Original subtitles

Diabli by cię.

I tak są ci niepotrzebne.

Umrzeć musisz, rozumiesz?

Do wieczora mamy was zakopać.

- Bier go! No, czego się gapisz?! - Jucha z niego ciecze.

- Przecie je porąbany jak tamte. - Tamte są sztywne, a ten, widzisz...

- Noga mu się zgina. - Pracujecie czy was nahajem pogłaskać?

On pewnikiem żyje, no jak takiego do dołu?

Jezu!

Jezusie Nazareński!

Wczoraj dwie chałupy przez was spaliły!

Bodaj was piekło pochłonęło za te nieszczęścia, co na nas sprowadzacie!

Ludzie! Ludzie!

Ludzie, powstaniec!

Powstaniec! Znowu będą chałupy palić!

Hej ty! Coś za jeden?

Odpowiadaj, kiedy się pytam! Nie słyszysz?

Człowiek jak i wy.

Widzicie żem ranny.

A kaj cię tak poranili?

W lesie.

Bitwa tam była.

Aaa, bitwa. Toś ty powstaniec?

Powstaniec. Od Langiewicza.

- Swój jestem. - Buntownik jesteś! Żaden swój.

Na postronek mamy takich i pod klucz.

Za co mnie chcecie pod klucz?

Nie nasza sprawa.

Prikaz jest.

Ja tu sołtys i władzy słuchać muszę.

Ludzie!

Ja za wasze dobro...

Za waszą wolność biłem się.

Własną krwią przypłaciłem!

Takie gadanie to dobre dla was, panów.

My mamy was wiązać. A nie - to chałupy nam palą.

Pójdź po dobrowoli.

Na sianie cię ułożymy i rano odwieziemy do miasta.

I tak ledwie zipiesz.

Takiego wieźć to ino kunia szkoda.

- Juchą wóz popaprze. - Jezus, boso toto lizie.

Kaj żeś buty zgubił, ty?

Wolność!

Nie gadać chłopy. Trza go wiązać.

Takiego wiązać?

- Postronka szkoda. - Sam zemrze.

Puścić toto, lepiej jak go zamróz uśmierci.

- Pewnie. Niech lezie, skąd przyszedł. - Takie ciaciarstwo wiązać?

Chcesz żeby Kozuny przyszły po śladach?

Zobaczą żeśmy go mieli. Pilno ci na stryk!

Ja to nie władza. Ale postronka ni ma.

Precz! Precz chamy!

No i co? Sam chciał! Widzieliśta!

We wsi nikomu ani słowa.

Won!

Ino patrzeć, jak przyjdą po śladach.

Całą drogę upaprałeś juchą.

Ja się ogrzeję i idę.

Won, bo przez łeb zdzielę.

Ja... tak... już idę...

Stodoły i obory już popaliły.

Jak cię znajdą i nam nie przepuszczą.

Musisz już iść.

Idź tam prosto, bez folwark.

Tam za spalonymi stajniami jest las.

No...

"Powstanie... Polska...

z naszych... ran..."

"Wzleci...

biały...

orzeł...

nad ojczysty...

łan". Co to jest łan?

Łan to zboże. Pole, na którym rośnie zboże.

Ale panna Salomea jest mądra.

Nikt na świecie nie zna takie ładne słowo jak panna Salomea... Łan!

To Dominik.

Niech panna Salcia nie wygląda! Ja się boję!

Panna Salcia tam nie idzie!

- Nie chodźmy tam! - Zostaw mnie.

- Pomóż mi. - Nie... nie...

- Ryfka! - Nie!

Nie, nie... Dwór spalą!

- Gdzie pana tak poranili? - Pod Małogoszczą. Oddział rozbili.

- Widział kto pana? - Tak, w kuchni. Stary.

- To Szczepan, swój. - Chłopi nad rzeką.

Ja muszę wyjrzeć, czy ktoś się nie kręci w pobliżu.

Niech pan wytrzyma jeszcze chwilę.

Spal to!

Spal... Już one nas spalą!

Przez tego diabła czerwonego.

Pospiesz się. Szarpi trzeba narwać.

Diabli tam, to mokre jak...

To zakop to.

Już, już... Cicho...

Kwiczy, kwiczy. Matko Przenajświętsza, już we wsi go słychać.

- Puść! - Przytrzymaj ręce.

