Original subtitles

wat voorafging

Ik zoek ene Willem Arond�us. Hij kan me misschien helpen.

Wie ben je? Wat heb ik aan je? Hoe kun je mij helpen?

Het is anders. Je bent afstandelijk en moet altijd weg.

Het is niet anders. -Je liegt. Dat zouden we niet doen.

Waarom ging je naar de kerk? Waar lieg je nog meer over?

Ik doe wat jij doet. Je zei ja tegen Mr Frank. Ik ook.

Meer kan ik niet zeggen. We doen niet genoeg.

Als je dat idee hebt, kun je maar ��n ding doen.

We gaan brandstichten.

gebaseerd op een waargebeurd verhaal

gebeurtenissen, plekken en personages zijn bedacht of aangepast

Het was een perfecte dag.

Je zag er zo mooi uit.

Je was zo opgewonden dat je vergat 'ja' te zeggen.

O, sorry. Ja, ja, ja.

En jij? -Ja.

Jij herinnert je m'n bruiloft beter dan ik.

Ik had nog nooit zoiets romantisch gezien.

Jij herinnert het je ook heel anders. Ik vond het erg stressvol.

Was 't niet de meest romantische dag van je leven?

We trouwden in een overheidsgebouw. -Ja, je was zo mooi.

En Jan zag er zo knap uit.

Ik vroeg me af of ik ooit zo verliefd zou zijn als jullie.

Waarom doe je opeens zo sentimenteel? Wat heb je met m'n Anne gedaan?

Miep? -Ja?

Kun je een geheim bewaren? -Anne, kijk waar we zijn.

Ok�, dus...

Dus? -Gisteren, tijdens de luchtaanval...

vroeg Peter of ik in orde was. Dat was ik, want Pim was hier.

Maar Peter was zo aardig. -Ben je verliefd op Peter?

Nee, ik bedoel... Nee, nee. We hebben alleen gepraat.

Hij leert me dingen over mezelf en ik doe dat bij hem.

Maar hij is gewoon heel aardig.

Je bent verliefd op Peter. -Hou op.

Dit gedoe tussen Anne en Peter werkt niet.

Het kan toch geen kwaad? Toen ik zo oud was niet.

Ja, maar jij woonde niet in 'n doolhof van kamers met zeven anderen...

waaronder de ouders van die jongen.

Ik hoef je niet te vertellen hoe dit kan misgaan.

Al die gevoelens moeten wachten tot na de oorlog.

Ik weet niet of je ze kunt tegenhouden.

Nee, ik weet niet of ik dat kan.

Je moet Anne ontmoedigen om door te gaan met de zoon van Van Pels.

Mrs Frank, het is... -Alsjeblieft, Miep.

Je hebt ons zo goed beschermd.

Deze situatie voelt niet veilig.

Wij Nederlanders houden alles nauwkeurig bij.

We hebben de nazi's een gedetailleerd register gegeven...

van wie en waar onze Joodse burgers zijn.

Wat is de oplossing? Wat doen we daartegen?

We blazen de burgerlijke stand en alle gegevens op.

Jan heeft al een groot risico genomen.

Als maatschappelijk werker heeft hij de indeling bekeken.

Bedankt, Jan. -Ik kende het kantoor al een beetje.

We blazen het gebouw op waar ik getrouwd ben.

Heel romantisch, Jan. Bedankt daarvoor.

Met Jans informatie heb ik een plattegrond gemaakt van het gebouw...

en waar de meeste documenten worden bewaard.

Wacht even. Ok�, zo'n grote actie leidt tot represailles.

De nazi's zullen terugslaan.

Degenen die hieraan meedoen kunnen opgejaagd en gedood worden.

Ik zeg dat het geen schande is als iemand zich nu wil terugtrekken.

Ok�, kijk dan maar mee.

Goed, we zien hier de binnenplaats. Er zijn overal foto's van.

Bedankt voor je hulp. -Graag gedaan.

Ik ben pas net begonnen. -Nee, je bent hier te waardevol voor.

Ik wil zo veel doen als ik kan.

Je hebt al gedaan wat niemand anders kan.

Dankzij jouw toegang is dit mogelijk. Dat is meer dan genoeg. Dank je.

