Original subtitles

Nederlandse ondertitels: Rustroest.

Ik was gek op indie en toen ging de Haçienda open.

Of er een ruimteschip landde in die grauwe stad.

DIT IS HET VERHAAL VAN EEN RADICAAL ANDERE NACHTCLUB

We probeerden een andere levensstijl te introduceren in Manchester.

GEFINANCIERD DOOR EEN ICONISCHE BAND

We verdienden niet veel met New Order...

want het meeste ging in de Haçienda zitten.

We huurden een kelder, een paar tafels, een paar bands. Simpel.

En vervolgens was het hek van de dam.

HET EPISCH CENTRUM VAN DE DANCEREVOLUTIE

Het was simpelweg... fantastisch.

Dat veel blanken niet konden dansen, maakte niets meer uit.

Dat hoefde je helemaal niet te kunnen.

Je deed gewoon dit en dit met je armen.

DE CLUB VERANDERDE EEN HELE GENERATIE

Je verlegde je grenzen.

Het was een revolutie op de dansvloer.

Niemand peinsde er meer over om 2 uur 's morgens naar huis te gaan.

Iedereen vond elkaar geweldig. Die tijd laat zich maar op één manier beschrijven:

Het was geweldig.

DE HAÇIENDA

DE CLUB DIE ENGELAND DOOR ELKAAR SCHUDDE

Begin jaren '80 was er niet veel te beleven in Manchester.

Je kon nergens heen. Ik hield niet van naar de pub gaan.

Je kwam door die deuren...

en daar was die lichte ruimte.

Ik heb nog nooit een lichter gebouw gezien.

Het was helemaal te gek en ik wilde er maar wat graag aan meedoen.

De openingsavond was erg stressvol.

21 MEI 1982 OPENING VAN DE HAÇIENDA

We probeerden de boel af te krijgen.

De vloer rond de dansvloer was pas geverfd en nog nat.

We hadden er planken overheen gelegd, waar je over moest lopen.

We hadden Bernard Manning.

En niet om mezelf goed te praten, maar ik had Bernard niet geboekt.

Hij kwam aanrijden in zijn Rolls-Royce, vertelde een paar moppen...

waar niemand om kon lachen en na afloop zei hij:

'Hou je geld maar. Dat kun je goed gebruiken in dit stinkhol.'

De Haçienda was de vastgoedversie van Factory Records.

Een van de belangrijkste platenlabels, voortgekomen uit punkrock...

geleid door de man met visie, Tony Wilson.

Tony, waarom is de Haçienda nodig?

Waarom?

Elke periode heeft nu eenmaal behoefte aan zijn kathedralen.

Elke jeugdcultuur heeft een eigen plek nodig.

Manchester moet hetzelfde kunnen bieden als New York en Parijs.

Het zou een schande zijn als Manchester dat niet deed.

En wij waren financieel in de positie daar iets aan te doen.

Joy Division was echt bepalend voor de Haçienda en Factory Records

Ze creëerden een nieuw geluid en een nieuwe stijl.

Dat lag ten grondslag aan het idee van de Haçienda.

HOE DE HAÇIENSA ONTSTOND: HET SUCCES VAN JOY DIVION

Het kwam door Bernard en mij. We waren bevriend vanaf ons elfde.

Toen punk losbarstte, gingen Bernard en ik naar The Sex Pistols.

Na afloop zei ik: 'We moeten een band beginnen.'

Ik werd drummer. Ik smeekte mijn ouders om te mogen drummen.

Ik zag een advertentie: 'Drummer gezocht voor plaatselijke band.'

In het ergste geval lachen ze me uit.

We zochten een zanger. Ian's band was net uit elkaar.

We hoorden vaak: 'Jullie klinken als Manchester.'

Dat vond ik volkomen belachelijk. Hoe kun je klinken als een plaats?

Nu begin ik het een beetje te begrijpen.

Ons eerste album, Unknown Pleasures, klinkt als hoe Manchester eruitzag.

Het kwam echt van de grond toen we twee mensen leerden kennen.

Goedenavond. Vanavond twee onderwerpen.

Ten eerste: de 'Doe het zelf-wereld'. Dat laten we zien.

Alles wat je zou willen op de campus van Manchester University.

Ik kende Tony van tv, net als iedereen.

Hij was een tv-ster.

Tony hield er een dubbel leven op na. Hij werkte voor Granada.

Hij was continue op tv. En tegelijkertijd was hij...

de anarchistische persoon die probeerde de maatschappij te ondermijnen.

De ander was Robert Gretton.

Hij had een goede muzikale smaak en wilde ons managen.

Ze waren totaal verschillend.

Rob was net zo als wij.

Hij was de vriendelijke Wythenshawe-versie van ons uit Salford.

Dus we voelden ons erg op ons gemak bij Rob.

Wij waren Kippax-jongens, de tribune van Man City.

