Afrikaans
Akan
Albanian
Amharic
Arabic
Armenian
Azerbaijani
Basque
Belarusian
Bemba
Bengali
Bihari
Bosnian
Breton
Cambodian
Catalan
Cebuano
Cherokee
Chichewa
Chinese (Simplified)
Chinese (Traditional)
Corsican
Croatian
Czech
Danish
Dutch
English
Esperanto
Estonian
Ewe
Faroese
Filipino
Finnish
French
Frisian
Ga
Galician
Georgian
German
Greek
Guarani
Gujarati
Haitian Creole
Hausa
Hawaiian
Hebrew
Hindi
Hmong
Hungarian
Icelandic
Igbo
Interlingua
Irish
Italian
Japanese
Javanese
Kannada
Kazakh
Kinyarwanda
Kirundi
Kongo
Korean
Krio (Sierra Leone)
Kurdish
Kurdish (Soranî)
Kyrgyz
Laothian
Latin
Latvian
Lingala
Lithuanian
Lozi
Luganda
Luo
Luxembourgish
Macedonian
Malagasy
Malay
Malayalam
Maltese
Maori
Marathi
Mauritian Creole
Moldavian
Mongolian
Myanmar (Burmese)
Montenegrin
Nepali
Nigerian Pidgin
Northern Sotho
Norwegian
Norwegian (Nynorsk)
Occitan
Oriya
Oromo
Pashto
Persian
Polish
Portuguese (Brazil)
Portuguese (Portugal)
Punjabi
Quechua
Romanian
Romansh
Runyakitara
Russian
Samoan
Scots Gaelic
Serbian
Serbo-Croatian
Sesotho
Setswana
Seychellois Creole
Shona
Sindhi
Sinhalese
Slovak
Slovenian
Somali
Spanish
Spanish (Latin American)
Sundanese
Swahili
Swedish
Tajik
Tamil
Tatar
Telugu
Thai
Tigrinya
Tonga
Tshiluba
Tumbuka
Turkish
Turkmen
Twi
Uighur
Ukrainian
Urdu
Uzbek
Vietnamese
Welsh
Wolof
Xhosa
Yiddish
Yoruba
Zulu
Het is 1942.
In het Kremlin ontmoet Josef Stalin eindelijk z'n bondgenoot Churchill.
Wat hebt u met de rijke boeren, de koelaks, gedaan?
Hun denkwijze kwam niet altijd overeen.
Die hebben we vermoord.
Aan de hand van voorheen geheim archiefmateriaal...
is dit het verhaal van de botsing van waarden.
Hoeveel duizenden burgers heeft de Sovjet-Unie afgeslacht?
Er valt momenteel niets aan te doen.
Terwijl Stalin steeds achterdochtiger wordt.
Hij zet mensen die zich verbroederen met het Westen, in de cel.
Hoe kon ik nu schuldig zijn? En waaraan?
Aan het liefhebben van iemand? Wie heb ik daarmee kwaad gedaan?
Het Westen wist dat Stalin een tiran was.
De president erkent dat de wereld nog niet volmaakt is.
Maar hoe konden ze met die tiran samenwerken om de oorlog te winnen?
Jammer dat u en president Roosevelt elkaar nooit hebben ontmoet.
Dit is de Tweede Wereldoorlog achter gesloten deuren.
DE TWEEDE WERELDOORLOG
ACHTER GESLOTEN DEUREN
STALIN, DE NAZI'S EN HET WESTEN
Op 28 juni 1942...
begonnen de Duitsers 'n zwaar offensief over de Russische steppen...
met als codenaam Fall Blau.
Binnen vier weken waren ze 800 km verder opgerukt over Sovjetgrondgebied.
Wij moesten immers het initiatief nemen. Wij bepaalden wat er gebeurde...
terwijl de Russen probeerden uit hun lastige situatie te geraken.
Wij waren bezield door het geloof dat alles wat wij deden, zou lukken.
Het Duitse leger was opgesplitst:
Armeegruppe B trok naar Stalingrad aan de Wolga.
Armeegruppe A trok naar de olievelden van de Kaukasus in het zuidoosten.
Voor Hitler was deze olie een van de grootste oorlogsbuiten in het Oosten.
Daarom moest Nikolai Baibakov voor spoedoverleg naar Stalin...
kort nadat de Duitsers hun offensief hadden ingezet.
Ik had daarvoor al vijf keer overleg met Stalin gehad.
Stalin maakte diepe indruk op me.
Ik weet niet of ik bang was of niet, maar ik voelde diep respect voor hem.
