Original subtitles

DE OUDE DAME UIT BAYEUX

Gaat u zitten.

Dank u.

Vergist u zich vooral niet in de betekenis van m'n verzoek.

Ik moet u eerst uitleggen wie ik ben en waar ik vandaan kom.

Ik kom niet uit 'n welgesteld milieu.

Ik ben 'n wees. Toen ik vijftien was, ben ik dienstmeisje geworden.

Ik had geen enkele opleiding gehad. Ik kon niet lezen of schrijven.

Maar ik kwam terecht bij Mme Croizier in Marly.

Zij is het die...

Ja, zij is het.

Ze had affectie voor me opgevat. Ik mocht haar tante Jos�phine noemen.

Die vrouw heeft me alles gegeven.

Affectie, 'n dak boven m'n hoofd, opvoeding.

Alles waar ik van kon dromen.

Ik ben haar gezelschapsdame geworden.

Waaruit bestond uw werk precies?

Hoe bracht ik m'n dagen door, bedoelt u?

De dagen dat we thuis bleven...

...las ik de krant door en vertelde haar wat haar boeide.

Dat was ons ritueel.

Haar manier van bijblijven.

- En de dagen dat u uitging? - Ik ging altijd mee.

Ik bedoel...

Niet de dag...

Niet de dag van haar overlijden.

Ha, commissaris.

Ik heb gehoord dat u straks bezoek krijgt van ene Mlle Ledru.

- Ze zit in m'n kamer. - Nu al.

Wat ze ook zegt, neem het met een grote korrel zout.

Volsta met luisteren en beloof vooral niks.

En kom bij me langs als u straks klaar bent.

Nog 'n raad: laat u niet verleiden door de komedie van de pijn.

Jonge vrouwen zijn daar zeer sterk in.

Ik voel me heel onhandig, sorry.

Tante, Mme Croizier, zou 'n natuurlijke dood gestorven zijn vrijdag...

...rond 17.00 uur in het huis van haar neef in Neuilly.

Ik kom zeggen dat dat niet klopt.

Ze is vermoord.

Waarom zegt u dat?

- Ik weet het, ik voel het, ik weet het zeker. - Dat volstaat niet.

Zij heeft het gezegd.

Ontelbare keren zei ze dat ik naar de politie moest als haar daar wat overkwam.

- Dat zei ze u? - Ik verzeker het u.

Ik geloof u.

Mensen van 'n bepaalde leeftijd hebben soms grillen, angsten.

Vaak ongegrond.

Zij niet. Ze was heel helder.

En u zelf?

Bent u niet verward door het verdriet?

Het scheiden van 'n geliefd wezen is soms moeilijk te accepteren.

- Je bent geneigd je vast te klampen... - Alstublieft.

U ging altijd met haar mee, waarom dan niet die dag naar Neuilly?

Philippe.

Haar neef.

Philippe Deligeard. Hij mag me niet.

- Z'n leeftijd? - Rond de veertig.

- Beroep? - Geen dat ik weet.

Veel geld van de kant van z'n vrouw.

Maar hij heeft echt alles verkwist.

Toch wonen ze nog steeds in dat herenhuis...

...met bedienden, kokkin, chauffeur.

En kende uw tante de financi�le situatie van de neef?

Hij is haar vaak in Marly komen smeken om geld.

Daar kon ze niet tegen.

Ze zei 'm dat hij genoeg zou krijgen als ze dood was.

Zo zit dat dus.

Ten einde raad, en zonder enige zin om z'n leven te veranderen...

...besluit Deligeard het lot wat te helpen en uw tante te vermoorden.

Soms liggen de dingen zo eenvoudig.

Stel dat.

Uw tante vreest wat haar in dat huis kan gebeuren, en toch gaat ze.

- Alleen. Uit vrije wil. - Ze had afspraken bij haar tandarts.

Die woont even buiten Neuilly. Naar haar neef gaan lag voor de hand.

En u bent in Marly gebleven. Vanwege Mr Deligeard.

- Tot de dag... - Dat ik in de krant over haar dood lees.

In de krant.

Philippe of z'n vrouw hebben niks gemeld.

Dat is hufterig, maar dan zijn ze nog geen moordenaars.

Ik betwijfel de eerlijkheid van uw mening niet...

- ...maar u hebt geen spatje bewijs. - Juist daarom ben ik gekomen.

Als ik bewijs had, vroeg ik niet een onderzoek te starten.

Lucet?

Deze dame wil 'n aanklacht indienen. Noteer haar verklaring.

Waar kunnen we u vinden?

Overdag zal ik meestal in Neuilly zijn. Daar is de rouwkapel.

En Mr Deligeard?

We hebben extreme gaven ontwikkeld in het elkaar mijden.

En die C�cile Ledru is echt het type bediende...

...dat elk respectabel gezin het ergst vreest.

Je geeft ze 'n tikje goedheid, en ze zitten zo bij je aan tafel.

Ze zijn ook zeer sterk in het vinden van het zwakste familielid...

...en daar aan te klitten.

Bijvoorbeeld aan 'n licht seniele oude dame.

U zult gauw merken dat ze haar erfdeel eist. Of heeft ze dat al gedaan?

Dat weet ik niet.

U had gezegd dat ik alleen moest luisteren.

Om te weten wat in het testament staat, moeten we de opening vragen.

Voor de begrafenis?

U draaft door. Die dingen doen we niet.

Zeker niet in rijke families.

Zal ik u zeggen hoe gerespecteerd de familie Deligeard is?

- U kent ze persoonlijk? - Hem ken ik totaal niet.

Al hebben we elkaar vast al gezien in Deauville of in de opera.

M'n echtgenote kent de familie van z'n vrouw goed.

De Argencourts.

Een zeer gedistingeerde familie. Buiten elke verdenking.

Dat zijn ze wellicht allemaal en toch moet ik erheen...

...en met die Mr Deligeard praten.

Al was het maar voor het vooronderzoek.

Met de grootste omzichtigheid. Op eieren lopen.

Je moet op eieren lopen.

U haalt een rouwhuis overhoop op basis van praatjes van 'n dienstbode.

Ik probeer dat in gedachten te houden.

Ik bel Deligeard om u aan te kondigen.

- Als u erop staat. - Dat is basisbeleefdheid.

Je valt niet zomaar bij mensen binnen.

- Heb je even? - Nee.

Maar laat dat je vooral niet stoppen.

- Deligeard, zegt je dat iets? - Deligeard...

- Moet dat? - Weet ik niet.

Monthiel wil per se niet dat ik daar ga rondkijken.

Hier idem dito. Sinds Monthiel ons... Net zoals jij zegt.

Geef je me wat tijd om te zoeken?

- Mr Deligeard, alstublieft. - Wie kondig ik aan?

Commissaris Maigret, recherche.

Ik weet het, Victor.

M'n jas, alstublieft.

- Geen nood. Dat is het gewone werk. - De politie.

Niet bang zijn, ik handel dat af.

Ga rusten, je zult wel uitgeput zijn.

Zoals u merkt, is dit 'n zware beproeving voor ons.

We kunnen beter in m'n club praten.

Als u het niet te veel moeite vindt. Het is nauwelijks 'n kwartier te voet.

- Is dat alles, meneer? - Ja, Marek. Bedankt.

Ik zei al dat we het gedrag van C�cile zeer betreuren.

Ik zou het graag toeschrijven aan de emotionele schok, zoals zij het noemt.

Ik ben daar niet helemaal zeker van.

Ik vrees dat er wel andere gegevens meespelen.

Om het banaal te zeggen, soms heb je geen keus...