Tony noemde hem het onbehouwen stuk vreten uit Wythenshawe...

en hij noemde hem de nicht uit Cambridge.

Tony en Rob rolden op een gegeven ogenblik vechtend over de vloer.

Bob vertelde ons dat Tony een platenlabel wilde beginnen.

Dat was het begin van Factory.

De Haçienda was geen gewone nachtclub.

Er zat een revolutionaire gedachte achter.

Ontstaan door Factory Records, Tony Wilson en punk zelf.

Het draaide om het veranderen van de wereld.

Peter Saville.

Dit is Peter Saville. - Niet waar. Ik ben Ben Geller.

Factory was geen bedrijf dat verstand had van zakendoen.

Het ging erom dat je kon doen wat je wilde.

Niemand had iets te zeggen of was verantwoording schuldig aan wie ook.

Geld verdienen was niet gepast.

Je hoorde anders te zijn.

Joy Division had een onderlinge klik die je maar zelden ziet.

Alles wat we deden, pakte goed uit. Van het een kwam het ander.

Er is maar weinig wat ik met grotere tegenzin doe...

dan de boodschapper zijn van slecht nieuws.

Maar mij kwam vandaag ter ore dat Ian Curtis van Joy Division is overleden.

Details zijn niet bekend, maar onze deelneming gaat uit naar de andere leden.

Maar vooral naar Ian's familie en vrienden.

Tony belde dat Ian was overleden. En dat was een ongelooflijke schok.

Je merkte niet aan hem wat er aan de hand was.

Want hij vond het zwakte om over problemen te praten.

Of over depressief zijn. Dat was taboe, daar praatte je niet over.

Het is onmogelijk geen spijt te hebben...

als iemand die je kent, zelfmoord pleegt. Dat blijft je altijd bij.

Als gevolg van Ian's dood, steeg de platenverkoop tot ongekende hoogte.

Dat zorgde voor forse inkomsten voor Factory Records.

Wat de vraag opriep: wat doen we met dat geld?

Het is een van die geweldige verhalen van de hedendaagse popcultuur...

dat Bernard, Hooky en Stephen zich compleet opnieuw uitvonden als New Order.

We stonden aan de vooravond van een tour in Amerika.

Dat was een van de eerste dingen die we deden in New York.

Daar maakten we kennis met het Amerikaanse clubleven.

We vonden het fantastisch. Zoiets vond je nergens.

Het waren grote, oude fabriekshallen, met meerdere verdiepingen.

We waren er zwaar van onder de indruk. Het raakte echt een snaar.

Het vreemdste vond ik, dat we überhaupt binnenkwamen.

Wij waren drie halve garen in een band en waren welkom in die clubs.

Terwijl als je in Engeland zei dat je in een band zat...

kon je opsodemieteren.

Dus we waren er al snel over uit...

dat we zoiets ook in Engeland moesten hebben.

Rob kwam er als eerste mee: 'We zouden een club moeten beginnen.'

Wij en Factory zouden ieder de helft betalen.

En we zouden gezamenlijk eigenaar worden.

We huurden een kelder, een paar bands, twee tafels. Simpel.

Daar hoef je niet lang over te denken. Zo moeilijk is dat niet.

Was je op de hoogte van de risico's? Nee, ik had geen idee.

Jonge kerels met een missie, dus? - Ja, we stapten er gewoon in.

We zeiden niet dat het een experiment was...

in moderne en schone kunsten. Dat zei niemand.

Dit is mijn studio, met de originele tekentafel.

Hierop maakte ik veel tekeningen van de Haçienda.

Dit zijn de originele tekeningen.

Ik had gestudeerd aan het Royal College.

Ik zocht mijn weg in de wereld van het interieurontwerp.

Toen de Haçienda zich aandiende, was het een groot, leeg doek.

Een prachtkans. Hoe had ik daar nee tegen kunnen zeggen?

Natuurlijk nam ik die klus aan. Hartelijk dank.

Het platenlabel heet Factory, wat refereert aan de industrie.

Dus ik gebruikte industriele begrippen.

Zoals kleurencodes en lijnen om gevaar aan te duiden.

Ik had bedacht om de dansvloer af te bakenen...

met reflecterende wegpilonnen om de stroom mensen te scheiden.

Tot dan toe creëerden nachtclubs een ontsnappingsmogelijkheid.

Een niet alledaagse, fantasie-omgeving.

In de Haçienda waande je je in een prachtig pakhuis in Manchester.

De Haçienda was een eerbetoon aan het alledaagse.

Zo kwamen ze aan de naam.

Het gaat terug tot Tony Wilsons interesse in en mogelijke obsessie met...

de Situationisten en dat anarchistische politieke ideaal.

Het was een groep radicale denkers, met name uit Parijs.

Er staat: 'En je hebt het vergeten, je herinneringen vernietigd...

door alle chaos van de planeet.'

