Original subtitles

wat voorafging

Ik ben Kuno.

Kuno heeft problemen met de nazipartij.

En jullie hebben de ruimte. -Klinkt goed.

Max, ze werkte bij de Joodse Raad. Praat met ze.

Ik kan proberen uit te zoeken waar ze zijn.

Wat zei ik? Luchtaanvallen zijn goed...

want het betekent dat de Engelsen de nazi's op hun falie geven.

Bram vroeg om m'n arbeidsdossier. Hij wil me morgenochtend spreken.

Sommigen van ons zijn het niet eens met het beleid van de bezetters.

Sluit je bij ons aan.

M'n land heeft me nodig. -Ik ook.

Ik verdien 't om het te weten. -Ik doe hetzelfde als jij.

Je verbergt mensen. -Ik help.

Die mensen zijn alles kwijt, en toch verzetten ze zich...

en ik moet me ook verzetten.

Ik wacht op Otto Frank.

Meneer Frank is weg. -Bel hem. Zeg dat Tonny Ahlers wacht.

Dit partnerschap... -Chantage.

Hij weet dat mensen zich verstoppen.

Jullie namen. -Is dat nodig?

Jij eerst.

gebaseerd op een waargebeurd verhaal

gebeurtenissen en personages zijn bedacht of aangepast

Snel. Kom op.

Miep. Jan. -Hoi. Sorry dat we laat zijn.

Ben ik goed gekleed? -Je ziet er perfect uit.

Was ik maar zo modieus.

Is dit je eerste symfonievoorstelling? -Ja.

Dit zijn de beste muzikanten in Amsterdam.

Joodse muzikanten.

Ze zijn uit het Concertgebouworkest gezet door de nazi's.

Ze begonnen een eigen orkest. -Mama noemt ze oorlogshelden.

Het theater is alleen voor Joden.

Ze vragen het vast niet, maar ik heb dit geleend.

De laatste plek in de stad waar je nog Jood mag zijn.

Kom, we gaan. We willen het begin niet missen.

Mijn hemel. -Ga zitten. Ik ga hier zitten.

Jongedame.

Laat ze naast elkaar zitten. -Ik wil naast Miep.

Dat is leuk.

Dat is de eerste violist. -Ze is Joods.

Dat is de dirigent. -Hij is ook Joods.

Het eerste stuk is van Mendelssohn. -Hij is zeker ook Joods?

Rustig, meisjes.

Uw huissleutels, alstublieft.

Ik kom voor m'n zoon. Ik moet hem zien.

Dat hebben we al gezegd. Uw zoon ligt op de kinderafdeling.

Voelt het goed om hier te zitten met je stomme armband...

en hun bevelen op te volgen?

Ik wil m'n kind zien. -Het is voor z'n eigen bestwil.

Het is hier te druk. Ik werk daar. We zorgen goed voor de baby's.

Jullie zien elkaar weer op transport, en nee, ik vind dit ook niet leuk.

Verrader. -Pardon.

De Joodse Raad is niet de vijand. We weten wie de vijand is.

Deze mannen proberen het ons zo makkelijk mogelijk te maken.

Jullie redden jezelf.

Bedankt. -Ik moest naar jou toe komen?

Ken je Corry? -Ja, haar baby bijt graag op m'n hand.

Haar gezin staat op de lijst.

Je moet het nu vragen. -Kun je het niet uitstellen?

De nazi's blijven de quota verhogen. Er zijn geen Joden meer.

Aan het eind van de maand is alles hier leeg. Het moet nu.

Uw huissleutels, alstublieft. Bedankt.

Iedereen opschieten.

H�, schiet op. Kom op.

Corry Zeldenrust. Zeldenrust, gezin van drie.

Ik breng haar naar de kinderafdeling.

Ze moet in een uur terug zijn. -Dank u, meneer.

Corry, je gezin wordt morgen naar Westerbork gebracht.

We hebben een uitweg voor je dochter.

We kunnen haar laten onderduiken. Vandaag nog.

Een familie op het platteland zal voor haar zorgen.