Nikolai Baibakov was een van de grootste oliedeskundigen...
en Stalin had een speciale opdracht voor hem.
We moeten er alles aan doen om de olie niet in Duitse handen te laten vallen.
Bedenk wel dat we, als je ook maar een ton olie voor de Duitsers achterlaat...
jou zullen executeren.
Maar als je de installaties te vroeg vernielt...
en de Duitsers ze niet in handen krijgen...
zullen we je ook executeren.
Misschien zou ik in zijn plaats hetzelfde hebben gezegd.
De Kaukasus vormde een sleutelkwestie.
Het doel heiligt de middelen.
Terwijl ze oprukten naar de Kaukasus en Stalingrad...
namen ze ruim een half miljoen Sovjets gevangen.
Hitler was zo zeker, dat hij z'n hoofdkwartier hier vestigde:
In Vinnitsa, in door de nazi's bezet Oekraïne.
Voor Hitler was dit 'n vernietigingsoorlog tegen Untermenschen.
Hij sprak openlijk over z'n racistische plannen voor een nazirijk in het oosten.
We moeten de inheemsen verkeersborden leren lezen.
Dan kunnen ze opzij gaan voor onze tanks.
Maar op 12 augustus 1942...
dacht de Sovjetleiding dat er hulp in aantocht was.
Churchill was de eerste Britse premier...
die Moskou na de Russische Revolutie bezocht.
Het was maar goed dat hij niet wist wat Stalin in 1939 over de Britten zei...
toen de Sovjets bevriend waren met de Duitsers.
HET KREMLIN, 1939
Ik mag noch vertrouw de Engelsen.
Het zijn vaardige en koppige tegenstanders.
Maar het Britse leger is zwak.
Als Engeland nog steeds over de wereld heerst, dan komt dit...
doordat andere landen zo dom zijn zich te laten afbluffen.
Wij gaan door, hand in hand, als kameraden en broeders...
totdat elk spoor van het naziregime...
de grond in is gestampt.
De Britse delegatie wist dat het overleg met Stalin lastig zou worden.
Een van Churchills generaals zei later dat ze het hol van de leeuw in gingen...
maar dat ze hem niet zouden voeren.
De Sovjets hadden een directe invasie in Frankrijk geëist: een tweede front...
om druk weg te nemen bij het Rode Leger.
Maar Churchill bracht slecht nieuws.
Ik wil graag openhartig praten en ik vraag er totale oprechtheid voor terug.
De Britse en VS-regering achten zichzelf niet in staat...
om in september een grote militaire operatie te ondernemen.
Volgens de Britse notulen keek Stalin op dat moment zeer ontstemd.
Churchill wilde hem opbeuren met andere Britse hulpplannen.
Wij hopen twintig Duitse steden te verwoesten...
zoals we met Keulen, Lübeck, Düsseldorf enzovoorts hebben gedaan.
Steeds meer vliegtuigen en steeds zwaardere bommen.
Als het moet, zullen wij naarmate de oorlog voortduurt...
bijna ieder huis in elke Duitse stad verwoesten.
Later wilde Churchill afstand nemen van het bewust bestoken van burgerdoelen.
Maar bij Stalin was hij enthousiast over de campagne en zei:
'We verlangen geen genade en we tonen geen genade.'
Churchills opmerkingen over de bombardementen bevorderden de sfeer.
Churchills nieuws dat er toch een soort tweede front kwam, droeg daar aan bij.
Dit kwam alleen op een andere locatie.
Wij zullen de noordkust van Frans-Afrika in z'n geheel veroveren.
Daar hebben we 250.000 soldaten voor apart gezet.
Moge god die onderneming tot een succes maken.
Maar de volgende dag verslechterde de sfeer.
Stalin schreef dat de Britten hun belofte voor een tweede front in 1942 braken...
en dat ze de plannen van de Sovjetleiding schaadden.
De stemming was grimmig. Dit bleek echter niet uit de journaals.
Het lijdt geen twijfel dat de voorzitter van de Volksraad, Josef Stalin...
en premier Churchill het prima met elkaar konden vinden.
Dat kon ook niet anders, tussen twee van zulke ervaren mannen.
Buiten beeld was er alweer een twistpunt.
De poolkonvooien hadden zware verliezen geleden en waren opgeschort.
Daar was Stalin op het laatste diner met Churchill nog steeds nijdig om.
Heeft de Britse marine geen gevoel van trots?
Neemt u van mij aan dat wat gedaan is, juist was.