...Mlle Ledru verwachtte 'n deel van de erfenis.

Een overigens aanvaardbare aanspraak.

Maar m'n tante had haar pas nog te verstaan gegeven dat ze niets kreeg.

Ik heb die beslissing wat hard gevonden.

En ik had de intentie haar iets te geven als het zover was.

Als compensatie in zekere zin.

Dat was v��r ze zich aan smerige insinuaties begaf.

Wat is er gebeurd dat Mlle Ledru bij uw tante uit de gratie viel?

Ik voel me al ongemakkelijk bij al die lage verhalen.

Vraag me niet de reputatie van Ledru ook nog te onteren.

De essentie is dat m'n tante te plots doodgegaan is, te abrupt voor haar...

...om de gratie van tante terug te winnen.

Dat kan deels verklaren...

Uw tante is bij u overleden...

- ...vrijdag om 17.00 uur, h�? - Zeker.

M'n vrouw was er, ik niet.

De beroerte gebeurde op haar kamer?

- De Louis XV-kamer, die ze verkoos. - En uw vrouw was daar?

Ze was niet op de etage. Ze heeft 'n gil gehoord en is toegesneld.

Mag ik u vragen waar u zelf was?

Sorry, maar is dit 'n verhoor?

Zoals u uw vrouw zo verstandig zei:

- Het gewone werk. - Dat klinkt al beter.

Ik was hier in m'n club.

Meestal ga ik thuis weg rond 16.45 uur.

Ik bridge tot 19.30 uur, m'n chauffeur komt me halen. Dat is het.

Toen u thuis wegging rond 16.30 uur...

- ...was uw tante niet in huis. - Nee, klopt.

Ze was bij de tandarts zoals elke dag. Ze nam 'n kunstgebit.

- En weet u hoe laat ze terug was? - Ze zeiden me iets voor vijven.

De stakker. De beroerte heeft haar geveld bij haar thuiskomst.

Ik neem aan dat uw vrouw u direct gebeld heeft met dat erge nieuws.

- Zeker. - U bent naar huis gesneld?

Uiteraard.

- En toen u aankwam? - M'n vrouw was in alle staten.

De dokter had 'n spijtig gezicht.

Uw huisarts?

Die woont te ver. M'n vrouw heeft een jonge uit de buurt gebeld.

Maar het was al te laat.

Een laatste vraag nog.

Mlle Ledru heeft het overlijden maandag vernomen...

...gisteren dus, uit de krant.

Heus, dat spijt me erg. Ik dacht dat m'n vrouw gebeld had...

...en zij dacht dat ik gebeld had. Een echt misverstand.

Dat was de vraag niet.

Waarom hebt u drie dagen gewacht om het overlijdensbericht te plaatsen?

Wij hebben veel vrienden en kennissen.

Uit respect hebben we de lijkbezorger de tijd gegeven haar toonbaar te maken...

...voor wie haar een laatste groet bracht.

Het verbaast me dat hij het lijk toonbaar wilde maken.

Z'n schuldeisers zullen gekomen zijn om te zien dat hij weer solvabel was.

Was het zo erg?

Erger dan dat.

Aan de rand van de afgrond stond jouw Deligeard.

Alleen bij m'n moeder heeft hij niet geleend, en dan nog.

Hij heeft overal schulden.

Hij heeft z'n bezit wel 20 keer verhypothekeerd.

En dat is niet recent, h�. Meneer heeft 'n hele geschiedenis.

Vijftien jaar terug, net voor z'n huwelijk, was hij al bijna failliet.

Hier, kijk.

Hij is 'n mooie jongen, h�. Terwijl zij...

Ze is wel wat jaartjes ouder.

- Liefde is blind. - Maar niet stom.

Die familie heet terecht d'Argencourt. Je Delingeard was ineens gered.

- En waar staat ie nu? - Nergens.

Hij heeft dubbel zoveel verkwist als hij had. Het werd tijd dat tante stierf.

En tantes fortuin zal hem er weer bovenop helpen?

M'n jongens speuren. Ik bel je als ik nieuws heb.

- U vergaloppeert u. - Er zijn verontrustende elementen.

Niets. U hebt niets.

U hebt een hoop laster van 'n dienstmeisje, dat hebt u.

We hebben niet veel, dat ben ik met u eens.

Maar 'n verhoor zou dat alles kunnen ophelderen.

Zelf betwijfel ik of er wat op te helderen valt.

Begrijp ik goed dat u de verdere afhandeling van de zaak opneemt?

Ik bespreek het met de procureur. Hij beslist.

- En intussen? - Niets. We doen niets.

Ik heb Mlle Ledru al opnieuw opgeroepen.

Met haar doet u wat u wilt.

Hierlangs.

Binnen.

Ik heb u laten komen om 'n paar punten te verhelderen.

Ga zitten.

Uw tante zegt dat ze vreest dat haar wat overkomt in het huis van haar neef.

En toch blijft ze er 'n paar dagen.

En u, zonder nieuws over haar, doet niks. U wacht rustig af in Marly.

Het is te zeggen... ik heb geprobeerd haar vrijdag te spreken.

Vrijdag, in Neuilly?

Vrijdag, de dag van haar dood.

Ik was toevallig in Parijs om...

Ik moest dingen kopen.

- Marly is dichtbij Gare St Lazare. - Hoe laat was u in Neuilly?

Iets over vieren. Mme Croizier was de deur uit.

- Wie zei dat? - De kamerknecht.

- En toen? - Toen?

Toen niets. Ik ben nog wat gaan wandelen.

- Etalages kijken, en daarna terug. - Ik heb 'n andere vraag voor u.

Een vraag waarop u zeker bent voorbereid.

Uiteraard heeft u misschien niet het antwoord.

- Pardon? - Ik ken het antwoord op uw vraag.

- U wilt weten of ik in haar testament sta. - En?

- Hoe kunt u zo zeker zijn? - Omdat ik het opgesteld heb.

Alles gaat naar haar neef.

Ik heb geweigerd dat ze mij wat naliet.

Ik ben dan 'n dienstbode zonder adelbrieven...

...maar er zijn waarden die me boven geld gaan.

Ik hield heel echt van die vrouw.

Ik hield van haar als van 'n moeder.

En daar moesten geen geldkwesties tussen komen.

Geheel anders dan met haar neef.

- Dus u hebt geen middelen? - Dat zeg ik niet, commissaris.

Ik was gezelschapsdame, had een salaris, geen kosten. Ik kon sparen.

Een ogenblik, alstublieft.

Christiani?

Straks zie je 'n mooi meisje, helemaal in het zwart, buitengaan.

- Je volgt discreet. - Wat zoeken we?

Weet ik veel. Dat meisje is volstrekt onberispelijk.

En ik vind onberispelijke lui licht verdacht.

Zoals ik zei: Ik heb spaargeld.

Ik wil dat geheel besteden om rechtens wil.

Ik weet niet hoe ze het gedaan hebben...

- ...maar ik zal vechten tot we het weten. - Hoezo: ze?

U verdenkt Mme Deligeard ook al?

Ik weet het niet meer.

Ze lijkt heel erg ontdaan door de dood van tante.

- Verbaast dat u? - Weet ik niet.

Ze is altijd afstandelijk met iedereen. Ik weet niet wat ze denkt.

Gesteld dat Mr Deligeard z'n tante vermoord heeft.

En dat we dat bewijzen.

Wie erft dan van hem?

Dan gaat het geld naar goede doelen.

Goede doelen?

Bescherming van jonge meisjes.

De onschuld van meisjes ging haar ter harte.

Was ze zeer vroom?

Dat kun je wel zeggen.