Dit kan haar leven redden. -Maar alleen haar? Zonder ons?

Nee, ze blijft bij mij.

Tot morgen.

Corry, het is moeilijk voor te stellen...

dat je dochter ergens veiliger is dan bij jou...

maar in de kampen pakken ze haar meteen af en vermoorden ze haar.

Laat ons dit voor je doen.

Na de oorlog worden jullie herenigd en is ze mollig.

En nog belangrijker, ze leeft.

Alsjeblieft. Kun je dit voor haar doen?

leg ons neer en bescherm ons

en verwijder de vijand, het woord en het zwaard

en de hongersnood, het verdriet en 't kwaad

in de schaduw van Uw vleugels verbergt U zich

want U bent onze Verlosser en een genadige God

bewaak ons komen en gaan tot in de eeuwigheid

gezegend zijt gij, Isra�l, die ons eeuwig beschermt

Morgen neem je deze pop mee, zodat het aantal gezinsleden klopt.

En als ze het zien? -Ze kijken niet.

Veel dingen interesseren ze niet.

In Westerbork heb je de pop niet bij je.

Als ze ernaar vragen, is je baby onderweg overleden.

Als je er klaar voor bent...

Ik zie je heel snel, ok�?

Kijk, hij heeft daar iets.

Wat is er gebeurd? -Er drijft iemand in het water.

Draai hem eens om. -Ok�.

O, mijn god. Wie zou het zijn?

Geen idee.

Maar onze moed mag ook niet vergeten worden.

Bewaar daarom uw dagboeken en brieven.

De koningin wil m'n dagboek. -Anne, stil.

Die zijn van groot historisch en cultureel belang na de oorlog.

Na de oorlog. Dat zou ze niet zeggen als de geallieerden niet kwamen.

Je hebt gelijk. Ze praat alsof de oorlog bijna voorbij is.

Dat is ook zo. De geallieerden bombarderen bruggen en spoorwegen...

in Noord-Frankrijk om te voorkomen dat de Duitsers versterking sturen.

Dan zijn we op tijd weg voor 't volgende schooljaar.

Dat is mogelijk.

Otto, geef ze geen valse hoop. -Waarom niet? Er is hoop.

De geallieerden zijn dichtbij.

Er is hoop. -Je zult je vrienden weer zien.

Stil. Stil. -Miep.

Het is midden op de dag. De gordijnen staan wijd open.

De radio staat te hard. Dat is verboden.

Het is zaterdag. Er is niemand. -Hij staat al zacht.

Ik moet hem inleveren. -Waag het niet.

We hebben het nieuws nodig nu 't einde nadert.

Ik haal een kleinere radio voor boven. -Dat wil ik niet.

Hermann luistert er constant naar. De kinderen hoeven de gruwelen...

van de bombardementen niet te horen.

Jawel. Peter moet weten dat fascisme meer is dan vlaggen en demonstraties.

Het is massamoord. -Hermann, hou je mond.

Je had het net over optimisme. -Voorzichtig optimisme.

De koningin wil m'n dagboek.

Ga naar boven. We moeten het einde van de oorlog halen.

Mag ik gaan? -Alsjeblieft, Hermann. Het is te veel.

Bedankt voor je inzichten.

Waarom ben je hier vandaag? Is er iets mis?

Nee, ik kwam kijken hoe het met jullie gaat.

Mevrouw Frank?

Is er al boter te koop?

Nee, mevrouw. Ik heb vandaag gekeken. Er is niets.

De oorlog houdt nooit op. -Jawel.

Onze koningin zegt dat we sterk moeten zijn.

Maar onze koningin is in Engeland.

Onze koningin heeft alle boter die ze nodig heeft.

Bent u Miep Gies?

Wat kan ik voor u doen? -Dit is voor u.

Het kwam per ongeluk bij mij terecht. Ik woon hier net.

Bent u de nieuwe buurman?

Ik ben Miep. -Dat weet ik. Dat staat daar.

Als u ooit iets nodig hebt, kunt u aankloppen.

Al houdt zo'n aanbod niets meer in. We hebben niks.