Ik weet heel veel van de marine en de strijd op zee.
Betekent dat dat ik niets weet?
Rusland is een landdier.
De Britten zijn zeedieren.
Churchill wilde nog steeds een band met Stalin aangaan...
ook al hadden zij vrijwel niets gemeen.
Is de druk van de oorlog voor u persoonlijk net zo zwaar...
als het doorvoeren van het sovchozbeleid?
Dat was juist zeer moeilijk.
Wat hebt u met de rijke boeren, de koelaks, gedaan?
Die hebben we vermoord.
Mr Stalin zegt dat ze die hebben omgebracht.
Over Stalins bekentenis dat de Sovjets massamoorden hadden gepleegd...
gaf Churchill geen oordeel.
Hij legde later uit dat het, met de wereldoorlog die woedde...
zelfingenomen leek om hardop te moraliseren.
Maar men kon op den duur niet langer om de morele vragen rond Stalin heen.
GEVANGENENKAMP KOZELSK SOVJET-UNIE 1939
In 1939 hadden de Sovjets duizenden Poolse officiers vastgezet.
Nu, bijna drie jaar later, leken zij van de aardbodem te zijn verdwenen.
Dit mysterie hield de vele Poolse soldaten in het Britse leger bezig.
Generaal Anders van het Poolse 2e Korps voegde zich bij Churchill...
bij diens tussenstop in Cairo na het onderhoud met Stalin.
Ik wil graag uw aandacht voor het feit...
dat een groot aantal van onze beroepsofficiers...
die in de Sovjet-Unie vastzaten, is verdwenen.
Ik verneem geen enkel nieuws van hen.
Het kan zijn dat de Russen er op tegen zijn die officiers vrij te laten...
uit angst voor de verhalen die zij kunnen verspreiden over hoe ze zijn behandeld.
Er komt in Sovjet-Rusland geen gevoel voor gerechtigheid of eergevoel voor.
Er is daar niemand...
die je op z'n woord kunt geloven.
Het zou gevaarlijk zijn om zoiets in het openbaar te zeggen, generaal.
We moeten de Russen niet tegen ons in het harnas jagen.
Churchill wilde zowel Polen als de Sovjet-Unie tevreden houden.
Hij had Stalin nodig om de nazi's te verslaan.
Maar Engeland voerde oorlog om de Poolse onafhankelijkheid te beschermen.
Laat ik zeggen dat ik hoop en geloof...
dat Polen als sterk en gelukkig land uit deze oorlog zal komen.
Intussen naderden de soldaten van Armeegruppe B hun doel.
We maakten een euforische fase door.
Opeens doemde er een brede, zilveren strook voor ons op: de Wolga.
We wisten allemaal dat dit onze bestemming was.
Dit was mogelijk het ultieme doel van de oorlog: de Wolga bereiken.
Voorbij de Wolga zagen we de uitgestrekte bossen tot aan de horizon...
gehuld in mysterie.
Het was een imposante aanblik.
We stonden aan de grens van Azië en zeiden: We staan bij de Wolga.
Op dat moment hadden wij alle vertrouwen in de zege.
Stalingrad.
Stalingrad, aan de westoever van de Wolga, stond de Duitsers in de weg.
Daarom begonnen ze de stad eind augustus 1942 tot puin te bombarderen.
Het begon om 10.00 uur. We zagen een groot aantal kisten overvliegen.
Die wierpen bommen af op het stadscentrum.
Alles stond in lichterlaaie. Er was kabaal en gegil.
Sommigen keerden terug naar hun verwoeste huizen.
Stalin gaf het bevel Stalingrad niet op te geven.
We voelden voortdurend angst. We wilden de oorlog overleven.
We waren altijd op zoek naar voedsel. We hadden voortdurend honger.
Terwijl het Rode Leger om Stalingrad vocht...
vond de Sovjetleiding dat het Westen niet genoeg hulp bood.
Ze was nu zo verbitterd dat de pers haar bondgenoten op de hak mocht nemen.
Dagbladcartoonist Boris Yefimov legde de stemming van het land vast.
Het vermoeden bestond dat het Westen passief toekeek...
hoe de Sovjet-Unie en de nazi's elkaar lieten doodbloeden.
Ik vond net als de meeste mensen dat Churchill niet te vertrouwen was.
In deze spotprent schetst Yefimov de Britten als lui en bijna laf.
Te zien zijn zeven dikke generaals...
met namen als Generaal Kalmaan en Generaal Steldatweverliezen.
Tegenover hen zit Churchill met twee flessen whisky.
