Afrikaans
Akan
Albanian
Amharic
Arabic
Armenian
Azerbaijani
Basque
Belarusian
Bemba
Bengali
Bihari
Bosnian
Breton
Bulgarian
Cambodian
Catalan
Cebuano
Cherokee
Chichewa
Chinese (Simplified)
Chinese (Traditional)
Corsican
Croatian
Czech
Danish
Dutch
Esperanto
Estonian
Ewe
Faroese
Filipino
Finnish
French
Frisian
Ga
Galician
Georgian
German
Greek
Guarani
Gujarati
Haitian Creole
Hausa
Hawaiian
Hebrew
Hindi
Hmong
Hungarian
Icelandic
Igbo
Interlingua
Irish
Italian
Japanese
Javanese
Kannada
Kazakh
Kinyarwanda
Kirundi
Kongo
Korean
Krio (Sierra Leone)
Kurdish
Kurdish (Soranî)
Kyrgyz
Laothian
Latin
Latvian
Lingala
Lithuanian
Lozi
Luganda
Luo
Luxembourgish
Macedonian
Malagasy
Malay
Malayalam
Maltese
Maori
Marathi
Mauritian Creole
Moldavian
Mongolian
Myanmar (Burmese)
Montenegrin
Nepali
Nigerian Pidgin
Northern Sotho
Norwegian
Norwegian (Nynorsk)
Occitan
Oriya
Oromo
Pashto
Persian
Portuguese (Brazil)
Portuguese (Portugal)
Punjabi
Quechua
Romanian
Romansh
Runyakitara
Russian
Samoan
Scots Gaelic
Serbian
Serbo-Croatian
Sesotho
Setswana
Seychellois Creole
Shona
Sindhi
Sinhalese
Slovak
Slovenian
Somali
Spanish
Spanish (Latin American)
Sundanese
Swahili
Swedish
Tajik
Tamil
Tatar
Telugu
Thai
Tigrinya
Tonga
Tshiluba
Tumbuka
Turkish
Turkmen
Twi
Uighur
Ukrainian
Urdu
Uzbek
Vietnamese
Welsh
Wolof
Xhosa
Yiddish
Yoruba
Zulu
Het is 1944. De Sovjets heroveren het grondgebied in Oost-Polen...
dat ze drie jaar eerder nog hadden bezet.
In 1944, toen het Rode Leger voor de tweede keer kwam, was het erger.
We hadden namelijk een idee van wat de gevolgen konden zijn.
Hoe zou het Westen Stalin aanpakken inzake de toekomst van Polen?
Een essentiële vraag. Het was bijna, zoals voorheen geheime stukken tonen...
een test van de integriteit van de hele alliantie.
Niet in het minst omdat Engeland streed om Polen te beschermen.
Ik weet dat de Duitsers en Russen uw beste elementen ombrengen...
vooral de intellectuelen. Ik voel enorm met u mee.
Vooruit. Waar ben je nou mee bezig?
Terwijl de Duitsers de aftocht voorbereidden...
vroeg het Westen zich af of het kon voorkomen dat de ene tirannie...
zou worden opgevolgd door een andere.
DE TWEEDE WERELDOORLOG
ACHTER GESLOTEN DEUREN
STALIN, DE NAZI'S EN HET WESTEN
In november 1943 vond er een belangrijk overleg plaats in Teheran in Iran.
Hier spraken de geallieerde leiders elkaar voor het eerst persoonlijk...
om te proberen de toekomst van de naoorlogse wereld vorm te geven.
Op een avond spraken Churchill en minister Eden van Buitenlandse Zaken...
met Stalin over een onderlinge, controversiële kwestie:
De toekomstige vorm van Polen.
Zelf vind ik dat Polen naar het westen moet opschuiven.
Als Duitsland daarmee voor het hoofd wordt gestoten, is dat spijtig.
Er moet een sterk Polen komen. Dat heeft Europa nodig.
De Sovjets hadden half Polen ingelijfd na een deal met de nazi's in 1939.
