All language subtitles for Les mille merveilles de lunivers

af Afrikaans
ak Akan
sq Albanian
am Amharic
ar Arabic
hy Armenian
az Azerbaijani
eu Basque
be Belarusian
bem Bemba
bn Bengali
bh Bihari
bs Bosnian
br Breton
bg Bulgarian
km Cambodian
ca Catalan
ceb Cebuano
chr Cherokee
ny Chichewa
zh-CN Chinese (Simplified)
zh-TW Chinese (Traditional)
co Corsican
hr Croatian
cs Czech
da Danish
en English Download
eo Esperanto
et Estonian
ee Ewe
fo Faroese
tl Filipino
fi Finnish
fr French
fy Frisian
gaa Ga
gl Galician
ka Georgian
de German
el Greek
gn Guarani
gu Gujarati
ht Haitian Creole
ha Hausa
haw Hawaiian
iw Hebrew
hi Hindi
hmn Hmong
hu Hungarian
is Icelandic
ig Igbo
id Indonesian
ia Interlingua
ga Irish
it Italian
ja Japanese
jw Javanese
kn Kannada
kk Kazakh
rw Kinyarwanda
rn Kirundi
kg Kongo
ko Korean
kri Krio (Sierra Leone)
ku Kurdish
ckb Kurdish (Soranî)
ky Kyrgyz
lo Laothian
la Latin
lv Latvian
ln Lingala
lt Lithuanian
loz Lozi
lg Luganda
ach Luo
lb Luxembourgish
mk Macedonian
mg Malagasy
ms Malay
ml Malayalam
mt Maltese
mi Maori
mr Marathi
mfe Mauritian Creole
mo Moldavian
mn Mongolian
my Myanmar (Burmese)
sr-ME Montenegrin
ne Nepali
pcm Nigerian Pidgin
nso Northern Sotho
no Norwegian
nn Norwegian (Nynorsk)
oc Occitan
or Oriya
om Oromo
ps Pashto
fa Persian
pl Polish
pt-BR Portuguese (Brazil)
pt Portuguese (Portugal)
pa Punjabi
qu Quechua
ro Romanian
rm Romansh
nyn Runyakitara
ru Russian
sm Samoan
gd Scots Gaelic
sr Serbian
sh Serbo-Croatian
st Sesotho
tn Setswana
crs Seychellois Creole
sn Shona
sd Sindhi
si Sinhalese
sk Slovak
sl Slovenian
so Somali
es Spanish
es-419 Spanish (Latin American)
su Sundanese
sw Swahili
sv Swedish
tg Tajik
ta Tamil
tt Tatar
te Telugu
th Thai
ti Tigrinya
to Tonga
lua Tshiluba
tum Tumbuka
tr Turkish
tk Turkmen
tw Twi
ug Uighur
uk Ukrainian
ur Urdu
uz Uzbek
vi Vietnamese
cy Welsh
wo Wolof
xh Xhosa
yi Yiddish
yo Yoruba
zu Zulu
Would you like to inspect the original subtitles? These are the user uploaded subtitles that are being translated: 1 00:00:04,280 --> 00:00:08,280 www.titlovi.com 2 00:00:11,280 --> 00:00:14,600 Za�to smo ovde? Odakle dolazimo? 3 00:00:14,635 --> 00:00:17,885 Ovo su neka od najistrajnijih pitanja. 4 00:00:17,920 --> 00:00:22,920 Bitan deo ljudske prirode predstavlja �elja za pronala�enjem odgovora. 5 00:00:28,800 --> 00:00:34,520 Poreklo toga mo�emo pratiti stotinama hiljada godina unazad sve do praskozorja �ove�anstva. 6 00:00:34,555 --> 00:00:39,640 Ali u stvarnosti na�a se pri�a prote�e mnogo dalje u pro�lost. 7 00:00:39,675 --> 00:00:43,560 Na�a pri�a po�inje sa po�etkom univerzuma. 8 00:00:48,280 --> 00:00:51,480 A on je po�eo pre 13,7 milijardi godina. 9 00:00:56,080 --> 00:01:00,120 Danas je ispunjen sa vi�e od 100 milijardi galaksija 10 00:01:00,121 --> 00:01:04,121 od kojih svaka sadr�i stotine milijardi zvezda. 11 00:01:09,520 --> 00:01:16,200 U ovoj seriji �elim ispri�ati tu pri�u zato �to smo i mi deo univerzuma. 12 00:01:16,235 --> 00:01:19,680 Zna�i njegova pri�a je i na�a. 13 00:01:24,960 --> 00:01:28,600 To je pri�a koju ne mogu ispri�ati bez ne�ega �to je tako fundamentalno 14 00:01:28,635 --> 00:01:31,760 da je gotovo nemogu�e zamisliti univerzum bez toga. 15 00:01:31,795 --> 00:01:36,640 Utkano je u samu sr� univezuma. Vreme. 16 00:01:41,280 --> 00:01:46,080 Nemilosrdan protok vremena kroz koji se odvijala evoluciju univerzuma 17 00:01:46,115 --> 00:01:50,120 stvorio je mnoga izvanredna �uda. 18 00:01:52,680 --> 00:01:58,980 Ta �uda �e nas voditi od prvih trenutaka u �ivotu univerzuma pa sve do njegovog kraja. 19 00:02:29,080 --> 00:02:32,005 Ovo je �ankijo, nalazi se na severozapadnoj obali Perua. 20 00:02:32,040 --> 00:02:37,480 Jedano od manje poznatih arheolo�kih nalazi�ta Ju�ne Amerike. 21 00:02:37,515 --> 00:02:41,680 Ali za mene jedno od najfascinantnijih. 22 00:02:49,600 --> 00:02:54,680 Pre otprilike 2.500 godina civilizacija o kojoj ne znamo gotovo ni�ta 23 00:02:54,715 --> 00:02:58,080 izgradila je ovaj utvr�eni hram u pustinji. 24 00:03:02,960 --> 00:03:07,800 Njegovi su zidovi nekada bili sjajno beli i prekriveni oslikanim figurama. 25 00:03:11,480 --> 00:03:15,600 Danas mo�emo videti samo najmanje fragmente te dekoracije. 26 00:03:15,680 --> 00:03:21,960 Detalji o ovoj kulturi kao i svi tragovi o njenom jeziku su izgubljeni. 27 00:03:26,320 --> 00:03:32,180 Pa ipak, ako stojite na pravom mestu jo� uvek mo�ete do�iveti istinsku svrhu �ankija 28 00:03:32,215 --> 00:03:36,200 i to na isti na�in na koji je to bilo mogu�e onog dana kada je izgra�en. 29 00:03:40,680 --> 00:03:44,480 Ali da biste to uradili morate do�i ovde pre nego �to Sunce iza�e. 30 00:03:59,160 --> 00:04:02,645 Ovi kule formiraju drevni solarni kalendar. 31 00:04:02,680 --> 00:04:09,210 U razli�ito doba godine ta�ka izlaska Sunca nalazi se na drugom mestu na horizontu. 32 00:04:09,245 --> 00:04:15,740 21. decembra, dan koji je najdu�i i kada je ovde na ju�noj hemisferi letnja obdanica, 33 00:04:15,800 --> 00:04:20,285 Sunce izlazi desno od prve kule sa desne strane. 34 00:04:20,320 --> 00:04:28,080 Kako godina prolazi Sunce se kre�e kroz kule sve do 21. juna, zimske obdanice 35 00:04:28,115 --> 00:04:33,040 i najkra�eg dana, kada izlazi levo od prve kule na levoj strani. 36 00:04:33,075 --> 00:04:38,760 Tamo u daljini mo�ete videti prvu kulu na levoj strani. 37 00:04:38,795 --> 00:04:42,240 Ako u bilo koje doba godine gledate izlazak Sunca, 38 00:04:42,275 --> 00:04:45,725 odavde mo�ete izmeriti njegovu poziciju 39 00:04:45,760 --> 00:04:49,560 i uz odstupanje od 2 ili 3 dana mo�ete re�i koji je datum. 40 00:04:49,595 --> 00:04:53,045 Danas je 15. septembar. 41 00:04:53,080 --> 00:04:58,720 To zna�i da �e Sunce iza�i izme�u pete i �este kule. 42 00:05:10,240 --> 00:05:16,000 �ankijo jo� uvek slu�i kao kalendar po�to Sunce i danas izlazi na istom mestu 43 00:05:16,035 --> 00:05:19,240 kao i u vreme kada je ovo kamenje postavljeno. 44 00:05:24,240 --> 00:05:29,540 Veli�anstven je prizor kada Sunce po�ne da sija kroz kule. 45 00:05:36,960 --> 00:05:41,380 Gotovo da mo�ete osetiti prisustvo pro�losti. Zamislite samo kako je ovo nekada izgledalo. 