oorlog?
Komt er nooit een eind aan?
Waarom dood je die soldaat?
Heeft die soldaat geen familie...
die op hem wacht, net als wij?
Dan zeg ik:
Hij heeft ongelijk en wij gelijk.
Waarom, pap?
Ik zeg: 'Hij doodt gezinnen en kinderen.
Hij verwoest moskee�n.
Dat beschermen we allemaal. '
We proberen altijd duidelijk te zijn...
tegen de kinderen.
We namen wapens ter hand...
omdat we dat moesten...
niet omdat we dat wilden.
Ik vind het niet fijn...
bloed aan m'n handen te hebben.
Hetzelfde geldt voor het idee...
dat ik iemand heb gedood.
Dat vindt niemand fijn.
Ik ben niet bang voor de dood.
Ik ben niet bang als het voor Syri� is.
Als het voor m'n vader is.
Als hij niet dood was...
Zou ik bang zijn voor de dood.
Maar nu ben ik niet bang meer.
Niet als m'n keel wordt doorgesneden...
of als ik word opgeblazen.
Ik wil alleen met m'n vader worden herenigd...
of teruggaan naar Syri�.
Tijdens de genocide...
Ik raakte mijn ouders kwijt.
En ik leefde alleen in de sorghumvelden.
Daar heb ik zeker twee weken gezeten.
Toen...
nam iemand me mee.
Ze vroeg me wie ik was.
Maar omdat ik heel klein was...
wist ik het verschil niet
tussen Hutu's en Tutsi's.
Ik wist het niet echt.
Ze keek naar me en raakte me aan.
M'n vingers, m'n huid.
Ze zei dat ik een Tutsi was...
of van gemengd ras.
Ze beval mensen me neer te schieten...
me te elimineren.
Ik vroeg: Maar waarom dan?
Wat had ik verkeerd gedaan?
Daarna...
werd er veel geschoten.
Ik rende weg.
De hele weg lag bezaaid...
met lijken en bloed.
Toen ging ik zitten en vroeg aan God...
om Zijn wil te doen geschieden.
Ik had geluk dat ik nog leefde.
Ik ging naar huis.
De deur was opengebroken.
Aan de voorzijde zat een gat...
waar een granaat was gevallen.
Ik ging naar binnen en zag m'n vader liggen.
Ik zag m'n broers ook, achter hem.
M'n vader had de deur voor ze geopend.
Hij had ze verteld...
dat er geen strijders waren.
Ze zeiden dat hij naar voren moest stappen.
M'n moeder en broers stonden op een rij.
'Ga bij ze staan. '
Zodra hij bewoog, schoten ze.
Hij kreeg een kogel in z'n rug.
Hij viel.
Daarna schoten ze op m'n broers.
Ten tijde van het bloedbad...
in 1982, was ik een jonge student.
Ik haatte niemand, ik voelde geen haat.
Maar door dat bloedbad...
ging ik me veel vragen stellen.
Ik vroeg me af:
'Wie houdt er van me? Wie haat me?
Waarom is dit gebeurd? '
Ik dacht er lang over na...
en over wat dat in me losmaakte:
Een liefde voor haat. Een liefde voor wraak.
Je wordt niet geboren met die gevoelens. Ze ontstaan naarmate je meer ervaringen opdoet.
Vergeef je me als ik je vader of broer vermoord?
Als geen wet me tegenhoudt?
Als je rechten geminacht worden?
Zou je me vergeven als ik je broer, vader
Nee, zeker niet.
Absoluut niet.
Ik zal nooit vergeven.
Zelfs niet als m'n hoofd wordt afgehakt.
Op een avond, toen ik bij de reservisten was...
moest m'n eenheid een zelfmoordaanslag verijdelen...
door een terrorist gevangen te nemen...
in een dorp niet ver van Nablus.
Ik stelde onze troepen op.
Om hem naar buiten te jagen, schoten we op de muren...
als vertoon van macht.
Er kwam een vrouw het huis uit...
die een meisje droeg...
en een ander aan de hand hield.
Het was drie uur 's nachts.
Het meisje raakte in paniek en rende op ons af.
Ik was bang dat ze zichzelf zou opblazen.
Ik riep dat ze moest stoppen.
Ik vuurde boven haar hoofd.
Ze stopte.
Op dat moment stond de tijd stil.
Het was het kortste en het langste moment...
van mijn leven.
Het meisje bleef leven.
En ik ook.
Maar tegelijkertijd...
stierf er iets...
in ons allebei.
Als er op een kind wordt geschoten...
wordt er iets gedood van binnen.
Ik weet niet wat.
Als een volwassene op een kind schiet...
wordt er iets gedood van binnen.
Er gaat iets dood...
en iets anders is tot leven gekomen.
Ik schaamde me dat ik had geschoten.
Een pijnlijke schaamte.
En bovenal, het gevoel...
van m'n vinger...
die de trekker overhaalde...
en op het meisje schoot.
Door deze vinger... die de trekker overhaalde...
was iets tot leven gewekt.
Een van de heftigste dingen die gebeuren...
nadat je strijd hebt geleverd...
is het gevoel...
van het doden van een ander mens.
Als je dat eenmaal hebt ervaren...
Zul je zien dat het anders is dan alles...
wat je eerder hebt meegemaakt.
En helaas...
Zal je lichaam...
dat gevoel opnieuw willen ervaren.
Het is heel moeilijk...
om aan iemand uit te leggen...
hoe dat gevoel is.
Nog steeds wil ik dat gevoel...
opnieuw ervaren.
Dat is waarschijnlijk waarom ik...
een geladen wapen thuis heb liggen.
Ik wens of verlang dat iemand...
me pijn probeert te doen...
of inbreekt...
en me een excuus geeft...
om dat geweld nog eens tegen iemand te gebruiken.
Op 16 januari 2007...
schoot de Isra�lische grenspolitie...
mijn 10-jarige dochter Abir dood.
Bij haar school in Anath, waar ik woon.
Ze was met haar zus en twee vriendinnen.
Om half tien 's morgens.
In haar hoofd, van achteren...
vanaf 15 tot 20 meter afstand.
Met een rubberen kogel.
Abir was niet strijdlustig.
Ze was nog maar een kind.
Ze weet niets van het conflict...
en ze maakt er geen deel van uit.
Helaas is ze gesneuveld...
omdat ze Palestijns is.
Ik ben Isra�lisch en ik verloor mijn dochter...
bij een zelfmoordaanslag op 4 september 1997.
Ik ben het product...
van een onderwijssysteem.
Deze twee samenlevingen... voeren oorlog met elkaar.
Ze indoctrineren de jongeren zo...
dat die bereid zijn om zichzelf later op te offeren.
Dat geldt voor zowel de Palestijnse samenleving...
als de Isra�lische.
Omdat we mensen zijn, denk je soms:
'Als ik de dader dood...
of iemand van de andere kant, van de Isra�li�rs...
of misschien tien...
dan krijg ik m'n dochter terug.'
Nee.
Dan is er opnieuw pijn...
en weer een slachtoffer bij de anderen.
Ik wil een eind maken aan de cyclus van geweld...
bloed en wraak...
door zelf te stoppen met doden en met het steunen...
van wraak bij mezelf.