BLAUWDRUK VOOR EEN NIEUWE PLANOLOGIE

'Je kunt niet meer naar de Haçienda uit je kinderdromen...

en waar na wat wijn, verhalen werden verteld uit een of andere oude almanac.

Nu is het te laat. Je ziet de Haçienda nooit meer terug.

Die bestaat niet meer. De Haçienda moet worden gebouwd.'

En verdomme, dat deden ze.

LIVEOPTREDENS IN DE HAÇIENDA

Zwarte jongeren zoals ik, konden naar sommige clubs in Manchester.

Je waagde het erop, dat was 't. Soms lieten ze je binnen.

Dat was het mooie van de Haçienda.

Vanaf de eerste keer, voelde ik dat we daar welkom waren.

Er waren jongens met dreads, de alternatieven.

Er was weinig personeel en ik bood aan om glazen op te halen.

En zo ging ik lege glazen verzamelen.

Veel mensen denken aan de Housetijd, de housemuziek...

als ze het over de Haçienda hebben.

Maar daarvoor traden er vooral bands op.

Goedenavond en welkom bij wat de meest hectische Tube ooit belooft te worden.

We zijn live in de Haçienda Club in Manchester, van Factory Records.

Ik weet vrijwel zeker dat The Tube, de alternatieve Channel 4-show...

in Manchester wilde zijn. Volgens Tony Wilson 'de interessante samenleving'.

En waar kon je beter naartoe, dan naar de Haçienda?

Het was een project om Manchester kunst en verlichting te brengen.

Dat probeerden we te doen met alles wat we boekten.

Ik had een neus voor het boeken van artiesten, net voordat ze doorbraken.

Hier is Madonna.

De avond dat Madonna optrad, was het helemaal niet druk.

Ik schat dat er hoogstens een man of honderd was.

Ze kwam op en ze danste alleen maar op de dansvloer.

En destijds hield men er in Manchester niet van als je playbackte.

We moesten echt opletten, want ze gooiden met blikjes en zo.

Ik denk dat Madonna eigenlijk prima op haar plek was in de Haçienda.

Het lijkt onlogisch, maar je moet bedenken dat Madonna...

evenzeer deel uitmaakte van de New Yorkse clubscene...

die de inspiratie was geweest voor de Haçienda.

Ik weet alleen nog dat ik ijs naar de kleedkamer moest brengen.

Terwijl de meesten je hadden bedankt...

kreeg ik gefronste gezichten, zo van: wat moet jij hier?

En ik dacht: Hé, dit is mijn tent, niet de jouwe.

Alsjeblieft, daar is je ijs, maar vraag me verder niks meer.

Ik denk dat ze zich als een superster zag.

Dat wist zij, maar verder niemand toentertijd.

Wanneer ging je voor het eerst naar de Haçienda?

Dat zal zijn geweest toen ik van school ging, in '83.

Ik was gek op muziek en bands.

En als er een te gekke band speelde, moest ik die zien.

En ik moest er in m'n eentje heen. Mijn vrienden hadden iets van: 'Zal wel.'

Om te beginnen was het een hele toer om de Haçienda te vinden.

Want ze hadden een bordje, net zo groot als een kingsize pakje Rizla.

Het was fantastisch.

Ze kwamen rechtstreeks van Top Of The Pops.

Ik herinner me The Smiths optredens als één groot feest.

Het was geweldig want het podium kwam maar tot hier.

Dus je kon makkelijk op het podium komen.

En die avond werd het podium bestormd.

Als je zou willen, kon ze aanraken tijdens het optreden.

Zo dichtbij waren ze.

Als je het podium op wilde, deed je dat.

En als je de boel niet al te veel verstoorde...

bleef je daar zolang je wilde.

Dat schiep een band met het publiek. Geen afstand, het was feest.

Daarvoor, als je naar Top Of The Pops keek...

zag je nooit iemand uit Manchester.

Marc Bolan in een verenboa, goddomme. Die kom je hier niet tegen.

Maar dan New Order en The Smiths.

Het bleek dat je in je eigen accent kon zingen...

je eigen kleren kon dragen en jezelf zijn. En toch iets bereiken.

Het liet zien dat...

het niet onmogelijk was om een succesvolle band te worden.

Mijn rol was het boeken van de bands.

Er werd enorm uiteenlopend geboekt, van Curtis Mayfield...

tot alle jonge Factory bands, Culture Club, allemaal.

Het eerste jaar dat we open waren, speelde New Order voor het eerst.

Dat was echt goed.

Ze spelen en zingen live, Blue Monday.

In 1983 had New Order de perfecte synthese gevonden...

tussen wat indie werd genoemd en de dancecultuur.

Het had de sfeer van Joy Division.

Het was melancholiek maar je kon er ook op dansen.

Ik had de originele 12-inch van Blue Monday.