Ik zie u nog wel.

Jan, de nieuwe bovenbuurman is een nazi.

Weet ik. Ik zag hem verhuizen. Ik denk niet dat hij ons kan horen.

Test je dat door naar Joodse muziek te luisteren op een illegale radio?

Moeten wij of onze huisgenoot gearresteerd worden?

Waar is Kuno? -In mevrouw Stoppelmans kamer.

Alles is in orde. Rustig maar.

Alles is in orde?

Natuurlijk niet, maar er is weer een baby veilig in Friesland.

Zo schattig en mollig.

Soms moet je de kleine overwinningen vieren, want anders...

Zie je? Geen Mendelssohn meer.

Maar je houdt van Mendelssohn. -Jan.

Herinner je je het Joodse theater?

Doe je ogen dicht. Doe alsof we daar weer zijn.

Ik moet morgen eerder naar de markt dan de aardappelman.

Dan kijk ik of ze boter hebben.

Ik kan de radio in de ochtend naar het bijgebouw brengen.

Dan lever ik die in Franks kantoor in bij de nazi's. Dan werken we mee.

O, Kuno. De man boven... -Hij is een nazi. Dat zei Jan al.

Officieel wonen alleen Jan en ik hier, dus als hij je vindt...

Geen zorgen. Doe voorzichtig. -Gaat het?

Ik heb enorme hoofdpijn. Geen idee waarom. Ik probeer maar te slapen.

Roep maar als je iets nodig hebt.

Wil je m'n radio meenemen? -Ik word er nerveus van.

Waarom? Waarom nu? Vanwege de burgerlijke stand?

Dat is lang geleden. Ze hadden me al lang kunnen oppakken.

Stil.

Ik zag een lijk in de gracht.

De eerste Jood die ik in weken heb gezien, en hij dreef in de gracht.

Hij is vast gestorven terwijl hij ondergedoken was.

Is dat wat het verzet doet, mensen weggooien als oude vis?

Wat zou jij doen? Wat kun je doen?

De Duitsers zitten in het nauw. Ze weten dat de geallieerden komen.

Het wordt erger voor het beter wordt. -Denk je dat het beter wordt?

Nee, het is de buurman. Ik zei dat hij mocht aankloppen.

Waarom zou je dat doen? -Dat zeg je tegen buren.

Momentje.

Mevrouw Gies? -Kan ik u ergens mee helpen?

We zijn hier om Joodse bezittingen te liquideren.

Dit adres staat op naam van ene... -Henriette Stoppelman.

O, dat is een fout. Ze woont hier al lang niet meer.

Is dat zo?

verdedig ons en haal boven ons de vijand weg

en het zwaard, de hongersnood en het leed

Wat is er? -Ze zijn er.

Het is al goed.

Iedereen opstaan. Dit gebouw is officieel gesloten.

Alle kinderen moeten onmiddellijk naar de kampen gebracht worden.

Daarna zijn jullie aan de beurt. Maak ze wakker, kleed ze aan. Nu.

De enige bewoners zijn u, Jan Gies, en u, Miep Gies. Klopt dat?

Ja, dat klopt.

In welke kamer sliep de oude dame? -Mijn neef zit...

ook in de verzekeringen.

Fijn voor uw neef.

Dus dit zijn uw meubels? -Ja.

U heeft dezelfde smaak als m'n oma.

Komt u me beledigen en m'n meubels stelen?

Goed, volgende.

Bank, twee leunstoelen.

Kom op, opschieten. Hierheen. Kom op, kom op.

Kom op, snel nu.

Kom op.

Ren snel naar het huis van de leraar. Klop aan en verstop je. Lopen, lopen.

Voorzichtig, voorzichtig.

Kom eens hier.

Horvath wilde toch een eettafel voor vier personen?

Hij wil eikenhout. Dat is vurenhout.

Is dit uw kamer?

Is dat nodig? -Mevrouw?

Waarom vertrok mevrouw Stoppelberg? -Stoppelman.

Is ze verhuisd, gevlucht of verplaatst?

Op een dag kwamen we thuis en was ze weg.