Mijn opvatting van 'kanten'...
is drastisch veranderd.
Ik sta nu aan de kant van wie vrede wil...
en de prijs ervoor wil betalen.
Aan de andere kant staat wie geen vrede wil...
en de prijs ervoor niet wil betalen.
Vaak hoor ik: 'Je hebt het recht niet...
Dan zeg ik: 'Ik heb ook het recht niet...
om namens haar wraak te nemen.'
Ik hoop dat ze tevreden is.
Ik hoop dat ze rust in vrede.
Dit is er gebeurd: een Duitse officier...
in SS-uniform...
kwam het getto binnen...
op een regenachtige avond.
M'n moeder zei: Pak mijn dochter.
Ze tilde het prikkeldraad op...
en gaf hem haar lieveling: mij.
Een Joods meisje van twee�nhalf.
Met een bezwaard gemoed gaf ze me in handen...
van een fantastische man in SS-uniform.
Ik weet nu dat die man, Alo�s Pleva...
in het Duitse leger zat...
en vlak bij de Duitse grens woonde.
Deze man stopte mij in z'n jas.
Daar verborg hij me.
Hij bracht me naar de grens...
tussen Duitsland en Polen...
naar het huis van zijn ouders...
die deden alsof ik zijn dochter was.
Ze voedden mij streng katholiek op...
tot het einde van de oorlog.
Wat een gebaar.
Wat een wonder. Die uitgestrekte hand.
Als lichtvonken in wat wij noemen:
De menselijke waanzin.
Soms schiet deze vraag door me heen:
Zou ik in die situatie...
hetzelfde hebben gehandeld...
als die Duitse officier?
Hoe kan ik antwoord geven op zo'n vraag?
Ik was daarvoor vast niet...
moreel sterk genoeg geweest.
Eerlijk gezegd. Wie weet.
Wist hij dat hij dit kon?
Hoe kun je dat weten?
Of je op het cruciale moment...
dat je je kunt opofferen...
jouw leven wilt geven voor iemand anders?
Er is geen antwoord op die vraag.
Niemand kan hem beantwoorden...
maar hij moet worden gesteld.
Liefde?
Liefde is het begin en het einde.
Liefde is onze herkomst en ons doel...
en hoe we daartussen leven.
Liefde is alles.
Liefde.
Het woord liefde betekent voor mij.
Als je praat over liefde...
behelst dat alles.
Liefde behelst alles, of niet?
Waar geen liefde is, voel je je leeg...
of liever gezegd, voel ik me leeg.
Liefde...
Liefde vervult
Liefde moet je met de dag nemen.
Je leeft het elke dag. Begrijp je?
Liefde is een gevoel...
dat je kunt geven...
en dat de ander aan jou geeft.
Mijn vrouw heeft een sterk karakter.
Zij is het hoofd van het gezin.
Ik hou veel van haar.
Ze is grandioos.
Als je de liefde niet bedrijft...
Zal je liefde falen.
Snap je? Waarom?
Seks vloeit voort uit liefde.
Zonder seks gaat het mis.
Je vrouw zal zich afvragen:
'Hij geeft me liefde, maar geen seks.
Liefde, eten, kleding, alles...
maar geen seks.
Wat moet ik met deze man?
Wat moet er worden van ons huis? Dat zal instorten...
want na liefde volgt seks.'
Dat is de reden dat liefde bestaat.
Anders is er niets.
Jemig. Wat een vraag...
Of ik geliefden heb gehad?
Om eerlijk te zijn: nooit.
Ik heb nooit...
Ik ging naar feesten...
maar nooit naar dansfeesten.
Eerlijk gezegd heb ik nooit leren dansen.
Ik heb het geprobeerd, het ging niet.
Dus liet ik het maar zo.
Als je met iemand trouwt...
doe je dat om wie diegene is.
Je houdt van je partner zoals die is.
Ik heb een ongeluk gehad.
Ik ben m'n armen en benen kwijt.
Ze trouwde geen man zonder armen en benen.
Maar ze heeft het...
een aantal jaren uitgehouden.
Uiteindelijk zijn we gescheiden.
Ik moest opnieuw beginnen.
Pas na drie jaar was ik over de scheiding heen.
Na drie jaar zei ik tegen mezelf:
'Je kunt niet alleen blijven.'
Dus heb ik me via internet aangemeld...
op een datingsite.
Eerst met alleen een foto van m'n hoofd.
De rest was een verrassing.
Ik verborg dat ik geen armen en benen had.
Op internet was het leuk...
maar zodra ik vertelde van m'n handicap...
reageerden ze niet meer.
Dus zei ik het meteen...
en op een dag ontmoette ik Suzanna.
En kijk aan, liefde is mogelijk.
We zijn nu acht jaar samen.
Suzanna heeft drie dochters, ik twee zonen.
We hebben een hond met ��n oog...
vier katten en een cavia.
E�n groot samengesteld gezin.
Alles is mogelijk.
Ik heb weer liefde gevonden.
En we houden echt van elkaar.
Ik ben 18 jaar met mijn echtgenoot getrouwd.
Hij heeft nog nooit gezegd, 'ik hou van jou',
maar ik voel van wel.
Soms zeggen ogen meer dan woorden.
Toen ik jong was vroeg ik me af
hoe mensen zolang samen konden leven
zonder dat de liefde verging.
Ik kon me ook niet inbeelden
hoe mensen in hetzelfde bed kon slapen voor 20 jaar.
Dat moest wel vervelend worden. Maar dat is het niet.
Elke dag denk ik
'Gisteren was mijn liefde nog zwak.
Vandaag is het ware liefde.'
En zo wordt deze liefde met de jaren sterker.
Als ik 's avonds ga slapen kijk ik naar hem en denk,
Als hij zou sterven, kan ik hem nooit vervangen.
Na een huwelijk...
van 50 jaar, 49...
51 jaar...
werd m'n vrouw ernstig ziek.
Vlak voor
van ons gouden jubileum.
Ze heeft enorm geleden...
gedurende de twee jaar...
dat ze ziek was.
De laatste twee jaar van haar leven...
was ik haar verpleger...
haar arts, haar vriend...
haar minnaar, haar echtgenoot.
Iedereen zei dat ik...
24 uurs-zorg moest regelen...
Ze smeekte me het niet te doen.
Alleen ik mocht voor haar zorgen.
En dat heb ik met liefde gedaan.
En helemaal alleen
Ik droeg haar naar de auto..
ik droeg haar zuurstoftank...
haar rolstoel.
Die pakte ik uit de auto...
ik reed haar rond, legde die terug, bracht haar thuis...
waste haar en bracht haar naar bed.
Ik vond het heerlijk...
dat ik dat voor haar kon doen...
Zonder hulp van anderen.
En dat waardeerde ze.
Dat is liefde.
Ik had 'n magisch moment met m'n opa.
Vlak nadat m'n oma was overleden.
Ik zocht hem op.
Want ik wist dat hij verdriet had.
Ik wist niet hoe ik hem zou aantreffen.
Ze waren 65 jaar samen geweest...
en ze reed hem overal naartoe.