Nu ze oprukten naar het westen, wilden ze dit terug hebben.
Churchill ging akkoord maar hij wilde dat Polen dan een stuk Duitsland kreeg.
Dan zou Polen ruim 160 km naar het westen verschuiven.
Dacht u dat ik Polen zou opslokken?
Ik weet niet hoeveel u zult verorberen.
Hoeveel bent u van plan ongemoeid te laten?
Russen willen niets hebben wat aan anderen toebehoort...
al willen we misschien wel een stukje Duitsland.
Wat Polen in het oosten kwijtraakt, krijgt het er in het westen misschien bij.
Misschien wel.
Dat weet ik niet.
Dat zullen wij nooit vergeten.
Hoe konden anderen, nog eer de oorlog voorbij was, onze grenzen bepalen?
Als de landsgrens naar hier zou worden verplaatst...
naar het westen, Pruisen in...
dan zou de nieuwe grens hier lopen.
Aan het eind van de oorlog was dit rijtje lucifers...
daadwerkelijk de nieuwe grens tussen Duitsland en Polen geworden.
In Engeland is Churchill een held. Hij is daar alles. Een overwinnaar.
Voor ons is hij een ordinaire schurk. Door hem zijn we half Polen kwijtgeraakt.
Ik werd getroffen...
De Britten dachten politiek slim bezig te zijn.
Door Stalin het gewenste land in Oost-Polen te geven...
dacht Churchill dat hij zou meewerken aan een regering voor het nieuwe Polen.
Maarschalk Stalin, ik geloof dat god aan onze zijde staat.
Ik heb althans m'n best gedaan om Hem een trouwe bondgenoot te maken.
En de duivel staat aan mijn zijde.
Want iedereen weet natuurlijk...
dat de duivel een communist is.
En god is ongetwijfeld een goed Conservatief.
Stalin beschikte in Teheran over een voordeel.
Doordat de Amerikanen op uitnodiging van Stalin bij de Sovjets verbleven...
konden de Sovjets in al hun kamers microfoontjes plaatsen.
Ze luisterden naar elk woord dat werd gezegd.
Stalin werd dagelijks bijgepraat over wat zij bespraken.
Of althans wat ze kwijt wilden binnen het terrein van de Sovjets.
Admiraal Leahy drong er meermalen op aan...
dat de president zich sterker opstelt naar de Sovjet-Unie toe.
En hoe reageerde Roosevelt?
Hij leek zich eraan te ergeren...
dat de admiraal twijfelde aan z'n oordeelskracht.
Hij zei een beleid na te streven waar de VS voordeel bij had.
Wat vind jij:
Denk je dat zij weten dat we hen afluisteren?
Ik kan enkel zeggen dat onze microfoons onmogelijk te ontdekken zijn.
Zelfs niet door onszelf.
Toch is het wel bizar:
Ze bespreken alles tot in detail.
Terwijl Stalin vernam wat z'n bondgenoten bespraken...
probeerde hij te verhinderen dat zij zijn misdaden uit het verleden ontdekten.
In het bos van Katyn bij Smolensk in West-Rusland.
Terwijl de geallieerden in Teheran zaten, zette de NKVD dit bos af...
om een bepaald voorval zorgvuldig in de doofpot te stoppen.
Ze groeven lijken op uit massagraven.
De Duitsers hadden deze graven in 1943 blootgelegd...
en bekendgemaakt dat dit de door de Sovjets gedode Poolse officiers waren.
Nu het Rode Leger dit gebied had heroverd...
wilde de NKVD de geschiedenis verkeerd voorstellen en de moorden ontkennen.
Dit zou niet meevallen want de bevolking kende de waarheid.
Natuurlijk wisten we dat wij de Polen hadden gedood.
Van m'n moeder mocht ik er m'n leven lang niet over praten.
De NKVD liet valse documenten maken...
waaruit bleek dat de Duitsers het misdrijf hadden gepleegd.
Deze documenten werden bij de lijken gevoegd.
De autoriteiten rekenden ook af met lastige ooggetuigen.