46 00:05:41,415 --> 00:05:45,360 Na hiljade gra�ana stajalo je ovde i pozdravljalo Sunce 47 00:05:45,395 --> 00:05:48,760 koje je gotovo sigurno bilo njihovo bo�anstvo. 48 00:05:48,795 --> 00:05:51,485 Kakvo veli�anstveno dostignu�e. 49 00:05:51,520 --> 00:05:57,560 Verovatno jedan od na�ih najranijih poku�aja da se izmere nebesa. 50 00:06:10,640 --> 00:06:16,780 Vremenom je ta �elja za merenjem svega onoga �to se de�ava na nebu 51 00:06:16,800 --> 00:06:22,280 dovela do moderne astronomije i do temelja na�e moderne civilizacije. 52 00:06:31,680 --> 00:06:33,520 Mo�da �u izgraditi jedan u vrtu. 53 00:06:37,400 --> 00:06:39,800 �elim jednog! 54 00:06:48,560 --> 00:06:52,485 13 kula na ovom grebenu svedo�e o na�oj 55 00:06:52,520 --> 00:06:57,400 istrajnoj fascinaciji na�inom na koji se doga�aji odvijaju na nebesima, 56 00:06:57,435 --> 00:07:03,080 kao i o direktnoj vezi izme�u na�ih �ivota i kosmosa. 57 00:07:04,640 --> 00:07:08,160 Izlazak i zalazak Sunca obezbe�uje nam taj iskonski ritam 58 00:07:08,195 --> 00:07:11,160 pomo�u kojeg ozna�avamo prolazak vremena. 59 00:07:19,840 --> 00:07:22,920 Dan na Zemlji traje 24 sata, 60 00:07:22,921 --> 00:07:27,921 toliko je na�oj planeti potrebno da se jednom okrene oko svoje osi. 61 00:07:34,160 --> 00:07:37,945 Na�i meseci su utemeljeni na osnovi od 29 i po dana, 62 00:07:37,980 --> 00:07:43,360 toliko je potrebno Mesecu da pro�e pun ciklus na no�nom nebu. 63 00:07:44,800 --> 00:07:48,960 A godina je utemeljena na 365 i jednoj �etvrtini dana, 64 00:07:48,995 --> 00:07:53,120 toliko je Zemlji potrebno da napravi pun krug oko Sunca. 65 00:07:54,640 --> 00:07:59,440 Ove poznate vremenske skale oza�avaju prolazak na�ih �ivota. 66 00:07:59,475 --> 00:08:04,240 Ali �ivot u univerzumu odigrava se na mnogo grandioznijoj skali. 67 00:08:08,760 --> 00:08:13,300 Kada pogledate u no�no nebo vi ne vidite samo zvezde. 68 00:08:13,335 --> 00:08:17,805 Te si�u�ne ta�ke svetla su milioni razli�itih satova 69 00:08:17,840 --> 00:08:23,520 �ije trajanje obele�ava protok vremena tokom milijardi ili �ak triliona godina. 70 00:08:32,880 --> 00:08:36,540 Ovo je pri�a o najve�im prostranstvima vremena. 71 00:08:36,575 --> 00:08:40,200 O dubokom vremenu koje oblikuje univerzum. 72 00:08:42,520 --> 00:08:48,600 Od svojih vatrenih po�etaka, preko nebrojenih generacija zvezda, planeta i galaksija, 73 00:08:48,635 --> 00:08:55,620 pa do svoje eventualne smrti sudbina univerzuma odre�ena je vremenom. 74 00:09:04,480 --> 00:09:08,960 Vremenske skale u kosmosu deluju tako nezamislivo velike 75 00:09:08,961 --> 00:09:12,461 da je gotovo nemogu�e povezati se sa njima. 76 00:09:12,480 --> 00:09:18,960 Ali na Zemlji postoje mesta gde se mo�emo susresti sa vremenom u tim razmerama. 77 00:09:26,640 --> 00:09:31,860 Ovo je Ostional, nalazi se na severnoj pacifi�koj obali Kostarike. 78 00:09:31,895 --> 00:09:37,080 Do�ao sam ovde kako bih video prirodni doga�aj koji se odigrava 79 00:09:37,115 --> 00:09:40,725 jo� od vremena kada ljudi nisu postojali. 80 00:09:40,760 --> 00:09:46,480 Mislim da je ovo ustvari prozor u daleku pro�lost �ivota na na�oj planeti. 81 00:10:09,760 --> 00:10:16,000 Kada Sunce nestane iza horizonta i kada Mesec po�ne oblikovati plimne talase 82 00:10:16,035 --> 00:10:20,000 ova pla�u pose�uju praistorijska stvorenja. 83 00:10:31,440 --> 00:10:34,640 Pod okriljem mraka izlaze iz okeana. 84 00:10:43,160 --> 00:10:46,640 Plaja Ostional je jedan od nekoliko pla�a na svetu 85 00:10:46,675 --> 00:10:50,020 gde se gnezdi velik broj morskih kornja�a. 86 00:11:00,440 --> 00:11:07,120 Ali ono �to ovaj prizor �ini izvanrednim jeste njegovo trajanje u vremenu. 87 00:11:13,360 --> 00:11:18,060 Ovo je deo jednog od najstarijih �ivotnih ciklusa na Zemlji. 88 00:11:18,095 --> 00:11:22,760 U ovakvim no�ima tokom poslednjih 100 miliona godina kornja�e 89 00:11:22,795 --> 00:11:27,560 izlaze iz okeana kako bi snele jaja. 90 00:11:29,560 --> 00:11:32,725 To je gotovo neshvatljiv vremenski period. 91 00:11:32,760 --> 00:11:36,960 Pre 100 miliona godina dinosaurusi su hodali Zemljom, 92 00:11:36,995 --> 00:11:39,925 ali i sama Zemlja je izgledala mnogo druga�ije. 93 00:11:39,960 --> 00:11:43,840 Ju�na Amerika nije bila povezana sa Severnom Amerikom. 94 00:11:43,875 --> 00:11:47,325 Severna Amerika je bila blizu Evrope. 95 00:11:47,360 --> 00:11:50,080 Australija je bila povezana sa Antarktikom. 96 00:11:57,000 --> 00:12:04,040 Zaista je predivno biti u blizini tako drevnog ciklusa �ivota. 97 00:12:05,640 --> 00:12:08,200 Mogu �uti kako di�e. 98 00:12:20,880 --> 00:12:23,085 Izvanredan do�ivljaj. 99 00:12:23,120 --> 00:12:26,585 Stvarno je predivno videti ovako ne�to. 100 00:12:26,620 --> 00:12:32,820 Do�iveti jednu od vi�e stotina miliona no�i koje se prote�u daleko u pro�lost. 101 00:12:41,840 --> 00:12:43,940 I oti�la je. 102 00:12:53,920 --> 00:12:59,960 Da biste do�iveli ovakav trenutak potrebno je da ostvarite vezu sa dalekom pro�lo��u. 103 00:13:02,520 --> 00:13:07,200 Do�iveti vreme koje se prote�e daleko iza po�etka istorije na�e vrste. 104 00:13:09,120 --> 00:13:13,925 Ali �ak i 100 miliona godina stara pri�a o kornja�ama 105 00:13:13,960 --> 00:13:18,880 tek nas po�inje povezivati sa ogromnim prostranstvom kosmi�kog vremena. 106 00:13:25,200 --> 00:13:30,740 Na� Sun�ev sistem putuje u nezamislivo ogromnoj orbiti 107 00:13:30,760 --> 00:13:33,560 vrte�i se oko sredi�ta na�e galaksije. 108 00:13:40,760 --> 00:13:46,440 Potrebno je 250 miliona godina za samo jedan krug Mle�nog puta. 109 00:13:53,800 --> 00:13:56,485 Kroz celu istoriju ljudskog roda 110 00:13:56,520 --> 00:14:01,200 mi smo pro�li tek deseti deo od 1% te orbite. 111 00:14:05,680 --> 00:14:10,045 Ovi ciklusi izgledaju ve�ni i nepromenjivi, 112 00:14:10,080 --> 00:14:15,480 ali kako se pri�a o vremenu razvija tako se otkriva fundamentalna istina. 113 00:14:20,520 --> 00:14:23,040 Ni�ta ne traje ve�no. 114 00:14:29,960 --> 00:14:33,920 To je najdublje svojstvo vremena. 