Ik vroeg: 'Opa...
hoe gaat 't ermee?'
Hij zei: 'Je kunt voor 4 dollar...
met de bus de hele stad door.'
Ik zei: Dat is mooi, opa.
Hij zei: 'Ik ben naar de kruidenier geweest...
en vroeg aan de vrouw achter de toonbank:
'Kunt u me helpen met m'n lijstje?
M'n vrouw is onlangs naar de hemel verhuisd.'
Ik zei:
'Jij laat me altijd inzien dat het glas halfvol is.'
Hij leunde achterover...
keek me aan, en zei:
'Het is een prachtig glas.'
Toen ik 12 was, verliet ik...
het huis van m'n grootouders...
omdat ik mishandeld werd.
Ik ging op straat leven.
Ik kan beter m'n eigen weg gaan...
en proberen zelfstandig te worden.
Ik zal het mijn moeder nooit kunnen vergeven.
Mij verkopen, was geen goed idee.
Want wij zijn haar kinderen...
en zij heeft geleden om ons te baren.
Dat zal ik nooit vergeven.
Het moeilijkste moment...
van m'n hele leven...
was de dood van m'n vader.
Want...
Ik wil niet huilen.
Hij steunde mij.
Altijd.
Hij moedigde mij en m'n broers altijd aan.
Ik ben nergens meer bang voor.
Ik heb zoveel doorstaan...
dat ik eraan gewend ben.
Ik ben bijna nergens meer bang voor.
Als ze tegen mij zeggen:
'We gaan je slaan, we maken je af,'...
dan zeg ik tegen hen: 'Mij maak je niet bang.
En als je het doet...
ben ik ook niet bang.'
M'n vader zei altijd...
dat vallen niet erg was...
als je maar weer opstond.
Als ik viel, moest ik weer opstaan.
Altijd weer opstaan.
Dat sterkt me.
Als ik in 't verleden zou leven...
Zou ik altijd maar huilen.
Ik zou verbitterd zijn...
en onaardig.
Je moet kunnen...
spelen en glimlachen...
want in 't verleden leven, heeft geen zin.
Je moet in het heden leven.
Familie betekent voor mij...
samenkomst.
Als je thuiskomt...
en begroet wordt:
'Wat fijn dat je weer thuis bent.'
Ik help mijn broers...
met wat ik al kan...
omdat ik bij de ouderen hoor.
Hen dingen leren.
Mijn vader die na zijn werk tevreden...
in zijn stoel zit...
en dat ik koffie voor hem zet.
Dan word ik blij.
Dan groei je van geluk.
Als er iemand ontbreekt...
voel je een gat in je hart.
'Wat is er gebeurd?
Waar is hij?'
Familie is iets...
gelukkigs, opmerkelijks.
Het is nogal wat.
Het vult je van binnen.
Toen ik jong was...
wilde ik niet blijven...
in de religieuze gemeenschap...
waar ik bij zat.
Ik begreep denk ik niet...
wat ik eigenlijk deed...
en dat ik een besluit nam...
waardoor ik geen kinderen zou krijgen...
en geen gezin zou hebben...
Zoals anderen.
Dat begreep ik niet echt...
maar later...
ging mijn zus dood...
aan kanker.
En toen ik haar gezin zag...
besefte ik...
dat niemand aan mijn sterfbed zou staan...
om op die manier om mij te rouwen.
Als je ouder wordt, besef je...
dat je een ouder bent van andere mensen...
met wie je werkt...
of met wie je bevriend bent...
of met wie je een familieband hebt.
Ook al heb je geen eigen gezin...
je hebt wel familie.
Ik denk dat ik dat wel belangrijk vind.
Ik heb altijd al een zoon gewild.
Ik had al dochters, en ik wilde een zoon.
Als steun, als maatje.
M'n zoon brengt me veel.
Alleen al de manier waarop hij naar me kijkt.
Als we samen klusjes doen...
Ik probeer hem zaken uit te leggen.
Ik zeg vaak tegen hem:
'Men zegt...
dat toen God...
Zijn kind aan dat gezin gaf...
de engelen hem vroegen: 'Heer...
waarom geeft u dat gezin een gehandicapt kind?'
Ze hebben zo'n fijn leven. Ze zijn gelukkig.
Waarom belast U ze nou zo?'
En God antwoordde:
'Ik heb hen uitverkoren...
Zodat zij het kind kunnen leren dat ik besta.
Dat ik alom- tegenwoordig ben.
In de blaadjes en in de wind.'
Dat vertel ik m'n zoon.
Dan zeg ik tegen hem...
Ik zeg altijd tegen hem...
Dan zeg ik tegen hem: 'Kijk, Aliocha.
Dat is een blaadje.
En dat zijn bloemen.
Die zorgen...
voor levensgeluk.'
Als ik 's avonds samen met Aliocha ben...
Zeg ik tegen hem:
'Kijk, jongen...
dat zijn sterren.'
En hij...
kijkt ernaar...
en dan kijkt hij me aan...
met volwassen ogen.
Ik krijg de indruk...
dat zijn geest...
veel sterker is dan de mijne.
Mijn zoon wijst m�j de weg.
Hij wijst het hele gezin de weg.
Daarom...
begrijp ik nu...
wat liefde is.
Wat liefde betekent.
Want als je samen wilt leven...
moet je van jezelf houden...
van je vrouw...
en je kinderen...
groot en klein.
Je moet van je familie en je ouders houden.
M'n ouders leven nog.
Je moet...
van alle mensen houden...
om wat ze diep van binnen zijn...
want alleen de liefde voor mensen...
kan de wereld redden.
Nee, ik heb er nooit over nagedacht.
Ik zou niet graag een man willen zijn.
Want mannen hebben een makkelijk leven.
Te makkelijk.
En een makkelijk leven is saai.
Ze hebben het makkelijker op hun werk...
en veroveren zelfs makkelijker...
hun sentimentele prooi.
Voor vrouwen is alles moeilijker.
Maar er is ook de uitdaging...
om desondanks je doelen te bereiken.
Ik weet zeker dat ik liever...
een vrouw ben.
Ik voel me machteloos als, laten we zeggen...
een heel kleine vrouw de winkel binnenkomt...
bovenin iets ziet en tegen me zegt:
'Was er maar een man die dat kon pakken. '
Je hoeft geen man te zijn. Spring dan omhoog.
Je hebt twee handen. Hoezo een man?
Ga toch weg.
Ik word er zo boos van.
Ik vind het niks als vrouwen...
Ik haat het als vrouwen gediscrimineerd worden.
Tegenwoordig voel ik me vrij.
Omdat...
ik veel dingen kan doen...
Zonder me te haasten.
Bovendien...
ben ik gescheiden.
Sorry.
Neem me niet kwalijk.
Dat hoor ik niet te zeggen, h�?
Sorry.
Zullen we het overdoen?
Is dat goed?
Ik weet dat ik er niet om moet lachen.
Maar ik voel me goed. Ik voel me vrij.
Mijn man heeft twee vrouwen.
Hij is polygamist.
Hier in Senegal...
Zijn we polygaam.
Soms hebben mannen vier vrouwen.
Anderen hebben er drie, of twee.