Zoals boswachter Kiselev, die de Duitsers over het misdrijf had verteld.
In jouw verklaring vertelde je de Duitsers...
dat je in de lente van 1940...
het gegil en de schoten kon horen...
en dat je aannam dat ze werden geëxecuteerd.
Nam je aan dat ze werden doodgeschoten?
Voor de collaborateurs was er maar een uitweg:
Proberen van nut te zijn voor de ondervragers van de NKVD.
Alleen zo kon Kiselev z'n leven redden.
Terwijl deze doofpotaffaire in stilte plaatsvond...
kreeg Stalin op het overleg in Teheran een onderscheiding.
Een plechtigheid op het overleg: de uitreiking van het Zwaard van Stalingrad.
Een geschenk van de Britse koning aan de moedige inwoners.
Stalin neemt het namens het Russische volk in ontvangst.
Met het geschenk werd herdacht wat hier eerder in 1943 was gebeurd.
Het Rode Leger had de Duitsers verpletterd in Stalingrad aan de Wolga.
Bijna 100.000 Duitsers waren gevangengenomen.
De Westerse leiders wisten hoeveel ze aan die zege te danken hadden.
Ook nu nog is de grond rond Stalingrad bezaaid met resten van de strijd.
Hier sneuvelden zo'n 500.000 soldaten van het Rode Leger.
Toen we ons voorbereidden op het overleg in Teheran...
kwam er een groep militaire attachés en tolken van Engeland en de VS...
in Stalingrad aan. Ze voelden ze zich schuldig.
De stad bestond praktisch niet meer.
Ondanks de zege bij Stalingrad...
ondervonden de Sovjets nog altijd hevig verzet aan het oostfront.
De Sovjets probeerden het Westen over te halen...
tot een snelle invasie in Frankrijk om het Rode Leger te ontlasten.
Volgens maarschalk Voroshilov zou dit een betrekkelijk eenvoudige operatie zijn.
Hij deed vast z'n best, maar dat was niet best.
Hij was namelijk nogal dom.
Van strategie had hij niet echt kaas gegeten.
De lancering van een operatie als een oversteek van het Kanaal...
is moeilijker...
dan het oversteken van een grote rivier, maar het lijkt wel op elkaar.
VS-legerleider generaal Marshall had zo z'n bedenkingen.
Een rivieroversteek is iets heel anders dan een landing vanaf zee.
Als een oversteek mislukt, is dat een tegenslag.
Een mislukte amfibische landing zou rampzalig zijn.
Dat ben ik niet met u eens.
Stalin en Voroshilov kenden de tol die de oorlog in de Sovjet-Unie eiste.
In het hele land hadden burgers evenzeer geleden als soldaten.
Bij elkaar kwamen er zo'n zestien miljoen Sovjetburgers om.
Door al dit lijden ontstond er een verlangen naar wraak.
De Duitsers hadden wind gezaaid. Wat Stalin en de Sovjetleiding betrof...
zouden ze nu storm oogsten.
Dit verlangen naar wraak kreeg vorm op de steppen bij Stalingrad...
ten tijde van het overleg in Teheran.
Een eenheid van contraspionagedienst Smersh was druk bezig.
Zinaida Pitkina was officier bij Smersh.
Zij was getuige van hoe Duitsers werden verhoord en gemarteld.
Op een keer moest zij zelf een jonge Duitse majoor onder handen nemen.
Hij had misschien wel veel familieleden van me gedood.
Ik zou hem nog wel in mootjes hebben gehakt.
Ik moest hem van de luitenant te grazen nemen. Dat deed ik.
Ik vond het heerlijk.
De Duitsers vroegen niet om genade. Ze wisten dat ze schuldig waren.
En ik was kwaad.
M'n vijand stond voor me. Hij moest worden vernietigd.
We moesten hen behandelen zoals zij ons hadden gedaan.
Wat moesten we dan? Bidden tot god?
Als ik er tien tegelijk had gekregen, had ik hen allemaal gedood.