115 00:14:37,160 --> 00:14:43,320 I odigrava se podjednako �ivopisno ovde na Zemlji kao i u mra�nim dubinama univerzuma. 116 00:15:01,840 --> 00:15:06,680 Ovo je gle�er Perito Moreno u Patagoniji na jugu Argentine. 117 00:15:06,715 --> 00:15:10,605 On je jedan od stotine gle�era 118 00:15:10,640 --> 00:15:15,960 koji se spu�taju niz kontinent sa ledenih polja ju�ne Patagonije. 119 00:15:16,640 --> 00:15:21,760 Ako nastavite dalje tim putem, nekih 1000 km ju�no, 120 00:15:21,795 --> 00:15:24,757 sti�i �ete do kraja Ju�ne Amerike. 121 00:15:24,792 --> 00:15:27,876 A odatle nema ni�ta do Antarktika. 122 00:15:27,911 --> 00:15:30,960 Danas imam ba� takav ose�aj. 123 00:15:41,080 --> 00:15:45,725 Gle�eri su ogromne koli�ine leda koji, na prvi pogled, 124 00:15:45,760 --> 00:15:50,760 ba� kao i ciklusi na nebesima, izgledaju fiksni i nepromenjivi. 125 00:15:59,920 --> 00:16:03,760 Ali kada ih pogledate izbliza vide�ete da su stalno u pokretu. 126 00:16:03,795 --> 00:16:07,720 Tako je ve� hiljadama godina. 127 00:16:23,880 --> 00:16:27,880 Ceo gle�er se kre�e prema jezeru 128 00:16:27,915 --> 00:16:31,845 otprilike ovoliko svakog dan. 129 00:16:31,880 --> 00:16:36,320 To zna�i da vi�e od 250 miliona tona leda 130 00:16:36,355 --> 00:16:40,245 svake godine u�e u jezero. 131 00:16:40,280 --> 00:16:43,480 To je oko milion tona dnevno. A mo�ete i �uti kako se to doga�a. 132 00:16:43,515 --> 00:16:48,040 Ponekad mo�ete �uti taj stra�an zvuk pucanja leda. 133 00:16:48,075 --> 00:16:51,840 Sti�ete utisak da je ovo mesto �ivo. 134 00:17:03,760 --> 00:17:08,320 Vrlo je uznemiruju�e kada ti ogromni komadi leda upadnu u jezero. 135 00:17:08,355 --> 00:17:12,880 Iako ova stvar izgleda stabilno a njeno kretanje prili�no sporo, 136 00:17:12,915 --> 00:17:17,640 ponekad dolazi do stvarno silovitih obru�avanja. 137 00:17:17,675 --> 00:17:21,800 Ovo je neverovatno dinami�no mesto. 138 00:17:32,880 --> 00:17:38,240 Kretanja gle�era pru�aju nam uvid u prirodu vremena. 139 00:17:38,275 --> 00:17:41,800 To je jednostavno re�anje doga�aja u sekvenci. 140 00:17:41,835 --> 00:17:44,040 Jedan korak za drugim. 141 00:17:48,720 --> 00:17:56,240 Kako vremenom sneg pada dolazi do formiranja leda koji postepeno potiskuje gle�er u dolinu 142 00:17:56,275 --> 00:17:59,800 gde se veliki komadi leda otkidaju i padaju u jezero. 143 00:18:01,440 --> 00:18:07,360 Ali �ak i ova jednostavna sekvenca sadr�i u sebi duboku ideju. 144 00:18:09,600 --> 00:18:13,120 Doga�aji se uvek de�avaju istim redosledom. 145 00:18:13,155 --> 00:18:16,640 Nikada se ne pome�aju i nikada ne idu nazad. 146 00:18:32,840 --> 00:18:36,505 Ovo nikada ne�ete videti da se doga�a u obrnutom smeru. 147 00:18:36,540 --> 00:18:41,760 Zanimljivo je da u zakonima fizike nema ni�ega �to bi nam objasnilo 148 00:18:41,795 --> 00:18:45,040 �ta to ustvari spre�ava sve ove molekula vode 149 00:18:45,075 --> 00:18:48,717 da se sakupe zajedno na povr�ini jezera, 150 00:18:48,752 --> 00:18:52,656 da isko�e iz vode i formiraju blok leda 151 00:18:52,691 --> 00:18:56,525 i da se potom zalepe za povr�inu gle�era. 152 00:18:56,560 --> 00:19:03,600 Zanimljivo je to �to mi razumemo za�to svet ne ide u nazad. 153 00:19:03,640 --> 00:19:05,325 Postoji razlog. 154 00:19:05,360 --> 00:19:08,420 Imamo nau�no obja�njenje. 155 00:19:08,455 --> 00:19:11,480 Zove se strela vremena. 156 00:19:21,560 --> 00:19:28,520 Nikada ne vidimo talase kako putuju jezerom, spajaju se i komade leda nabacuju na gle�er. 157 00:19:31,160 --> 00:19:35,605 Prisiljeni smo da putujemo u budu�nost. 158 00:19:35,640 --> 00:19:40,600 A to je zato �to strela vremena diktira da kako svaki trenutak prolazi 159 00:19:40,635 --> 00:19:42,205 tako se stvari menjaju. 160 00:19:42,240 --> 00:19:46,560 Jednom kada se promene dogode vi�e se ne mogu poni�titi. 161 00:19:51,440 --> 00:19:56,920 Stalna promena je osnova onoga �ta zna�i biti ljudsko bi�e. 162 00:19:56,955 --> 00:20:00,480 Svi mi starimo kako godine prolaze. 163 00:20:00,515 --> 00:20:04,205 Ljudi se ra�aju, �ive i umiru. 164 00:20:04,240 --> 00:20:08,720 Pretpostavljam da je to deo radosti i tragedije na�ih �ivota. 165 00:20:08,755 --> 00:20:11,165 Ali tamo u univerzumu, 166 00:20:11,200 --> 00:20:16,360 ti veliki i epski ciklusi izgledaju kao da su ve�ni i nepromenjivi. 167 00:20:16,395 --> 00:20:18,045 Ali to je iluzija. 168 00:20:18,080 --> 00:20:21,560 U �ivotu univerzuma, ba� kao i u na�im �ivotima, 169 00:20:21,595 --> 00:20:26,240 sve se nepovratno menja. 170 00:20:35,240 --> 00:20:37,765 Dodavanjem promena na promene, 171 00:20:37,800 --> 00:20:42,840 strela vremena vodi evoluciju celog univerzuma. 172 00:20:43,800 --> 00:20:49,720 I kada pogledamo duboko u kosmos mo�emo videti kako se ta pri�a odvija. 173 00:20:52,800 --> 00:20:59,720 Ovo je slika malenog komada no�nog neba u sazve��u Lava. 174 00:20:59,755 --> 00:21:02,485 Ovo su zapravo usta Lava. 175 00:21:02,520 --> 00:21:07,480 Uprkos svom obi�nom izgledu ovo je jedna od najzanimljivijih slika 176 00:21:07,515 --> 00:21:10,480 snimljenih u skora�njoj istoriji astronomije. 177 00:21:10,515 --> 00:21:14,840 Zanimljiva je ova mala crvena grudvic 178 00:21:14,875 --> 00:21:18,217 koja izgleda vrlo neupadljivo. 179 00:21:18,252 --> 00:21:21,525 Ta crvena grudvic je odsjaj 180 00:21:21,560 --> 00:21:26,880 ogromne kosmi�ke eksplozije. To je smrt zvezde. 181 00:21:26,915 --> 00:21:28,525 Bila je oko... 182 00:21:28,560 --> 00:21:33,320 40 ili �ak 50 puta ve�a od Sunca. 183 00:21:38,440 --> 00:21:45,680 Pesni�ki nazvana GRB 090423, ovo je nekad bila Volf-Rajetova zvezda. 184 00:21:50,840 --> 00:21:54,540 Obavijena kovitlaju�im oblacima gasa 185 00:21:54,575 --> 00:21:58,240 sijala je 10.000 puta sjajnije od Sunca. 186 00:22:00,920 --> 00:22:05,280 Ali zato �to je sijala tako jarko bila je vrlo kratkog veka. 187 00:22:08,400 --> 00:22:11,765 D�inovska zvezda se uru�ila sama u sebe. 188 00:22:11,800 --> 00:22:18,160 To je izazvalo izbacivanje velikih mlazova svetla i zvezdanog materijala iz polova 189 00:22:18,200 --> 00:22:23,160 u eksploziji koja je sijala kao svetlost 10 miliona milijardi Sunaca. 