Original subtitles

1947-1951 y�llar� aras�nda, Maya Deren taraf�ndan Haiti'de filme al�nm��t�r.

Bir Kreol atas�z� der ki...

"Hayat zorla�t���nda..."

"...birlikte y�r�yebilmek i�in..."

"...insanlar birbirine yard�m etmeye muhta�t�r."

Haiti'de farkl� kabileler...

...Vudu olarak bilinen ortak bir dinde birle�mi�ti.

B�ylece insanlar bir araya gelip...

...ayn� ahlaki de�erler i�in dua edebiliyorlard�.

Ve birlikte inan�lar�n� sa�lamla�t�r�yorlard�.

�lahi Atl�lar: Haiti'nin Ya�ayan Tanr�lar�

Haiti'de...

...kutsal ruhlara Loa ad� verilir.

Legba...

...g�r�n�r �l�ml� d�nya ile g�r�nmeyen �l�ms�z alem aras�ndaki...

...ba�lant�y� sa�layan Loa'd�r.

O, iki d�nya aras�nda ara� ve yoldur.

Evrenin dikey eksenidir.

Kutsal kap�n�n koruyucusu olarak...

...di�er Loalar ile ileti�ime ge�meyi sa�layan da O'dur.

E�er ama� di�erleriyle ileti�ime ge�mekse...

...ayinlerde ilk �nce Legba selamlanmal�d�r.

Bu nedenle...

...d�rt yol fig�r�...

...t�m ayin fig�rlerinin en �nemlisidir.

D�z bir zemine un ile �izilsin...

...ya da havaya �izilsin fark etmez.

D�rt yol fig�r� her zaman...

...alemler aras� ileti�imin kuruldu�u birle�me noktas�d�r.

Aralar�ndaki enerji ve...

...g�� ak���n� sa�lar.

Potomitan ad� verilen...

...merkez noktas�ndan ise...

...Tanr�lar girer.

Ve yan�na Veve'ler �izilir.

Merkez noktas�n�n etraf�nda...

...ayin hareketleri ve danslar yap�l�r.

Rada ayinleri, Tanr�lar�n...

...koruyucu bir rol �stlendi�i bir Afrika gelene�idir.

Tanr�lar koruyucu ve iyilikseverdir.

Laplace...

...rahibin ��ra�� ve yard�mc�s�d�r.

Tap�na��n koruyucu Tanr�s�n� temsil eden bir k�l�� ta��r.

Toplulu�u temsil eden iki...

...bayrak ta��y�c�s� ona e�lik eder.

Rahip kutsal ��ng�ra��n� �alar ve...

...��l� alayc� ve tuhaf bir sava� g�sterisi yaparlar.

Hi� ��phesiz bu...

...toplulu�un ve Loa'n�n ortak g�c�yle...

...Houngan'�n g�c� aras�ndaki bir yar��t�r.

Laplace, bir sayg� g�stergesi olarak...

...rahibin ayaklar�na kapan�r ve topra�� �per.

Rahip k�l�� kabzas�n� �per.

Bayraklar�n tepesini �per.

Bu hareket ile...

...rahibin toplant�ya ve ayn� zamanda Tanr�lara...

...kar�� sorumlu oldu�unu g�r�yoruz.

Ve bir ba�ka rahip ��l�y� ayn� �ekilde selaml�yor.

Vudu rahiplerine Houngan ad� verilir.

Houn, ruhlar anlam�na gelirken...

...Gan, reis anlam�na gelmektedir.

Afrikal� Fon halk�n�n dilinden ge�mi�tir.

Manevi, ekonomik, siyasi ve...

...t�bbi problemlerle ilgili tavsiyelerde bulunur.

G��l� bir Houngan, Haitililerin ba�ka kimseye g�stermedi�i...

...�st derece bir sayg�n�n keyfini s�rer.

�ki Houngan selamla��rken...

..kutsal ��ng�raklar�yla birlikte kar��l�kl� ayn� hareketleri yaparlar.

��ng�rak, kilden boncuklarla...

...ve y�lan omurgas�yla kaplan�p...

...bir �an eklenmi� su kaba��d�r.