Bedankt, mejuffrouw.

Ik kom morgen weer langs om te vernemen...

U start toch 'n onderzoek?

Nee, Maigret, geen sprake van. Geen sectie.

Sectie vragen impliceert dat de omstandigheden verdacht waren.

Geen sectie en geen verhoor van de uitvaartfirma.

Geen vragen aan de omgeving, de relaties, de vrienden.

Als we dat doen, bezoedelen we 'n naam...

...brengen we 'n hele familie in diskrediet, en dat sta ik niet toe.

Commissaris, ik snap echt dat u zich serieus van uw taak wilt kwijten...

...en dat strekt u tot eer.

U moet de wet doen naleven, ik moet ze oordeelkundig doen naleven.

Dat meisje dat ons leven vergalt met haar klacht...

- ...wat drijft haar? - Haar tante wreken.

Haar tante? Dat is helemaal van de gekke.

Er zijn kringen waar men 'oomt en tantet' dat het 'n aard heeft.

Het is niet omdat het gewone volk onkundig is over bloedbanden...

...dat wij dat maar moeten goedkeuren.

Niks, tante. Dat meisje was een dienstbode bij Mme Croizier.

U hebt gelijk, rechter.

Binnen.

Laten we niet het instrument zijn van 'n intrigante...

...die gemotiveerd lijkt door bekrompen klassenjaloezie.

- Thee, commissaris? - Nee, dank u.

U zult het met me eens zijn, haar klacht is volstrekt ongegrond.

Ik zou het helemaal met u eens zijn als we geen tastbaar motief hadden.

Maar de geldzaken van Mr Deligeard zijn 'n ware ramp.

M'n beste, ik wil u toch wijzen op een punt.

Ik wil u zeker niet neerhalen...

...maar wat is uw sociale afkomst? Wat deed uw vader?

M'n vader?

M'n vader was kasteelbeheerder.

- Van welk kasteel? - Dat van St Fiacre.

- St Fiacre, in l'Allier? - Jawel.

En wanneer bent u in openbare dienst gekomen?

Ik was, denk ik, 22.

En u hebt nooit geld verduisterd...

...geen schulden gemaakt, altijd precies, zorgvuldig, effici�nt.

Zoals uw vader.

En toch zult u moeilijke tijden gekend hebben.

Maar bij Maigret ben je integer van vader op zoon.

Men kent en respecteert er de waarde van het geld.

Wat ik maar wil zeggen...

...is dat men in de betere kringen jegens geld...

...'n minachting en onverschilligheid heeft die u niet beseft.

Als het geld van de graaf van St Fiacre in dezelfde toestand was...

...als die van Mr Deligeard, dan had de graaf z'n wenkbrauwen niet opgehaald...

...terwijl uw vader wanhopig geweest zou zijn.

Ik wil maar zeggen:

Individuen reageren verschillend afhankelijk van hun sociale klasse.

Iedereen handelt volgens z'n eigen logica die stamt uit z'n geboorte.

Zo is dat, rechter.

De procureur en ik zijn het geheel eens.

Wij volgen de zaak en u werkt onder mijn verantwoording.

Ik weet wat u denkt, ik dacht er ook aan. Maar de procureur was helder:

Als ik elke zaak moest afgeven wegens een mogelijk belangenconflict...

...zou het gerecht 'n dienaar verliezen die juist het best dat milieu kent.

Al met al zijn u en ik vrij complementair.

Als u dat zo stelt.

Ik denk dat u vanuit uw geweten die zaak wilt doen. Ik sta het u toe.

- Op mijn voorwaarden. - En die zijn?

Ik wil 'n absoluut respect en een elementair fatsoen.

U houdt 'n respectvolle afstand en bent hoffelijk.

Uiteraard wil ik ook 'n onberispelijke discretie.

Ik wil niet dat je bij hen langsgaat zolang het huis in rouw is.

In dat geval vraag ik u of u Mr Deligeard wilt verzoeken...

...om een nieuwe afspraak, als hij wil, in zijn club bijvoorbeeld.

Ik ben verheugd over ons gesprekje, Maigret.

Nu de basis gezond is, zullen we beter kunnen samenwerken...

- ...denkt u niet? - Zeker, rechter, volkomen.

Meneer?

Ik heb afgesproken met Mr Deligeard.

Ik ben wat vroeg. Nu kan ik u wat vragen stellen...

...over wat hier gebeurd is de dag van de dood van z'n tante.

Het spijt me. Ik mag niets vertellen in verband met onze leden.

De regels.

- De regels? - Kan ik u iets brengen?

Nee, bedankt.

Yousef?

Yousef gisteren, Marek vandaag.

Gezocht door de politie gisteren en streng met de regels nu.

Wie zo verandert, is niets.

M'n werkgevers weten niet echt van m'n verleden.

Ik ben niet verplicht erover te praten.

De dag dat z'n tante sterft, komt Deligeard aan om...

Te laat.

- Om 17.15 uur. - 17.15 uur?

En z'n bridgepartners wachtten al sinds 17.00 uur?

- Komt er vaker iemand te laat? - Zelden.

Hij komt aan, gaat zitten.

- Hij excuseert zich, en toen? - Meteen is er telefoon voor hem.

Hij gaat de cel in, praat, komt weer naar buiten.

Hij was onwel, heel bleek, hield zich nauwelijks overeind.

Toen zei hij dat z'n tante pas gestorven was, thuis.

En dat hij erheen moest.

Daar is Mr Deligeard.

Breng me 'n sherry, Marek. En voor u?

Niets, dank u.

Bedankt dat u wat van uw tijd voor me afstaat.

Laat maar. Ik waarschuw u wel dat het bridgen over 15 minuten begint.

Ik hou het dus kort.

Excuseert u vooraf de wat indiscrete aard...

- ...van m'n vraag. - Wel te verstaan...

Dat dit geen verhoor is.

Het staat u vrij niet te antwoorden.

- Hoe zal ik het zeggen? - Ik denk dat ik het kan raden.

Ze kan het niet laten.

Ledru heeft u zeker gesproken over m'n minnaressen.

Let wel, ik ontken niet. U weet hoe dat gaat. Als heren onder elkaar.

Natuurlijk altijd uitermate discreet.

En er zijn dingen die je niet bespreekt met mensen van 'n zekere leeftijd.

Uw tante? Iemand heeft haar erover gesproken?

Iemand?

Ha, C�cile Ledru.

Ik begin uw vijandigheid jegens die jongedame beter te begrijpen.

Sinds 'n poos deed ze wat ze kon om mijn relatie met tante te verstoren.

Tevergeefs, zeg ik ten overvloede.

Achter die schijn van fatsoenlijk meisje leidt Mlle Ledru 'n leven...

Maar er is 'n taalregister dat m'n opvoeding me niet toestaat.

Weet u zeker dat u niets wilt gebruiken?

C�cile Ledru...

- Is het 'n spoedgeval? - Nee, voor wat vragen.

Mag ik verder komen? Politie.

Excuseer, ik ging net eten.

Woont u hier?

Min of meer. Tijdelijk, kan ik zeggen.

Dit is dus uw eerste praktijkruimte?

Hebt u al lang uw diploma?

- Een paar maanden. Ik begrijp niet... - Vanzelf. Excuseer me.

Ik wilde wat nadere informatie over de dood van Mme Croizier.

O ja, in Neuilly.

Dat was de eerste keer dat u bij de Deligeards geroepen werd?

We zijn geen gelijken. M'n huidige pati�nten wonen niet in landhuizen.

Ik denk dat ze mij belden omdat ik dichtbij woon.