Maar sommigen hebben er maar ��n.
Dat is hun keus.
Sommigen hebben zes, zeven, acht, negen of tien vrouwen.
Mijn man heeft twee vrouwen.
Twee vrouwen.
Ik ben de eerste. De andere is de tweede.
We leven in vrede.
Ze is m'n vriendin.
Ze houdt echt van me, en ik van haar.
Gelukkig is bij ons polygamie...
voor vrouwen niet mogelijk.
'Gelukkig', want als m'n vrouw...
van een andere man zou houden...
Zou het lastig worden.
Dat werd erg ingewikkeld...
want ik ben heel jaloers.
Extreem jaloers.
Ik zou het niet verdragen...
als m'n vrouw de nacht doorbracht...
bij een andere man...
en de volgende nacht weer bij mij was.
Dat zou ik nooit verdragen.
Daarom zeg ik: Gelukkig...
is polygamie voor vrouwen...
in Burkina Faso niet mogelijk.
Ik zou het me niet kunnen voorstellen.
Toen ik bij m'n vrouw introk...
in San Francisco...
Of tenminste, de vrouw met wie ik ben...
ongeveer een week na onze eerste date.
Ik werd wakker en zei:
'Ik vraag allerlei dingen van je.
Maar je twijfelt.
Ik wil een vriendin die voornamelijk instemt...
anders hebben we geen relatie.'
Ze deed er ongeveer een maand over...
en toen wist ze dat ze geen nee moest zeggen.
Dat is dus hoe tof mijn vriendin is.
Ze is werkelijk uniek. Echt geweldig.
Ze geeft me...
Alsof ze zo is opgevoed: aanbid je man.
Ouderwets Mexicaans.
Weten wanneer je kunt praten.
Je mag me best iets vertellen.
Je mag mij best de juiste weg wijzen.
Maar in mijn huishouden is de man de baas.
In het weekend kook ik.
Op een dag kwam er 'n vriend langs.
'Sta jij te koken?' Ik zei: Ja.
'Is je vrouw ziek?' Ik zei: Nee... Ze rust uit.
'Je laat je vrouw uitrusten terwijl jij kookt?'
'Ja, ze heeft even rust nodig.'
Toen zei hij: 'Mijn vrouw komt nooit bij jou op bezoek.
Het zou haar maar op idee�n brengen.
Straks staat ze erop dat ik ook ga koken.'
Ik zei: 'Je moet begrijpen
dat zij ook rust nodig heeft.'
Ik geniet ervan om voor m'n hele familie te koken.
Ik zit in de gevangenis, omdat ik abortus liet plegen.
Ik had niet verder kunnen studeren...
want ik zat op een internaat...
en ik wilde m'n studie niet opgeven...
Ik zou er te lang uit zijn geweest...
door de zwangerschap, de geboorte, de borstvoeding.
Dat kon gewoon niet.
Daarom besloot ik tot abortus.
Ik ben blij dat ik morgen vrij kom.
Dan begin ik weer een normaal leven, en ga verder met studeren...
en werken.
Misschien krijg ik ooit nog een kind.
Dan ben ik net als iedereen.
Je kunt aan mishandeling ontsnappen.
Voor mij was het zwaar...
want ik ben ernstig mishandeld.
Met een pistool tegen m'n hoofd...
moest ik op m'n knie�n smeken voor m'n leven.
Dat deed ik terwijl m'n kinderen het zagen.
Of ik werd uit huis getrapt...
en dan moest ik buiten op de trap slapen.
Als ik wegging, kreeg ik slaag.
Het was zwaar, omdat ik dacht...
dat ik iets verkeerd deed...
binnen ons huwelijk.
Toen hadden we het over m'n kinderen. Het belangrijkste in mijn leven.
Ik dacht: als ik niet wegga...
wordt dat mijn dood of die van m'n kinderen.
Dus ik moet weg.
Ik moet iets doen.
Toen ik thuiskwam, zei ik dat ik bij hem wegging.
Mark schrok nogal...
omdat hij dat nooit gedacht had.
Hij zei: Je gaat nooit bij me weg. Je houdt te veel van me.
Ik zei: 'Weet je wat?
Dat is liefde: weggaan.'
Ik gaf hem twee keuzes. Ik zei:
'Je gaat in therapie, of ik ben weg.'
En nu is hij een beter mens.
Hij heeft me nooit meer geslagen.
Dat is nu negen jaar geleden.
Negen jaar geleden werd ik nog mishandeld.
Ik ben gay.
Als kind wist ik al dat ik meisjes leuk vond.
Dat hield ik geheim voor mijn familie.
Toen Ellen DeGeneres uit de kast kwam...
hoorde ik voor het eerst het woord 'gay'.
Mijn ouders hadden het erover.
Ik vroeg m'n vader: Papa, wat is 'gay'?
Hij zei: 'Dat zijn meisjes die van elkaar houden en ze gaan naar de hel.
Ik zei: Ok�.
Ik liep naar m'n kamer, deed de deur dicht...
stilletjes...
en daarna huilde ik in m'n kussen.
En ik bad elke dag tot God:
Laat me van jongens houden en maak me hetero.
Want ik wist dat ik van meisjes hield.
En dus heb ik geprobeerd...
te doen alsof ik van jongens hield maar dat lukte niet.
En toen ontmoette ik...
de liefde van m'n leven.
Ze heet Jen.
Ze was... Mijn wereld veranderde.
De rest maakte me eigenlijk niets uit.
Ik wist dat ik bij haar wilde zijn.
Voor mij was dat liefde.
Lesbisch zijn is niet een keuze.
Het is iets wat vanbinnen zit...
en niemand kan dat verhelpen.
Het is niet te genezen. Het is geen ziekte.
Ze zeggen altijd dat wij ziek zijn.
Onze families gaan zelfs met ons naar de dokter.
Naar de maraboets.
Maar het blijft gewoon zo.
Ik moest mezelf zelfs...
dwingen om met jongens te zijn...
Om oma's goedkeuring te krijgen.
Dat doet pijn, omdat...
ik dingen moest doen...
die ik echt niet wilde doen.
Toch heb ik dat gedaan.
Ik heb zelfs 'n vriend gevraagd...
of hij wilde doen alsof hij m'n vriendje was.
Maar wat die knul deed...
Hij drong zich aan mij op...
en liet me achter met HIV.
Dat was in 2003.
Dat alles... om oma's goedkeuring te krijgen.
Maar nu...
weet ik dat ik niets hoef te doen...
om anderen te plezieren.
Mijn ouders waren zo bang dat ik gay zou blijven...
dat, toen ik zei dat ik veranderde...
Zij dat geloofden.
Ze vroegen me dagelijks:
'Ben je al veranderd?'
Omdat je niet kunt veranderen...
deed ik of ik de vraag negeerde.
Na een tijdje kon mijn vader er niet meer tegen.
Hij ging tegen me schreeuwen...
en begon me te slaan
'Ik weet dat je niet veranderd bent.
Als je me belazert...
maak ik je leven tot een hel.
Als je zo bent, kun je nu gaan.'
Ik ging. Zonder aarzelen.
Ik ging.
Ik heb een zoon die nu 31 is...
en waar ik veel van hou.