Dat was z'n persoonlijke kenmerk.
Iedereen wist dat Churchill de dag begon met flink wat whisky.
De spotprent zou niet zijn geplaatst zonder Stalins fiat.
Maar in het Westen werd Stalin steeds meer afgebeeld als held.
In de VS stond hij op de kaft van Time Magazine als Man van het Jaar 1942.
Erin stond vermeld dat Stalins methoden hard waren, maar ze loonden wel.
En Life Magazine omschreef Stalins geheime politie, de NKVD...
als een nationale politie die vergelijkbaar was met de FBI.
Te veel mensen bekeken Stalin door een roze bril.
Het Amerikaanse publiek had geen weet van de Sovjetzuiveringen...
of van de honderdduizenden mensen die elders werden gevestigd.
De regering en de president moesten wel beseffen wat de Sovjet-Unie inhield.
Het grote publiek hoefde dat niet te weten.
Waarom niet?
Omdat we de oorlog moesten winnen.
Daar ging het om.
Maar in de oorlog woonden hier in Molotovsk Amerikanen...
die de waarheid rond Stalins regime kenden.
Het waren zeelui die wachtten om konvooien te vormen voor de terugreis.
Ze zagen hoeveel werk er werd verricht door politieke gevangenen.
Men deed geen moeite om te verhullen hoe zij werden behandeld.
Op een dag zagen Amerikaanse zeelui hier een colonne gevangenen passeren.
Er werd een sigaret op de grond gegooid.
Een van de opgestelde politieke gevangenen wilde hem oprapen.
Hij werd doodgeschoten door de wacht.
Ze lieten hem zo liggen. Dat greep me nog het meest aan.
Hij lag daar dood aan de kant, naast het trottoir.
Toen begrepen we dat Stalin een onmens was, net als Hitler.
Ze spraken alleen een andere taal.
Stalin begon te laten zien dat hij de Sovjet-Unie naar de zege kon leiden.
Voorheen negeerde hij z'n generaals, vaak met rampzalige gevolgen.
Maar daar kwam nu verandering in.
Goed. Ik ga akkoord met jullie plannen.
Op 19 november 1942...
namen een miljoen soldaten deel aan Operatie Uranus:
Een poging om de Duitsers bij Stalingrad af te snijden.
Het werd een zegetocht.
De Duitsers dreigden te verliezen bij Stalingrad...
en ze moesten tevens hun opmars richting de Kaukasus staken.
In Stalingrad stuitte het Rode Leger...
op de paar burgers die in de puinhopen hadden overleefd.
Een soldaat deed onze kamerdeur open.
M'n broer riep: Dood ons niet, wij zijn Russen.
De soldaat zei tegen de anderen: De kinderen zitten hier.
Toen ze ons zagen, begonnen ze te huilen.
Vakentina Krutova en haar broer hadden geluk.
Het dodental in Stalingrad was enorm.
Ook nu nog komen er met de lentedooi botten uit de grond omhoog.
Er sneuvelden hier een half miljoen Sovjetsoldaten:
Meer dan alle in de oorlog omgekomen Britten bij elkaar.
Stalin zag het langverwachte tweede front maar niet komen.
Hoewel de hulp via konvooien nu toenam...
meende hij dat de zware offers die zijn land bracht, de bondgenoten koud liet.
De sfeer was zo slecht dat de Britse ambassadeur erop wees...
dat Stalin nog vrede zou sluiten met de nazi's als hij niet meer hulp kreeg.
En nu zou z'n relatie met het Westen verder worden beproefd...
en wel tot het uiterste.
Op 13 april 1943 maakten de Duitsers melding van een ontdekking...
in het bos van Katyn, bij Smolensk in Centraal-Rusland.
De laarzen van opeengestapelde dode soldaten worden zichtbaar.
Dan volgen er verminkte lijken en hoofden.
Vermoorde officiers.
Zij zijn al jaren spoorloos voor de Poolse bevolking.
Ze hadden de massagraven van duizenden Poolse officiers gevonden...
en ze pronkten met het bewijs.
Het stonk vreselijk. Toen wij kwamen, haalden de Duitsers 'n meter grond weg.
En toen lagen daar jassen, lichamen en jassen, op een rij.
Ze fouilleerden de lichamen en haalden veldflessen en horloges weg.
De Duitsers richtten verderop een museum op.
De Duitsers wilden dat wij als getuigen voor de geschiedenis optraden.
Dit waren de resten van 4000 van de 20.000 Poolse officiers...
en anderen die een gevaar vormden voor het regime...
die al sinds april 1940 werden vermist.