Nu moet je ze omdraaien en het gas afzetten. De hete pan maakt ze gaar.

Hoe laat hebben ze u gebeld?

17.00 uur precies.

Precies?

Ik heb 'n verpleegster die me elke middag helpt.

Ze vertrekt om exact 17.00 uur.

We namen afscheid toen de bel overging.

Ze had haar hoed op, stond klaar om te gaan.

Het was exact 17.00 uur.

En wie heeft u gebeld?

Mme Deligeard.

Hoelang duurde het voor u bij het herenhuis was?

Acht minuten.

En de huisknecht deed open en bracht u boven?

Hij deed open, ja.

Maar zodra ik binnen was, riep 'n vrouw bovenaan de trap:

Snel, dokter. Dat was Mme Deligeard.

Zij heeft me bij het lijk gebracht.

En dan is het bijna 17.10 uur.

En het lijk is waar, en hoe?

Nou, het ligt op bed.

Ze had 'n nachtjapon en een kamerjas aan.

Mme Croizier komt van de tandarts en kleedt zich uit en stapt in bed?

Slingerden er kleren op de grond?

Nee, alles was perfect op orde. Ik weet nog dat ik dat overdacht.

Dat je in zo'n perfecte orde kunt leven.

En daar was alleen Mme Deligeard?

Misschien hebben ze andere knechts, maar ik zag alleen die ene en haar.

De stakker was in alle staten.

Het zal hevig geweest zijn, met 'n plotse dood.

Want toen ik kwam, was ze natuurlijk al dood.

Ik heb het lichaam onderzocht. Het was zeker niet haar eerste aanval.

Ze was opgebrand, als u me begrijpt.

Hebt u het tijdstip van overlijden kunnen bepalen?

16.15 uur.

- 16.15 uur? - Op twee, drie minuten na.

16.15 uur.

Mme Croizier sterft om 16.15 uur en Mme Deligeard belt om 17.00 uur.

- Dat weet u zeker? - Absoluut.

Het was m'n eerste lijk sinds de universiteit.

Dus dat herinner je je.

Mme Croizier sterft om 16.15 uur.

- En daarna? - Niets.

Mme Deligeard wou me direct betalen en heeft me 20.000 gegeven.

Rekent u dat voor huisbezoeken?

Helaas niet. Met zulke bedragen had ik geen pati�nten meer.

Ze zullen net ros� zijn. Eet smakelijk, dokter.

- Welk hotel? - Hotel J�r�me.

Keurig. Geen grote luxe, maar keurig.

Ik heb de saaiste avond van m'n leven gehad.

Het is erg technisch, die avondlessen van haar.

Twee uur lang over:

De onstabiele statistieken in de actuari�le berekeningen.

Haal die man op en vraag 'm of hij wat tijd voor ons over heeft.

- Nu meteen? - Nu meteen.

- Dag, Mme Froment. - Dag, commissaris.

Kom verder.

Die zaak blijft maar gebakken lucht zijn.

- Er is niks. - Er is meer dan vorige keer.

Nu zijn er contradicties, namelijk wat het uur van overlijden betreft.

Evenzeer als Mr Deligeard op dat moment afwezig was, was Mme...

Ik onderbreek u meteen. Geen sprake van.

Ze hoeft maar te bevestigen of tegen te spreken wat de arts zei.

Ik verbied u formeel met haar te praten, hoort u me?

M'n vrouw zegt dat Mme Deligeard het slecht maakt.

Die dame heeft 'n trauma. Haar tante is in haar armen gestorven.

Staat u me dan toe dat ik nog 's met Mr Deligeard praat?

Om die tijdstippenkwestie na te gaan?

Dat zou de derde keer in drie dagen zijn. Dat lijkt wel pesten.

- Waarover hebt u al gepraat? - Over z'n minnaressen.

Wees gerust. Ik zou nooit hebben gedurfd.

Ik wou praten over de erfenis en hij is begonnen over z'n veroveringen...

...alsof opscheppen over dat soort bagatellen onder heren van stand...

Pas op, Maigret. Ik denk dat uw aversie voor de hogere kringen...

...uw oordeel enigszins aantast.

Ik heb voor geen ��n klasse een aversie. Ik wil de waarheid vinden.

Daarom moet ik wat de arts me zei, die geen reden had om te liegen...

Een onervaren arts, net van de schoolbanken zoals u zelf zei.

Dat maakt hem net tot 'n prima getuige: de ijver van de debutant.

Goed, ik zal Deligeard bellen.

Maar dat zal voor het laatst zijn.

En u praat alleen over de tijdstippen. Is dat duidelijk?

- Zijn we het eens? - Bedankt, rechter.

Daar zo.

Ga daar maar zitten.

Even geduld.

In Marly woonde u alleen, uw tante en u?

Dat zeg ik u nu al drie keer.

U gaat m'n inspecteur volgen voor een routineonderzoek...

...waarna we ons gesprek voortzetten.

Wat...

- Wat doe jij hier? - Ik heb geen idee.

Vraag het hem. Ik moest komen van hem.

Ga weer zitten.

U laat Deligeard met rust, h�. Hij is 'n hoge ome, maar ik...

Mlle Ledru, of misschien moet ik zeggen Mme Dupont...

...of Mme Dumas, sorry.

Zo gaat u elke dinsdag- en woensdagavond hotel J�r�me binnen.

En? Is dat verboden?

Juffrouw, u hebt zware beschuldigingen geuit jegens 'n man.

U hebt gevraagd 'n onderzoek te starten naar de moord op z'n tante.

En dat alles zonder het geringste bewijs.

Maar wel met 'n echte vijandigheid jegens hem.

Ik heb het op me genomen uit te zoeken wat uw tante echt overkomen is.

Het minste wat u kan doen is me niets verzwijgen.

Tenzij u zich bedacht hebt.

En u uw klacht intrekt.

Ga hem halen.

- Volgt u al lang lessen Boekhouding? - Een maand.

Op dinsdag- en woensdagavond, ja?

De les is laat afgelopen. Geen trein meer naar Marly, dus maar een hotel...

- ...om de eerste ochtendtrein te hebben. - M'n tante zette me aan tot leren.

Ze zei dat ze het eeuwige leven niet had.

Dat ik met 'n diploma kon werken, onafhankelijk zijn.

- Met name jegens mannen. - Mr Dumas?

Mercier.

Kom verder. Ga zitten.

Sinds wanneer?

Twee jaar.

Hoe ging het eraan toe?

Zag u elkaar stiekem?

Waar? Hoe?

Kwam Mr Mercier zich al lang bij u voegen in het huis van uw weldoenster?

Een jaar, iets meer dan 'n jaar.

- En trouwen? - M'n tante zou er tegen geweest zijn.

Of preciezer: ze had m'n trouw als verraad gezien.

Ze was erg bezitterig jegens mij.

Ik wilde haar niet kwetsen.

Het was om haar te sparen dat ik niet sprak...

...over m'n verhouding met Jacques.

- En wat vindt Mr Mercier van dit alles? - Voor Jacques...

Mr Mercier kan zelf wel het woord voeren.

Natuurlijk was dat niet...

Voor mij was oppassen voor het oudje...

Nou, zo is het toch.

Vooral omdat op het laatst het oudje...

...bijzonder oplettend was geworden, h�?

Deligeard.

Als tante het wist, heeft Deligeard het gezegd.

En hij heeft u snel ingelicht.

Wat ik vaststel, is dat er een persoon meer is...

...die er alle belang bij had dat Mme Croizier haast maakte met doodgaan.

- U kunt niet echt denken dat Jacques... - Afwachten.