Dat nummer klinkt of het gisteren is opgenomen.

Het klinkt nog steeds futuristisch.

We wilden gewoon een soort robotachtig nummer maken.

Rob vond 't geweldig. 'Dit wordt verdomme een megahit.'

Bernhard dacht dat we het onmogelijk live zouden kunnen spelen.

Je zou denken dat na het uitkomen van Blue Monday, de zaak afgeladen zou zijn.

Afgezien van een paar optredens van New Order of The Smiths...

was het de meeste avonden stil in de Haçienda.

Tony Wilson zei op grootse wijze...

dat de popcultuur van Manchester een kathedraal moest hebben.

Het probleem was, dat die slechts een erg kleine geloofsgemeenschap aantrok.

Het was er steenkoud binnen. Het was enorm groot.

Er was nooit iemand.

Hoewel we dat toen niet beseften, was het enige dat we deden...

was geld verdienen voor de club.

Het was sappelen. We kregen niet veel betaald.

We verdienden niet veel met New Order...

want het meeste ging in de Haçienda zitten.

Bij Factory wisten we nooit hoeveel platen er waren verkocht.

Bij Tony werd alles genoteerd op de achterkant van een bierviltje.

Daardoor vloog alles wat er binnenkwam, er net zo snel weer uit.

Dat was een groot probleem.

Ik heb nooit gedacht dat er sprake was van malversaties.

Eerder fiscaal onverantwoord gedrag van de directie.

Die deden waar ze zin in hadden, in plaats van een bedrijf te runnen.

Het gevoel van opwinding dat ze een club hadden, hield Tony en Rob gemotiveerd.

Zo gingen ze door met dat schip van bijleg. Er moest hoop gloren aan de horizon.

En plotseling is daar die dancemuziek, nieuwe stijl...

uit Detroit en Chicago. Niemand had de impact daarvan kunnen voorzien.

In Amerika was de disco-rage al sinds de jaren '70 aan de gang.

Volledig zwarte groepen, met afrokapsel...

en kleding die wij ook wilden. Het was fantastisch.

Het werd groter en kreeg de overhand.

Het sleutelmoment was het uitkomen van I Feel Love van Donna Summer.

Uitsluitend elektronica en die minimale tekst: I Feel Love.

Erg zwoel gezongen.

Je had geen drummer meer nodig. Een bassist was overbodig.

Dat kon allemaal met sequencers.

House is ontstaan in de Chicago club scene.

Het komt neer op drums, bas en zang. Een goede baslijn en drumbeat.

Minimale akkoorden. Dat is house.

De importplaten werden opgepikt door de jeugd in Manchester.

Ik ging naar Moss Side.

Muziek was alles voor me als kind.

Ik weet nog als kind in de jaren '60, dat mijn ouders altijd muziek speelden.

Ze waren niet welkom in de nachtclubs.

Dus zij hielden feesten thuis.

Zo ontstond de bluescultuur. In feite gewoon een club in iemands huis.

Onze generatie zette die traditie voort. Alleen op een ander niveau.

We kwamen terecht in West-Indische Centra.

In buurthuizen, iemands huis.

Overal waar we naarbinnen mochten om ons te vermaken.

Iedere zaterdagavond was Moss Side de plek om te feesten.

Iedereen stond op straat te drinken en te roken.

Het was te gek, waanzinnig.

Ik denk dat ik in 1984 voor het eerst housemuziek hoorde.

Ik wist niet hoe het heette. Het was gewoon erg snelle muziek.

Het had iets van Afrikaanse stammen. Voor ons was het volkomen nieuw.

Het beleid van de Haçienda veranderde vanaf '86, '87...

van optredens naar meer clubavonden.

De eerste echt succesvolle clubavond was de vrijdagavond, de Nude Night.

Dat was een doorslaand succes.

Op een avond kreeg ik een plaat van een jonge zwarte knul.

Hij vroeg of ik die wilde draaien.

Het was Adonis, No Way Back, op Trax Records.

Ik vond het fantastisch.

Ik las over die nieuwe avond en dacht:

Wat, is iedereen naakt? Wat is daar aan de hand?

Dat moeten we gaan bekijken. Het klonk interessant.

Die nieuwe muziek uit Amerika. Het was monotoon...

Wat veel mensen niet beseften, was dat de muziekcultuur van Manchester...

die elektronische achtergrond had door New Order.

House is alleen een baslijn en een drumbeat.

Erg extreem.

Het sloeg direct aan in de Haçienda.

Beng. Alsjeblieft. Hier gebeurt wat.

En rond '88, '89...

werd het huwelijk gesloten tussen de ecstasy-pil en onze housemuziek.

En de ravescene was geboren.

DE GROTE DANCEREVOLUTIE

Je stapte een ongelooflijke droomwereld binnen.

De energie was voelbaar, bedwelmend.

Er was 2.000 man binnen en iedereen stond te dansen.