In maart 1940 hadden Stalin en andere leiders...
het document voor de moorden getekend...
alhoewel de Sovjets tot 1990 ontkenden dat zij dat vergrijp hadden gepleegd.
Stalin wilde dat ook andere voorname Polen werden vermoord.
Zoals Mihail Gryniv, een vooraanstaande advocaat van Oekraïense afkomst.
Hij was bijzonder vriendelijk. Dat zeg ik niet omdat hij m'n vader was.
Zo was hij nu eenmaal.
Ik had erg met hem te doen.
Met z'n westerse rechtenstudie had hij zo'n vergrijp nooit kunnen bedenken.
Natuurlijk waren de daders wreed en meedogenloos.
Maar zij waren niet de hoofddaders.
Die zaten in het Centrale Comité van de Partij.
Zij pleegden het misdrijf der misdrijven, zoals de Polen het noemden.
Zij wilden het in de doofpot stoppen.
In 1943 schreef een diplomaat op BuZa in Londen een rapport...
waarin hij aanvoerde dat de Sovjet-Unie verantwoordelijk was voor de moorden.
Dit leidde tot een reeks verontrustende memo's...
van hoge functionarissen op het ministerie.
Zo, heren.
Het is wel gênant dat onze bondgenoten van zoiets kunnen worden beschuldigd.
Wij willen afrekenen met oorlogsmisdadigers.
Ik geef toe dat ik laf m'n hoofd heb afgewend van het tafereel bij Katyn...
uit angst voor wat ik er zou aantreffen.
Niemand heeft te berde gebracht dat dit op moreel vlak niets nieuws is.
Hoeveel duizenden burgers heeft de Sovjet-Unie afgeslacht?
Er valt momenteel niets aan te doen.
De Britse noch de VS-regering wilde te veel horen over de oorlogsmisdaden...
in het bos van Katyn bij Smolensk.
En als Stalin het bevel tot de moorden had gegeven...
dan hadden ze liever niet dat iedereen dit wist.
Churchill schreef in april 1943 in een vertrouwelijke brief...
dat het geen zin had te spitten rond de drie jaar oude graven van Smolensk.
Maar Stalins verlangen om prominente Polen te doden, wierp een lange schaduw.
Boguslava Gryniv heeft de resten van haar vader nooit gevonden.
Ze heeft enkel zijn in haar moeders graf gegraveerde naam.
Die werd aangebracht na de val van het communisme, toen hij bleek vermoord...
in de lente van 1940.
Ik heb hem m'n hele leven gemist. Ik heb m'n vader echt gemist.
Dat wil ik vanaf deze plaats even kwijt, nu ik 82 ben.
De oorlog en m'n deportatie zie ik niet als de tragiek van m'n leven.
De tragiek van m'n leven is de moord op m'n vader.
De moord op een eerlijk en nobel man...
wie niets ten laste werd gelegd maar die geen gerechtigheid genoot.
Stalin gaf de Duitsers de schuld en omdat de Polen het niet met hem eens waren...
verbrak hij de banden met de Poolse regering in ballingschap.
Pravda kopte op 19 april 1943 met 'Hitlers Poolse collaborateurs'.
In het stuk werd de Poolse regering beschuldigd van verraad.
Intussen hield Churchill z'n belofte.
De Britten en Amerikanen hadden een tweede front in Noord-Afrika geopend.
De Yankees zijn er klaar voor. Ze zitten achter elke boom en struik...
klaar om aan te vallen of terug te slaan.
Maar de tegenstand was hier taaier dan verwacht.
Dit bracht plannen voor een invasie in Frankrijk in 1943 in gevaar.
Dat was het echte tweede front dat Stalin wilde.
En zo reisde Churchill in mei 1943 naar president Roosevelt voor overleg.
De Russen spannen zich buitengewoon in. We staan bij hen in het krijt.
Dat willen wij graag kwijtgescholden zien.
Maar zoals ik al heb gezegd:
De beste manier om in 1943 de druk aan het Russische front weg te nemen...
is door Italië uit de oorlog te stoten.
Dit zou de Duitsers ertoe dwingen...
een groot aantal troepen naar de Balkan te sturen.
Voor wat betreft het wegnemen van de druk bij Rusland:
De VN moet de strategie aanhouden die de Duitsers tot vechten dwingt.
Om die reden trek ik...
Engeland en de VS waren het niet eens over de te nemen stappen.
Churchill wilde Italië binnenvallen, maar de Amerikanen hadden andere ideeën.