M'n hand beefde niet toen ik hem doodde.
Hij beefde niet eens.
In Teheran, achter de gesloten deuren van het Sovjetterrein...
toonde Stalin z'n eigen verlangen naar wraak.
Tijdens een diner zei hij hoe hij de Duitse leiding wilde aanpakken.
Minstens 50.000, en misschien wel 100.000 leden...
van de Duitse leidinggevende staf...
moeten worden geliquideerd.
Ze moeten worden geliquideerd. Ze moeten worden doodgeschoten.
Het Britse parlement en het publiek zullen nooit massa-executies dulden.
Zelfs al mochten ze daar in het vuur van de strijd mee beginnen...
dan zouden zij zich na de eerste slachting tegen de verantwoordelijken keren.
Zet dat waanidee maar uit uw hoofd.
Misschien voelt Mr Churchill...
een stille sympathie voor de Duitsers?
Er moeten er 50.000 worden geëxecuteerd.
Roosevelt probeerde de stemming te verlichten.
Ik wil een compromis voorstellen.
Ik stel het aantal Duitsers die moeten worden geëxecuteerd...
op 49.000, niet meer.
Het werd Churchill allemaal te veel.
Roosevelt koos ervoor hem niet bij te vallen.
Hij vond het belangrijker om een band met Stalin op te bouwen.
Hij wilde diens medewerking bij tal van kwesties.
Zo wilde hij de Sovjets bij de oorlog tegen Japan betrekken.
Stalin leek de situatie volledig in de hand te hebben.
Het spijt me. Het was een grapje.
In januari 1944, nog geen twee maanden na het overleg in Teheran...
probeerden de Sovjets de wereld te bedotten inzake de moorden bij Katyn.
De hele wereld moet de waarheid weten...
over de vergrijpen van de fascistische beulen.
Volgens de valse documenten hadden de Polen in 1941 nog geleefd...
een jaar nadat de Sovjets hen hadden vermoord.
Ze werden nu gebruikt in propagandafilms.
Het concrete bewijs:
Geld, documenten en brieven...
spullen van de door de Duitsers gedode Poolse officiers.
Deze in het Pools geschreven kaart van een Poolse krijgsgevangene...
is gedateerd op 20 juni 1941.
Sleutelgetuigen als boswachter Kiselev werden onder bedreiging overgehaald...
hun verklaring aan de Duitsers in te trekken.
Kiselev loog zelfs voor de Sovjet- onderzoekscommissie en het journaal...
over wat de Duitsers hem hadden aangedaan.
En weer dwongen ze me te vertellen...
hoe de bolsjewieken de Poolse officiers hadden gedood.
De Britse regering liet zich niet om de tuin leiden.
Een Britse functionaris die had onderzocht wat er zou zijn gebeurd...
schreef in een geheim rapport dat het bewijs van de Sovjets niet deugde.
Maar dit moest geheim blijven.
Churchill had Buitenlandse Zaken al vooraf geschreven...
dat niemand er ooit met een woord over mocht praten.
Roosevelt probeerde het probleem rond Katyn te negeren.
Hij richtte zich op het totale plaatje.
Het Westen bereidde D-day voor en vocht verbeten op de Grote Oceaan.
Regel meteen een kopie voor me. En stuur Hopkins er een.
Roosevelt had nooit geantwoord op een vorig rapport van Churchill over Katyn.
Maar in mei 1944 moest Roosevelt de moorden wel bespreken.
Z'n vriend George Earle, speciaal afgezant voor de Balkan...
had bewijzen die hem ervan overtuigden dat de Sovjets de schuldigen waren.
Hier zijn de foto's. Hier zijn de attesten.
Wil je nog sterker bewijs?
Misschien hebben ze het in elkaar geflanst.
De nazi's zijn namelijk heel slim.
Dit is Duitse propaganda en een Duits complot.
Ik ben ervan overtuigd dat de Russen dit niet hebben gedaan.
George, jij maakt je al sinds 1942 zorgen vanwege Rusland.