Ze stonden te dansen op de stoelen en op de tafels.

Ze dansten op het podium.

Je werd meegezogen in het ritme en de beat.

Die gezamenlijke beleving had ik nog nooit eerder meegemaakt.

Dat dansen op het podium en de dansvloer was één zee van zwaaiende ledematen.

Veel blanken konden niet dansen, maar dat maakte niks uit.

Dat hoefde je niet te kunnen, alleen maar dit te doen.

Die repeterende groove voelde je in je lichaam...

en maakte dat je niet stil kon blijven staan.

Ik had nog nooit gedanst. Misschien een keer op een bruiloft.

En dan... Is dat mijn voet? Wat krijgen we nou? Wacht 's even.

En voor ik het wist...

Niet dat ik op m'n knieën over de dansvloer zoefde.

Het was voor hen een soort bevrijding. Die wij al heel lang kenden.

Gedreven door de muziek, kon je je helemaal laten gaan.

Het was vrijheid voor iedereen. De komst van house...

liet veel blanken kennismaken met de zwarte wereld.

Dat was anders nooit gebeurd.

Ik zat op de kunstacademie in Noord-Wales. Ik wilde modeontwerper worden.

Ecstasy speelde een overheersende rol in de Haçienda...

maar het was niet per se nodig voor de beleving.

Ik hoefde totaal niet onder invloed te zijn om me te vermaken in de Haçienda.

De energie en de sfeer zelf waren bedwelmend genoeg.

Wat ze ook zeggen, die twee zijn onlosmakelijk verbonden.

Zonder de drug, was het met die muziek niks geworden.

En zonder die muziek, was de drug niet zo populair geworden.

De E-scene was zeer bepalend voor de beleving in de Haçienda.

Ik hoorde Hooky een keer zeggen dat er niet zo veel E werd gebruikt.

Ja, nou is ie lekker. 90% van die tent slikte het.

Ik ging weg in 1985 en toen ik terugkwam...

werd ik lid van het managementteam als manager en bedrijfsleider.

Het was absoluut ongelooflijk.

Je wist dat er iets aan de hand was...

want ik verkocht het meeste water in het VK.

Vrachtwagens vol water kwamen elke maandag voorrijden.

We wisten niet dat het lichaam oververhit kon raken.

Dus we zetten gewoon rijen met glazen water klaar.

Want dat was het enige waar vraag naar was.

Het noorden was gewend geraakt aan werkloosheid.

Twee jaar geleden zocht een supermarktketen personeel...

en de rij mensen strekte zich uit tot voorbij het gebouw.

Halverwege de jaren '80 had je Thatcher. En Tory aan de macht.

Ze waren eigenlijk in oorlog met het noorden van Engeland.

Ze waren in oorlog met de mijnwerkers.

Jeugdwerkloosheid.

Als ik een knop kon indrukken om het werkloosheidsprobleem op te lossen...

denkt u dan niet dat ik die ogenblikkelijk zou indrukken?

Je kreeg het gevoel dat mensen tegen elkaar werden opgezet.

Maar in de Haçienda heerste saamhorigheid.

Erg krachtig, erg politiek, erg utopisch.

De mensen op de dansvloer voelden de dingen met een positiviteit...

en intensiteit, die ze nooit ervoeren in hun doordeweekse leven.

Ik kom uit een textielindustriestadje niet ver van Manchester.

Een blanke arbeiderscultuur, heel anders toen.

Je gaf je vader met kerst misschien een hand en dat was 't.

Ik geloof zelfs dat ik mijn moeder nooit een zoen gaf toen.

Misschien had ik niet in de gaten dat ik hunkerde naar verandering...

maar dat was wel zo.

Er waren dingen in de Haçienda die me direct al echt raakten.

Met je handen omhoog, bewegen op de muziek, rondom de dansvloer...

Dat vond ik echt overweldigend. Dat had ik nog nooit meegemaakt.

Dat had enorme invloed op een knul uit het noorden, zoals ik.

Ik was totaal niet op m'n gemak in gewone clubs.

Ik hield er niet van dat mensen alleen maar uitgingen om iemand te versieren.

Maar in de Haçienda was het totaal anders.

Mannen en vrouwen waren er voor de fantastische muziek.

En om gelijkgestemden te ontmoeten, zonder die versierdrang.

Ik leerde er anders naar vrouwen te kijken.

Ik had daarvoor nooit meisjes als vriend.

En nu heb ik er veel te veel.

Cultureel gezien, was het grensverleggend.

Het was politiek en toch ook niet.

Het was revolutionair zonder geweld.

Er was eenheid, liefde, blijheid, dat alles.

Het was een revolutie op de dansvloer.

ACID HOUSE VEROVERT HET LAND

Hallo. Dit zijn The Hit Man And Her. Ik ben Her. The Hit Man is boven.