We bekijken de begane grond. Willem, heb je...

Hoi, Cas. Goedemorgen.

Ik heb Cas vandaag gezien. -O, ja?

Hoe gaat het met hem? -Ik weet het niet.

Ik verstopte me voor hem.

Ons laatste gesprek was niet geweldig, en ik zie m'n familie niet meer.

Het is makkelijker om tegen ze te liegen als ik ze helemaal niet zie.

Een beetje zoals jij. -Wat bedoel je daarmee?

Sinds je voor het verzet werkt, vertrek je in de ochtend...

en als je thuiskomt heb ik geen idee wat je die dag gedaan hebt.

Ja?

Sorry, Jan. Hoe laat moeten we op het station zijn?

De trein naar Hilversum vertrekt om half zes. We mogen niet te laat komen.

De dames die jullie willen verbergen worden ongedurig.

Misschien slaap ik wel helemaal niet.

Dit is zo plotseling. Is dit echt nodig?

Ik weet dat het zenuwslopend is, maar het is het beste.

Zelfs Max zegt dat we Amsterdam uit moeten. Het is hier niet veilig.

Ja, ja.

Nou, ik zie jullie in de ochtend. -Welterusten.

Welterusten.

Waar hadden we het over?

O ja, dat we nooit meer ergens over praten.

Als de oorlog voorbij is, vertel ik je alles. Dat beloof ik.

Ik zag vandaag een mooi paar schoenen. Weet je nog, die ik vroeger had?

Die rode met een bandje?

Hoe kun je die vergeten? Ik droeg ze op ons eerste afspraakje.

En moet je dit horen. Anne is verliefd op Peter.

Mrs Frank wil dat ik dat tegenhoud, maar ik kan haar hartje niet breken.

Anne denkt dat wij overhaast getrouwd zijn, omdat we zo verliefd waren...

dat we niet konden wachten.

Dat je je die schoenen niet herinnert.

Hallo. Je hebt ons gevonden. -Ja, bedankt.

Jullie slapen in de kamer van m'n dochter. Het is een klein bed.

Het is vast prima. Enorm bedankt hiervoor.

Het is zo stressvol in Amsterdam. De razzia's komen steeds dichterbij.

We moeten doen wat we kunnen. Deze keer pakt het best goed uit.

Dit gaat goed. Misschien kunnen we de vroege trein terug nemen.

Waarom wil je zo graag weg? Ik wil nog langs de vijver wandelen.

Nee, ik moet terug. -Waarom?

Zeg het gewoon. Dit bedoelde ik dus.

Wil je dat ik iets verzin? -Nee, vertrouw me gewoon. Wat is het?

Identiteitsbewijzen stelen? Geld afleveren? Verberg je nog een gezin?

Ik wil niet wachten tot na de oorlog. Ik wil m'n man terug.

Ik ben hier.

Is het erg dat ik blij ben...

dat Mrs Stoppelman naar het platteland verhuist?

We hebben het appartement voor onszelf.

Misschien draag ik nooit meer een beha.

Ik steun je plan. -Of helemaal geen kleren meer.

H�, jullie zijn er. Ik ben Kuno. -Hoi, Kuno.

Jan. -Ja.

Miep. -Miep, ja.

Bedankt dat jullie dit doen.

Geen probleem. Jij bedankt, en je moeder.

Het heeft goed uitgepakt. -Ja.

Wat dan precies?

Ik heb een vriendin in Amsterdam, dus dat zou geweldig zijn.

Wanneer vertrekken we?

Kuno, lieverd, hier heb ik het nog niet met ze over gehad.

Kuno studeert hier en heeft zich in de nesten gewerkt met de nazipartij.

Ik wilde geen trouw zweren. Sorry, maar...

Aangezien Kuno gezocht wordt in Hilversum...

en Mrs Stoppelman niet in Amsterdam kan zijn, kunnen we ruilen.

Dat leek me eerlijk, en ik weet dat je de ruimte hebt.

Klinkt goed.

Ik weet niet of Peter wel om me geeft. Hij is zo vaak bij Margot.

Hij heeft weinig keus. -Ze gaat er altijd heen.

Misschien moet het zo zijn, en is Margot meer zijn type.