Ik zeg je dit: Ik ben al ouder en ik heb veel ervaring.
Die Russen bestaan uit 180 miljoen mensen die 120 dialecten spreken.
Na deze oorlog vliegen ze uiteen als een kapotte centrifuge.
Volgens mij was hij zwaar teleurgesteld.
Hij was er vanaf het begin van overtuigd dat de Russen het hadden gedaan.
Tien maanden later, in maart 1945...
zei Earle tegen Roosevelt dat hij z'n bezorgdheid zou bekendmaken.
Roosevelt schreef hem meteen dat publicatie zou gelijkstaan aan verraad.
Hij beval hem het achterwege te laten.
Enkele dagen later werd Earle's leven op z'n kop gezet.
Hij zat te vissen in een roeiboot op een meer in Maryland...
toen hij onverwacht bezoek kreeg.
Het waren FBI-agenten.
Ze hadden verrassend nieuws voor hem:
Hij moest voor een nieuw ambt direct naar het 11 .000 km verderop gelegen Samoa.
Het was duidelijk dat Roosevelt z'n oude vriend uit de weg wilde hebben.
Enkele weken later bezocht z'n zoon de banneling in de oceaan.
Hij was verbitterd en teleurgesteld.
Hij was er kapot van dat de president dit had gedaan.
Zoiets doe je niet in een democratie.
In oorlogstijd wel, vond de president kennelijk. En hij kwam ermee weg.
In Moskou, begin mei 1944...
dacht men na over de vervolging van een andere groep mensen.
Lavrenti Beria, hoofd van de NKVD...
besprak met Stalin het lot van een etnische groep in het zuiden:
De Krim-Tataren.
Sommige Tataren hadden gecollaboreerd met de Duitsers.
De meesten echter niet.
Op uw verzoek, kameraad Stalin...
hebben we goed nagedacht over het verraad van de Krim-Tataren...
tegenover het Sovjetvolk.
Dit rechtvaardigt dat wij hen allemaal uit de Krim deporteren.
Waarheen?
Ver weg in Azië: Oezbekistan.
In tegenstelling tot wat het Westen wilde geloven...
was Stalin meedogenloos als altijd.
Iedere Krim-Tataar zou moeten bloeden.
Er woonden zo'n 200.000 Tataren hier op de Krim, aan de Zwarte Zee.
De meesten waren blij dat ze soldaten van het Rode Leger zagen...
toen zij de Krim in april 1944 van de Duitsers bevrijdden.
Zodra we de Sovjettanks zagen, renden we erheen en reden met de soldaten mee.
We waren dolblij met hen.
We verwachtten alleen maar mooie dingen.
Gelukkig was de oorlog voorbij. Alles kon opnieuw beginnen.
Maar hoe lang duurde die mooie periode?
Nog geen maand.
Er werden 20.000 troepen van de NKVD op de Krim ingezet...
om het hele Tataarse volk op Stalins bevel te straffen...
omdat een minderheid met de Duitsers had gecollaboreerd.
Op 18 mei sloeg de NKVD in alle Tataarse dorpen tegelijk toe.
Ik las het bevel voor en natuurlijk barstte iedereen in tranen en gillen uit.
Ik moet wel zeggen dat men alles deed wat wij vroegen.
Ze deden heel ruw tegen ons. We moesten voortmaken.
We moesten sneller het huis uit. Zo ging het.
Wat konden we in vijftien minuten doen? Er was geschreeuw, herrie en pijn...
en er vloeiden bittere tranen.
M'n moeder begon te huilen: Waarom? Een zoon van me zit in het leger.
'Dit moet een vergissing zijn.'
Iedere Tataar moest worden gedeporteerd.
In het huis waar Nikanor Perebalev was, werd een bedlegerige vrouw afgevoerd.
Waar was die oude vrouw schuldig aan?
Ze was niet direct schuldig.
Maar de regering had besloten dat het hele volk moest worden verdreven.
Voor de volle 100%.
Zelfs degenen die prijzen en onderscheidingen hadden gekregen.