Loa'y� �a��rmak i�in kullan�l�r.

Rahipli�in bir sembol�d�r.

Selamla�man�n bir�ok �e�idi vard�r.

Ve bunlar...

...selamla�an ki�ilerin yetki d�zeylerini g�sterir.

Bedenin ele ge�irilmesi olay�...

...Tanr� belirdi�inde ger�ekle�en psi�ik bir olayd�r.

Vudu terminolojisinde...

...Loa'n�n bir insan�n �zerine bindi�i s�ylenir.

Ya da ona Loa bindi denir.

Metafor, at ve onun binicisinden gelmektedir.

Ve bu eylem ve olaylar...

...binicinin isteklerinin bir ifadesidir.

Vudu'nun t�m yollar�n�n kesi�ti�i merkezdir.

Bir insan�n, t�m bedeniyle apa��k bir bi�imde

...seyahat etti�i noktad�r.

Ama seyahat eden ki�inin kendisine...

...g�r�n�r de�ildir.

Damballa.

Bir y�lan.

G�ne�e uzanan yol boyunca k�vr�larak...

...g�ky�z�nde seyahat eder.

Bilgeli�in en eski kayna��.

Ayn� anda hem uzak ge�mi�...

...hem de gelece�in g�vencesi.

Evreni �evreleyen pozitif g��.

Vudu'da kutsal olan deniz de�ildir...

...ilah� olan denizin ruhudur.

Bu t�ren, denizlerin hakimi Agw�'nin...

...a�k Tanr��as� ile...

...evlili�inin kutlanmas�d�r.

Agw�, bir t�r ideal e� ve sevgilidir.

Deniz gibi olmak...

...ve derin bir huzura sahip olmak demektir.

T�ren, Mambo ad� verilen...

...bir rahibe taraf�ndan y�netilir.

T�m ayinler aras�nda belki de en g�steri�lisidir.

Agw�'nin sal�nda kek, lik�r...

...hatta �ampanya �i�eleri sunulur.

Sal� in�a edip boyamak i�in...

...g�nlerce haz�rl�k yap�l�r...

...onu Agw�'ye sevgiyle sunmadan �nce.

Orada bizi bekleyen bir yelkenli vard�.

I��ldayan yelkenleri r�zg�rda dans ediyordu.

�ark� s�yl�yor ve davul �al�yorlard�.

Ve trompet �al�p duruyorlard�.

Mambo dire�in yan�nda ��ng�ra��n� �al�yordu.

Agw�'ye �vg� �ark�lar� s�yl�yorlard�.

Ama �zellikle...

...�ark�lar�n en ak�lda kal�c� olan�n� birka� kez tekrar ettiler.

'Sina, sina, sina dopre son.'

'Sina lumpey.'

'Agw� toboye.'

�ocuklar� koru.

Bu melodiyle do�an seslerle...

...her biri dalgalan�yordu.

Agw�'yi aleminin sonsuz alan�ndan �a��r�yorlard�.

�imdi �lenlerin ruhlar�n�n gitti�i...

...ve ayn� zamanda Loa'n�n ya�ad���...

...denizin alt�ndaki kutsal adan�n tam �st�ndeyiz.

Deniz seviyesi neredeyse geminin k�pe�tesiyle ayn� hizada.

Erkekler sal� denizin �st�ne b�rak�yorlar.

Hepimiz sessizce izlerken...

...sanki bir an duraksad�...

...ve sonra...

...sanki a�a��dan koca bir el ��k�p kavram���as�na...

...durgun denizde birdenbire kayboldu...

Vudu, kad�nlara...

...Erzulie suretinde...

...insanlar� di�er t�m formlardan ay�ran...

...se�kin bir unvan vermi�tir.

Ger�ekli�in �tesine ak�l erdirme...

...yeterli olandan daha fazlas�n� arzulama...

...ve ihtiya� duyulandan daha fazlas�n� yaratma kabiliyetlerini bah�etmi�tir.

Kabal�k avluda...

...ahenk i�inde dans eden...

...t�m bu bedenler aras�nda...

...belki bir tanesinin hareketleri a��r� derecede g�ze �arpar.