Gelukkig had u eigen meubels, h�?

Dit is diefstal, wat u doet. Dit zijn uw spullen niet.

Kom op, ze heeft het achtergelaten. Een meisje moet ergens op zitten.

Nemen jullie alles mee? -Ik denk dat we alles hebben.

We komen terug voor de meubels van die oude Jood.

U hoort nog van ons.

Wat krijgen we nou?

Ze deden alsof ze hier de baas waren. -Dat zijn ze nu ook.

Gaat het? -Nee, ik blijf maar trillen.

Goed gedaan. Het scheelde een haartje.

Nu al terug?

Max? -Ik heb jullie hulp nodig.

Dus jullie verstopten je in een kast en ze vonden jullie niet?

Ik weet het, maar we zaten vast.

Ze bleven urenlang en namen de kinderen mee.

Toen het stil werd, ben ik weggeglipt en heb ik Max gebeld.

Betje wilde met de kinderen mee naar Westerbork.

Hoeveel kinderen hebben we verzorgd en aan die sadisten gegeven?

Jullie hebben talloze kinderen gered. -En duizenden de dood in gestuurd.

De Joodse Raad zei dat we veilig waren.

Jullie kunnen wat thee gebruiken.

We hebben een schuilplaats, maar we kunnen de stad niet uit.

Misschien kan ik helpen. Laat Stella vannacht hier logeren.

Ze is niet meer veilig in jouw huis.

Wil je me helpen met de thee? -Ja.

Ja, wat is je plan?

Dat weet ik nog niet. -Probeer het nog eens.

De Duitsers hebben het vervoer platgelegd...

en de controleposten versterkt. Ze kunnen de stad niet uit.

Dus blijven ze hier? Nog vier mensen?

Dat kan niet. Niet met die agenten en de nieuwe bovenbuurman.

Dat gaat mis. -Miep.

Er gaan hoe dan ook dingen mis, wat we ook doen.

Ze nemen kinderen mee. -Mijn god.

Ik dacht al dat we niet veilig waren. Niemand was veilig daar.

We dachten dat dat zo was. We zijn niet gewaarschuwd.

Nu heffen ze de Joodse Raad op en komen ze achter ons aan.

Alsjeblieft, er woont een NSB-officier boven ons.

Een NSB-officier? Max, je zei dat dit veilig was.

Dat dacht ik ook. Jan.

Een veiligere piek hebben we nu niet. Zolang we stil zijn, zijn we veilig.

Kuno?

Ik heb koude kompressen gebruikt, maar z'n temperatuur zakt niet.

Het kan migraine zijn, of een virus.

In het ergste geval is het meningitis. Dat kan dodelijk en besmettelijk zijn.

Hij moet naar het ziekenhuis. -De ordepolitie is naar hem op zoek.

Kunnen jullie niet voor hem zorgen? -We weten de oorzaak niet.

We houden het nog even vol, kijken of het beter gaat.

Mogen we wat schoon water? -Ja.

En wilgenschors zou fijn zijn.

En misschien alcohol? -Ontsmettingsalcohol?

Maakt niet uit. Cognac, gin, rogge. Het is voor mij.

Stella? Sinds wanneer ben jij hier? -Max vroeg me gisteravond te komen.

Heb je een extra handdoek? -In de kast.

Dank je.

Is er nog iemand in huis?

Ik ga met Bram praten, ok�? Ik stuur iedereen weg.

Kun je wilgenschors voor Kuno halen? -Ja. Verder nog iets?

Wat doen we als Kuno... -Als hij doodgaat? Ik heb geen idee.

Ik ook niet. Geen idee. -Goed.

Ik haal wat wilgenschors, ok�?

Ik moet aan het werk. Geef geen kik. We weten niet hoeveel hij kan horen.

Loop alleen op sokken. Trek de wc niet door, gebruik de kraan niet.

Er hoort hier niemand te zijn.

Zorg dat hij niet doodgaat.

Wees alsjeblieft stil. -Steek dan niet zo in m'n tandvlees.