190 00:22:30,240 --> 00:22:34,205 Odsjaj te katastrofalne eksplozije 191 00:22:34,240 --> 00:22:38,880 vidljiv je sa ove planete kao malena crvena ta�kica. 192 00:22:44,400 --> 00:22:49,325 Ali nije to ono �to je tako zanimljivo kod GRB 090423. 193 00:22:49,360 --> 00:22:54,445 Vidite, kada pogledamo gore u nebo, prema dalekim zvezdama i galaksijama, 194 00:22:54,480 --> 00:23:00,560 mi zapravo gledamo unazad u vremenu zato �to je svetlosti potrebno vreme da stigne do nas. 195 00:23:00,595 --> 00:23:05,200 A svetlo iz te crvene ta�ke putovalo je do nas 196 00:23:05,235 --> 00:23:09,125 kroz gotovo celu istoriju univerzuma. 197 00:23:09,160 --> 00:23:15,880 Ovo �to mi ovde gledamo jeste doga�aj koji se odigrao pre 13 milijardi godina. 198 00:23:15,960 --> 00:23:20,200 To je samo oko 600 miliona godina posle Velikog praska. 199 00:23:20,235 --> 00:23:22,005 Nakon �to je univerzum po�eo da postoji. 200 00:23:22,040 --> 00:23:26,765 Zna�i ovo je ne�to neverovatno rano u istoriji univerzuma. 201 00:23:26,800 --> 00:23:33,560 Ovo je ustvari najstariji pojedina�ni objekat koji smo ikada videli. 202 00:23:33,595 --> 00:23:37,200 Mi ovde zapravo gledamo eksplozivnu smrt 203 00:23:37,235 --> 00:23:40,800 jedne od prvih zvezda u univerzumu. 204 00:23:53,040 --> 00:23:58,440 Kako se univerzum razvija, on prolazi kroz razli�ita razdoblja. 205 00:24:00,160 --> 00:24:03,800 Ogromni vremenski intervali �iji su po�eci i zavr�eci 206 00:24:03,835 --> 00:24:06,120 ozna�eni jedinstvenim putokazima. 207 00:24:08,120 --> 00:24:12,200 Ro�enjima i umiranjima njegovih �uda. 208 00:24:18,080 --> 00:24:22,760 Trenutak kada su ro�ene prve zvezde ozna�ava jednu od najva�nijih promena 209 00:24:22,795 --> 00:24:25,880 u evoluciji kosmosa. 210 00:24:27,520 --> 00:24:30,325 Ozna�ava kraj Primordijalne ere 211 00:24:30,360 --> 00:24:36,760 i po�etak drugog velikog perioda u �ivotu univerzuma. 212 00:24:36,795 --> 00:24:40,000 Perioda u kome mi �ivimo. 213 00:24:40,035 --> 00:24:44,440 Zvezdane ere. 214 00:24:50,280 --> 00:24:55,820 Svetlost zvezda osvetljava na�e no�no nebo, osvetljava na�e dane. 215 00:24:55,855 --> 00:25:01,325 Na�e Sunce je samo jedna od 200 milijardi zvezda u na�oj galaksiji. 216 00:25:01,360 --> 00:25:06,640 Na�a galaksija je jedna od 100 milijardi galaksija u vidljivom delu univerzuma. 217 00:25:06,675 --> 00:25:11,160 Nebrojena ostrva bezbrojnih zvezda. 218 00:25:23,680 --> 00:25:27,120 Iako je univerzum star vi�e od 13 milijardi godina, 219 00:25:27,155 --> 00:25:31,285 mi jo� uvek �ivimo u Zvezdanoj eri. 220 00:25:31,320 --> 00:25:36,960 To je doba zapanjuju�e lepote i slo�enosti u univerzumu. 221 00:25:40,440 --> 00:25:48,080 Kosmos je prepun zvezda koje okru�uju magline i sistemi planeta. 222 00:25:48,115 --> 00:25:53,400 Nebrojeni svetovi koje tek trebamo istra�iti. 223 00:26:00,120 --> 00:26:04,520 Ali kosmos nije stati�an i nepromenljiv. 224 00:26:04,555 --> 00:26:07,405 Ne�e uvek biti ovako. 225 00:26:07,440 --> 00:26:11,685 Kako strela vremena prolazi, 226 00:26:11,720 --> 00:26:16,160 ona stvara univerzum koji je dinami�an koliko i lep. 227 00:26:23,400 --> 00:26:27,480 Videli smo kako se zvezde ra�aju, videli smo kako zvezde umiru. 228 00:26:27,515 --> 00:26:31,760 Znamo da sutra ne�e biti isto kao danas 229 00:26:31,795 --> 00:26:34,845 zato �to nam strela vremena govori 230 00:26:34,880 --> 00:26:38,640 da �e se budu�nost uvek razlikovati od pro�losti. 231 00:26:40,360 --> 00:26:42,685 Ali �ta to pokre�e ovu evoluciju? 232 00:26:42,720 --> 00:26:48,440 Za�to postoji razlika izme�u pro�losti i budu�nosti? 233 00:26:48,475 --> 00:26:51,520 Za�to uop�te postoji strela vremena? 234 00:27:13,000 --> 00:27:17,240 Svi mi imamo intuitivno razumevanje strele vremena. 235 00:27:21,920 --> 00:27:27,080 Izgleda nam o�igledno da se stvari menjaju i da �e budu�nost biti druga�ija od pro�losti. 236 00:27:33,240 --> 00:27:38,400 To znamo zato �to svuda oko nas vidimo efekte prolaska vremena. 237 00:27:48,680 --> 00:27:53,240 Ovo je Kolmanskop, napu�teni rudarski grad u ju�noj Namibiji. 238 00:28:02,560 --> 00:28:05,405 Ovaj grad je osnovan u 1908. godine 239 00:28:05,440 --> 00:28:10,480 kada je jedan radnik koji je radio na izgradnji �elezni�ke pruge od luke Luderic 240 00:28:10,515 --> 00:28:14,760 do sredi�ta Namibije prona�ao jedan dijamant 241 00:28:14,795 --> 00:28:16,440 ovde u ovoj pustinji. 242 00:28:32,440 --> 00:28:37,160 Slede�ih 40 godina ovo je bila napredna zajednica sa oko 1.000 ljudi. 243 00:28:37,195 --> 00:28:41,880 Mesto gde ste mogli postati milioner kupe�i dijamante iz peska. 244 00:28:46,040 --> 00:28:49,200 Dok je novac pristizao gradile su se ogromne ku�e 245 00:28:49,235 --> 00:28:52,160 i �ivelo se na visokoj nozi. 246 00:28:55,320 --> 00:28:59,285 Ali kada su dijamanati presu�ili grad je napu�ten. 247 00:28:59,320 --> 00:29:06,320 Tokom slede�ih 50 godina grad je postepeno padao u zaborav i polako ga je prekrio pesak. 248 00:29:22,800 --> 00:29:28,640 Procesi koji se odigravaju u Kolmanskopu de�avaju su svuda u univerzumu. 249 00:29:28,675 --> 00:29:34,000 Trajna promena nije osnovno svojstvo strele vremena. 250 00:29:34,035 --> 00:29:37,360 Osnovno svojstvo je propadanje. 251 00:29:37,720 --> 00:29:43,040 Nau�no obja�njene za�to je to tako 252 00:29:43,080 --> 00:29:48,120 nije do�lo kao posledica poku�aja da se shvate efekati vremena u univerzumu. 253 00:29:48,640 --> 00:29:52,560 Do�lo je kao posledica poku�aja izgradnje br�eg voza. 254 00:29:54,560 --> 00:30:00,840 U 19. veku in�enjeri su se bavili efikasno��u parnih ma�ina. 255 00:30:00,875 --> 00:30:03,245 Koliku bi temperaturu vatra trebala imati? 256 00:30:03,280 --> 00:30:06,080 Koja supstanca bi se trebala nalaziti u kotlovima parnih ma�ina? 257 00:30:06,115 --> 00:30:09,680 Da li bi to trebala biti voda ili ne�to drugo? 258 00:30:09,715 --> 00:30:11,565 To su bili duboka pitanja. 259 00:30:11,600 --> 00:30:15,200 A iz tih pitanja nastala je nauka o termodinamici. 