Dit is de Haçienda in Manchester...

een buitengewoon flitsende club, zo is mij verteld.

Hit Man And Her was een cultshow op de late avond.

Ze doken doorgaans op in verlopen discotheken.

Bood de Haçienda een blik op de toekomst van het clubleven...

The Hit Man And Her daarentegen, bood een blik op het verleden.

Clubs waar mensen lager dronken en werd gedanst met handtasje in de hand.

Een totaal andere wereld.

Als ik thuiskwam uit de Haçienda...

zette ik vaak Hit Man And Her op tv aan.

Het was een botsing tussen culturele werelden.

O, God, we dachten dat het een goed idee was.

Goede publiciteit voor de club.

Ik denk dat het productieteam...

en vooral de presentatoren behoorlijk gechoqueerd waren.

Simon, kom eens. Jij komt hier vaak, Simon.

Wat is er zo goed aan deze club? Kom op, vertel.

Er is niks bijzonders aan de club. Je kunt nergens anders heen in Manchester.

Dat vind ik sneu voor Manchester.

Dat is een goeie. Het lijkt erop dat Michaela zich daar beneden wel vermaakt.

We gaan even kijken bij de man die alle platen draait.

Soms draait ie twee platen tegelijk.

Allemaal hoogstaande apparatuur hier.

Pete, eerlijk gezegd, valt niet uit te leggen wat dat is met de Haçienda.

Ik stond achter hem uit mijn dak te gaan.

Ga je gang, laat je gaan. Deze jongen heeft verstand van muziek.

Jongelui uit het hele land vielen binnen na hun avondje stappen.

Ze kwamen kijken wat er gebeurde in de Haçienda.

Nieuwe muziek, nieuwe mode, nieuwe dansstijlen.

Het was niet meer dat geheime genootschap. Het werd een nationale beweging.

De Haçienda was inmiddels dé motor van de Britse popcultuur.

Ride On Time van Black Box, een grote dansvloerhit in de Haçienda...

was binnen een paar weken nummer één in het VK.

Wat begon als alternatieve cultuur, werd een markt voor de massa.

De Sun wijdde een artikel aan hoe je 'Mancunian' moest spreken.

En toen kwamen de toeristen.

De heersende mode was T-shirt, jeans, wijd uiteraard, sneakers.

Mensen kwamen om te dansen, om te zweten.

Daar was de kleding op aangepast.

Als je ecstasy gebruikt, raak je in een gemoedstoestand...

waarin je je niet lekker voelt in strakke kleding.

De hele uitgaanscultuur veranderde door de E scene.

Niemand ging meer naar huis om twee uur 's nachts.

Duizenden mensen gingen naar tankstations langs de snelweg...

om daar het feest voort te zetten. Of ze braken in in een pakhuis.

Er waren mensen uit alle sociale klassen, en iedereen liet elkaar in z'n waarde.

Dat verruimde echt mijn horizon.

Je bevond je opeens in een gemêleerd gezelschap.

Mensen uit de arbeiders-, de midden- en de bovenklasse.

Als je ging studeren verruimde dat in zeker opzicht je horizon.

Maar voor hen die dat niet hadden gedaan, werkte dit hetzelfde.

Ik had nooit veel op met dance of elektronische muziek.

Of alles wat geen gitaarmuziek was.

Muzikaal, maakte het dat ik me voor van alles openstelde.

Aanvankelijk wisten de indiebands zich totaal geen raad met acid house.

Wat moest je als je een gitaarband was? Hoe te reageren?

Sommige bands negeerden het en andere gingen een soort fusie aan.

Sommige, zoals The Happy Mondays, maakte er direct al gebruik van.

The Mondays werden van alle bands het meest gezien in de Haçienda.

We gingen vijf, zes jaar lang alleen naar huis om te douchen.

Het was één constant feest.

Bez is sinds 1989 niet echt thuis geweest.

Ze waren altijd achter de bar.

Ze gedroegen zich of het hun tent was. Want ze stonden onder contract van Factory.

Ze gebruikten het ritme, de energie en de frequentie van de Haçienda...

en ze gaven er een eigen draai aan.

Het was stonede dancemuziek.

Met dreunende bassen en beats.

Ik kan het niet zo goed omschrijven.

Ik ben niet een of andere pseudo-intellectueel.

The Happy Mondays klonken niet toevallig zo.

The Happy Mondays hadden goede oren.

Ze stonden op de dansvloer. Dat was geen onbekend terrein voor ze.

Manchester werd het centrum van de popcultuur.

Het had de Haçienda en The Happy Mondays.

Het had The Stone Roses.

Soms zaten zowel The Happy Mondays en The Stone Roses in Top of the Pops.

Dan wist dat de Manchester-scene echt was doorgebroken.

Dat was nogal wat als ze beide in Top of the Pops zaten.

Ian zong provocerend niet in de microfoon.