Hij is gay.
Toen hij uit de kast kwam, was dat heel waardevol.
Ik wist dat hij ergens mee zat.
Hij was su�cidaal...
en hij was 18.
Op een dag zei hij: 'Pa, ik moet je iets vertellen.'
Ik zei: Goed, wat is er?
Hij werd bleek, echt lijkwit.
Hij zei: Ik voel me niet goed.
Ik had echt met hem te doen.
Op dat moment wist ik eigenlijk al...
dat hij zou zeggen dat hij gay was.
Al had ik dat verband niet gelegd...
omdat hij vrij mannelijke trekken heeft.
Maar op dat moment voelde ik dat hij dat zou zeggen.
Dus ik zei: Laat me raden, jongen.
Ik zal het eenvoudiger maken.
Hij zei: Ok�.
Ik zei: Je gaat zeggen dat je gay bent, h�?
Waarop hij zei: Ja, dat ben ik.
Ik had echt met hem te doen.
Hij had het er zo moeilijk mee.
Ineens viel alles op z'n plaats.
Hij wilde niet gay zijn.
Daarom was hij su�cidaal geweest.
Ik gaf hem een knuffel en zei: 'Ik hou toch van je.
Het verandert niets aan hoeveel ik van je hou.'
Ik denk...
dat onze band sindsdien veel sterker is.
Dat was op zich al een ontdekkingstocht.
Het was in 2009.
Hij was een vriend, gay, zoals ik.
Toen deze vriend stierf...
werd hij begraven...
op het kerkhof van zijn dorp.
Maar de imam van die wijk...
verzamelde de bewoners...
de jonge mensen.
Ze gingen naar het kerkhof...
om het lichaam op te graven.
Ze pakten het, bonden het vast...
en sleepten het door de straten.
De media waren erbij.
Zij filmden het.
De politie kwam.
Daarna kreeg de familie het lichaam terug.
Zij begroeven het weer.
Het is in totaal drie keer opgegraven.
Uiteindelijk is het lichaam begraven...
in de tuin van z'n vader.
Omdat het moslimgeloof stelt...
dat, als je gay bent...
en sterft...
mensen niet voor je mogen bidden.
Ze mogen je niet begraven...
op een moslimkerkhof.
Dat is wat zij zeggen.
Ik ben een homo uit Libanon.
Wij hebben daar geen rechten.
We hebben geen rechten in de Arabische wereld.
Wat ik nog meer
is waar ik al mee begonnen ben.
Ik moet nog meer uit de kast komen.
Mijn ouders weten het.
Mijn vrienden en collega's weten het...
maar ik wil anderen zoals ik aanmoedigen...
die niets te verliezen hebben.
Omdat ik een salaris heb...
omdat m'n moeder uiteindelijk bewees...
dat ze, ondanks alles, van mij houdt.
Ze weet het en kent mijn vriend.
Ze houdt van me zoals ik ben. M'n vader ook.
En m'n vrienden.
Als je het niemand vertelt, denk ik...
dat andere moeders niet zullen weten dat gay zijn ok� is.
Mensen moeten minder verlegen zijn...
en meer durven, als je niets te verliezen hebt.
Sommigen hebben veel te verliezen.
Die mensen moeten niet veranderen.
Zij, die niets te verliezen hebben, wel.
In Irak werd een vriend...
door 'n autobom getroffen.
Ik ging achter de dader aan...
met een van m'n teams.
We waren... We wilden die gast afmaken.
Want ik hoorde hem gillen van de pijn.
We renden zo hard we konden.
We zaten vol haat en nijd.
We zouden koste wat het kost...
Hij moest boeten voor z'n daad.
We renden zo hard we konden met al dat gewicht.
We baadden in het zweet.
Dwars door boomgaarden.
Tot aan een open plek.
Toen trof het me. Die blauwe lucht.
Er was een oude man...
in een wit gewaad en een kind.
Ze bewerkten het land. En dat...
haalde me uit m'n roes.
Ik dacht: waar ben ik mee bezig?
Ik ben een mens, ik ben geen...
geen wraakzuchtig werktuig.
Je stopt gewoon... en denkt...
De mensen hier...
doen alledaagse dingen, waar ik moet...
waar al dit geweld zich afspeelt.
Je stopt en denkt...
Het maakt je weer menselijk.
Ik ga 's morgens naar het veld...
om m'n bonen en ma�s te halen.
Ik zie rijpe bonen en rijpe ma�s.
Wat 'n vreugde.
Als we bij het veld komen...
Zijn we zo gelukkig...
dat het al genoeg is om daar gewoon te staan.
Zo prachtig is het.
Een ma�s- of bonen- veld is prachtig.
En elke keer vervult het ons...
van vreugde.
Momenteel heb ik helemaal niks.
Ik bewerk een stukje land.
Ik plant wat groenten om te eten.
M'n man haalt juist z'n loon op...
maar dat is slechts een klein bedrag.
Verder heb ik helemaal niks.
We hebben thuis alleen een kip.
De eieren die ze legt...
verkoop ik op de markt.
Dan koop ik zout en zo...
genoeg om te overleven.
Ik heb geen vee.
Ik heb niks.
Welnu...
ik, Estima Joseph, kan zeggen...
dat m'n leven in dit land afgelopen is.
Er valt geen regen.
Ik kan niks planten om te oogsten...
om m'n vrouw en kinderen te kunnen voeden.
Op dit moment...
valt er op het land geen hout te hakken...
om geld te verdienen.
Niet eens kleine takken...
voor een zak houtskool.
Je kunt een dag of twee...
Zonder eten...
voor je kinderen die aan je voeten liggen te huilen.
Niemand die tegen je zegt:
'Beste man, pak aan.
Ik geef je dit om je te helpen.'
We wachten onze dood af...
want wat wij leven noemen is voorbij.
Je ligt daar, je hebt niks voor je kroost.
Niks om te geven, niemand die je helpt.
Je ligt er je dood af te wachten.
Het leven is dus voorbij.
Het leven is al voorbij.
Je hebt geen dier om te verkopen.
Ja.
Ja, het leven is afgelopen.
Ja.
We hadden geen oogst.
Het was zo droog...
dat mijn man twee putten liet graven...
voor elk 70.000 rupees.
Maar ze vonden geen water.
De ranken droogden uit...
en we hadden geen druiven.
Ik denk dat mijn man...
vorig jaar al schulden had...
die hij niet kon betalen.
Wie moet het eerst terugbetaald worden?
Ik heb geen idee wat we moeten doen.
Nergens is water.
Er was een put, maar die is droog.
Er is geen water meer.
Hoe kan er afbetaald worden?
Daarom pleegde hij zelfmoord.
Dit jaar...
heb ik een ernstige droogte gemeld...
in westelijk Maharastra, in dit land.
Enerzijds...
Zag ik mensen die in armoede terechtkwamen...
door 'n watercrisis.
Anderzijds...
Zag ik hoge gebouwen verrijzen...
met 'n zwembad...
op elke verdieping.
Geen gebouwen met drie of vier etages.
Er staan twee dubbele torens gepland in Mumbai...
die momenteel in aanbouw zijn...
met elk 37 etages...
oftewel 74 zwembaden.