260 00:30:15,235 --> 00:30:18,800 Tada su pojmovi poput topline, temperature i energije 261 00:30:18,835 --> 00:30:22,005 prvi put u�li u re�nik nauke. 262 00:30:22,040 --> 00:30:26,365 Iz tih dubljih sagledavanja problema 263 00:30:26,400 --> 00:30:30,285 nastao je verovatno najva�niji zakon fizike 264 00:30:30,320 --> 00:30:35,760 koji se ti�e evolucije univerzuma i prolaska vremena. 265 00:30:35,795 --> 00:30:39,120 Drugi zakon termodinamike. 266 00:30:44,480 --> 00:30:47,765 Razlog zbog �ega je Drugi zakon termodinamike toliko zna�ajan 267 00:30:47,800 --> 00:30:53,320 jeste to �to se njegova su�tina zasniva na radikalno novom konceptu. 268 00:30:53,355 --> 00:30:57,080 Na ne�emu �to fizi�ari nazivaju "entropija". 269 00:30:59,720 --> 00:31:03,605 Entropija obja�njava za�to se 270 00:31:03,640 --> 00:31:08,600 malter mrvi, staklo razbija i zgrade ru�e. 271 00:31:12,400 --> 00:31:15,120 I dobar na�in da se to razume jeste da na objekte ne gledate 272 00:31:15,155 --> 00:31:16,645 kao na pojedina�ne stvari, 273 00:31:16,680 --> 00:31:20,085 ve� kao na celinu sastavljenu od vi�e sitnih delova. 274 00:31:20,120 --> 00:31:24,480 Ne�to poput pojedina�nih zrnaca peska koji zajedno sa�injavaju ovu gomilu. 275 00:31:27,600 --> 00:31:31,880 Entropija je mera koja izra�ava na koliko se na�ina mogu preurediti ta zrnca 276 00:31:31,915 --> 00:31:35,365 a da pri tome gomila peska ostane ista. 277 00:31:35,400 --> 00:31:40,480 A tu postoje trilioni na�ina da se to uradi. 278 00:31:40,515 --> 00:31:45,525 �ta god da uradim sa ovom gomilom peska, 279 00:31:45,560 --> 00:31:48,845 to uop�te ne�e promeniti njen oblik ili strukturu. 280 00:31:48,880 --> 00:31:54,220 Dakle, ova gomila peska ima visoku entropiju zato �to postoji mnogo na�ina 281 00:31:54,255 --> 00:31:59,560 na koji se mogu preurediti njeni sastavni delovi a da se ne promeni celina. 282 00:31:59,595 --> 00:32:04,680 Sada �u napraviti malo reda u univerzumu. 283 00:32:11,080 --> 00:32:18,640 Ovaj zamak od peska ima pribli�no isti broj zrnaca peska kao ona gomila. 284 00:32:18,675 --> 00:32:22,717 Ali bilo �ta da uradim napravi�u nered, 285 00:32:22,752 --> 00:32:26,725 ukloni�u lepotu poretka iz ove strukture. 286 00:32:26,760 --> 00:32:30,000 I zbog toga zamak od peska ima nisku entropiju. 287 00:32:30,035 --> 00:32:32,205 Ovo je mnogo ure�enije stanje. 288 00:32:32,240 --> 00:32:35,900 Mnogo na�ina da se preurede zrnaca peska 289 00:32:35,935 --> 00:32:39,525 bez promene strukture, visoka entropija. 290 00:32:39,560 --> 00:32:42,480 Svega nekoliko na�ina da se preurede zrnaca peska 291 00:32:42,515 --> 00:32:48,280 bez menjanja strukture, niska entropija. 292 00:32:56,880 --> 00:33:00,360 Zamislite da ostavim ovaj zamak ceo dan u pustinji. 293 00:33:00,395 --> 00:33:03,277 O�igledno je �ta �e se dogoditi. 294 00:33:03,312 --> 00:33:06,160 Pustinjski vetrovi �e oduvati pesak 295 00:33:06,195 --> 00:33:09,965 i zamak �e se raspasti. 296 00:33:10,000 --> 00:33:13,040 Posta�e manje ure�en. Raspa��e se na delove. 297 00:33:16,920 --> 00:33:20,840 Ali razmislite o tome �ta se doga�a na fundamentalnom nivou. 298 00:33:20,875 --> 00:33:24,045 Vetar odnosi pesak sa zamka 299 00:33:24,080 --> 00:33:27,900 i tamo negde stvara novu gomilu. 300 00:33:27,935 --> 00:33:31,685 U zakonima fizike ne postoji ni�ta 301 00:33:31,720 --> 00:33:38,380 �to spre�ava vetar da pokupi pesak koji se nalazi ovde 302 00:33:38,400 --> 00:33:42,085 i da ga odlo�i tako da precizno formira oblik pe��anog zamka. 303 00:33:42,120 --> 00:33:48,920 U principu je mogu�e da vetar spontano napravi pe��ani zamak od gomile peska. 304 00:33:59,400 --> 00:34:01,360 Nema razloga za�to se to ne bi moglo dogoditi. 305 00:34:01,395 --> 00:34:05,445 Ali to je malo verovatno zato �to postoji 306 00:34:05,480 --> 00:34:10,480 svega nekoliko na�ina organizovanja ovog peska tako da on izgleda kao zamak. 307 00:34:17,160 --> 00:34:21,740 Verovatnije je da �e vetar 308 00:34:21,800 --> 00:34:25,205 od zamka �ija je struktura niske entropije 309 00:34:25,240 --> 00:34:29,440 napraviti strukturu visoke entropije, odnosno gomilu peska. 310 00:34:37,160 --> 00:34:41,960 Dakle, entropija uvek raste. Za�to je to tako? 311 00:34:41,995 --> 00:34:45,400 Zato �to je ve�a verovatno�a da �e rasti. 312 00:34:55,800 --> 00:35:02,160 Izgleda neverovatno da bi zakon fizike koji ka�e da vetar ne mo�e spontano stvoriti 313 00:35:02,195 --> 00:35:06,840 pe��ani zamak mogao re�iti neke od najdubljih misterija u fizici. 314 00:35:08,760 --> 00:35:11,205 Kako znamo da entropija uvek raste, 315 00:35:11,240 --> 00:35:15,400 Drugi zakon termodinamike daje nam obja�njenje 316 00:35:15,435 --> 00:35:18,720 za�to vreme te�e samo u jednom smeru. 317 00:35:34,640 --> 00:35:38,200 Za mene Drugi zakon termodinamike pokazuje sve ono �to je 318 00:35:38,235 --> 00:35:42,800 sna�no, lepo i duboko u fizici. 319 00:35:42,835 --> 00:35:44,965 Ovaj zakon je u�ao u nauku 320 00:35:45,000 --> 00:35:49,580 vi�e kao na�in razgovaranja o kretanju toplote i efikasnosti parnih ma�ina, 321 00:35:49,600 --> 00:35:57,040 ali zavr�io je tako �to je mogao objasniti jednu od najve�ih misterija u istoriji nauke. 322 00:35:57,075 --> 00:36:00,800 Za�to postoji razlika izme�u pro�losti i budu�nosti? 323 00:36:00,835 --> 00:36:07,645 Drugi zakon ka�e da sve te�i od reda ka neredu. 324 00:36:07,680 --> 00:36:12,160 To zna�i da postoji razlika izme�u pro�losti i budu�nosti. 325 00:36:12,195 --> 00:36:14,640 Univerzum je u pro�losti bio vi�e ure�eniji. 326 00:36:14,675 --> 00:36:18,165 U budu�nosti �e biti manje ure�en. 327 00:36:18,200 --> 00:36:21,725 A to zna�i da postoji smer kojim vreme proti�e. 328 00:36:21,760 --> 00:36:29,220 Tako je Drugi zakon termodinamike uveo koncept strele vremena u nauku. 329 00:36:38,240 --> 00:36:45,320 U Kolmanskopu strela vremena se odigrava od 1954. godine kada je rudnik napu�ten. 330 00:36:48,280 --> 00:36:53,440 Ali u univerzumu ona traje ve� �itavih 14 milijardi godina. 331 00:36:53,475 --> 00:36:57,720 I ima�e duboke posledice. 