Mijn hemel, Anne. Ik help hem alleen met z'n wiskunde.

Luister ons niet af.

Ik kan er niets aan doen. Je praat zo hard.

Bovendien denk ik helemaal niet zo over Peter.

Als je iets met hem wil, moet je daarvoor gaan.

Zet hem allebei uit je hoofd.

Gaf hij me maar een teken. Hoe wist je dat Jan van je hield?

Hoe vroeg hij je ten huwelijk? -Ja, hoe? Vertel ons alles.

Ok�, eerst was er 'n hoop gezeik.

Miep. -O, mijn god.

Ok�, even opnieuw.

Na de bezetting wilden de nazi's zich ontdoen van ongewensten.

Naast Joden? -Ja.

En ik werd ongewenst, omdat ik een immigrant was.

De nazi's lieten me langskomen en trokken m'n paspoort in.

Ik kreeg drie maanden om het land te verlaten. Ik was doodsbang.

Jullie vader zag me huilen achter m'n bureau...

en dwong me te vertellen wat er was.

Ik heb 'n goede baan en een goede man. Dit is m'n thuis en ik wil niet weg.

Dat kan ook niet. Ik heb je hier nodig.

En Anne zou het me nooit vergeven als ik je liet gaan.

Trouw met hem. -Wat?

Je zei zelf dat je een goede man hebt. Trouw met de Nederlander.

Jan werkte toen een week lang een uur ten zuiden van Amsterdam.

Hij hielp een vriend op de boerderij met de oogst...

door mest te scheppen om de velden te bemesten.

Is je scheiding rond? We moeten namelijk snel trouwen.

Anders word ik het land uitgezet.

Als je van me houdt, doen we dit, en snel ook.

Nee, wacht. Doe ik dit verkeerd? -Nee, het is...

Wil je dit niet? -Nee, dat is het niet.

Je reageert wel raar. 'Ooit gaan we naar Parijs, Miep.'

Je had het over kinderen. -Nee.

Heb je me al die tijd aan het lijntje gehouden?

Ik kan veel beter krijgen dan jij. -Hou op.

Ik ben al van haar gescheiden. -Wat?

Ja. Een maand geleden.

Ik wilde het je vertellen zodra ik de ring had gekocht.

Dan wilde ik het je vader vragen. -Waarom?

Dan had ik een plek gezocht voor het aanzoek.

Voor de bar waar we elkaar leerden kennen.

Of op de brug van onze eerste zoen.

Waar dan ook op aarde, behalve midden op dit strontveld.

Als je denkt dat je beter kunt krijgen, moet je dat doen.

Nee, wacht. Het spijt me. Wacht.

Ik wil dat je me ten huwelijk vraagt. Vraag me ten huwelijk.

Nee. -Wat?

Later dan, wanneer en hoe je maar wil.

Maar het kan niet als ik in de trein naar Wenen zit.

O, god. -Dus...

Wat doe je? -Jan...

O, mijn god.

Ten eerste kan ik echt veel beter krijgen dan jij.

En ten tweede, wil je mij het gelukkigste meisje ter wereld maken...

door met me te trouwen, zodat ik met jou hier kan blijven?

Ja. -Nee, niet doen. Kom op, nee.

Deed je hem een aanzoek?

Het bewijs dat mensen verliefd kunnen worden...

in de meest onacceptabele omstandigheden.

Zo romantisch was het niet. -Jawel.

Het lijkt inspirerend en geweldig en perfect.

Serieus.

O, god. -O, mijn god.

Sorry, sorry, sorry.

H�, Jan. -H�, Kuno.

Ik dacht dat ik verkeerd zat. -Het spijt me zo.

Ik wilde dood. -Het spijt me.

Ik zei tegen Kuno dat hij Hendrika wel mocht uitnodigen.

Ok�, de volgende keer zal ik kloppen. -In je eigen appartement? Waarom?

Ja, waarom? Wat denk je?

Dit was heerlijk. Echt.

Ja, bedankt. -Waar ga je heen?

Ik moet nog wat werk doen.

Wat voor werk doe je? -Ja, Jan. Vertel eens.

Er is niet veel te vertellen. -Nee, hij vertelt me niets.