Zostaw!

Tu się zatrzymamy. Konie bardzo zmęczone.

A rannych trzeba odwieźć do miasta.

Czterech pierwszych za mną!

Przeszukać obejście, po dwóch z każdej strony.

Chryste Panie, Kozuny!

Z koni!

Wasza wysokość, długo tu będziemy?

To od kosy Wasza Wysokość, tamci mają to na sztorc osadzone.

Wasza Wysokość, w karczmie szykują jedzenie.

Weźcie tego z twarzą i połóżcie go oddzielnie.

- Był szlachcicem. - Tak jest.

Jeszcze jedne sanie, słyszałeś?

Tak jest!

Icek, co ty mi robisz kłopot?

Panowie oficerowie też lubią muzykę.

- Ale je nie umiem grać po rusku. - Ale co masz nie umieć.

"Boh cara chrani", to też ruskie. No graj, graj.

Sam cymes!

Tylko dla panów oficerów chowam.

Śliwowica, ale jaka stara.

Widzieliście te sanie?

Dziewiętnastu zabitych.

Biliśmy razem Czeczeńców i Kabardyńców na Kaukazie...

Stary, doświadczony żołnierz...

A zginął z rąk młokosów z kosami.

Skąd u nich taka siła? Wiesnicyn?

Ty tu jesteś dłużej.

To taki naród jak na Kaukazie.

Chce być wolny, panie majorze.

Zagrać coś polskiego.

On nie umie polskiego, tylko takie chłopskie granie.

Wolność, wolność...

Winogradow też lubił to słowo, a dziś zginął.

Rozsiekli go aż do samego gardła.

Jak prostego żołnierza.

Rosyjski buntownik...

padł od kosy polskiego buntownika.

Chłopi nie przyłączyli się do buntu, pozostali wierni.

- Ej, wy tam! - My?

Chodźcie tu!

Uśmiechnijcie się do pana porucznika.

No uśmiechać się!

Wybijają sobie zęby, żeby ładunków nie mogli gryźć.

Do wojska już nie pójdą.

Niewdzięczne bydło.

Oto ich wierność.

Zakopywaliśmy tych buntowników pod lasem, według prikazu pana oficera.

Wszystkich by was należało...

Jaśnie panów ta wojaczka, nie nasza.

A ci z kosami to kto? Jaśnie panowie?

Wynosić się!

- Pozbieraliście wszystkich? - Wszystkich.

Wszystkich osiemnastu.

Dziewiętnastu.

Wasza wysokość, osiemnastu.

Trzy razy liczyliśmy.

Ty graj razem z Ickiem, te oficery są dzisiaj bardzo złe.

Zatrzymać sołtysa. I tych chłopów też.

- Dajcie tu Ostapa. - Słyszeliście?

Ruszaj się!

Zakopaliście buntowników?

Wszystko było jak trzeba, Wasza wysokość.

Kozaki widzieli.

Ilu ich było?

Ano... osiemnastu.

Dziewiętnastu! Sam widziałem, psie! Gdzie dziewiętnasty?

Wszystko było jak trza. Zakopaliśmy wszystkich.

Zajmij się nimi.

To chyba będzie ten, co do wody...

Do jakiej wody?

Do rzeki wleciał. Cały juchą zalany.

- Ledwo zipiał. - Wystarczy.

Utopił się, nie mógł się już prawie ruszać.

Bez życia go woda poniosła.

Kazałem wszystkich do dołu!

Nie wypełniłeś, sam będziesz dziewiętnasty!

Kto to był? Jak wyglądał?

Nie miał oka. Dostał szablą przez łeb.

- Kazałem powiesić sołtysa. - Prawidłowo.

Smacznego, panie majorze.

Mówią, że rannego wrzucili do rzeki.

Niedaleko stąd jest dworek.

- Może pojadę tam i sprawdzę. - Wszyscy pojedziemy.

Na nocleg. Żołnierze są zmęczeni.

Zaniesiesz kożuch do mojego pokoju.

A po co to?

Zanieś, mówię ci.

Szczepan.

Szczepan!

- Przecie jestem. - Prosiłam cię, żebyś nie milczał.

Zlecieli się trzej krukowie

Trzej krukowie, trzej carowie

Trzej carowie

Trzej katowie

Trzej katowie

Na krzyżu Polskę przybili

Święte ciało umęczyli

Umęczyli

Pohańbili

Oj, do rana nie pociągnie. Nie ma życia w oczach.