Het is een dubbele toren.
Ik ging kijken...
wie ze bouwen, wie de werklui zijn.
Alle werklui waren landlozen...
en kleine boeren...
die hun dorp verlaten hadden...
vanwege de watercrisis...
en in de steden...
bouwden ze onze zwembaden.
Dat is je reinste vernedering.
Je reinste onrecht.
De snelst groeiende sector in India...
is niet software of IT.
Het is ongelijkheid.
Ja, dat maakt me furieus.
Ik vind het totaal onaanvaardbaar...
om te zien...
dat de rijkdom van weinigen...
nauw verbonden is met de ellende van velen.
Dat is onacceptabel.
Wereldleiders...
help ons aan een fatsoenlijk leven.
Anders komen we om van de honger.
Het is de schuld van de regering...
en politici...
dat we niets hebben om aan te trekken.
Dat we nergens kunnen slapen, niets kunnen koken.
We zijn stervende.
Wie weet of we morgen nog leven?
Of we iets te eten hebben?
Mijn kinderen gaan dood.
We hebben geen plek om te wonen...
niet eens onderdak of een stuk grond.
Ik ga van dorp naar dorp...
om andermans akkers te ploegen.
En waar doe ik dat allemaal voor?
Voor ��n dag eten. Daarna hebben we weer honger.
Maar niemand luistert naar ons.
De regering geeft niets om onze problemen.
Ze denken niet aan arme mensen als wij.
Alleen aan zichzelf.
Ik vertrok uit Pakistan...
vanwege onze leefomstandigheden.
Mijn vrouw begreep heel goed...
dat ik niet genoeg verdiende...
voor medische zorg en onderwijs.
Ze heeft zich voor mij opgeofferd...
en voor mijn gezin.
Ik heb mijzelf en mijn gezin opgeofferd...
door mijn keuze...
naar het buitenland te gaan zodat ik...
mijn kinderen een opleiding kon geven...
en medische zorg...
en te kunnen voorzien in hun basisbehoeften.
De dag dat ik vertrok, zal ik nooit vergeten.
Ik was met een paar vrienden.
Mijn moeder stond bij de deur.
Ze had mijn zoon in haar armen.
Ik zat in de auto.
Ze zette mijn zoon bij me op schoot:
'Kijk goed naar hem.
Wie weet wanneer je hem weer ziet?'
Dat zal ik nooit vergeten.
Ik zie hem nog steeds voor me...
alsof hij vlak bij me is.
Ik verliet Soedan omdat het regime...
ons niet met rust liet.
Hele families zijn uitgemoord.
Ze dachten dat wij...
dood waren.
Het belangrijkste is dat ik gespaard ben gebleven.
God heeft me gespaard.
Ik kwam in Frankrijk aan.
Dankzij God hadden weg geen honger. Thuis waren we boeren...
en dat was genoeg.
We hadden vee.
We hadden genoeg geld...
en eten...
en dankzij God hadden we een goed leven.
Maar het regime liet ons niet met rust.
Ze verkrachtten mijn zuster voor mijn ogen.
Toen mijn vrouw aankwam geselden ze heer.
En ze verkrachtten haar terwijl ik toekeek.
Hoe kun je in zo'n land blijven?
Toen ik in de boot zat...
was ik heel bang...
want ik zag helemaal niks, alleen water.
En de boot was niet zo'n goede boot.
Er zaten 110 mensen in. Heel oncomfortabel.
Er was geen eten of drinken.
Je zat daar in die brandstof.
Mijn lijf is eraan kapot gegaan.
Het was zwaar voor me.
Dus toen ik de Italianen zag...
die ons kwamen redden...
dankte ik God.
Ik weet dat ik nu veilig ben.
Europeanen hebben hun redenen...
om de immigratie te beperken.
We zijn hier, maar er is geen werk.
Er zijn hele families...
waarvan niemand werkt.
Als je niet kunt vissen...
heb je niks te doen.
Duizenden Afrikanen...
stierven op zee, onderweg naar Europa.
Maar het is het waard. Ik vertrek weer...
naar Spanje of Itali�.
Ik weet nu wat ik wil.
Ik moet gaan.
Ik pak een kano.
Ik ga, huilend en schreeuwend.
Nu woon ik in de jungle van Calais.
De politie valt ons lastig:
'Je moet hier weg.'
Ik zei: 'Waar moet ik heen?
Zeg maar waar, daar willen we naartoe.'
Hij zei: Je moet terug naar je eigen land.
'Waar is mijn land?
Ik heb geen land, man.
Het is een slagveld...
waar mensen vermoord worden...
waar geweld is.
Het is geen land.
Afghanistan is geen land nu.
Het is een slagveld.'
37 landen namen de regie over van dat land...
maar ze hebben geen controle over die mensen.
De VN heeft geen grip op die mensen.
Hoe kun je me terugsturen naar zo'n land?
Ik ben mijn familie daar verloren.
Hoe kan ik daar naar teruggaan?
Ik was vluchteling in Pakistan...
vluchteling in Iran...
vluchteling in Dubai.
Ik was vluchteling in Turkije...
in Bulgarije...
in 'n Europees land, Griekenland.
En nu ben ik vluchteling in Frankrijk.
Gun me een leven, man.
Ik hoef niks van je.
Ik hoef geen eten van je.
Ik hoef helemaal niks van je.
Ik heb geen hulp nodig.
Maar laat me leven.
Pap, ik ben in Itali�.
Ik weet niet hoe het met je gaat.
Ik weet niet of je me kan zien...
maar ik ben in Itali�.
Ik maak me altijd zorgen om je...
om jou en de anderen, mijn broers en zussen...
en al mijn vrienden daar.
Als ik het hier red...
Zal dat vooral voor jou zijn.
Ik zal aan je denken...
tot mijn laatste ademtocht.
Ik heb nu nog niks...
dus bid voor me.
Ik groet jullie allen.
Ik kom uit Bangladesh en werk in de kledingindustrie.
Ik word woest als een inkoper...
bij de fabrieksbaas of het marketingteam...
over de prijs van z'n order komt onderhandelen.
Als andere landen hun prijzen verlagen...
Zoekt onze inkoper de gunstigste deal.
Hij zou ook kunnen zeggen:
'Als Bangladesh mij voorziet...
van kwalitatief goede kleding...
waarom betaal ik dan niet een eerlijke prijs?'
Maar wij worden altijd al geminacht.
Door iedereen.
Niet door ��n bepaald persoon.
Het is de eindgebruiker die mij besteelt.
Wat kan ik eraan doen?
Wat kan...
Hoe kan ik gelukkig worden?
Hoe?
Er zijn veel verboden in de fabriek.
Niet praten...
geen telefoon aannemen.
Als je naar de wc moet...
moet je de leidinggevende...
toestemming vragen.
En niet meer dan ��n persoon.
Hij stelt hoge eisen aan de productiviteit.
Er moet een uurquotum gehaald worden.
Dat wordt gecontroleerd.
Als het niet gehaald wordt...
krijg jij de schuld...
en je wordt vaak beledigd.
Het is ondraaglijk.
We staan voortdurend onder druk.