De effectiefste manier om de Duitsers tot vechten te dwingen...
is door een operatie over het Kanaal uit te voeren.
Roosevelts relatie met Churchill was een stuk minder knus...
dan de propaganda afschilderde.
Churchill dacht soms dat hij Roosevelt manipuleerde...
en Roosevelt dacht voortdurend dat hij Churchill manipuleerde.
Roosevelt was niet zo'n open boek als Churchill.
Roosevelt probeerde tegelijkertijd ook Stalin te manipuleren.
Vlak voor z'n overleg met Churchill richtte hij een brief aan de Sovjetleider.
Hij had de inhoud ervan geheimgehouden voor de Britten.
Beste Mr Stalin.
Ik stuur u deze persoonlijke brief via m'n oude vriend Joseph E. Davies.
Het betreft slechts een onderwerp...
Hij had z'n bode zorgvuldig gekozen.
De rijke advocaat Davies was in de jaren '30 VS-ambassadeur in Moskou geweest.
Nu betrad hij met de huidige VS-ambassadeur Stalins kantoor...
terwijl Churchill de Amerikaanse president in Washington bezocht.
Davies droeg Stalin en de Sovjet-Unie een warm hart toe.
Ik stel u graag voor aan Mr Davies.
Hij had een positief boek over Moskou geschreven...
en dit was onlangs verfilmd.
MISSIE NAAR MOSKOU
Missie naar Moskou is mijn verslag aan het Amerikaanse volk...
als VS-ambassadeur in de Sovjet-Unie.
Ik heb het geschreven zoals ik het heb beleefd.
Missie naar Moskou: het verhaal achter de schermen van elke crisis van nu.
Met Walter Huston als ambassadeur Davies.
Anne Harding als Mrs Davies.
Met een geweldige cast die Stalin, Churchill en andere wereldfiguren speelt.
Zij spelen de wereldbrand na die het verloop van de geschiedenis veranderde.
FEITEN - GEEN FICTIE
WERELDSCHOKKENDE ONTHULLINGEN
Het is essentieel voor de oorlog en de vrede die komt...
dat onze regeringen, ondanks onze ideologische verschillen...
kunnen samenwerken.
Engeland zal er na deze oorlog lange tijd financieel doorheen zitten.
De naoorlogse vrede zal dus afhangen van de eenheid van onze landen.
Jammer dat u en president Roosevelt elkaar nooit hebben ontmoet.
De president hecht veel belang aan zo'n onderhoud.
Daarom stuurt hij mij als speciale gezant om u dit persoonlijk te overhandigen.
Het was een uitnodiging voor een privé-ontmoeting met Roosevelt.
De lijst met voorgestelde mogelijke locaties maakte duidelijk...
dat de VS-president Churchill erbuiten wilde houden.
IJsland vind ik niets want dat betekent...
dat u en ik een lastige vlucht moeten maken.
Bovendien wordt het dan eerlijk gezegd lastig...
om dan niet ook premier Churchill uit te nodigen.
Roosevelt schreef dat zijn voorkeur uitging naar Siberië of Alaska.
Roosevelt wilde Stalin graag ontmoeten zonder Churchill erbij.
Dan zou het voor hem eenvoudiger zijn om de Sovjetleider te manipuleren.
Ik geloof dat uw president gelijk heeft.
Hij is een groot man.
Zeg maar tegen uw president dat ik hem graag wil ontmoeten.
De film Missie naar Moskou was een aanfluiting.
Er was niets te zien van de angst en de achterdocht die er heersten.
Een verkeerd woord of een verkeerd contact kon eindigen in een ramp.
Als je Russen probeerde te ontmoeten...
zag je dat ze bang waren om buitenlanders te ontmoeten.
Er hing een schaduw boven hen. Dat voelde je constant.
Ik had enorm met hen te doen.
Hugh Lunghi vermoedde dat de Sovjets de Britten in Moskou bespioneerden.
Vlak na de oorlog kwam hij achter de waarheid.
Op een dag besloot ik een bepaald deel van de kamers te verkennen.
Elke kamer werd afgeluisterd. Ook onze codeerruimte.
Er zaten microfoontjes onder de roosters of in de plinten.
Wij maakten rare geluiden in de microfoontjes...
en we sloegen grove taal uit.
Vervolgens trokken we ze eruit.
De microfoontjes zaten gewikkeld in kranten...
die teruggingen tot 1937, 1938. Ze hadden er dus al die tijd al gezeten.
De Sovjets wantrouwden elke buitenlander.