Bu Loa'n�n geli�inin g�stergesidir.

Erzulie'de...

...Vudu, kad�nlar� r�ya Tanr��as�...

Bir a�k Tanr��as�...

...g�zellik perisi suretiyle selamlar.

O, Meryem Ana ile �zde�le�tirilir...

...insanl��a hayat veren bir anne olarak.

Bir bak�ma O...

...insan�n tanr�sall��� anlay�p, onu yaratmas�n� sa�layan prensiptir.

O insanlar�n sahibesidir.

Erzulie sonsuz bir konfor atmosferi i�erisinde hareket ediyor.

Zarif bir koku gibi...

...geli�i t�m havaya yay�l�yor.

T�m endi�eler, zorunluluklar kayboluyor.

Hareketlerin ritmi biraz daha yava�l�yor.

Gerginlikler yok oluyor...

...ve sesler yumu�uyor.

Bir yerlerden serinletici bir...

...hava esmi� gibi oluyor...

...ve s�ca��n etkisi azal�yor.

Ogun, kudret...

...g��, yetki ve zafer Loas�'d�r.

O asl�nda bir kahraman...

...ve genellikle siyasi bir fig�rd�r.

Ogun, dindar birini...

...�ifa, kehanet ve b�y� ile g��lendirebilir.

Gu�d�...

...ya�am ve �l�m Tanr�s�d�r.

Siyahlar i�indeki bu ebed� fig�r...

...sonsuz d�rt yol simgesine...

...t�m insanlar�n...

...hatta g�ne�in bile bir g�n varaca�� yere konumlanm��t�r.

Mezarlar�n �st�ndeki ha� O'nun sembol�d�r.

O mezarl���n koruyucusu...

...tarihin muhaf�z� ve nesillerin miras�d�r.

Gelecek ge�mi�e dayal�d�r.

Bu y�zden ya�am ve �l�m birdir ve ayn�d�r.

"Action de gr�ce" denilen Katolik ayinleri...

...Vudu t�reninin �nc�s�d�r.

Topra�a �arap d�k�lmesi bir sayg� g�stergesidir.

�lk ba���t�r.

Tanr�lar� davet eden elin g�sterisidir.

Dindarlar�n kafas� ve...

...omuzlar� �st�nden tavuk ge�irilir.

Adeta k�t�l��� ve kirlili�i ar�nd�ran...

...b�y�k, t�yl� bir k�yafetmi��esine.

Herkes ar�nd�ktan sonra...

...tavuklar, sonras�nda �izimde kullan�lan...

...m�s�r tanelerini yiyece�i...

...noktalara y�nlendirilir.

Tavuk yemi yedi�inde...

...Loa ile �zde�le�ir.

Bu onun belki de kurban edilip....

...Loa taraf�ndan kabul edilece�inin bir i�aretidir.

Kanatlar� ve ayaklar�...

...sembolik olarak toplad��� hi�bir kirlili�in...

...u�up gitmesine izin vermemek i�in k�r�l�r.

Haitililer bu kurbanl�k hayvanlar�n �l�mleri...

...ve kanlar� kar��s�nda...

...hi�bir zaman deh�et duymazlar.

Kurban etmenin niyeti ve �nemi...

...hayvan�n �l�m�yle de�il...

...onun ya�am�n�n Loa'n�nkine aktar�lmas�yla ilgilidir.

Anlay��a g�re...

...et ve kan...

...ya�am ve canl�l���n �z�d�r.

Ve bunlar Tanr�n�n ilah� enerjisini yenileyecektir.

Benzer �ekilde, Gu�d�'ye bir ke�i sunulur.

�ld�rmeden hemen �nce k�s�rla�t�r�l�r...

...ve sakal� kesilir.

�badet edenlerin Loa'y� fiziksel adaklarla sevindirmesi...

...hem en yayg�n...

...hem de en �nemli zorunluluktur.

B�y�k bir g�ce sahip olmak i�in b�y�k bir enerji gereklidir.

Ve Tanr�lar�n da t�pk� canl�lar gibi...

...ya�am enerjilerini koruyabilmeleri i�in...