Maar het is gevaarlijk. Ik ben steeds bang dat ik hem nooit meer zal zien.

Wat is het? -Vertelt hij het je echt niet?

Al maanden niet, maar ik probeer het te raden. Ik denk dat ik het snap.

Ik denk dat hij voor het circus werkt, als koorddanser, of misschien clown.

Nee. -Je was toch maatschappelijk werker?

Dat ben ik ook. Luister niet naar deze dame.

Het is allemaal heel saai.

Heel saai. -Tot straks.

Professor? Mr Broers?

Hallo, Jan. Je ziet er goed uit. Pas je goed op jezelf?

Wil je nu nog beweren dat Nietzsche het mis had?

Stil. -Wat is dit?

Jan.

Deze mannen gooiden hun afval op straat, als een stel varkens.

Ik liet een snoeppapiertje vallen. Ik raapte het op.

Doorwerken. -Ik heb geen spuug meer.

Gebruik dit, Jood. -H�.

Jan. Doorlopen, jongen. Het is ok�.

Blijf schoonmaken.

Ik moet meedoen aan de operatie. De burgerlijke stand.

Nee, ik heb je al gezegd... -Nee, nee.

Ik begrijp dat ik waardevol ben, ok�? Ik snap het. Maar het is niet genoeg.

Mensen kunnen hier hun leven voor offeren...

en ik niet vanwege m'n baan? Nee.

Ik ga niet langer toekijken.

Jan, ik twijfel er niet aan dat je je leven zou opofferen voor deze zaak.

Maar voor deze actie zijn mensen nodig die er een leven voor willen nemen.

En ik denk niet dat je dat in je hebt.

Dat is niet slecht, maar dit past gewoon niet bij je.

'Er is een bepaald recht waardoor we een man het leven kunnen ontnemen.'

Wat betekent dat?

Het is Nietzsche. Het betekent 'daag me uit'.

Doe ik.

Er is 'n nazi-officier die de roosters maakt van de razzia's in de stad.

Hij beslist welke buurten worden aangevallen en wanneer.

Elke week bezoekt de eikel dezelfde prostituee, om dezelfde tijd...

in een hotel in de Warmoesstraat. Je kunt de klok erop gelijkzetten.

Als je het niet kunt, loop dan weg.

Dat is prima. Het is zelfs goed.

Wat is dit? -Die klootzak heeft me vermoord.

Was dit een test?

We moesten zeker weten wat je kon. Nu weten we het, en jij ook.

Hij dacht dat je het niet kon. -Blijf van me af.

Biertje. -Klootzakken.

Op Holland.

Neutjes.

Hoe gaat het? -Ik zou graag heel dronken zijn.

Nou, je hebt het verdiend. Proost. -Proost.

Ik neem ontslag. Cas, luister je? -Ja.

Hoe gaat het? -Goed.

Fijne trouwdag.

Bedankt. Heel erg bedankt. Hier zit vast al je boter in.

Maak je geen zorgen. -We hadden op Jan moeten wachten.

We bewaren wat voor hem. Zeg dat we hem missen.

Ok�, iedereen liggen. -Peter.

Peter, bedek je hoofd. -Peter?

Kom, snel.

Pim? -Het is al goed.

Wat zei ik, lieverd? De luchtaanvallen zijn goed.

Het betekent dat de Engelsen de nazi's op hun falie geven.

Ze halen een vliegtuig neer, recht op ons.

Het is ok�. -Niet nu, Gusti.

Nou? -Wat doen ze?

Ze geven de nazi's op hun falie.

Precies.

O, mijn god. Ik moet gaan. Het is m'n trouwdag.

Nou, op je trouwdag dan.

En op morgenavond.

Je hoeft morgen niet te komen. Ik heb al een vervanger gevonden.

Martelaarschap is sexy, maar niet erg slim. Je mag best voor jezelf zorgen.

Dat doe ik ook.

Ik voel me een lafaard als ik alleen identiteitsbewijzen steel...

en boodschappen naar verstopte mensen breng...

wetende dat jullie alles op het spel zetten.

Dan hou ik het gevoel dat ik niet genoeg heb gedaan.