332 00:37:04,400 --> 00:37:08,445 Zato �to to zna�i da zvezde ne�e zauvek sijati, 333 00:37:08,480 --> 00:37:12,760 uklju�uju�i i zvezdu iz sredi�ta na�eg solarnog sistema. 334 00:37:14,880 --> 00:37:19,920 Na kraju svog �ivota Sunce ne�e jednostavno nestati u ni�tavilu. 335 00:37:22,640 --> 00:37:27,245 Kada bude ostalo bez goriva, njegovo jezgra �e se uru�iti 336 00:37:27,280 --> 00:37:31,400 generi�u�i dodatnu toplotu koja �e dovesti do �irenja spolja�njeg sloja. 337 00:37:39,120 --> 00:37:45,760 Do toga �e do�i za oko milijardu godina i ima�e katastrofalne posledice za na� svet. 338 00:37:52,320 --> 00:37:55,445 Zemlja �e postepeno postajati sve toplija. 339 00:37:55,480 --> 00:37:59,480 Dakle, postoja�e taj poslednji savr�eni dan na Zemlji. 340 00:37:59,515 --> 00:38:05,920 Na kraju �ivot na ovoj planeti ne�e biti mogu�. 341 00:38:09,600 --> 00:38:16,340 Dugo nakon nestanka �ivog sveta Sunce �e toliko narasti da �e ispuniti celi horizont. 342 00:38:23,080 --> 00:38:24,885 Posta�e crveni div. 343 00:38:24,920 --> 00:38:27,760 Poslednja faza njegovog �ivota. 344 00:38:37,720 --> 00:38:39,885 Do tada na� planeta mo�da ne�e postojati. 345 00:38:39,920 --> 00:38:45,840 Ali ako bude postojala od nje �e ostati samo spaljene i jalove stene 346 00:38:45,875 --> 00:38:49,680 koje �e biti svedoci kona�ne smrti na�e zvezde. 347 00:39:00,080 --> 00:39:04,285 Za �est milijardi godina na�e Sunce �e eksplodirati. 348 00:39:04,320 --> 00:39:10,680 Izbaci�e ogromne koli�ine gasa i pra�ine koje �e formirati d�inovsku maglinu. 349 00:39:18,480 --> 00:39:22,260 A u sredi�tu njegovo srce �e kucati u slaba�nom sjaju. 350 00:39:22,295 --> 00:39:26,040 Samo to �e ostati od na�eg nekada veli�anstvenog Sunca. 351 00:39:26,075 --> 00:39:28,765 Bi�e manje od Zemlje. 352 00:39:28,800 --> 00:39:34,280 Milion puta manje nego �to je sada i sija�e samo deli�em trenutnog sjaja. 353 00:39:34,315 --> 00:39:37,240 Na�e Sunce �e postati beli patuljak. 354 00:39:46,760 --> 00:39:49,005 Bez goriva za sagorevanje, 355 00:39:49,040 --> 00:39:55,640 slaba�ni sjaj belog patuljka poti�e iz zadnje preostale topline iz njegove uga�ene pe�nice. 356 00:39:58,440 --> 00:40:00,245 Sunce je sada mrtvo. 357 00:40:00,280 --> 00:40:05,880 Njegovi se ostaci polako hlade na niskim temperaturama dubokog svemira. 358 00:40:10,000 --> 00:40:12,765 Gledaju�i sa mesta na kome se Zemlja sada nalazi 359 00:40:12,800 --> 00:40:17,880 proizvodi�e pribli�no istu koli�inu svetlosti kao i pun Mesec u vedroj no�i. 360 00:40:23,240 --> 00:40:27,445 Sudbina Sunca je sudbina svih zvezda. 361 00:40:27,480 --> 00:40:34,480 Sve �e one jednog dana umreti i kosmos �e utonuti u ve�nu no�. 362 00:40:34,515 --> 00:40:38,417 I to je najdublja posledica strele vremena. 363 00:40:38,452 --> 00:40:42,285 Ovaj strukturisani univerzum u kome �ivimo 364 00:40:42,320 --> 00:40:46,600 i sva njegova �uda, zvezde, planete i galaksije, 365 00:40:46,635 --> 00:40:49,125 ne mogu trajati ve�no. 366 00:40:49,160 --> 00:40:54,080 Kosmos �e vremenom uvenuti i umreti. 367 00:40:57,800 --> 00:41:00,600 Prvo �e do�i kraj Zvezdane ere. 368 00:41:00,635 --> 00:41:03,800 Kraj doba zvezda. 369 00:41:08,000 --> 00:41:10,900 Najpre �e nestati ve�e zvezde. 370 00:41:10,935 --> 00:41:13,765 Nasilno �e se uru�iti u crne rupe. 371 00:41:13,800 --> 00:41:16,560 Samo nekoliko miliona godina nakon njihovog formiranja. 372 00:41:19,400 --> 00:41:23,840 Ali dugo nakon njihovog nestanka osta�e samo jedna vrsta zvezda. 373 00:41:27,240 --> 00:41:31,400 Ovo je slika zvezde najbli�e na�em Solarnom sistemu. 374 00:41:31,435 --> 00:41:32,845 Proksima Kentauri. 375 00:41:32,880 --> 00:41:36,960 Udaljena je samo 4,2 svetlosne godine. Ali razlog za�to se ne isti�e od 376 00:41:36,995 --> 00:41:39,845 mnogo udaljenijih zvezda na ovoj fotografiji 377 00:41:39,880 --> 00:41:43,680 jeste to �to je Proksima Kentauri neverovatno malena. 378 00:41:43,715 --> 00:41:47,037 To je vrsta zvezde poznata kao crveni patuljak. 379 00:41:47,072 --> 00:41:50,325 Njegova masa je samo oko 11-12% mase na�eg Sunca. 380 00:41:50,360 --> 00:41:57,400 Ali nama bi izgledala kao da sija 18.000 puta manjim intenzitetom. 381 00:41:58,360 --> 00:42:06,240 Crveni patuljci imaju jednu prednost nad ostalim zvezdama. 382 00:42:06,275 --> 00:42:09,765 Ba� zato �to su tako mali 383 00:42:09,800 --> 00:42:13,080 oni svoje nuklearno gorivo tro�e neverovatno sporo. 384 00:42:13,115 --> 00:42:16,597 Zato njihov �ivotni vek traje trilionima godina. 385 00:42:16,632 --> 00:42:20,080 A to zna�i da �e zvezde kao �to je Proksima Kentauri 386 00:42:20,115 --> 00:42:24,160 biti poslednje �ive zvezde u univerzumu. 387 00:42:29,000 --> 00:42:35,120 Ako bismo kao vrsta do�iveli daleku budu�nost univerzuma onda je mogu�e 388 00:42:35,155 --> 00:42:41,240 da �e na�i daleki potomci graditi svoje civilizacije oko crvenhi patuljaka 389 00:42:41,275 --> 00:42:46,480 kako bi iskoristili energiju iz tih poslednjih zvezda u nestajanju, 390 00:42:46,515 --> 00:42:51,200 ba� kao �to su se i na�i preci okupljali oko logorske vatre 391 00:42:51,235 --> 00:42:54,640 kako bi se ugrejali u hladnim zimskim no�ima. 392 00:43:13,120 --> 00:43:20,160 Proksima Kentauri sagoreva tako polako zbog svoje male veli�ine i niske gravitacije. 393 00:43:20,195 --> 00:43:25,800 Njeno jezgro je pod mnogo manjim pritiskom nego �to je to slu�aj kod ve�ih zvezda. 394 00:43:25,880 --> 00:43:32,520 To tako�e zna�i da se njegova unutra�njost stalno kome�a u vatrenom previranju. 395 00:43:35,960 --> 00:43:41,960 Eksplozivne solarne baklje pojavljuju se stalno iako sagorevaju slabim intenzitetom. 396 00:43:43,480 --> 00:43:48,325 Ali i Proksima Kentauri �e na kraju umreti. 397 00:43:48,360 --> 00:43:52,040 Ba� kao i na�e Sunce, i ona �e postati beli patuljak. 398 00:43:53,560 --> 00:44:00,520 Kako Zvezdana era bude zavr�avala tako �e nestati i svetlost u univerzumu. 399 00:44:00,555 --> 00:44:06,477 Tihi sjaj belih patuljaka pru�a�e jedino osvetljenje 400 00:44:06,512 --> 00:44:12,400 u mra�noj praznini prepunoj mrtvih zvezda i crnih rupa. 401 00:44:14,240 --> 00:44:19,440 U tom trenutku univerzum �e biti 100 triliona godina star. 402 00:44:22,920 --> 00:44:29,360 Pa ipak, �ak i sada, ve�i deo njegovog �ivotnog veka jo� uvek je ispred njega. 