Dit gaf hen een enorm probleem op een plek als deze:
Archangelsk in het hoge noorden van de Sovjet-Unie.
Hier kon men de bevolking amper weghouden van geallieerde zeelui...
die een vleugje bekoring meebrachten.
Als zij aan wal gingen, bezochten ze hier een club voor buitenlanders:
De International.
Bewoners kwamen enkel op uitnodiging binnen.
Het was niet vreemd dat er vooral knappe jonge vrouwen werden uitgenodigd.
Eens per week werd er gedanst. Ik danste van 20.00 uur tot 04.00 uur.
Om 05.00 uur kwam ik thuis.
Ik was jong en mooi en ik had een prachtig gebit.
Ik had fraaie lippen, grote ogen...
en een blozende teint die zelfs op een foto niet goed tot z'n recht komt.
Dit mooie uiterlijk maakte mij onweerstaanbaar.
Er werden films vertoond. Ik heb er prachtige films gezien.
...NOOIT EERDER IN EEN FILM VERTOONDE SCHOONHEID
AVONTUUR ZOALS DE WERELD NOG NOOIT HEEFT GEKEND
Maria Montez en de schoonheden van de harem...
in een verhaal, rijk en exotisch als het Oosten zelf.
Iedereen zei dat ik zo mooi was dat ik in Hollywood beroemd zou zijn.
Je gaat met mij mee.
Ik wilde alleen maar actrice worden. Een ander leven kwam niet in me op.
Ik was piepjong en onbezonnen.
Valentina vond alles mooi aan de Amerikaanse cultuur...
van de films tot het voedsel.
Als ze met je meegingen, brachten ze soep, blikvlees of worst mee. Van alles.
Zelfs koekjes. Die herinner ik me nog. Dat vergeet ik nooit meer.
In die koekjes zat pindakaas.
Ze waren toch zo verrukkelijk.
Bedwelmd door alles wat Amerikaans was...
werd Valentina verliefd op een zeeman uit Brooklyn.
Hij zei: 'We zijn getrouwd. Jij bent m'n vrouw, ik jouw man.' En dat was het.
Later stuurde hij me brieven vanuit Brooklyn.
Hij wist niet dat ik zwanger was. Dat heb ik hem niet verteld.
Valentina's relatie was een voorbeeld van wat Stalin niet wilde hebben.
Het Westen was dan wel een bondgenoot...
maar in de eerste helft van 1943 kende Stalins wantrouwen bijna geen grenzen.
De officiële banden waren bevroren.
Het was vreselijk, de sfeer was vijandig.
Ook de media bejegenden ons vijandig.
Men dacht klaarblijkelijk dat men niet werd geholpen...
want 1943 vormde het keerpunt, het beslissende moment.
Terug in Washington, in mei 1943.
Roosevelt en Churchill namen een besluit dat Stalin nog bozer zou maken:
Er zou pas een invasie in Frankrijk en een tweede front komen...
in het volgende jaar: 1944.
De vraag was nu hoe ze Stalin het slechte nieuws moesten vertellen.
Op een avond, toen ik nachtdienst had in de kaartenkamer...
werd er op de deur geklopt. Er kwam een heel gezelschap binnen:
De premier, de president en de Britse en Amerikaanse stafchefs.
Ze moesten Stalins meest recente vraag beantwoorden: Wat gaan jullie nu doen?
Sir John Dill, de Britse chef de mission, stelde een ontwijkend antwoord op.
Dit gaf hij door. Generaal Marshall en admiraal Leahy stoeiden er wat mee.
We wisten dat Stalin er niet blij mee zou zijn.
Het telegram aan Stalin werd op 2 juni verstuurd.
Maar de nieuwe datum voor de invasie in Frankrijk: lente 1944...
werd pas aan het eind vermeld.
Zoals iedereen had voorspeld, was Stalin verbijsterd.
Het was voor hem nog meer bewijs...
dat de Sovjets het zowat in hun eentje tegen de Duitsers moesten opnemen.
Hij werd hierin gesterkt door de wetenschap dat de Duitsers bij Koersk...
opnieuw een grootscheeps tankoffensief voorbereidden.
De Duitsers wilden bijna 3000 tanks en rijdend geschut inzetten...
waaronder een aantal nieuwe Panthertanks...
en ook nog eens 400.000 soldaten.
De Sovjets hadden nog nooit een Duits zomeroffensief gesmoord.
In 1941 en in 1942 was de Duitse gemotoriseerde strijdwijze...
beslissend geweest toen de sneeuw was gesmolten.