Geloof me, zelfs als je morgen gaat en veilig wegkomt...

hou je het gevoel dat je niet genoeg hebt gedaan.

O, sorry. -Nee, het geeft niet. Het is prima.

Slaapt ze? -Ja, eindelijk.

De laatste keer dat ik je huilend aantrof...

zei ik dat je met je Nederlander moest trouwen, en misschien...

Het geeft niet. Het zit wel goed.

Mooi. Waarom huil je dan?

Ik dacht aan de schoenen die ik wilde kopen.

Schoenen? -Ik weet het. Ik weet het.

Het zijn mooie schoenen, en ik kan ze niet betalen.

En toen dacht ik: waar zou ik ze dragen?

En ik kon geen wereld bedenken waarin ik ze ooit nog zou dragen.

Koop de schoenen. -Ik had er niet over moeten beginnen.

Je moet wel. Ik ben net bijna een uur bezig geweest...

om Anne ervan te overtuigen dat we hier wel doorheen komen.

Dat ze iets heeft om naar uit te kijken.

En als een paar schoenen je dit gevoel geeft...

van hoop, en dat je iets hebt om naar uit te kijken...

moet je ze kopen. Dan zijn het goede schoenen.

Welterusten.

Hallo? Miep?

Cas. -We moeten praten.

Als we dat nog doen.

O, god. Gaat het om mam en pap? -Nee, ze zijn in orde. Het gaat...

Het gaat om Jan.

Ik heb Jan de afgelopen weken met bepaalde mensen gezien.

Hij dronk met ze in een bepaald caf�.

Een caf� voor homoseksuelen? Denk je dat Jan...

Nee, het is niet alleen een caf� voor homoseksuelen.

Het is een caf� waar verzetsstrijders elkaar ontmoeten.

Dus vandaar alle geheimzinnigheid?

Komen jullie ons daarom niet meer opzoeken?

Omdat jij en Jan voor het verzet werken?

Maak je je dan geen zorgen om wat Jan gaat doen?

Wat is het dan?

Dat weet ik niet. Ik dacht dat jij het wist.

Nee, hij vertelt me niets. Wat is het?

De man waarmee ik omga werkt met de verzetsmensen.

Hij zegt dat ze iets plannen.

Ze gaan iemand vermoorden, of iets opblazen. Iets groots.

Wanneer? -Vanavond.

Miep, ze doen alsof geen van hen nog terugkomt.

Ze drinken en proosten alsof ze op oorlogspad gaan.

Je moet met hem praten.

Ik vond dit in je ondergoedla.

Jan, je zei dat het papierwerk was. -Maak je geen zorgen.

Praat me niet naar de mond, en lieg niet tegen me.

Ik verdien het om het te weten.

Kijk me aan. Is het gevaarlijk?

Kun je doodgaan? Ga je dood?

Wil je het echt weten?

Ja, het is gevaarlijk. Misschien ga ik wel dood.

Nee, je mag niet gaan. -Wat?

Hou je van me? -Meen je dat?

Als je van me houdt, ga je niet.

Miep, dat kun je niet zeggen. Dat kun je niet zeggen.

Miep, ik ben een Nederlander, en m'n land heeft me nodig.

Ik heb je nodig.

Jan, dit is mijn grens. Iedereen heeft er een en dit is de mijne.

Ga alsjeblieft niet. Het kan niet. Als je van me houdt, kun je niet gaan.

Niet gaan.

Ik zie je later.

Miep, ik ben zo blij je te zien.

Pim zegt dat ik niet meer met Peter mag praten, omdat dat ongepast is.

Ik wil toevallig net je vader spreken. -Dat kan niet. Hij is chagrijnig.

Hij heeft hoofdpijn door de luchtaanval.

Hij blijft wakker omdat ik niet kan slapen, maar luister...

Kan ik eens vijf minuten achter elkaar krijgen?

Het komt allemaal van mama. Het klinkt niet als Pim.

Moeder begrijpt niet wat liefde is.

Haar huwelijk is een liefdeloos partnerschap.

God, Anne, jouw beeld van liefde is niet echt.

Het is niet de droom die je denkt. Niemand heeft die liefde.

Jij en Jan wel.

Wij hebben een verstandshuwelijk. Zodat ik in het land mag blijven.