Zij die aan het front hadden gevochten en die gewond waren teruggekeerd.
Iedereen moest worden verdreven. Er werd geen onderscheid gemaakt.
Het hele volk werd verbannen naar Oezbekistan, 1600 km verderop.
Een derde van hen zou hierdoor omkomen.
Veel mensen zeiden dat Stalin hier zeker niets van wist.
Anders zou dit nooit kunnen gebeuren.
Onderweg ontstonden er geruchten dat Stalin het had ontdekt...
en dat we snel weer naar huis zouden gaan.
Men zuiverde hem steeds van blaam: Hier zat iemand anders achter.
Maar terwijl het Rode Leger het land bevrijdde...
beval Stalin ook de deportatie van veel andere etnische groepen...
zoals de Tsjetsjenen en de Kalmukken, bij elkaar ruim een miljoen mensen.
Nog geen maand na de deportatie van de Krim-Tataren...
begon het Westen aan D-day:
Een grootschalige amfibische landing op de Franse kust op 6 juni 1944.
Het was het begin van het tweede front waar Stalin al jaren om had gevraagd.
Maar wat minder bekend is...
is dat het Rode Leger op 23 juni een offensief begon waarbij D-day verbleekte.
Ruim 2,5 miljoen soldaten kwamen tegenover Armeegruppe Mitte te staan.
Binnen een maand was het Rode Leger ruim 300 km opgerukt.
Eind juli, in Lwów in Oost-Polen...
gingen speciale troepen van de NKVD de hoofdmacht voor.
De Sovjets hadden dit gebied drie jaar eerder nog bezet.
Er zaten mensen in onze groep die al sinds 1939 bij de geheime politie zaten.
Zij kenden Lwów erg goed.
Zij kozen onze routes tussen de Duitsers door.
Ze waren vooral geïnteresseerd in het hoofdkwartier van de Gestapo...
waar de Duitsers, met hun dossiers, een snelle vlucht voorbereidden.
Ze waren zo druk met het pakken van hun auto's, dat onze komst hen verraste.
Ze waren zo bang dat ze niet eens verzet boden.
We zochten in het archief wie er met de Duitsers werkten.
De NKVD wilde het hoofdkwartier omtoveren tot haar nieuwe thuisplek.
Van hieruit wilde de NKVD zich richten op meer dan alleen collaborateurs.
Ze wilde iedereen pakken die iets slechts over het Sovjetregime had gezegd.
Wie tegen de Sovjetmacht was, werd gearresteerd.
Ik begrijp dat dit wreed was want ik heb nu meer meegemaakt.
Nu is er democratie en mag je alles zeggen.
Destijds had je censuur. Niemand mocht iets slechts over het systeem zeggen.
Dat dacht ik tenminste.
Lwów lag midden in het gebied in Oost-Polen...
dat de Sovjets in 1939 hadden ingepikt.
In 1944, toen het Rode Leger voor de tweede keer kwam...
was het erger. We hadden wel enig idee van wat de gevolgen zouden zijn...
vanwege alle arrestaties die in 1939 en 1940 waren verricht.
Kameraden.
Wij Oekraïners wensen dat het Poolse volk...
een sterk en onafhankelijk land krijgt.
Laat het zelf z'n eigen toekomst bepalen.
Ongeacht de propaganda...
zouden de Sovjets dit land nooit meer deel laten uitmaken van Polen.
Voor ons was het geen bevrijdings- maar een bezettingsoorlog.
We voelden ons verraden.
We hadden gehoopt dat het Westen anders zou reageren. Dat was niet zo.
Terwijl de Sovjet-Unie het verzet in Lwów onderdrukte...
streden en sneuvelden Poolse soldaten hier in Italië, in het Britse leger.
Deze Polen dachten dat ze hun leven gaven opdat hun thuisland vrij kon zijn.
Maar hoe dapper de Oost-Polen ook vochten en hoeveel er sneuvelden...
wat Stalin betrof, waren ze nu afkomstig uit de Sovjet-Unie.