Nee, daar zit wat in, als je even nadenkt.

Mijn zaken... financieel sta ik er niet best voor.

Ik wou met 'n vriend drie trucks kopen om vis op te halen uit Contentin.

Dat was 'n goed idee.

Maar met tweedehandstrucks, reparaties, huur van garages...

We zijn in staking van betalingen.

De trucks liggen vast en ik sta op de rand van faillissement.

Als ik tante Jacques had voorgesteld, had het geld alles vertekend.

Ze had gedacht dat we hulp van haar verwachtten en Jacques geld rook.

- En eigenlijk wist ze het. - Sinds 'n week of zes.

Dat valt samen met het moment dat ze me naar de avondles begon te sturen.

En dan?

De avondles was om het ons makkelijker te maken.

Zodat we konden uitproberen.

Zij vond dat mensen elkaar moesten uitproberen voor de grote stap.

Denk je dat zij alles uitgekiend had, dat we elkaar in het hotel konden zien?

Vast en zeker.

Uit principe wou ze dat niet onder haar dak.

Het was haar manier om ons discreet 'n handje te helpen.

Olmetta, ga jij 'n glaasje water halen?

Zegt u me nog 's hoe laat u in het huis van Neuilly aankwam...

...de dag dat uw tante stierf?

Het moet 16.00 uur geweest zijn, h�?

Was u bij haar?

Ik bedoel: ik heb haar met de auto gebracht.

- Om 16.00 uur dus? - 16.00 uur, 16.05 uur.

U hebt haar tot aan de deur gebracht?

Nee, ik wachtte in de auto, vlak om de hoek.

Christiani?

Mlle Ledru gaat precies verslag doen van alles wat ze gedaan heeft...

...tussen vrijdag 16.00 uur en het moment dat ze ontdekt dat haar tante dood is.

Mr Mercier zal z'n activiteiten in dezelfde tijdruimte beschrijven.

- Aparte kamers. - Kom maar mee.

Vrijdag 16.05 uur.

U belt aan bij het herenhuis en vraagt Mme Croizier te spreken.

- En daarna? - Ze zeggen dat ze de deur uit is.

- Wie zegt dat? - De kamerknecht.

Hij gaat eerst informeren, of hij antwoordt u direct?

Hij antwoordt meteen.

Dus hij wist dat ze weg was.

- En daarna? - Daarna ben ik naar de auto gegaan.

- En? - En...

- We reden terug naar Marly. - Direct?

Niet geprobeerd uw tante te vinden?

Niet gewacht voor de deur van de tandarts of zo?

Ik vond dat ik niet onredelijk bang moest gaan worden.

Ja, Carhaix.

Ik kom.

Kom mee.

Ga daar zitten.

U schrijft dat allemaal voor me op.

De terugweg, uitstapjes. Uw komen en gaan.

Met wie u gepraat hebt, waarover. Ik wil uw hele tijdbesteding...

...tot u in de krant het overlijdensbericht leest.

- Marly-le-roi. Waar stalt u de auto? - Op het kerkplein.

En daarna gaat u naar huis?

C�cile, Mlle Ledru, gaat meteen terug.

Ik wacht even en loop door de tuin voor het geval dat.

Goed zo. Ga door.

- En ziet iemand u? - Nee.

Weet je hoe de weduwe Croizier aan haar fortuin kwam?

- Dat ga jij zeggen. - Levensverzekering.

Haar man was boekhouder en z'n passie was levensverzekeringen.

- Hij heeft er talloze verkocht. - En op 'n dag, toevallig...

Die man gaat ��n keer in z'n leven met de boot.

De zee is onstuimig, het schip slingert.

Hij verliest het evenwicht, knalt op de reling, heeft 'n schedelbreuk...

...en hop, 100 miljoen in de zak van de weduwe.

Maar de neef heeft daaraan niet genoeg.

De weduwe verveelt zich stierlijk in haar sombere huis in Marly.

Om zich bezig te houden, bestudeert ze de basisbeginselen van het geldwezen.

Ze leert beleggen, ze waagt zich op de beurs.

En ze is begaafd, de stiekemerd. Als ze sterft...

...is ze geen 100 miljoen meer waard, maar 500.

En dat is ruim voldoende, denk ik, voor alle schuldeisers.

Ruimschoots.

Het mooie van het geval is dat van die schuldeisers...

...'n groot deel financier is, die tante advies gegeven hebben voor de beurs.

Zij wisten dat ze uiteindelijk betaald zouden worden.

Die konden dus rustig afwachten zonder paniek, zonder dreigen.

Op ��n na.

Retailleau, Albert Retailleau.

Ik geef je z'n telefoonnummer.

Maar hij is, hoe zeg je dat nou...

Een heel ander verhaal.

Goed. U verneemt de dood van uw tante maandagochtend in de krant.

Mr Mercier rijdt u meteen naar Neuilly.

Hoe laat komt u bij het huis aan?

Rond 09.30 uur.

- En wie ziet u het eerst? - De huisknecht, die doet open.

Dan in de gang de uitvaartbezorgers.

- En daarna zie ik Philippe Deligeard. - Kwam hij praten?

Ja, hij kwam op me af en zei iets als:

Ik wist dat u zou toesnellen.

- Daarna heb ik haar gezien. - U hebt het lijk van uw tante gezien?

Ja, in de kist.

U herkende haar? Zij was het?

- U hebt haar gezicht gezien. - Natuurlijk. Zij was het.

Ik begrijp niet waar u heen wilt.

Mr Deligeard heeft de uiterste goedheid u nogmaals te willen zien...

- ...in z'n club om 16.45 uur. - 16.45 uur, ja.

Dank u, rechter. Nee, niet ongerust zijn.

U mag gaan.

Mlle Ledru, ik heb u misschien nodig tegen de avond.

Als ze willen sparen, dan verdien ik.

Da's mooi meegenomen voor iedereen, zeg ik.

Geen wet verbiedt dat je in dezelfde kist begraven wordt...

...als waarin je opgebaard lag. Toch?

Ik zie wat u bedoelt. Maar ik snap niet dat u zaken doet met Mr Deligeard.

Wie zaken doet, moet altijd op de loer liggen, nieuwe kansen zoeken.

Waarom zou ik hier anders 'n cent spenderen aan m'n lidmaatschap?

Kansen.

En Deligeard bezat zogenaamd 'n bos met snelgroeiende dennen.

Juist, ja. Waarom 'n mooie kist verbranden in beuken-of notenhout?

Zo mooi dat het 60 jaar moet groeien.

En Deligeard heeft u het hout nooit geleverd?

Hij heeft nooit 'n bos gehad. En hij heeft me er een verkocht. 100 miljoen.

Ik heb 100 miljoen gedokt voor 'n armzalig stuk vliegveld.

Me zo laten bedotten, ik was er beroerd van.

Maar hij zal terugbetalen m�t rente, heus waar.

Die man zit in de penarie.

Ik zeg altijd: Met Retailleau moet je niet sollen.

- U weet dat z'n tante dood is? - Hij heeft me gebeld, ja.

Wanneer heeft hij u gebeld?

- Vrijdagavond. Hoezo? - Zomaar.

Dat stelde u vast gerust qua solvabiliteit.

Waar het geld vandaan komt, mij 'n zorg, als het er maar ligt.

- Mr Deligeard komt net aan. - Bedankt, Marek.

Nog 'n laatste punt. Kunt u me 'n lijkbalsemer opgeven?

Ik heb wat technische informatie nodig.

Doe haar de groeten. Ik waarschuw u, ze is wat apart.

Er ontgaat me iets.