Ik neem aan dat ze in Spanje landen.

Madrid is de hoofdstad. -Spanje of Portugal.

Lissabon is de hoofdstad. -Wat doe je?

Ik onthou dingen voor als ik terugkom.

Goed idee. -Weet ik.

Het beste nieuws zou Frankrijk zijn. -Parijs.

Alsjeblieft. -Mama, we moeten naar Parijs.

Dan kijken we waar Renoir woonde. -Waarom zou ik dat willen?

Je bent dol op Renoir. -Is dat zo?

Miep, de radio. Zet hier maar neer.

Nee, die staat nog thuis. -We kunnen beneden niet luisteren.

Ik kom voor het boodschappenlijstje.

Edith heeft het. -Dus we hebben geen radio meer?

Alsjeblieft, Van Pels. -Mama, het boodschappenlijstje.

Ik heb het niet. -Je krijgt geen informatie.

Ik heb het wel. Ik kan m'n pan niet vinden. Heb jij hem afgewassen?

Nee, hij staat op het aanrecht, naast je.

Edith, Gerrit komt vandaag. -De aardappelman.

De radio is nu het belangrijkst. De geallieerden komen over 'n paar dagen.

De aardappelman. -Nieuws is belangrijker dan eten.

O, nee. Hij spreekt voor zichzelf. -Zijn er nog aardappelen op zolder?

Anne, Peter, ga boven kijken of er aardappelen zijn.

Neem ook een pak bonen mee. -Ook beschimmelde die te redden zijn.

Zuid-Frankrijk snap ik wel, maar Normandi�?

Ik kan m'n pan niet vinden. -Edith, die staat daar.

Moeder, er zit een... -Anne, Anne.

Schreeuw niet zo. -Sorry.

Hou op.

Hou daar nu mee op. -Hou op.

Ze kunnen dit horen. Misschien is Gerrit beneden.

Dat is Gerrit. Ruim het op.

Niet doen. Dat maakt te veel lawaai. Niets doen.

Gerrit, gelukkig loop ik je niet mis. -Het is de NSB-man.

Die Otto chanteerde. -Tonny Ahlers?

Hij gaat pas weg als hij jou heeft gezien.

Ik zeg het niet nog eens.

Ik weet niet waar meneer Frank is. -Verdwaald in Zwitserland.

Naast worstkruiden heb ik niets voor je.

Kun je weggaan? -De tijden zijn veranderd.

Kijk om je heen. Het is een andere stad. Geen vieze Joden meer.

Nou, gefeliciteerd. -Schaarste bepaalt de marktprijs.

Je krijgt nu veel meer geld als je een Jood aangeeft.

Kom op. Je weet waar de Franks zijn.

Ik vind toch wel iemand die het weet. Jouw aandeel zou aanzienlijk zijn.

Denk erover na.

Hij zei... -Ik heb het gehoord.

Denk je niet dat hij vermoedt dat ze hier zijn?

Gerrit, ik was bang dat ik je had misgelopen.

Die man hing hier rond toen ik aankwam. Ik heb gewacht.

Je wil vast niet dat hij zo'n grote bestelling ziet.

Pas op voor hem. Hij is slecht nieuws. Fijne dag nog.

Zei Gerrit wat ik denk dat hij zei?

Alsof het algemeen bekend is? 'Vanwege de Joden die je verbergt.'

Misschien weet Tonny Ahlers dat ook? -Ik weet het niet. Ik denk het niet.

Waarom zou hij me een deel geven? Dit is zo erg.

Wat? Wat is er?

Mevrouw Frank, u mag hier niet komen.

Ik wilde er gewoon even uit.

Toen zag ik het zonlicht in de gang. Ik had wat zonlicht nodig.

Kan ik je even spreken? -Natuurlijk, maar wel binnen.

Nee, ik kan daar geen seconde langer blijven.

Met hun geklets, plannen en gejuich over het einde van de oorlog...

alsof het al zover is. Alsof onze meisjes al buiten gevaar zijn.

Ik schaam me zo. -Schaamt u zich?

Ik heb een slecht voorgevoel. Ik kom er niet van af.