In mei 1944 leverden de Polen hun beroemdste slag onder het Britse leger:
Hier, bij het klooster van Monte Cassino, dat de weg naar Rome beschermde.
Het terrein was ideaal voor de Duitse verdedigers, die de omgeving bezetten.
De geallieerden werden hier maandenlang opgehouden.
De Polen namen in mei deel aan de laatste poging de berg in te nemen.
Generaal Anders van het 2e Korps liet ons meevechten bij Monte Cassino.
Dit was een vuurdoop.
De bergen werden verdedigd door Duitse elitetroepen.
Ze hadden al gauw een mening over de vechtkwaliteiten van de Polen.
De Polen waren bewonderenswaardig.
Dat valt niet te ontkennen.
Het waren dappere soldaten. De dappersten van allemaal.
Het was meer een innerlijke drang die neigde naar fanatisme.
Rond 4000 Polen stierven of raakten gewond in deze ene veldslag.
Uiteindelijk werd het klooster op 18 mei 1944 door de Polen bezet.
Na dagen van bittere strijd en zware verliezen...
wappert de Poolse vlag op de ruïnes van het klooster.
Op Monte Calvario, die uitkijkt op Monte Cassino...
staat een monument voor het Poolse offer.
Op een zijde staat: Voor uw en onze vrijheid.
Wij, soldaten van Polen, gaven onze ziel aan god...
ons leven aan de Italiaanse grond en ons hart aan Polen.
Maar ondanks het zware offer was Monte Cassino een grote zege voor de Polen.
Zij dachten zich aan het Britse leger te hebben bewezen.
Polen vecht met z'n bondgenoten voor vrijheid en democratie.
Majesteit: generaal Sasenkovski.
In juli 1944 heette generaal Anders koning George VI welkom...
die in Italië de geallieerde soldaten kwam feliciteren.
Dit is een nummer over de Poolse stad Lwów.
De tekst luidt: Als ik ooit opnieuw geboren word, dan alleen in Lwów.
Maar in Lwów, waar ze over zongen, begon het Rode Leger aan de bezetting.
De Polen in het Britse leger wisten het nog niet...
maar de meesten zouden Lwów nooit meer zien.
In Warschau hoorde het Poolse verzet hoe de Sovjets zich gedroegen.
In Lwów werd de ondergrondse, die met de Russen had samengewerkt...
ontwapend en gearresteerd.
We vernamen dat ze hetzelfde in Warschau van plan waren.
Daarom besloten we tot een opstand.
De Poolse ondergrondse in Warschau kwam op 1 augustus 1944 in opstand.
Met hun aanval op de Duitsers...
wilden ze hun onafhankelijkheid aan de wereld tonen.
M'n vriend kwam al na vier minuten om, vlak naast me.
Hij werd in de borst geraakt.
Even daarvoor leefde hij nog. Hij had z'n granaat zelfs nog in z'n hand.
Toen begon de slachting.
De Sovjets lieten de inwoners van Warschau geloven...
dat het Rode Leger hen kwam bevrijden.
Maar de Polen vielen aan zonder Stalin te hebben geraadpleegd.
Het Rode Leger zat ten oosten van Warschau, achter de Weichsel.
Maar Stalin wilde niet dat het zich in de strijd in Warschau mengde.
Hij hielp zelfs geen geallieerde kisten die steun gaven vanuit de lucht.
We beseften dat ze ons noch de Amerikanen zouden toestaan...
op Sovjetgrondgebied te landen.
Dit kwam op ons over als verraad:
Ze verrieden niet alleen de Polen maar ook de geallieerden.
De Britten maakten 300 droppingvluchten naar Warschau.
Het waren vaak omslachtige vluchten vanuit Zuid-Italië.
Churchill wilde de verzetsstrijders helpen, ongeacht wat Stalin vond.
Veel missies werden gevlogen door Polen van de RAF.
Churchill zei: Het is een Pools eskader. Als je wilt vliegen...
'Het is jullie land en jullie hoofdstad.'
Er was niemand die weigerde te gaan.