U hebt gezegd dat u als altijd uw huis uitgegaan bent...

...tegen 16.30 uur, 16.45 uur?

Zeker.

Zoals ik met u heb nagegaan, is het zo'n tien minuten naar hier.

En vrijdag bent u hier aangekomen om 17.15 uur.

Het heeft ruim 'n half uur geduurd.

Laten we zeggen dat ik niet alleen was.

- Mag ik dan vragen met wie u was? - Nee, dat mag u niet.

Kom nou, commissaris.

Ha, u was bij iemand...

Is dat alles, commissaris?

Nog ��n ding. Toen uw vrouw u hier belde, wat heeft ze toen gezegd?

- M'n vrouw? - Was het uw vrouw niet?

M'n huisknecht heeft gebeld. Laat m'n vrouw erbuiten.

En wat zei Victor u?

Dat uw tante 'n beroerte had of dat ze dood was?

U hebt het gezegd, maar ik weet het niet meer.

Zo volstaat het wel. Ik vind dat ik tot nu toe veel geduld gehad heb.

De dag van de afrekening nadert, Deligeard.

- Wie was dat? - Een vriend.

Een originele.

Altijd wel 'n grap.

Als u er nu niets op tegen hebt, commissaris...

...m'n medekaartspelers komen zo.

Ik had graag meer willen weten over de band...

- ...tussen Mr Mercier en Mlle Ledru. - Waarom?

Toen u die band ontdekte, hebt u direct uw tante ingelicht, zei u.

- Was dat m'n plicht niet? - En hoe vatte ze het op?

Wat denkt u?

Ze was wanhopig, voelde zich verraden.

- Ze besloot trouwens haar weg te sturen. - Waarom deed ze het niet?

Ik denk dat ze C�ciles wraak vreesde.

U bent Ledru toch niet aan het beschuldigen van moord op uw tante?

M'n tante is niet vermoord. Ze is aan 'n beroerte gestorven.

Dat meisje moet erg gestoord zijn dat ze zulke onzin uitkraamde.

Alfred de Musset zei het goed:

Een vrouw vergeeft alles, behalve dat je haar niet begeert.

C�cile?

Ik had misschien beter moeten opletten.

En niet te licht moeten opvatten wat ik als kinderspel en gril zag.

C�cile verliefd op u...

De dag dat ik haar moest zeggen...

...dat ze niet m'n minnares zou worden, leek ze zo...

Ik dacht: dat gaat wel over, maar...

Zou het daarom zijn dat ze u zo systematisch wil schaden?

Van liefde naar haat...

...dat is vaak maar ��n stap.

Wat?

Wat heeft ie gezegd?

Vanaf de dag dat hij me zag, ik was nauwelijks vijftien toen...

...heeft die kerel aldoor aan me gezeten.

Telkens als we alleen waren.

Ik heb het tante nooit gezegd, ik wou haar niet verontrusten.

Maar op 'n dag dat we alleen waren, wist hij me in 'n hoek te dringen.

Zijn strelingen werden gerichter.

En toen heb ik 'm geslagen.

Met volle kracht.

Die avond zag je nog de afdruk op z'n wang.

Ik denk dat m'n tante het toen begrepen heeft.

Hoe wist u van z'n minnaressen?

Hij heeft het me gezegd.

Hij was er erg trots op.

Hij dacht vast dat dat me...

Dat dat me kon...

Waarom hebt u uw tante er niet over gesproken?

Wie wil 'n gezelschapsdame die roddelt over 'n familielid?

M'n tante heeft het zelf uitgevogeld.

De dag nadat hij me...

Toen ik 'm die mep verkocht heb...

...heeft ze 'm laten volgen.

- Wie zal ik aankondigen? - Niemand.

Ik kwam u spreken. En mij kent u wel?

Maar ik stoor u in uw werk?

Ik dronk met de collega's koffie in de keuken.

Ga uw koffie drinken in de keuken.

- Geneer u niet voor mij. - De commissaris wil koffie.

Jij bent de chauffeur, denk ik? Blijf toch zitten.

- En jij? - Berthe, de kokkin.

Geen suiker in m'n koffie, Berthe.

Ik had jullie naar het bureau kunnen ontbieden, maar voor dat beetje...

We beginnen bij jou.

De dag van het overlijden, wat deed je toen?

Ik was er niet. Ik was in Le Havre, bij m'n zus.

's Ochtends had de baas me gezegd dat ik de week erop geen vrij kreeg...

...door Deauville. Ik moest m'n dag toen opnemen. Ik was er dus niet.

Mr Deligeard reed wel vaker zelf?

- Die dag zelf heeft hij zeker gereden. - Hoe weet je dat?

Door de modder, commissaris.

De auto was vies, er lag modder op de vloer.

Aan de kant van de chauffeur?

- En u? U was niet in Le Havre? - Nee, ik was hier.

- Ga zitten. - 's Vrijdags geef ik het zilver 'n beurt.

Kunt u me zeggen hoe laat Mme Croizier de deur uitging?

Even voor vieren, zoals elke dag.

- En alles was goed met haar? - Normaal, zoals anders.

Ze heeft u niks bijzonders gezegd?

- En ze ging te voet naar de tandarts? - Ja, dat is vlakbij.

En ze stapte graag. De auto...

Zelfs naar Marly ging ze liever met de trein.

- Alleen Mlle Ledru kwam op bezoek. - Hoe laat?

Even later. Ze hebben elkaar op een haar na gemist.

En waar is de auto op dat moment?

Meneer was ermee weg 'n halfuur ervoor, rond 15.30 uur.

- En wanneer kwam hij terug? - Dat weet ik niet.

Hoezo, hebt u 'm niet binnen zien komen?

Hebt u hem de auto niet horen stallen?

Het huis is groot. Als ik het zilver deed in de woonkamer...

...kon ik 'm niet horen binnenkomen. Laat staan zien.

En daarna?

Zoals altijd. Ik zie meneer vertrekken naar z'n club.

Niets bijzonders die dag?

Hij is misschien iets eerder weggegaan dan anders.

En daarna?

Niets. Ik ben met de messen hier begonnen.

En rond 17.00 uur is Mme Croizier teruggekomen.

- Nog steeds in goede conditie? - En goedgezind.

Omdat de tandarts haar geen pijn gedaan had. Ik zei nog dat ze bofte.

Ik weet niet zeker of ze me hoorde.

Sorry, het is niet dat ik slaap heb, maar...

De auto staat in de garage?

Is er 'n diensttrap?

Die geeft toegang tot de kamers?

- En daar zo? - Naar de kelders en de garage.

Waar waren we gebleven? Het is bijna 17.00 uur.

Mme Croizier gaat naar haar kamer.

Ze rustte meestal een uur of twee voor het diner.

- Welke etage? - De tweede.

En ze gaat zonder al te veel moeite de trap op?

- Hoe is het daarboven? - Er zijn twee kamers...

...of liever flats, want elke kamer heeft een eigen kleedvertrek en badkamer.

Er is de Louis XV-kamer rechts, wij zeggen de blauwe kamer.

En de gele R�gencekamer links.

En Mme Croizier logeert in de Louis XV-kamer, de blauwe?

Ze is dus op haar kamer. Ze rust uit.

En dan?

Ik weet niet...

Ik werk de messen af, begin aan de lepels...

...en zo'n tien, vijftien minuten later zie ik mevrouw...

- ...lijkbleek, die zegt dat er 'n arts komt. - Hoe laat komt die arts?

Heel gauw, hoe laat precies weet ik niet.

Ik doe open, en madame leidt hem de trap op.

En direct daarna, het zal 17.15 uur geweest zijn...