Ik ben uitgeput.
Ik kan er niet meer tegen...
maar ik heb geen keus.
Wie eerlijk werk doet, is niet rijk.
Ik bedoel iemand die ergens werkt.
Niet iemand die het familiebedrijf overnam...
die zit te goochelen...
met miljoenen in een bedrijf.
Die mensen werken niet.
Ze zetten handtekeningen achter hun bureau.
Dat zijn net zulke boeven als ik.
Dat weet ik zeker.
Als je arbeiders zegt...
denk ik aan mensen die elke morgen opstaan...
en echt werk verzetten.
Ik ken geen rijke mensen. Ik ken er geen.
Maar neem m'n moeder...
Zij stond elke morgen op.
Nu is ze 40.
Ze is niet rijk.
Ze heeft haar hele leven gewerkt.
Dat ik m'n baan verloor was een grote klap.
Dat ik geen ander werk vond...
was een nog veel grotere klap.
Ik heb 27 jaar gewerkt.
Toen ik weer...
bij m'n moeder moest intrekken...
voelde ik vooral...
vernedering.
Ik voelde me...
totaal verpletterd.
Ik raakte steeds dieper in de put.
Steeds verder.
Ik zei tegen mezelf:
Ik ben 47. Is m'n leven voorbij?
Heb ik niets meer te bieden?
Niets meer?
Die gedachten...
weerhouden je ervan erop uit te gaan en te praten.
Je kijkt jezelf aan in de spiegel...
en zegt: 'Wie ben jij, zakkenwasser?
Waar ben je mee bezig?
Wat doe je in dit leven?
Waarom adem je nog?
Waarom zie je de zon?
Waar deug jij...
nog voor als je in zo'n troep leeft?
Waarom ging je op je 47e...
weer bij je moeder wonen?
Was je bang om dakloos te zijn?'
Ja, daar ben ik bang voor.
En die vernedering slaat om in woede.
Woede omdat je stoom wilt afblazen...
maar niet weet hoe.
Ik ben arm.
Ik zal defini�ren wat armoede is.
Wat armoede voor mij betekent.
Dat is wanneer ik naar school moet...
maar niet kan gaan.
Wanneer ik moet eten, maar dat niet kan.
Wanneer ik moet slapen, maar dat niet kan.
Wanneer mijn vrouw en kinderen lijden.
Ik ben niet slim genoeg...
om ons uit deze situatie te halen...
mezelf en mijn gezin.
Ik voel me echt arm.
Lichamelijk arm, geestelijk arm.
En jullie rijke mensen die mij aanhoren...
wat hebben jullie te zeggen...
over jullie rijkdom?
Ik weet...
dat ik minder gelukkig ben met meer geld.
En ik weet dat ik nog steeds meer wil.
Ik hou van spullen en ik jaag ze na...
maar ze maken me slechts gelukkig...
voor korte tijd.
in mijn gezin en weet ik niet...
hoe ik 'n depressief iemand gelukkig kan maken.
Je kunt ze geen ding geven en gelukkig maken...
omdat ze mentaal niet gelukkig zijn.
Ik ben dus gefrustreerd...
dat er geen genezing bestaat.
En ik kan niet met 'n toverstok zwaaien...
en mijn zoon...
beter maken.
Ik woonde op een plek omringd door villa's.
En ik woonde in een krot.
Ik wist dat mensen...
soms voedsel weggooiden.
En wij, vooral ik...
wij hadden honger.
We wilden alleen wat eten
Wat mezelf betreft: armoede...
maakt me verdrietig...
vanwege de onrechtvaardigheid.
Want als iedereen te eten had...
of tenminste een volle buik...
thuis, dan zouden we kunnen nadenken.
Logisch denken is intelligentie.
Dan zouden we arm kunnen zijn...
in een krot kunnen wonen...
maar de intelligentie hebben...
om vooruit te kunnen komen.
Godzijdank...
is het me gelukt daar bovenuit te stijgen.
Maar hoeveel anderen lukt dat niet?
Veel mensen sterven om die reden.
En dat is heel verdrietig.
Voor mij is dat pure onrechtvaardigheid.
De straat is een heel harde leerschool.
Armoede...
is 'n toestand...
waarin ik...
op dit moment verkeer...
en omdat dit voor mij elke dag zo is...
is dat niet erg prettig...
maar je raakt eraan gewend...
Zo eenvoudig is dat.
Armoede is een toestand.
Het is een toestand...
die blijft voortduren.
Voor veel mensen.
Voor veel te veel mensen.
Wat ik wil vragen?
Wat ik hier in godsnaam doe.
Waarom ben ik niet waar jij bent...
om te zien wat er aan de hand is?
Laten we eens gaan ruilen.
Ruilen. Jij komt hier en wordt mij...
en ik ga daarheen en word jou.
We treffen elkaar op de middenlijn...
de evenaar, en dan gaan we golfen.
Het maakt niet uit dat ik de president ben.(van Uruguay)
Ik heb hier veel over nagedacht.
Ik heb ruim tien jaar...
in eenzame opsluiting gezeten.
Ik had alle tijd.
Ik heb zeven jaar geen boek opengeslagen.
Het gaf me tijd om na te denken.
En dit heb ik ontdekt.
Hetzij je bent gelukkig met erg weinig...
Zonder jezelf te overbelasten...
omdat je blijdschap in jezelf hebt...
of je komt nergens.
Dit is geen pleidooi voor armoede.
Het is 'n pleidooi voor soberheid.
Maar wij cre�erden een consumptiemaatschappij...
die altijd zoekt naar groei.
Als er geen groei is, is het tragisch.
We hebben massa's...
overbodige behoeften uitgevonden.
Je moet blijven kopen, weggooien...
En we verwaarlozen ons leven.
Als ik iets koop...
of als jij iets koopt...
betalen we niet met geld.
We betalen met de tijd van leven...
die we hebben besteed...
aan het verdienen van dat geld.
Het verschil is...
dat je geen leven kunt kopen.
Het leven verstrijkt gewoon.
En het is vreselijk...
om je leven te verspillen...
door je vrijheid in te leveren.
Ik ben niet bang om dood te gaan.
M'n kinderen willen me gelukkig maken...
Zodat ik vredig uit het leven kan stappen.
Als ik gelukkig ben voordat ik sterf...
Zal ik 't daarna ook zijn.
Ik kan niet meer werken.
Ik ben zo oud, dat ik niet meer weet...
hoe ik moet slapen.
Op deze zij of op deze zij.
Ik slaap slecht.
Dus lig ik maar te wachten in bed.
Soms denk ik...
dat ik maar beter dood kan zijn.
Dan heb ik tenminste rust.
Na de dood...
is er volgens mij niets meer.
We lachen allemaal:
We gaan naar de hemel.
Maar we kiezen niet het juiste pad.
Als je de grond in gaat...
ga je niet naar de hemel.
We kiezen niet het juiste pad.
Ik denk niet dat er leven is na de dood.
Daar geloof ik allemaal niet in.
Als ik denk aan m'n oma van wie ik veel gehouden heb...
en die nu al lang dood is...
dan concludeer ik dat herinneringen vervagen.