Een donker gat in m'n maag zegt dat deze oorlog nooit ophoudt.

Margot en Anne kijken naar me...

en ze hebben zo veel licht in hun ogen. Zo veel hoop.

Ik kan ze niet aankijken. Dan maak ik het kapot.

Ik vernietig hun hoop als ze me in de ogen kijken.

Al twee jaar, Miep. Ik ben al twee jaar niet buiten geweest.

Is het beter? Zeg me dat het buiten beter is.

Het is veel beter dat je nu binnen bent.

Wist je dat er een rubbertekort is? We nemen je fiets in beslag.

Ik heb 'm nodig voor m'n werk. Ik heb papieren.

Je fiets is nodig voor de oorlog. Wil je geen bijdrage doen?

Ik werk voor onze overheid.

Ik werk voor Bram Becker. Je mag m'n fiets niet meenemen.

Bepaal jij wat ik wel en niet mag doen?

Nee. Het spijt me.

Heb je een grote mond, maatschappelijk werker?

Wil je speciale behandeling? 'Ik heb een pasje.'

Dat deed ik niet. -Werk je graag voor de overheid?

Er is een werkkamp in Duitsland dat jouw passie kan gebruiken.

Kom mee.

Ik heb niks misdaan. Alsjeblieft.

Vertel 't nog eens. Wat is er gebeurd? -Mevrouw Frank liep zo het kantoor in.

Ik viel bijna dood neer. -Waarom dan?

Ze raken gestrest en worden slordig. Wij allemaal.

We denken dat Gerrit het weet. Hij zei het niet, maar...

We moeten voorzichtiger zijn. -Nog meer? Die mensen moeten eten.

We doen het goed, maar mensen komen er toch achter.

We moeten ze verplaatsen. Ze kunnen niet blijven.

Acht mensen? -Hij heeft gelijk.

Wie verbergt mensen buiten de stad? -Mr Frank laat ze niet apart reizen.

Ze kunnen niet tegelijk de straat op. -Dan sluiten we ze op.

Is minder vrijheid echt de oplossing?

Neem je nog op?

Opekta.

Niks doen. Zeg dat ze daar blijven. Alsjeblieft. Ik kom eraan.

O, mijn god. -Wat is er?

Niets. Het is niemand.

Gevangene aanmelden. Sta stil.

Ik werk voor de gemeente als maatschappelijk werker.

Wacht.

U vergist zich. Ik heb belangrijk werk te doen.

We moeten hem aanmelden.

Wij gaan even babbelen. Z'n praatjes bevallen me niet.

Wacht. Ik heb belangrijk werk te doen. -Naar binnen.

Dit is een misverstand. Ik doe gewoon m'n werk.

Zeg eens, maatschappelijk werker, werk je met Bram Becker?

Ja, dat zei ik al. -Ja, dat zal wel.

Rennen. Ik zeg wel dat een onbekende Nederlander me overmeesterde.

Hij is aan de politie ontsnapt. -Wat?

Dan schiet je me in de rug. -Snel, domkop. Voordat iemand je ziet.

Doe Bram Becker de groeten.

Ik wilde ze tegenhouden. -Ze moeten hem meenemen.

Daar gaan we. -Hij kan niet naar het ziekenhuis.

Het moet wel. -Jan komt zo met wilgenschors.

Dat is niet genoeg. -Er is goede zorg nodig.

Gaat hij echt dood? -Nee, maar we weten niet wat het is.

Als hij gepakt wordt, gaat hij dood. Dan worden we allemaal opgepakt.

Zijn moeder, onze huisbazin en nog acht mensen. Ook kinderen.

En ze gaan allemaal dood. Zo veel menen.

Jan, de wilgenschors. -Dat is echt niet genoeg.

Probeer het. Jan. -Ik heb het niet.

Wat? Ik heb je ��n ding gevraagd.

We gaan. Ik wil niet nog een leven op m'n geweten hebben.

O, god. Ik voel me...

zo veel beter.

Dat is beter.

Ik was boven en hoorde een man schreeuwen. Is iedereen in orde?