Wat jij je herinnert van mijn bruiloft klopt niet.

Het was de engste dag van m'n leven.

Ik pleegde die dag fraude, Anne.

Ik trouwde met een ongeldig paspoort en ik had uitgezet kunnen worden.

Ik vergat ja te zeggen, niet omdat ik wegzwijmelde...

maar omdat ik bang was dat die man het stempel zag...

en me ter plekke zou laten arresteren.

Pardon. Het spijt me.

Gelukkig hoestte Jan om hem af te leiden.

Ik wilde niet gearresteerd worden, net als jij.

En om dat te verwarren met liefde, dat is gewoon stom.

Snap je dat?

Luister, je wordt volwassen. Misschien moet je hier volwassen mee omgaan.

Je beste en veiligste optie is bij Peter uit de buurt blijven.

Liefde doet je alleen maar pijn.

Ik begrijp het. Dat zal ik doen. -Mooi.

Miep? Anne, ga naar boven.

Ik moet je spreken.

Je moest Anne ontmoedigen iets te beginnen met Van Pels.

Niet voorkomen dat ze ooit verliefd wordt.

Wat is er?

Wat is er met jou en Jan? -We hebben het moeilijk.

Het is erg. Het is heel erg.

Dit zijn moeilijke tijden voor elk huwelijk.

En de oorlog maakt alles nog ingewikkelder.

Nee, hij gaat iets heel gevaarlijks doen voor de oorlog.

Ik vroeg hem om niet te gaan en hij zei dat hij terug zou komen...

maar hij weet dat dat misschien niet lukt, en hij vertrok gewoon.

Ja, ik snap het.

Tien jaar geleden zei Otto tegen me: 'Ik heb een vreselijk voorgevoel.

Ik breng jou en de meiden weg uit Duitsland.'

Ik wilde niet weg, Miep.

Als je mijn leven in Duitsland had gezien, zou je ook willen blijven.

Maar ik keek hem aan en zei: Ok�, we gaan.

Hij bracht ons hier voor onze veiligheid.

En ik haatte hem. Ik haatte Otto omdat hij het me afnam.

Gelukkig geloofde je hem. -Ik geloofde hem niet. Ik kende hem.

Ik ken zijn hart en hij het mijne.

Zelfs toen ik hem haatte, bleef ik van hem houden.

Huwelijken worden ook volwassen. Dat moet je laten gebeuren.

Anne noemt ons huwelijk passieloos, maar ze weet van niks.

Otto weet hoe hij ons kan beschermen, en hoe ik een dochter wil opvoeden...

en hoe ik mijn thee precies wil.

Dat heeft iets heel romantisch. Vind je niet?

Anne weet daar helemaal niets van.

Ze is briljant, ja. Ze is brutaal, maar ze is pas 14.

Ze is pas 14.

Moeder? -Wat?

Ze zijn terug. Het was zo dichtbij. -Maar er is geen luchtalarm.

Wat was dat? -Dat was geen luchtafweergeschut.

Jan. Ik moet weg.

Dat was het verzet. -Maar hoezo ons eigen gebouw opblazen?

Bep, zodat de nazi's geen gegevens van de Joden krijgen.

O, de gegevens.

Goedemorgen. -Heb je 't gehoord?

Het archiefgebouw is gebombardeerd en er zijn verzetsstrijders opgepakt.

Ik hoorde het. -Je bent laat.

We gaan bijna open. Heb je uitgeslapen?

Dit moet je zien, maar niet boos worden.

Jan? Is Jan hier?

Kijk hier. -Wat? Ik zie niets.

Peter heeft me gekust, hier.

Het was wel ongemakkelijk, maar hij kuste me daar met beide lippen.

Ik heb m'n eerste kus gehad.

Ruim jij de boodschappen op?

H�, wanneer komt Jan thuis? Misschien kunnen we bridgen of...

Ik weet het niet. -Is alles in orde?

Kunnen we iets voor je doen?

Als jullie nog borden of mokken hebben, breng ze dan hierheen.

Bedankt.

Gaat het? -Ja.

Cas, hoi.

Weet jij iets? -Nee. Jij?

Het is twee dagen geleden.