En Shaun wist z'n eigen tekst niet meer en playbackte maar wat.

Niemand had een idee.

De mensen van de show hadden geen idee wie er in de band zat.

Ik probeerde Ian te laten drummen in The Mondays...

Ik zou Manny's bas spelen en Manny was de leadzanger.

Een van mijn geweldige, krankzinnige ideeën...

waarvan ik bij nader inzien blij ben dat het niet is gebeurd.

Hoewel het wel leuk was geweest.

Ik voelde me enorm trots dat ik erbij betrokken was.

Allemaal heel gewone mensen, die maar wat trots op Manchester waren.

Een patholoog-anatoom heeft de onnatuurlijke doodsoorzaak gemeld...

van een 16-jarig meisje na gebruik van de drug ecstasy.

Clare Leighton reageerde extreem op het gebruik van slechts één pil...

in een nachtclub in Manchester.

Het schokkende was dat het om zo'n jong iemand ging ...

en dat het zo'n uitzonderlijke reactie was op een ecstasypil.

De patholoog-anatoom vertelde dat dit de eerste dode in Engeland was...

direct gerelateerd aan deze specifieke drug.

Hij zei dat mensen zich meer bewust zouden moeten zijn van de gevaren van ecstasy.

Het was vreselijk. Het was vreselijk, niet alleen voor de Haçienda...

maar ook voor Manchester en voor iedereen die de familie kende.

DE HAÇ IN ZWAAR WEER

Het eerste vonk van de lucifer is het spannendste.

En dan is het de vraag hoelang de vlam blijft branden.

En het is een zekerheid in het leven...

dat naarmate iets langer duurt, het minder wordt.

We gebruikten allemaal E. En dat kostte £25 per pil.

Dat is veel geld. Per weekend ging zo'n 2 miljoen pond om.

Met een erg drukbezochte club en een illegale handel die miljoenen opbracht...

was het niet zo gek dat de onderwereld van Manchester belangstelling kreeg.

De Haçienda werd al snel een onveilige plek in de buurt.

Ik was alleen nog maar bezig bewakingsbeelden aan de politie te leveren.

Alle lol was verdwenen.

Op een avond werd iemand met een mes gestoken en de club ging op slot.

Iedereen was ingesloten en moest een voor een naar buiten...

en werd op de foto gezet.

Wat was er in godsnaam aan de hand daar?

We werden weggevoerd uit de club.

Er stond oproerpolitie met schilden aan weerszijden.

Dus je liep door een corridor en ze sloegen op de schilden.

Toen had ik er echt genoeg van.

Geweld werd gemeengoed in de Haçienda en dat was dieptreurig.

De overheid overweegt gemeentes nieuwe bevoegdheden te geven...

om acid houseparties te reguleren.

De wet om acid houseparties te verbieden...

wordt zonder oppositie behandeld in het Parlement.

De illegale raves waren ongecontroleerd en de schrik van autoriteiten.

Vooral door de ongecontroleerde, opgefokte jeugd.

Gevechten tussen politie, beveiligers en feestgangers braken uit...

langs wat ooit een rustige landweg was.

Inplaats van het veilger te maken, komt het gezag aanzetten...

met hun knuppels en slaat de boel uit elkaar.

Acid house werd publieksvijand nummer één.

Het werd van landerijen, uit de clubs en de cultuur gejaagd.

Het feest was voorbij.

Rond '91 ging het bergafwaarts met de Haçienda.

Ik zat te ontbijten met Tony en zei dat ik de oplossing had.

We organiseren een gay-night, dan blijft de onderwereld weg.

Je bereikt een interessanter publiek. We blazen het feest nieuw leven in.

Ik was student en ik wilde allang naar de Haçienda.

En toen ik binnenkwam, werd ik niet teleurgesteld in wat ik zag.

Want het betekende dat je veilig was. Iedereen was welkom.

We wilden de glamour terugbrengen, de seks...

want ik vond dat de Haçienda erg aseksueel was geworden

En in plaats van wijde broeken, was er veel naakt.

Het was volkomen extravagant en buitengewoon.

Mensen liepen naakt rond.

Paula Yates, The Pet Shop Boys...

Heel veel S.M. lesbo's.

Mensen hadden gewoon seks.

Drag queens overal. Het was gewoon schitterend.

Daarvoor ging men niet naar homoclubs. Dat was totaal niet cool.

En op gegeven ogenblik kwamen er zoveel hetero's...

dat we een schifting moesten maken bij de entree.

Daarin gingen we heel ver.

Op de toegangsbewijzen hadden we laten drukken:

Het management behoudt zich het recht voor de toegang te ontzeggen...

aan heteroseksuelen.

Ze moesten een homotest ondergaan.

De meiden bij de deur zeiden:

'Je moet je vriend zoenen als je naar binnen wilt.'

Want homo's klaagden dat er zoveel hetero's waren...

dat zij niet naar binnen konden.