...vraagt mevrouw meneer te bellen op de club om te zeggen...

- ...dat tante net 'n beroerte gehad heeft. - U hebt naar de club gebeld?

En u zegt: Uw tante heeft net 'n beroerte gehad.

- U hebt niet gezegd dat ze dood was? - Nee.

Ik wist toen nog niet dat ze dood was.

Dat wist ik pas rond 19.00 uur, toen ze het ons officieel meedeelden.

De thee voor meneer. Berthe, zet het water op.

U hoeft niet mee te lopen. Ik ken de weg.

Wacht even.

Excuseer. Het is laat, maar het is belangrijk. Mag ik binnenkomen?

- Het spijt me. Is dat de verpleegster? - Ze vertrekt niet meer om 17.00 uur.

Om kort te gaan.

Als u vrijdag bij het huis aankomt om 17.10 u...

...doet de huisknecht open.

Mme Deligeard roept u, u volgt haar.

En ze brengt u naar de kamer links of rechts?

- Links. - Zeker?

- De R�gencekamer? - Dat weet ik niet.

- Welke kleur had die kamer? - Geel. Ja, dat is het. Zeer geel.

Geel.

En als iemands leven ervan afhing, zou u me dat dan bevestigen?

Dat de vrouw van wie u de akte van overlijden getekend hebt...

...bijna 'n uur voor uw komst gestorven is...

...in tegenstelling tot wat Mme Deligeard beweert?

- U zou dat onder ede bevestigen? - Ja, u kunt op me vertrouwen.

- Mag ik hier even bellen? - Ga uw gang.

Christiani? Maak ik je wakker?

Ik wil 'n lijst van alle vrouwen van 60 plus...

...die tussen donderdag en vrijdagmiddag gestorven zijn...

...in 'n straal van 15 kilometer rond het huis van Deligeard.

En telkens noteer je de doodsoorzaak.

Morgenvroeg begin je eraan.

Bedankt, dokter.

- En excuseer me bij... - Laat maar.

Ik zit vol ideetjes om het goed te maken.

Dat ruikt niet vers.

Dat zijn oude lijken.

Uitvaartcentra sturen u hun lijken, u lapt ze op, balsemt ze...

- ...en stuurt ze hen terug. - Zo gaat dat.

- Zeg 's, madame. - Mademoiselle.

Stel dat ik iemand wil vermoorden.

En m'n misdaad moet onnaspeurbaar zijn.

Inclusief voor 'n ervaren beroeps zoals u.

Wat doe ik dan?

De perfecte misdaad. Niet zo makkelijk.

Als je kunt, duw je je slachtoffer van 'n hoge rots.

Onafweerbaar.

Of anders gif.

In de klasse van de opiaten zitten zeer goede...

...die bijna geen spoor nalaten.

Of anders verstikking.

Dat is niet kwaad. Hoewel, dat kan nagespeurd worden.

Dat geeft vlekjes op de keel en op de borst.

Verstikking raadt u me dus niet aan.

Verstikking is niet slecht.

Omdat in de winter de helft van de doodsoorzaken longontsteking is.

En als je die hebt, sterf je door verstikking.

Als ik die vlekjes zie, denk ik: Longontsteking. Niks verdachts.

En dus gaat u door met balsemen.

- Maar zo wist u de sporen van het gif. - Nee, ik wis helemaal niets.

Bij het balsemen laat u het bloed toch weglopen?

Ik neem 'n beetje bloed dat ik vervang door methanal.

En dat smeert direct het bloed dicht dat stremt in het lichaam.

Ik wijzig niets aan wat zich er bevindt.

Dus als ik 'n gestremd bloedstaal naar het lab stuur...

...kunnen ze 'n spoor van gif vinden als dat er is?

- Precies wat ik wilde zeggen, ja. - De perfecte misdaad kan nauwelijks.

En de doodsoorzaak?

Bedankt, en tot ziens.

Baas? Rechter Monthiel heeft al twee keer gebeld.

- Had ik al gedacht. - Hij leek vrij furieus.

Ik wil alleen de beroertes.

Ik beveel u niks, maar de rechter wil u echt wel spreken.

Ik ga wel.

Spoed je naar het lab.

Om 10.00 uur zijn ze klaar met die stalen uit de auto.

Jij haalt ze en komt direct naar het bureau van de rechter.

Ik zal er nog wel zijn. Je eist ze persoonlijk te overhandigen.

- Maigret is er. Laat 'm komen. - Meneer de rechter verwacht u.

Rechter. Meneer.

Doe de deur dicht en ga zitten.

Beseft u wel dat u me in 'n onhoudbare situatie hebt gebracht?

- Dat spijt me echt. - Wat heb ik gezegd?

Heb ik u niet gesproken over fatsoen, discretie, respect?

Heb ik u niet verboden 'n rouwhuis te verstoren?

- Dat kan. - Waar was u gisteravond?

- Ik was bij Mr Deligeard. - Precies.

En wat verstaat u onder 'bij Mr Deligeard zijn'?

In z'n huis, uiteraard.

U was in z'n huis. Zonder dat hij het wist. Bedrieglijk.

- U had geen bevel tot huiszoeking. - Dat heb ik ook niet gedaan.

- Ik stelde de bediendes wat vragen. - De bediendes.

U ondervraagt z'n personeel zonder z'n toestemming.

- Zonder hem zelfs maar te informeren. - Ik wou niet storen.

En als het alleen dat was. Maar daarna, dat kan niet voor 'n commissaris.

U hebt u toegang verschaft door inbraak, u gaat zo buiten uw boekje...

...dat ik z'n klacht tegen u accepteer. En hogerhand komt er zeker achter.

Direct, zei hij. Persoonlijk overhandigen.

Ik heb nee gezegd.

Ik heb wellicht wat brutaal gehandeld maar ik moest heel veel ontdekken.

Zo moest ik 'n staal van de modder die de chauffeur vermeld had.

Een onderzoek, rechter, is 'n beetje als 'n schilderij.

Je moet lang genoeg naar de juiste plek kijken...

...en de sporen wijzen zichzelf aan.

Excuseer, maar ze lieten me niet...

Volgens het lab zaten er in het staal sporen van klei...

...van stro en poep...

Uitwerpselen van eenden.

Bedankt, Christiani. Dat is het.

Dat volstaat. Hoog tijd om aan dit spel een eind te maken.

Mr Deligeard, ik maak vandaag nog uw klacht over aan het ministerie.

En u, Maigret, bent geschorst in deze zaak...

...die trouwens nooit een zaak geweest is.

En nogmaals m'n excuus voor alle last die u hebt moeten ondergaan.

Ik zie u morgen bij de uitvaart.

Een laatste vraag toch nog.

Regelt u ook de uitvaart van Caroline Beaume?

Mr Deligeard.

Alstublieft, Maigret. We hebben het er nog over.

Hij is druk bezet. Dit is het moment niet.

Begrepen, baas.

Vanwege de commissaris.

Dringend.

Mme Fromant?

Ik begrijp best dat de rechter me niet wil zien.

Daarentegen wil ik graag dat u hem direct het stuk laat lezen dat bij u is.

Anders zal ik het moeten melden aan de directeur van de recherche...

...en aan de procureur van de republiek.

Nee, ik kan niet wachten.

Ik moet direct 'n huiszoekingsbevel krijgen.

Zonder dat kan de verdachte bewijsstukken laten verdwijnen.

Goed, ik reken op u.

Binnen.

Hebt u het minste bewijs van wat u beweert?

Hoe wilt u te werk gaan?

We doorzoeken direct het huis van Caroline Beaume.