Ja, iedereen is in orde. -Alles is in orde.

Sorry, het strijkijzer viel op m'n voet. Ik gilde het uit.

Bedankt voor je bezorgdheid. -Geen probleem.

Doe er wat ijs op. -Bedankt.

Ja. -Bedankt.

Het was alsof er een hamer op m'n gezicht sloeg en toen ging het weg.

We denken dat het een abces was met een infectie die is gebarsten.

We blijven bij hem om te kijken of de infectie niet verergert.

Hij lijkt in orde. -Geweldig.

Gelukkig hebben we twee geweldige verpleegsters in huis.

Wat is er? -Niks.

Ik vroeg je om ��n ding. Ik geef acht Joden te eten op m'n werk.

Je brengt vijf mensen naar m'n huis en dan regel je geen wilgenschors?

Ik heb het gehaald en toen werd ik gearresteerd.

Wat? -Het is ok�.

Ze lieten me gaan. Ze namen m'n fiets mee, voor de banden.

Waarom arresteerden ze je? -Omdat ze dat kunnen.

Wat had je gedaan? -Niets.

Ik zei dat ik m'n fiets nodig had en ze vonden me ongehoorzaam.

Wat zei je dan? -Waarom ondervraag je me?

Omdat ik de hele dag al voor me zie hoe we Kuno in de gracht gooien.

Ik weet niet wat we anders moeten doen. Alles stort in.

En jij komt thuis en wil de overwinningen vieren. Jan...

Mevrouw Frank is vandaag het bijgebouw uit gelopen.

Wat? -Ja, ze liep gewoon naar buiten.

Ze had zo de straat op kunnen lopen, naar de kapper, bijvoorbeeld.

Ze staat op instorten. Ik misschien ook, dus dan mag je dat ook oplossen.

En toch neem je meer mensen mee. Straks redden we ze niet meer.

Dan lopen ze meer gevaar. Er moet een grens zijn.

De nazi's nemen elke dag meer mensen mee...

dus we moeten er steeds meer redden.

Misschien kunnen we het niet vieren, maar we kunnen ook niet stoppen.

We kunnen ons nooit afvragen of we meer hadden kunnen doen.

Denk je dat ik dat niet weet? -Waar ga je heen?

Ik ga bij Kuno zitten om hem in leven te houden.

Ik overleg morgen met Bram hoe we nog vier Joden de stad uit krijgen.

Ik bedenk wel hoe ik ze te eten geef.

En ik smokkel een radio naar de acht Joden op m'n werk.

Het is geen wedstrijd. -Nazi.

Ok�, kom mee. Kom op, deze kant op.

Krijgen we nieuwe identiteitsbewijzen? -Van de volgende contactpersoon.

We hebben je beziggehouden. Wat ga jij nu doen?

Ik bedenk wel iets, Max.

Halt. -Wacht.

Geen beweging.

Iedereen, handen tegen de muur. -Doe wat hij zegt. Tegen de muur.

Tot na de oorlog.

We kunnen vluchten.

Zullen we vluchten? -Nee, doe wat hij zegt.

Wat ze ook zeggen, doe het.

Luister naar de maatschappelijk werker. Draai je om.

Kom op.

Dit is onze contactpersoon.

Allemaal de wagen in. Schiet op. -De wagen in.

Klootzakken.

Meneer Kleiman? Meneer Kugler?

Zo onvoorzichtig.

Zo slordig. Al die stoelen rondom de radio.

De illegale radio met de BBC aan. Snappen jullie het gevaar?

Het lijkt alsof hier mensen wonen. Jullie mogen niet meer naar beneden.

Jullie blijven hier.

Ik vind het niet leuk, maar ik moet jullie beschermen en als jullie...

De geallieerden zijn in Frankrijk. -Ze noemen het D-day.

Wat? -Ze zijn er.

Daarom moesten we beneden luisteren.

Waar zijn ze geland? -Normandi�.

Precies zoals de koningin voorspelde.

We worden bevrijd. -De radio, Miep. Dank je.