403 00:44:46,760 --> 00:44:49,920 Postoji nekoliko mesta na Zemlji gde mo�ete dobiti predstavu 404 00:44:49,955 --> 00:44:53,000 kako �e izgledati daleka budu�nost. 405 00:45:06,560 --> 00:45:08,525 Ovo je namibijska Obala kostura, 406 00:45:08,560 --> 00:45:11,560 mesto gde se hladna voda ju�nog Atlantika 407 00:45:11,595 --> 00:45:13,845 susre�e sa pustinjom Namib. 408 00:45:13,880 --> 00:45:17,980 Ovo je jedno od najnegostoljubivijih mesta na zemljaskoj kugli. 409 00:45:18,015 --> 00:45:22,045 U 17. veku ovo su mesto portugalski mornari zvali kapijom pakla. 410 00:45:22,080 --> 00:45:27,520 Razlozi su ova gusta magla koja se vidi skoro svakog jutra du� ove obale 411 00:45:27,555 --> 00:45:31,725 i stalno menjanje izgleda pe��anih sprudova. 412 00:45:31,760 --> 00:45:37,840 Zbog toga je na hiljade brodova do�ivelo brodolom du� ovih obala. 413 00:45:43,320 --> 00:45:46,800 �ak i da stignete do obale, tu ne bi bio kraj va�im problemima. 414 00:45:46,835 --> 00:45:49,205 Ovde su struje toliko jake 415 00:45:49,240 --> 00:45:51,965 da nema �anse da se veslanjem vratite natrag na otvoreno more. 416 00:45:52,000 --> 00:45:57,360 Ako pogledate u ovom pravcu vide�ete nekoliko stotina kilometara negostoljubive pustinje. 417 00:45:59,760 --> 00:46:04,445 Ovo je zaista bilo mesto odakle povratak vi�e nije mogu�. 418 00:46:04,480 --> 00:46:09,000 Ako biste ovde do�iveli brodolom, to bi bio kraj va�eg univerzuma 419 00:46:20,400 --> 00:46:22,325 Ovo je Edvard Bolen. 420 00:46:22,360 --> 00:46:28,200 Nekada je ovo bio okeanski parobrod koji je prevozio putnike i robu odavde do Evrope. 421 00:46:32,600 --> 00:46:37,560 Nasukao se 5. septembra 1909. godine usled guste magle. 422 00:46:43,920 --> 00:46:47,400 Kao i kod svih drugih plovila koja su se nasukala du� ove obale, 423 00:46:47,435 --> 00:46:50,197 vreme koje je potrebno za njegov potpun raspad 424 00:46:50,232 --> 00:46:52,960 daleko je ve�e od vremena provedenog na moru. 425 00:46:57,960 --> 00:47:00,885 U dalekoj budu�nosti kosmosa 426 00:47:00,920 --> 00:47:04,600 sli�na sudbina �eka preostale bele patuljke. 427 00:47:10,760 --> 00:47:14,360 Crni patuljak �e biti kona�na sudbina tih poslednjih zvezda. 428 00:47:14,395 --> 00:47:17,497 Beli patuljci koji su se toliko ohladili 429 00:47:17,532 --> 00:47:20,600 da jedva vi�e emituju toplotu i svetlost. 430 00:47:25,000 --> 00:47:30,480 Crno patuljci su tamne i guste lopte degenerisane materije. 431 00:47:30,515 --> 00:47:33,320 Ne�to vi�e od pepela zvezda. 432 00:47:34,840 --> 00:47:39,045 Atomi su im toliko sabijeni 433 00:47:39,080 --> 00:47:43,100 da je njihova gustina milion puta ve�a od na�eg Sunca. 434 00:47:43,135 --> 00:47:47,120 Zvezdama je potrebno mnogo vremena da stignu do ove ta�ke. 435 00:47:47,155 --> 00:47:50,997 Veruje se da �ak i nakon 14 milijardi godina 436 00:47:51,032 --> 00:47:54,805 jo� uvek ne postoje crni patuljci u univerzumu. 437 00:47:54,840 --> 00:48:00,885 Bez obzira �to ih nismo videli ipak mo�emo predvideti kako �e izgledati njihov kraj. 438 00:48:00,920 --> 00:48:08,480 Ba� kao �to �e gvo��e od koga je napravljen ovaj brod na kraju razneti pustinjski vetrovi 439 00:48:08,515 --> 00:48:14,600 tako �e i materija unutar crnih patuljaka, poslednja materija u univerzumu, 440 00:48:14,635 --> 00:48:21,720 na kraju ispariti i nestati u praznini u obliku radijacije 441 00:48:21,755 --> 00:48:25,320 ne ostavljaju�i apsolutno ni�ta iza sebe. 442 00:48:34,560 --> 00:48:40,640 Sa nestankom crnih patuljaka nesta�e i poslednji preostali atom materije. 443 00:48:42,400 --> 00:48:45,840 Od na�eg nekada bogatog univerzuma osta�e 444 00:48:45,875 --> 00:48:49,240 samo �estice svetlosti i crne rupe. 445 00:48:55,880 --> 00:48:59,080 Nakon nezamislivo dugog vremenskog perioda 446 00:48:59,115 --> 00:49:02,525 �ak �e i crne rupe ispariti 447 00:49:02,560 --> 00:49:06,720 i univerzum ne�e biti ni�ta drugo do bezgrani�no more fotona 448 00:49:06,755 --> 00:49:10,165 koji �e postepeno te�iti istoj temperaturi 449 00:49:10,200 --> 00:49:14,760 dok ih na kraju �irenje univerzume ne ohladi do apsolutne nule. 450 00:49:23,160 --> 00:49:26,485 A kada ka�em "nezamislivo dug vremenski period " onda stvarno tako mislim. 451 00:49:26,520 --> 00:49:33,800 To je 10.000 triliona triliona triliona triliona triliona triliona triliona godina. 452 00:49:33,835 --> 00:49:35,725 Koliki je to broj? 453 00:49:35,760 --> 00:49:41,645 Ako zapo�nemo brojanje sa jednim atomom koji predstavlja jedanu godinu 454 00:49:41,680 --> 00:49:48,160 onda ne bi bilo dovoljno atoma u celom univerzumu ni da se pribli�imo tom broju. 455 00:49:54,840 --> 00:50:00,720 Nakon �to su se i poslednji ostaci zvezda kona�no raspali u ni�tavilo 456 00:50:00,755 --> 00:50:04,537 i kada je sve dostiglo istu temperaturu, 457 00:50:04,572 --> 00:50:08,320 pri�a o univerzumu napokon dolazi do kraja. 458 00:50:12,800 --> 00:50:18,125 Po prvi put u svom �ivotu univerzum �e biti trajan i nepromenjiv. 459 00:50:18,160 --> 00:50:25,280 Rast entropije se kona�no zaustavlja zato �to univerzum ne mo�e biti vi�e neure�eniji. 460 00:50:25,315 --> 00:50:29,680 Ni�ta se ne doga�a niti �e se i�ta vi�e doga�ati. 461 00:50:29,715 --> 00:50:31,200 Zauvek. 462 00:50:36,000 --> 00:50:38,885 To zovemo toplotna smrt univerzuma. 463 00:50:38,920 --> 00:50:46,045 Doba kada �e univerzum biti ogroman, hladan i pust sve do kraja vremena. 464 00:50:46,080 --> 00:50:51,680 Ali to je zato �to ne postoji razlika izme�u pro�losti, sada�njosti i budu�nosti. 465 00:50:51,715 --> 00:50:55,080 Ne postoji na�in na koji mo�emo izmeriti vreme 466 00:50:55,115 --> 00:50:58,125 zato �to se u univerzumu ni�ta ne menja. 467 00:50:58,160 --> 00:51:02,480 Strela vremena jednostavno je prestala postojati. 468 00:51:13,080 --> 00:51:19,820 Ovo je neizbe�na �injenica o univerzumu zapisana u osnovnim zakonima fizike. 469 00:51:19,880 --> 00:51:22,960 Ceo univerzum �e umreti. 