Voor Manchester was het baanbrekend.

Met het idee 'Queer Up North' vond Manchester zich opnieuw uit.

Het zorgde voor de bekendheid als homostad.

Niet alleen als post-industriële, blanke arbeidersstad. Maar als gay-stad.

Ik kwam toen met het idee om er uitsluitend een homoclub van te maken.

Dat bleek geen goed idee.

De Haçienda is nooit meer de oude geworden.

Het bleek een soort langzame dood.

Tony legde altijd zijn hoofd in zijn handen en zei dan:

'Hoe heeft het in godsnaam zo ver kunnen komen?'

Waarop Robert zei: 'Hou op, klootzak. Het is allemaal jouw schuld.'

Net zoals Ian in een situatie terecht was gekomen...

waaruit hij geen uitweg zag, gebeurde dat Rob en Tony ook.

De Haçienda heeft de verliezen uit het begin nooit terugverdiend.

Wat echt fantastisch was aan de Haçienda en aan Factory...

was het feit dat het niet om geld draaide.

Het probleem is, dat als je niet aan geld denkt...

je jezelf uiteindelijk tegenkomt.

Het was een financieel neerwaartse spiraal die niet te doorbreken was.

Rob Gretton had er uiteindelijk genoeg van en sloot de club in 1997.

We dalen af naar...

van mijn cel.

Dit zijn de verslagen van 1985 en 1984.

In 1985 hebben we 85.000 uitgegeven.

Ik denk een combinatie van de kosten van optredens en geld dat we moesten inleggen.

En in '84 legden we 110.000 in. Dat is dus 200.000 in twee jaar.

En hier onderaan zie je dat het in 1985...

liefdewerk oud papier was voor ons. Want in 1985 was het verlies 56.000...

En 44.000 in 1984.

Dus bovenop onze 200.000, was het verlies nog eens 100.000.

Weet je hoeveel geld New Order in de Haçienda heeft gestoken?

Het was enorm veel geld.

En dat geeft verder niet, want we zijn er allemaal nog.

Praten we over miljoenen? - O ja, zeker.

Niet een paar duizend, vriend. Dat loopt in de miljoenen, ja.

Ik weet zeker dat de onderlinge verhoudingen binnen New Order...

zijn verslechterd door de Haçienda. Zelfs nu nog, 15 jaar nadat we zijn gestopt.

Het zit erg diep bij ons allemaal.

Het was zo ingrijpend om mee te maken...

en het heeft bij New Order geleid tot allerlei opsplitsingen.

Dat stemt me verdrietig, want we waren... vrienden.

Het was fantastisch en we hebben veel meegemaakt.

En nu is dat voorbij.

De nalatenschap draait om mensen en inclusiviteit.

En zorgen dat iedereen, ongeacht wat je aanhad...

of wie je was, welke huidskleur je had, of van welke planeet je kwam...

elkaar kon ontmoeten en zich vrij voelen.

Ik ga nog steeds naar de Haçienda-avonden.

Ik ga ernaartoe vanuit Londen met een stel vrienden en...

Het is nog steeds geweldig.

De muziek is nog steeds te gek en ik praat er hier nog steeds over.

40-JARIG VERJAARDAGSFEEST, MEI 2022 VROEGERE LOCATIE VAN DE HAÇIENDA

Mijn werk in de Haçienda heeft me echt veranderd.

Volgens de politie was ik de eerste vrouw in het VK...

die een vergunning kreeg voor een zaak van die omvang.

Het gaf mij het vertrouwen dat ik alles aankon.

Het gaf mij zeker het vertrouwen te zeggen wie ik ben en te doen wat ik wil.

En om niet te luisteren wat anderen daarvan vinden.

Dat hele muzikale gebeuren rond de Haçienda en Factory...

is de moderne geschiedenis van Manchester.

We zijn allemaal trots dat we er een groot aandeel in hebben gehad.

In 75% van de muziek, hoor ik invloeden van de muziek van mijn ouders.

Van toen ze hier net aankwamen in de jaren '50 en '60.

Dat voel ik.

De Haçienda was in veel opzichten een bijzonder project.

De Haçienda zette Manchester weer op de kaart als post-industriële stad.

De Haçienda liet de stad zien dat verandering mogelijk was.

Denkbeelden veranderden.

Levens veranderden, door de Haçienda.

Alleen die paar uur op de dansvloer. Maar toch ook weer niet.

Het is een gevoel en een attitude, die er nog zijn als je wakker wordt.

Die hou je de rest van de week. En uiteindelijk verandert het je leven.

Niet alleen ik werd er een veel empathetischer mens door.

Dat gebeurde bij heel veel mensen.

Onze generatie heeft dat allemaal mogelijk gemaakt.

Dat heeft z'n invloed gehad op de generatie daarna.

Nederlandse ondertitels: Rustroest.