...bitmek bilmeyen bir yiyecek ihtiya�lar� vard�r.

Gu�d�'nin ruhu rahibin bedenine biniyor.

O, hileci olarak bilinir...

...ve ba�kalar�n�n kafas�n� kar��t�rmak i�in oyunlar oynamay� sever.

Burada, para da��t�rm�� gibi yap�yor.

Bir soytar�y� canland�r�yor olabilir...

...ama e�er O'nu bir kenara �a��r�p...

...ciddi ve m�tevazi bir �ekilde...

...�nemli bir soru sorarsan�z...

...genellikle size d���nceli ve dikkatli bir �ekilde yan�t verir.

Ve bu genellikle muhtemel en iyi tavsiyedir.

Soytar� ve hileci olsa da...

...O ayn� zamanda tarihtir.

Ya�ayanlar�n ders ald��� tecr�belerdir.

Ve bu rolde...

...di�er rollerinde tuhaf olsa bile...

..son derece sorumluluk sahibi ve g�venilirdir.

Gu�d� ayn� zamanda bereket Tanr�s�...

...ve �ocuklar�n koruyucusudur.

Kad�nlar sa�l�kl� �ocuklara sahip olmak i�in O'na yana��rlar.

Nesillerin ge�mi�inin muhaf�z�...

...ve Loa soyunun devam� olarak...

...O �ncelikle �ocu�un ruhunun...

...geli�imini tamamlamadan evvel..

...�lmemesinden sorumludur.

Azaka, tar�m Tanr�s�...

...bir �ift�i formunda belirir.

O �ok �al��kand�r...

...ve s�kl�kla minnettar �ift�iler taraf�ndan sevindirilir.

Bedeni ele ge�irilmi� ki�inin hareketleri ve s�yledikleri...

...kendi ifadeleri de�il, Tanr�lar�nd�r.

Bu �ekilde, Tanr� talimatlar verir ve...

...ve yetkisini kullan�r.

Gu�d� �o�unlukla...

...fakir, ba��bo� dola�an bir dilenci olarak belirir.

O genellikle ba�ka bir Loa i�in...

...yap�lan t�rene davetsiz gelir.

Banda m�stehcen bir danst�r.

Genellikle Loa'n�n iste�i �zerine yap�l�r.

Ve Gu�d� �o�unlukla ne�eli danslar yapmak ister.

Kat�lanlar�n bir�o�u Gu�d�'nin ruhuna b�r�n�yorlar.

Gu�d� ayr�lmaya haz�r.

Ayr�lan Tanr� i�in t�m e�yalar�...

...��karmak bir adettir.

G�zl���ne uzananlara Gu�d�...

..."G�zl���me dokunmay�n. Hen�z i�im bitmedi" diyor.

Loa ile ibadet edenin aras�ndaki bu yak�n ili�ki...

...Loa'n�n varl��� ve aktar�m� i�in...

...onlara bizzat hizmet eden ki�ilerin..

...kanlar�na ba��ml� olmas�...

...ya�amlar�n�n garantisidir.

Ba�ka bir ki�iye �apka ve �anta vererek...

...Azaka ruhunu aktar�r.

Loa �tekini tokala�arak selamlar.

Sol el arac�l���yla psi�ik temas ger�ekle�ir.

Ayakkab�lar ��kar�l�r...

...��nk� Tanr� ��plak ayakla dans etmeyi sever.

Bir kez daha Loa iki elle tokala�arak selamlar.

Bu d�n�� onu �zel bir yolculu�a ��kar�r...

...ve nihayetinde bedeni ele ge�irilir.

Bazen fiziksel hareketlerin yap�ld��� bir anlar olur.

Bu anlar �yle �arp�c�d�r ki...

...vah�ice g�r�n�r.

Bu, ki�inin ruhu ve Loa aras�nda, fiziksel bedeni...

...ele ge�irmek �zerine s�regelen i� �at��may� yans�t�r.

Loa bedene yerle�ti�inde...

...bu �at��ma ��z�l�r ve sakinle�ir.

Becerikli olan Tanr�d�r...

...insan de�il.