Nu werd de vraag of ze bij Koersk konden worden gestuit, beslissend voor de oorlog.
In Londen stond de alliantie onder nog meer spanning.
Churchill kende nu de waarheid over Davies' reis naar Moskou.
Hij was diep gekwetst dat Roosevelt hem buiten het overleg wilde houden.
Excuses dat ik mezelf uit met de oprechtheid die onze vriendschap...
en de ernst van de zaak rechtvaardigen.
De vijand zal in z'n propaganda beslist gebruikmaken...
van een ontmoeting tussen de leiders van Sovjet-Rusland en de VS...
maar zonder het Britse Gemenebest en Rijk.
Dat zou ernstig en hinderlijk zijn.
Het zou veel mensen verbijsteren en verontrusten.
Op 28 juni 1943 gaf Roosevelt antwoord aan Churchill.
Hij vertelde een schaamteloze leugen.
Ik heb Stalin geen privé-ontmoeting voorgesteld.
Maar hij vertelde Davies dat hij uitging van een privé-ontmoeting...
en hij ging ermee akkoord dat er geen staven zouden meekomen.
Dit was niet waar.
Niet Stalin had geopperd Churchill thuis te laten, maar de Amerikanen.
Jammer dat u en president Roosevelt elkaar nooit hebben ontmoet.
Al die misleiding leverde niets op.
Stalin weigerde Roosevelt te ontmoeten omdat het Westen hem niet genoeg hielp.
De Slag om Koersk begon op 5 juli 1943.
Het was een heroïsche krachtmeting.
Ruim 2,5 miljoen troepen vochten in een gebied ter grootte van België.
De Duitsers waren sterk maar het Rode Leger was sterker.
Attentie: vijandelijke kisten. Verspreiden.
Dankzij beter materieel, kennis van de Duitse plannen en een betere tactiek...
dwong het Rode Leger de Duitsers terug.
Toen pas begrepen we hoe sterk de Russen waren.
Je wilde het eerst niet geloven, maar nu dacht je dat de oorlog werd verloren.
Het was voorbij.
Maar net als bij Stalingrad eiste de zege een hoge tol.
Er sneuvelden bijna 200.000 Sovjets.
Als het tweede front er in 1943 was gekomen...
dan had men de Slag om Koersk kunnen voorkomen.
Onze verliezen hadden geringer kunnen zijn.
Uit gerechtigheid had men het tweede front ietwat eerder moeten beginnen.
Het Westen, dat niet eerder een tweede front kon beginnen...
legde zich nu toe op een aanval over het Kanaal in 1944.
VS-soldaten stroomden Engeland binnen...
voor het grootste amfibische offensief aller tijden.
Een operatie die bekend zou worden als D-day.
Maar Stalins wantrouwen jegens z'n bondgenoten bleef bestaan.
Z'n wantrouwen groeide zelfs.
Iemand in Archangelsk, die hield van alles wat Amerikaans was...
zou daar op pijnlijke wijze achterkomen.
Ik werd ervan beschuldigd spion te zijn voor twee diensten.
M'n verhoorder vroeg telkens naar m'n spionage-activiteiten.
Ik bleef naar hem glimlachen.
Valentina droomde van een toekomst als actrice in de VS...
bij haar Amerikaanse vriend.
De geheime politie had haar dagboek gevonden, waarin stond:
Ik wil zo graag naar Amerika. Daar hoef je alleen maar mooi te zijn.
Hoe kon ik nu schuldig zijn? En waaraan? Aan het liefhebben van iemand?
Ik hield van het leven. Ik hield van een man. Wat was daar mis mee?
Dat zei ik ten slotte tegen hem.
Wie kwetste ik daarmee? Wie had ik pijn gedaan?
Ik kwetste alleen mezelf.
Haar fout was dat ze verliefd was geworden op een Amerikaan.
Ze moest zes jaar naar een goelag.
Ze zou niet het enige slachtoffer zijn van Stalins groeiende wantrouwen.
VOLGENDE KEER:
Als D-day wordt voorbereid...
komen Stalin, Roosevelt en Churchill voor het eerst samen...
en ze ruziën over hoe Europa er uit moet gaan zien.
Pas op:
De Russen zijn misschien eenvoudige mensen...
maar denk maar niet dat ze blind zijn en niet zien wat ze voor zich hebben.
Intussen stopt Stalins NKVD...
een van de grootste zaken uit de 20e eeuw in de doofpot.
Can't find what you're looking for?
Get subtitles in any language from opensubtitles.com, and translate them here.