Dan moeten we op zoek naar antwoorden. Kom op.

Ik moet gaan. Het is Jan.

Het is al goed. Ga maar. -Alsjeblieft.

Ze is hier.

Hoi, we zijn op zoek naar Jan Gies.

Ik ken geen Jan Gies.

Jawel, want ik heb je met hem gezien.

Ik ken geen Jan Gies. -Jan is mijn man.

Ik moet weten of hij gearresteerd is, of dat hij nog leeft, of...

Ik moet het gewoon weten. Alsjeblieft?

Het spijt me. Ik ken geen Jan Gies.

Kom mee.

Niemand zegt hier iets. Ze zijn allemaal te bang.

Jullie blijven ernaar vragen en ik kan het niet blijven herhalen.

Dus ik zal jullie vertellen wat ik wel weet.

We weten allemaal dat 't offici�le nieuws waardeloos is.

Zoals jullie weten, heeft het verzet de burgerlijke stand opgeblazen.

Om redenen die ik niet kan bevatten...

denken de nazi's dat vrienden van ons verantwoordelijk zijn.

Sommigen worden vermist, sommigen zijn gearresteerd.

Dit zijn degenen waarvan we weten dat ze vastzitten.

Johan Brouwer.

Cornelis Roos.

Cees Honig.

Rudi Bloemgarten, ter dood veroordeeld.

Karl Gr�ger, ter dood veroordeeld.

Willem Arond�us, ter dood veroordeeld.

Willem heeft een verklaring afgelegd en zijn advocaat gaf die door.

De verklaring luidt als volgt.

'Laat 't bekend zijn dat homoseksuelen geen lafaards zijn.'

we zien elkaar weer

ik weet niet waar of wanneer

maar ik weet dat we elkaar weer zullen zien

op een zonnige dag

blijf lachen

zoals je altijd doet

tot de blauwe lucht

de donkere wolken verdrijft

we zullen elkaar weer zien

ik weet niet waar of wanneer

maar ik weet dat we elkaar weer zullen zien

op een zonnige dag

Op Willem. -En op Holland.

Wat is dit?

Geen idee. Het lag er al toen ik aankwam.

Het is Duits. Wat staat er?

Strontveld.

Jan.

Ik dacht dat je weg was. Ik dacht dat ik je nooit meer zou zien.

Je bent niet gegaan.

Je ging niet vanwege mij, en nu haat je me.

Ik hou van je.

Ik hou ook van jou.

Kom je naar huis?

Het is nog steeds gevaarlijk voor jou en onze vrienden.

Ik was er niet bij, maar als mensen praten, kunnen ze m'n naam noemen.

Ik vraag je niet om ermee te stoppen, maar je moet het me vertellen.

Als jij in gevaar bent, moet ik dat ook zijn.

Ik zie je snel.

Is dat voor mij? -Ja, ga zitten.

Eerst wil ik m'n excuses aanbieden. Ik had het mis over jou en Peter.

Je mag gewoon voelen wat je voelt.

Eigenlijk denk ik dat ik het mis had over Peter.

Ik denk dat hij mij meer nodig heeft dan ik hem.

Wat?

Niets, niets. Je wordt volwassen.

En jij wacht niet, dus...

Dat vind ik een van je leukste jurken.

Mooi, want het is ook een van mijn lievelingsjurken. Van jou.

Miep. Wacht, echt? -Je hebt kleren nodig die passen.

Is deze voor mij? Wacht, echt?

En je hebt deze nodig.

Zijn die voor mij?

Ik dacht dat ik ze voor mezelf wilde, maar ik heb ze niet nodig. Jij wel.

Er is niemand beneden. Pas ze maar. -Ok�.

Ze staan je geweldig. -Ik vind ze fantastisch.

Miep, waar moet ik deze dragen? -Overal.

Je draagt ze naar sollicitaties en etentjes.

Dat is voor een meisje dat pas net begint.

Je draagt ze bij het dansen. Misschien kus je een jongen.

Misschien de verkeerde jongen, maar dat geeft niet.

Je zal fouten maken, ervan leren en je zal blijven groeien.

En ik kan niet wachten om het te zien.

Vertaling: Jasper Vreugdenhil