470 00:51:27,640 --> 00:51:33,520 Svaka od 200 milijardi zvezda u na�oj galaksiji �e nestati. 471 00:51:36,560 --> 00:51:41,125 I ba� kao �to smrt Sunca zna�i kraj �ivota na na�oj planeti 472 00:51:41,160 --> 00:51:47,720 tako �e smrt svih zvezda ugasiti svaku mogu�nost �ivota u univerzumu. 473 00:51:51,680 --> 00:51:55,920 �injenica da �e Sunce umreti i da �e u tom procesu 474 00:51:55,955 --> 00:52:00,160 spaliti Zemlju i uni�titi sav �ivot na na�oj planeti 475 00:52:00,195 --> 00:52:02,805 mo�da zvu�i pomalo depresivno za vas. 476 00:52:02,840 --> 00:52:08,360 Sigurno se pitate da li je mogu�e izgraditi univerzum na druga�iji na�in. 477 00:52:08,395 --> 00:52:13,240 I da li se mo�e izgraditi tako da ne mora iz reda propadati u haos. 478 00:52:13,275 --> 00:52:18,640 Odgovor je ne. Ne mo�ete ako �elite da u njemu postoji �ivot. 479 00:52:24,720 --> 00:52:30,360 Strela vremena, taj niz promena koji univerzum polako vodi u smrt, 480 00:52:30,395 --> 00:52:35,640 ustvari je ono �to stvara uslove za nastanak i razvoj �ivota. 481 00:52:40,280 --> 00:52:42,525 Vreme je potrebno da bi se formirala materija. 482 00:52:42,560 --> 00:52:48,640 Vreme je potrebno da tu materiju gravitacija privu�e i tako stvori zvezde i planete. 483 00:52:53,280 --> 00:52:58,080 Strela vremena otvara blistavi prozor u adolescenciji univerzuma 484 00:52:58,115 --> 00:53:00,400 tokom kojeg je �ivot mogu�. 485 00:53:07,880 --> 00:53:11,000 Ali taj prozor ne�e dugo ostati otvoren. 486 00:53:14,440 --> 00:53:17,925 Kao mali deo �ivotnog veka univerzuma, 487 00:53:17,960 --> 00:53:23,880 mereno od njegovog po�etka pa sve do isparenja poslednje crne rupe, 488 00:53:23,915 --> 00:53:29,800 �ivot kakav mi poznajemo mogu� je u neverovatno malom intervalu. 489 00:53:37,640 --> 00:53:44,640 I to je razlog za�to za mene najve�e �udo univerzuma nije zvezda, 490 00:53:44,675 --> 00:53:47,280 ili planeta ili galaksija. 491 00:53:47,315 --> 00:53:49,917 To nije uop�te stvar. 492 00:53:49,952 --> 00:53:52,520 To je trenutak u vremenu. 493 00:53:52,555 --> 00:53:55,000 A taj trenutak je sada. 494 00:54:03,360 --> 00:54:07,460 Ljudi hodaju Zemljom samo najmanji deli� 495 00:54:07,495 --> 00:54:11,560 od tog kratkog intervala u dubokom vremenu. 496 00:54:14,040 --> 00:54:19,040 Ali u na�ih 200.000 godina koliko smo na ovoj planeti postigli smo zna�ajan napredak. 497 00:54:22,280 --> 00:54:27,405 Pre samo 2.500 godina verovali smo da je Sunce bo�anstvo 498 00:54:27,440 --> 00:54:32,680 i merili smo njegovu orbitu pomo�u kamenih kula izgra�enih na vrhu brda. 499 00:54:34,720 --> 00:54:39,365 Nauka je danas jezik radoznalosti. 500 00:54:39,400 --> 00:54:44,240 Imamo opservatorije koje su gotovo beskona�no vi�e sofisticirane 501 00:54:44,275 --> 00:54:49,640 od 13 kula i koje mogu zaviriti duboko u univerzum. 502 00:54:52,280 --> 00:54:57,840 A mo�da jo� zna�ajnije je to �to pomo�u teorijske fizike i matematike 503 00:54:57,880 --> 00:55:03,040 mo�emo izra�unati kako �e univerzum izgledati u dalekoj budu�nosti. 504 00:55:03,075 --> 00:55:08,440 Mo�emo �ak izneti konkretna predvi�anja njegovog kraja. 505 00:55:15,200 --> 00:55:19,800 Verujem da �emo samo ako nastavimo obja�njavati kosmos 506 00:55:19,835 --> 00:55:22,400 i zakone prirode koji u njemu vladaju 507 00:55:22,560 --> 00:55:29,400 zaista mo�i razumeti sebe i na�e mesto u ovom �udesnom univerzumu. 508 00:55:33,160 --> 00:55:38,240 I to je ono �ta smo radili u na�em kratkom trenutku postojanja na planeti Zemlji. 509 00:55:41,760 --> 00:55:45,520 1977. godine svemirska sonda pod nazivom Vojad�er 1 510 00:55:45,555 --> 00:55:49,280 lansirana je na veliku turneju po Sun�evom sistemu. 511 00:55:49,315 --> 00:55:52,365 Posetila je gigantske gasne planete, 512 00:55:52,400 --> 00:55:56,360 Jupiter i Saturn, i do�la je do nekoliko predivnih otkri�a 513 00:55:56,395 --> 00:56:00,320 pre nego �to se zaputila prema me�uzvezdanom prostoru. 514 00:56:02,240 --> 00:56:07,580 13 godina kasnije, nakon �to je njena misija bila skoro gotova, 515 00:56:07,615 --> 00:56:12,920 sonda se okrenula i snimila poslednju sliku Sun�evog sistema. 516 00:56:12,955 --> 00:56:14,640 Ovo je ta slika. 517 00:56:17,080 --> 00:56:20,885 A najlep�a stvar na ovoj slici 518 00:56:20,920 --> 00:56:26,700 jeste ovaj mali piksel svetlosti koji se isti�e u tami svemira. 519 00:56:26,760 --> 00:56:31,325 Taj piksel je planeta Zemlja. 520 00:56:31,360 --> 00:56:34,440 Najudaljenija slika na�e planete ikada snimljena. 521 00:56:34,475 --> 00:56:37,560 6 milijardi km daleko. 522 00:56:47,000 --> 00:56:51,000 Iako ima veoma ograni�enu nau�nu vrednost, 523 00:56:51,035 --> 00:56:53,965 za mene je ova mala ta�ka svetlosti 524 00:56:54,000 --> 00:57:00,160 najmo�nija i najdublja demonstracija mo�da i najve�e ljudske kvalitete. 525 00:57:00,195 --> 00:57:06,320 Na�e jedinstvene sposobnosti da razmi�ljamo o postojanju univerzuma 526 00:57:06,355 --> 00:57:08,280 i o na�em mestu u njemu. 527 00:57:13,160 --> 00:57:18,840 Ba� kao i mi, tako i sav �ivot na Zemlji stoji na ovoj si�u�noj mrlji 528 00:57:18,875 --> 00:57:25,200 u beskona�nom univerzumu gde �e �ivot postojati samo 529 00:57:25,235 --> 00:57:28,965 u jednom prolaznom trenutku u vremenu 530 00:57:29,000 --> 00:57:34,700 zato �to je �ivot, ba� kao i zvezde, planete i galaksije, 531 00:57:34,735 --> 00:57:40,400 samo privremena struktura na dugom putu od poretka do haosa. 532 00:57:49,960 --> 00:57:52,440 Ali to nas ne �ini bezna�ajnim. 533 00:57:52,475 --> 00:57:54,885 Mi smo kosmos u�inili svesnim. 534 00:57:54,920 --> 00:57:59,760 �ivot je sredstvo kojim univerzum shvata sam sebe. 535 00:58:02,400 --> 00:58:06,365 Za mene na� istinski zna�aj le�i u na�oj sposobnosti 536 00:58:06,400 --> 00:58:12,400 i na�oj �elji da shvatimo i istra�imo ovaj predivni univerzum. 537 00:58:17,156 --> 00:58:21,401 dilan_dog 538 00:58:24,401 --> 00:58:28,401 Preuzeto sa www.titlovi.com50784

Can't find what you're looking for?
Get subtitles in any language from opensubtitles.com, and translate them here.