Het beeld wordt onscherp.
Soms verdwijnt zelfs de klank van de stem.
Wat laten we achter? Wat blijft erover?
Dat beangstigt me.
Het is 'n volkomen irrationele angst...
die gebaseerd is op iets...
dat volkomen archa�sch en tribaal is.
Het beroert me in hevige mate.
En het is niet iets...
dat te maken heeft met trots...
of iets dergelijks.
Het is iets anders. Het heeft...
te maken met de zin van het leven.
Wat hebben we van ons leven gemaakt?
Waarom ben ik hier?
Ik weet het niet.
Ik wil graag iets achterlaten.
Ik wil m'n stempel drukken.
Een spoor achterlaten.
De zin van het leven...
Ik weet niet of het komt...
doordat ik me niet belangrijk voel.
We zijn niet belangrijk.
Ik kijk zo...
Ik kijk zo niet tegen 't leven aan.
Je moet het leven leven.
We hebben geleefd...
en zullen ophouden te bestaan.
Ik denk dat ik geboren ben...
om het leven te schenken...
aan een of twee kinderen.
Om ze groot te brengen...
vanaf hun geboorte...
Zodat zij, als ik oud ben...
op hun beurt voor mij zullen zorgen.
Mijn grootste angst is...
niemand te zijn...
niets te zijn.
Niet te weten...
waarom ik hier ben, wat het doel is...
of het zin heeft.
Om van geen enkel nut te zijn.
Ik...
een van de vele mensen...
heb de indruk...
dat er 'n universele dynamiek is.
En als ik daar geen deel van uitmaak...
Zal het me te gronde richten.
Ik wil deel uitmaken...
van de menselijke geschiedenis.
Ik ben 15 en heb levenslang gekregen.
Wat kan de zin van mijn leven zijn?
Dat is een moeilijke vraag.
De zin van mijn leven zou kunnen zijn...
geluk te brengen, alles goed te maken.
Het helpen van jonge en oude mensen.
Gewoon elkaar helpen.
Ergens voor staan.
Zorg dat je niet in de gevangenis komt.
Dat is niet de zin van het leven.
Het is voor niemand een goede plek.
Iedereen heeft z'n eigen bestemming.
Ik weet niet wat de mijne is.
Die vraag kan ik niet beantwoorden.
Soms denk ik...
aan 'n uitspraak die ik als jongen hoorde.
Een vriend van me zei:
'Het leven is alsof je 'n boodschap overdraagt...
van het kind dat je was...
aan de oude man die je zult worden.
Zorg ervoor dat die boodschap...
onderweg niet verloren gaat.'
Ik moet daar vaak aan denken.
Want toen ik klein was...
fantaseerde ik over mooie dingen.
Een wereld zonder bedelaars...
waarin iedereen gelukkig was.
Eenvoudige en geraffineerde dingen.
Maar in de loop van je leven verlies je zulke dingen.
Je werkt alleen maar...
om spullen te kunnen kopen.
En je ziet de bedelaar niet meer.
Je geeft er niet meer om.
Waar is de boodschap van het kind dat ik ooit was?
Misschien dat de zin van het leven...
ervoor zorgt dat die boodschap...
niet zal verdwijnen.
Ik heb me afgevraagd...
Ik heb me altijd afgevraagd...
waartoe ik op de wereld ben.
Ik ben hier...
om te doen wat God...
met me van plan is.
Want op de wereld...
heeft iedereen een opdracht.
Ik heb er ook een...
maar weet nog niet wat die inhoudt.
Deze film is opgedragen aan de duizenden mensen
die onze vragen beantwoordden. Eerlijk, moedig en vriendelijk.
Een welgemeende dan u.
En een speciale dank
aan het Bettencourt Schueller Fonds en haar team
die dit project mogelijk maakte.
Mama en papa, luister naar me:
Stop met drugs als jullie kunnen.
Ik heb het al zo vaak gezegd...
en ik zeg het nogmaals.
Stop met drugs. Die zijn slecht voor jullie.
Ze verwoesten jullie lichaam.
Als jullie bedenken...
dat ik jullie dochter ben, stop dan.
Doe het voor mij.
Ik heb een jongere broer...
Ik heb een broertje dat is overleden.
Hij liet 'n dochtertje van vier achter.
Helaas...
is de moeder van het meisje ook overleden.
Dus ik wil die broer vertellen...
dat hij zich geen zorgen hoeft te maken.
Ik wist dat m'n broer van z'n dochtertje hield.
Hij moet weten dat ze in goede handen is...
en dat ik erg goed voor haar zorg.
Ik ben prostituee...
en ik heb 'n boodschap voor m'n ouders.
Maak je geen zorgen.
Het is goed zo.
Ik kan m'n missie volbrengen.
Ik kan voor m'n broertjes en zusjes zorgen.
Ze zijn thuis en zullen naar school gaan.
Ze zullen hun opleiding afmaken...
dat beloof ik.
Ik wil niet dat ze 'n zwaar leven krijgen.
Ze moeten een lange opleiding volgen.
Dat vind ik fijn...
omdat ik dat zelf niet heb kunnen doen.
Ze zullen hun opleiding afmaken.
Ik wil dat ze zo lang mogelijk studeren.
Ik ben niet slim genoeg...
om iets anders te doen.
Maar ik wil dat m'n broertjes en zusjes...
hun opleiding afmaken.
Er zijn twee dingen...
die ik je zou willen zeggen.
Vergeet niet wie je bent...
en lach altijd.
Want lachen is de enige taal...
die iedereen begrijpt.
Je hebt vandaag...
veel dingen ter sprake gebracht.
Door jou ben ik me belangrijk gaan voelen.
Ik kreeg het gevoel dat ik iets te bieden heb...
dat ik een plek had om naartoe te gaan.
Dat m'n verhalen welkom waren.
En je hebt me blij gemaakt.
Ik denk dat mensen...
het gevoel moeten hebben dat ze...
iets gedaan hebben tijdens hun leven.
Dat ze iets hebben bijgedragen.
En vandaag gaf je mij dat gevoel.
En daar ben ik je erg dankbaar voor.
Dank je.
M'n boodschap is dat je welkom bent...
in m'n land.
Kom naar m'n land.
Ik nodig jullie allemaal uit.
Elke stam:
Ovatua, Ovahimba...
Ovambo, Ovangandjiera.
Jullie zijn allemaal welkom.
Vandaag, in dit deel van de wereld...
horen we over mensen die films maken.
We horen zo'n verhaal.
Maar nu...
Ulla en Emmanuel hier zijn...
en ze 'n film maken...
kan iedereen zien waar we wonen...
in m'n dorp.
Ik ben heel blij.
Als hier meer filmers zouden komen...
Zou ik dat erg fijn vinden.
De wereld zal ons leren kennen.
Ik weet niet of ze me zullen zien...
maar ik vind het erg leuk...
om nu te praten...
en met degenen die zullen komen.
Zeg dat maar.
Ik heb niets meer toe te voegen.
We hebben over vrede gepraat.
We hebben overal over gepraat.
We zijn klaar, het is afgelopen.
Can't find what you're looking for?
Get subtitles in any language from opensubtitles.com, and translate them here.