Daarna...

Ik kan het eind van de uitvaart afwachten...

...voor ik Mr en Mme Deligeard oproep voor een verhoor volgens de regels.

En daar doet u wat u wilt.

Of u leidt het verhoor, of u doet het zonder me. Maakt niet uit.

Het lijk in de kist is wel degelijk van Mme Croizier, rechter.

Maar niet dat wat de jonge arts bekeek en 'n normale dood toeschreef...

...ten gevolge van 'n beroerte.

Het lijk dat hij onderzocht was van 'n ander.

Die elders is doodgegaan en wier lijk hierheen gebracht is.

Naar de gele kamer.

Waar ze de arts bijhaalden rond 17.10 uur.

Terwijl Mme Croizier net vermoord was in haar kamer...

...de blauwe kamer.

Van wie is het lijk dan in de gele kamer?

Een vrouw van ruim 60, gestorven aan 'n beroerte...

...en die niet verder dan 15 kilometer van Neuilly mag wonen.

Want Deligeard moet de tijd hebben om het lijk te halen, de auto te stallen...

...het lijk de diensttrap op te slepen...

...het in de gele kamer te leggen...

En als eenmaal de kostbare overlijdensakte is verkregen...

...uiteraard op de naam van Mme Croizier...

...om het lijk terug te brengen, het precies te leggen waar het lag.

En kijk...

Het is 'n staal modder in de auto van Deligeard dat ons helpt.

Uitwerpselen van eenden? Stro? Duidelijk 'n adres op het platteland.

En er komt ��n naam opduiken: Caroline Beaume...

...die eenden kweekt in Louveciennes...

...met 'n zwakke gezondheid, uitgeput door 'n langdurige hartkwaal.

Toevallig blijkt zij...

...de oude min van Mme Deligeard te zijn, met wie ze contact hield.

Dit alles is 'n hoop bedenksels verzonnen door 'n maniak...

...die uitsluitend erop uit is de eer van de betere kringen te bezoedelen.

Blijft overeind dat bepaalde details z'n hypothesen staven.

Uitwerpselen van eenden in m'n auto. Knap, hoor.

Uiteraard gingen we vaak naar Caroline toe. Ze was de min van m'n vrouw.

Ik zie geen bewijs, maar 'n evidentie.

In de kofferbak zijn ook sporen van bloed en haar van everzwijn gevonden.

Nu weet u dat ik jaag op everzwijnen.

Ik leg de dode zwijnen in m'n kofferbak om die naar de slager te brengen.

Ik ben zeer onder de indruk.

- Bent u pas nog gaan jagen? - De voorbije donderdag.

- Kunnen getuigen bevestigen dat... - Wat?

Dat ik geschoten heb? Dat het everzwijn echt dood was?

Ik kan getuigen leveren. Wilt u namen en adressen?

Ontkent u dat u het lijk van Caroline uit haar huis naar uw huis gebracht hebt?

Ja, ik ontken formeel.

Dokter Briand is bereid te zweren...

...dat hij haar onderzocht heeft in de gele kamer op de tweede etage.

Een halfgare hypothese.

Caroline was zeer ziek zoals u hebt opgemerkt...

...en ze had altijd al 'n apart plekje in het hart van m'n vrouw.

- Daarom gingen we op bezoek. - Ze was inderdaad heel erg ziek.

En haar laatste beroerte, die de genadeslag moest geven...

...liet hopeloos lang op zich wachten, h�.

Op welke absurditeit gaat u ons nu trakteren?

Zaterdag heeft tante haar laatste afspraak bij de tandarts.

Als haar prothese erin zit, gaat ze weer naar huis.

Zo'n kans zal er niet snel meer komen.

Het moet snel gebeuren. En u hebt 'n idee.

Caroline verzorgt haar hart met pijnstillers, dus is ze aldoor duf.

Vrijdag luncht ze en doet een heilzaam dutje.

Als ze wakker wordt, voelt ze 'n aanwezigheid vlakbij.

Ze duwt haar deken weg, en ziet de kop van 'n dood everzwijn.

- Wat? - Ja, mevrouw.

Een everzwijn dat uw man geschoten heeft.

En er nogal onorthodox gebruik van gemaakt heeft.

Wat heb jij gedaan?

Stel u de schok van die arme vrouw voor.

Ze gilt, haar hart gaat tekeer.

En ze krijgt 'n beroerte.

U moest die man opsluiten, rechter.

Een dergelijke fantasie grenst aan het pathologische.

We hebben bloed en haar van 'n everzwijn gevonden in Carolines bed.

Ze stemmen overeen met die in uw koffer: het is hetzelfde dier.

Ik hoor hier niet meer.

Excuseer me, Mme Deligeard, ik moet u vragen...

...of u alstublieft weer gaat zitten.

Na de dood van Caroline en het leggen van haar lijk in de gele kamer...

...sterft iemand anders, Mme Jos�phine Croizier.

We moeten de omstandigheden van haar dood ophelderen...

...en uw verantwoordelijkheid daarin bepalen.

Het heeft er alle schijn van dat zij gestorven is door verstikking of gif.

Elke andere manier had sporen nagelaten die de balsemer had gezien...

- ...en die had de politie gewaarschuwd. - Zo is dat, rechter.

Gezien uw fr�le gestalte lijkt het me vrij onwaarschijnlijk dat u...

...hoe dan ook Mme Croizier hebt kunnen verstikken, zeker niet alleen.

Rest nog de hypothese van het gif die, zoals uit de statistieken blijkt...

...d� methode is van het zwakke geslacht.

Sectie zou direct duidelijkheid geven.

Maar dan moet Mme Croizier opgegraven worden.

Ik kan daartoe beslissen.

Maar vindt u niet dat we haar die laatste vernedering kunnen besparen?

Hij is het.

Het is mijn man die...

Mr Deligeard.

Nadat u het lijk van Caroline in de gele kamer hebt gelegd...

...gaat u buiten langs de voordeur zodat het personeel u ziet weggaan...

...en denkt dat u zoals gewoonlijk naar uw club gaat.

Maar dat doet u niet.

U keert op uw schreden terug en gaat via de diensttrap...

...om naar de Louis XV-kamer te gaan waar u op uw tante wacht.

Om haar te vermoorden.

Dan snelt u naar uw club, opnieuw langs de diensttrap.

U bent dus wat te laat voor het bridgen, om 17.15 uur.

En pas laat, in de nacht, haalt u het lijk van Caroline...

...dat nog in de gele kamer lag.

U brengt haar terug naar Louveciennes en legt haar waar ze lag...

...in haar bed, waar u wel de lakens van verschoont.

Die waar bloed en haar van het zwijn op zat, zijn begraven in de tuin.

Daarna hoefde u alleen te wachten tot 'n buur, de postbode, wie ook...

...het 'natuurlijke' overlijden vaststelt van Caroline in haar bed.

Is het afgelopen?

Voor mij wel.

- Heeft hij bekend? - Z'n vrouw heeft hem aangegeven.

Ik voel vagelijk dat ik wat moet zeggen.

U had gelijk.

Ik heb haar naar huis laten gaan. Voorlopig.

Uiteraard blijft ze ter beschikking van Justitie.

- Uiteraard. - De stakker.

Ze was duidelijk in de greep van haar man.

Een d'Argencourt achter de tralies, dat gaat er bij mij niet in.

Weet u wat m'n vrouw me zei vanochtend over de Deligeards?

Mme Deligeard zou een huwelijk beneden haar stand hebben gehad.

Eigenlijk hoorde hij niet in die wereld.

Dat verklaart veel.

Hield u van hem?