Ve elbette, Loa at�n�...

...normal durumdaki bir bireyin...

...asla ba�aramayaca��...

...�ekillerde kontrol edebilir.

Tanr� bedeni terk eder...

...ve insan fiziksel d�nyaya geri d�ner.

Haiti'ye gelen Afrikal� Kongo kabilesi...

...zarafetleri ve stilleriyle tan�n�r.

Kabile �yeleri kendi rit�ellerini...

...davul ritimlerini ve danslar�n� getirmi�lerdir.

Bu, din� olmayan m�zikte g��l� etki yaratm��t�r.

Esasen, modern caz�n k�kenini olu�turur.

Davulun ritmi ve sesi...

...dans�n hareketlerini ortaya ��kar�r.

Davulun ritmi elli ya da daha fazla insan�n...

...tek bir v�cut olup...

...bir ki�iymi� gibi hareket etmesini sa�lar.

Sanki hepsi tek bir iple ba�l�ym�� gibi.

Bu 'danse de r�jouissance'...

...bir kutlama dans�d�r.

Belli t�renlerin sonras�nda dans edilse bile...

...danslar tarz ve ama�lar� bak�m�ndan sek�ler de�il dini niteliklere sahiptir

Rada Loas� koruyucu muhaf�z g��lerini temsil ediyorsa...

...Petro Loas� da agresif hareketlerin efendisidir.

Petro mezhebi evrensel �fkeden do�mu�tur.

Afrikal�lar�n...

...k�lelik y�z�nden mahkum olduklar� k�t� kadere duyduklar� �fkedir.

Bu �fkeden do�an enerji...

...Napolyon g��lerine kar�� devrimi kazanmalar�yla...

...�zg�rl�klerine kavu�malar�n� sa�lad�.

Bo�a t�m h�z�yla...

...tap�na��n d�rt bir yan�nda ko�arken...

...herkes onu takip ediyor.

Kovalamaca avlunun belirli bir a�ac�nda sona eriyor.

Bo�an�n kurban edilmesi Tanr� i�in son ziyafettir.

Zengin bir besin kayna�� olan bu adak...

...Loa'ya hayat verecektir.

Ha�, ya�am�n ve �l�m�n sembol�d�r.

Neslin fiziksel d�ng�s�n�n...

...ve dirili�in metafiziksel d�ng�s�n�n eksenidir.

Gu�d� i�in hayat kaderdir.

�nsanl���n ka��n�lmaz ve erotik yan�d�r.

O erotizmin efendisidir...

...ve ka��n�lmaz olmas� iyili�in ve k�t�l���n �tesindedir.

A�k�n hazz�n�n ve kederinin de �tesinde.

Bunlardan gurur da duymaz, utanmaz da.

Bilakis, O...

...erotizmin sonsuz devaml�l���...

...ve insano�lunun sonsuza de�in bunun ba�ka t�rl� oldu�unu iddia etmesiyle e�lenir.

Bu adamlar kutsal ruhlar taraf�ndan...

...ele ge�irilmi� olmaktan �te, yetenekli sanat��lard�r.

Ya�am ve �l�m Tanr�s� Gu�d�'nin ruhu ise...

...Rara ad� verilen bahar festivaline...

...ba�kanl�k eder.

Bastonun d�n���...

...bir avc� ya da sava��� festivaline i�aret eder.

Baston, belki de, silah�n yerini almaktad�r.

Karnaval �l�m kar��s�ndaki zaferi kutlar.

K�� yerine bahar�n geli�ini kutlar...

K�� da topra��n �l�m� demektir.

Ge�mi�i geride b�rakma zaman�.

Heyecan, umut...

...ve yeni ve temiz bir ba�lang�� s�z�.

Bu ne�eli festival d�nemlerinde...

...insanlar�n t�m hayalleri ger�ekle�ebilir.

Ve s�re�te...

...ya�am�n ruhu olan Papa Gu�d� h�k�m s�rer.

SON

Anlat� Maya Deren'in, "�lahi Atl�lar: Haiti'nin Ya�ayan Tanr�lar�"...

...adl� kitab�ndan uyarlanm��t�r.