Het was oorlog. Je moest je vrienden helpen.
Tadeusz Ruman vloog 18 missies naar Warschau.
Elke vlucht was gevaarlijker want het was een lange vlucht...
en de Duitsers kenden je route.
Eind augustus werd Tadeusz op de terugweg aangevallen.
Op de basis maakte hij een noodlanding.
Hij kreeg een onderscheiding voor z'n moed.
Ruim 100 van z'n Poolse collega's werden neergehaald.
Intussen kwam Churchill in Italië aan voor 'n ontmoeting met generaal Anders.
Ik wil u feliciteren met de prachtige successen...
Churchill zat in een lastig parket:
Z'n Sovjetbondgenoot leek bijna in oorlog met z'n Poolse bondgenoot.
De mannen zijn vol energie.
Maar we maken ons grote zorgen om de toekomst van Polen...
en de huidige toestand in Warschau.
U moet ons vertrouwen.
Engeland is in deze oorlog gestapt om uw onafhankelijkheid te verdedigen.
Ik kan u verzekeren dat wij u nooit in de steek zullen laten.
Onze soldaten hebben nooit op enig moment...
hun vertrouwen in Engeland verloren.
Maar als de Sovjets Polen binnentrekken...
zullen ze onze families oppakken en tot ver in Rusland deporteren...
zoals ze ook in 1939 hebben gedaan.
Onze vrouwen en kinderen zitten in Warschau.
Maar we hebben liever dat zij sterven...
dan dat zij moeten leven onder de bolsjewieken.
We gaan allemaal liever strijdend dood...
dan dat we moeten leven in onderdrukking.
Ik weet dat de Duitsers en Russen uw beste elementen ombrengen...
vooral de intellectuelen. Ik voel enorm met u mee.
Maar heb vertrouwen: wij laten u niet in de steek en Polen zal gelukkig worden.
Ik en m'n vriend, president Roosevelt...
wie ik m'n steun heb toegezegd en die zal worden herkozen...
zullen Polen nooit in de steek laten.
Vertrouw op ons.
Maar Churchills steun veranderde weinig in Warschau.
En daar was het beroerd.
Stel je voor: ruim 60 dagen in beestachtige omstandigheden.
We werden opgejaagd.
Stel je voor: je naaste vrienden gedood, de stad en de kerken platgebrand...
en al het leven stort in.
En alles waar je voor leefde, is weg.
De Duitsers schoten op Poolse burgers en verzetsstrijders.
In de twee weken na het begin van de opstand werden er in een wijk...
minstens 40.000 burgers door de Duitsers gedood.
Een van de ergste gruweldaden vond plaats in de kelder van dit ziekenhuis.
Op 2 september 1944 arriveerde er een afdeling Duitse hulptroepen.
Ze vonden de kelderruimten, vol gewonde Poolse mannen en vrouwen.
De kreten van die dronken soldaten waren beangstigend.
Steeds kwam er een binnen en verkrachtte de meisjes.
Het was vreselijk.
Ze gilden, maar ze konden niets doen want ze waren zwaargewond.
De mensen in dat ziekenhuis waren zwaargewond.
Danuta Galkowa wist zich te verstoppen...
maar ze was getuige van de massaverkrachting.
Je kunt je niet voorstellen dat zoiets kan, terwijl er mensen toekijken.
De verkrachtingen en moorden in dit ziekenhuis...
vormden een fractie van de gruweldaden door de Duitsers in Warschau.
In totaal kwamen er ruim 200.000 Poolse burgers om.
De Polen in Warschau capituleerden ten slotte in begin oktober 1944.
Enkele weken eerder had Stalin hen wat hulp geboden...
waaronder wat gedropte benodigdheden.
Maar velen vonden dat hij bewust te weinig deed, en te laat.
De strijd in Warschau had ruim 60 dagen geduurd.
Nu was het voorbij.
Toen wij het nieuws hoorden, begon iedereen te huilen.
Can't find what you're looking for?
Get subtitles in any language from opensubtitles.com, and translate them here.