Normandi�, hier. -Wanneer, Otto? Eind van het jaar?

Ik denk half oktober.

Kunnen we in de herfst naar school? -Misschien wel.

Ik ga eerst naar een echte tandarts. Niet lullig bedoeld.

Gerrit. -Hoi, mag ik binnenkomen?

Dit is niet je normale dag. Is alles in orde?

Een van m'n leveranciers had een overschot.

Ik dacht dat je wel eens iets zoets zou willen.

Of je kunt ze delen met wie ze ook maar wil.

Aardbeien. -Niet te geloven.

Die krijgen we niet op. -We proberen het.

Soms moet je iets vieren, dus we gaan jam maken.

Ik ben vroeg dicht. Ik heb beneden goed afgesloten.

We hebben veel handen en een jammaker.

Wie dan? -Ik.

Het beste rietje. -Wacht, probeer het.

Ze zullen naar het noorden oprukken. -Ik denk het niet.

Wat denk jij, Miep? -Ik denk dat je 'n aardbeiendief bent.

Ja.

Nee, we hebben niet alles nodig. -Wie is hier de jammaker?

Miep wordt brutaal. -Nee, Miep is perfect.

Ik ga naar Palestina. Werken in een kibboets.

Wat? Nee, dat is te ver. -Te ver?

Ik ga ook. Ik wil verloskundige worden. Helpen bij bevallingen.

En jij, mama? Wat ga je doen na de oorlog?

Ja, wat wil jij doen? -Daar heb ik nog niet over nagedacht.

Misschien de zon op ons gezicht voelen. Samen, buiten. Ja.

We weten allemaal dat Anne schrijfster wordt.

Misschien eindigt ze in Hollywood, zoals die mensen aan haar muur.

Als je dat dagboek gaat publiceren, wil ik het eerst lezen.

Absoluut niet. -Alleen de stukken over mij.

Vertel je ook over die keer dat m'n haar vastzat in de wasbak?

Ik heb al gezegd dat je het pas mag lezen als het klaar is en niet eerder.

Bedankt hiervoor. -Bedank Gerrit de aardappelman maar.

Dit doet me denken aan toen we elkaar net kenden.

Je werkte dagenlang aan die jam. Je leerde alle valkuilen en trucjes.

Je gaf nooit op. -Ik wilde de baan.

Daarom deed ik wat je zei. -Je haatte het.

'Meneer Frank, ik ben geen huisvrouw en dat wil ik ook nooit worden.'

Waarom ontsloeg je me niet gewoon?

Kun je je voorstellen hoe het dan was gelopen?

Papa. -Ja.

Wat ga je na de oorlog doen? -Hetzelfde als nu.

Dickens lezen en luisteren naar het lawaai van m'n gezin.

Maar dan eet ik chocolade en drink ik echte, eerlijke koffie.

En we hoeven die stinkende wc niet te delen.

Zeker. -Mijn hemel.

Alles voelt anders voor me. De hele stad, de mensen, de lucht.

Het idee dat de geallieerden komen.

Er is niets veranderd. Kijk om je heen.

Er dreef een paar weken geleden een dode man in die gracht.

Je hebt gelijk. Ik dacht steeds dat het nooit meer normaal kon worden.

Maar vandaag zie ik het. Voel je dat?

Dat wil ik wei, maar ik moet nog elke ochtend het boodschappenlijstje halen.

Ik breng dokter Pfeffer de brieven van Lotte...

vertel Anne alles wat ik heb gedaan...

en voorkom dat mevrouw Van Pels en mevrouw Frank elkaar vermoorden.

Daarom zie ik het nog niet zo.

Ik moet ermee doorgaan tot ze vrij zijn.

Dan zal het anders voelen.

Je bent vreselijk. -De koffie is klaar.

Wat is er zo grappig?

Kugler. -Kugler? Wat?

Grappig is wel het laatste woord waarmee ik hem zou omschrijven.

Wat doe jij daar? We vinden die bonen nog tot na de oorlog.

Geen beweging.

Blijf zitten.

Vertaling: Jasper Vreugdenhil