Przybili trzema gwoździami

Ukłuwali koronami

Koronami

Przestało krwawić.

Od kuli?

- Bagnetem. - Nie wolno panu ruszać głową.

Pan jest z tych stron?

Może zawiadomić kogoś?

Rodzinę? Krewnych?

Nie trzeba.

Muszę go słyszeć za ścianą.

W tym domu straszy.

Gdzie ja jestem?

W Niezdołach. Mój tatko był tutaj rządcą.

Już trzy miesiące, jak go nie ma.

Poszedł do powstania, jak wszyscy.

Ludzie, mnie wiązać? Za co?

Ja za waszą...

wolność.

To dragoni!

Ognia! Ginie... ginie...

Panna Salcia!

Panna Salcia, szybciej!

Niech panna Salcia ucieka! Jadą tu! Dużo ich.

- Kto jedzie? - Kozaki. Powiesili sołtysa.

- Oni szukają jakiegoś poranionego. - Wracaj do domu!

Niech panna Salcia ucieka!

Po co buty? Nie ma czasu, panienko.

Nie ma czasu.

- Otoczyć dwór! - Tak jest!

Otwierać!

- Kim panienka jest? - Krewna gospodarzy domu.

- A gospodarze gdzie? - Pana Rudeckiego zabrali dragoni.

Żona pojechała starać się o jego zwolnienie.

- Kto tu jeszcze jest poza panią? - Tylko stary służący. Gotuje tutaj.

Powiedziano nam, że ukrywacie tutaj powstańca.

Gdzie jest?

We dworze poza mną i kucharzem nie ma nikogo.

Radzę pokazać, gdzie się ukrywa.

Jestem stary i nie lubię karać bez winy.

Przeszukać wszystko dokładnie.

On był ranny, szukajcie śladów krwi.

Tu są jakieś drzwi!

- Kupą, chłopy! - Zostawcie. To tylko drugie wejście.

Widzę, że zna pan ten dom.

Miesiąc temu, moi dragoni spalili okoliczne zabudowania.

Ale dwór zostawili.

Teraz rozumiem czemu moi Kozacy muszą zastąpić waszych dragonów.

Znalazłem go przed domem.

- Ktoś ty? - Ja przy panience. Gotuję.

A gdzie ten ranny buntownik?

No?

Mówiłam już. We dworze, poza nami, nikogo nie ma.

Skoro pani tak chętnie odpowiada, to i ja popytam.

A za te ozdóbki

za koniem popędzimy.

- Otwieraj! - Nie mam klucza.

Tam już od lat nikt nie mieszka.

Nieboszczyk nie lubi, jak mu spokój zakłócać.

- Straszy potem po nocach. - Żartowniś z ciebie.

- Ja nie żartuję! - Pożartujemy sobie z tobą.

A to co?

Ściereczka do kurzu.

Ładna ściereczka,

z wyszytym monogramem...

Musiał być mocno ranny,

skoro tyle prześcieradła poszło na bandaże.

Co jest za tymi drzwiami?

Powiedziałem, nieboszczyk, pan Dominik.

Wasza wysokość, porucznik Bykow coś znalazł.

Jak pani to wyjaśni?

Pan major panią pyta, co to?

- To jest krew. - Czyja krew?

Moja.

Postawcie tu wartę, panience nie wolno stąd wychodzić.

Dureń!

Kapitanie Wiesnicyn, pan mnie obraża.

Dureń!

A to miała przypięte do sukienki.

Za takie coś major niejedną kazał pędzić za koniem.

Sam mu to dam.

Rozsiodłać konie i przygotować nocleg. Mają tu dużo siana.

Umiesz czytać?

Ja zwykły, ciemny chłop.

Wiesz, co tu jest napisane?

Pan kapitan uczony,

sam sobie może przeczytać.

Niby ciemny, a rangi rozróżnia.

11 lat na Kaukazie służyłem.

To czemu nie odpowiadasz po rosyjsku?

Zesłali mnie w sołdaty.

Za powstanie w trzydziestym pierwszym.

Wracaj!

- Wyjdź. - Ale ja...

Won, bałwanie!

Na pewno jest pani zmęczona.

Proszę się położyć.

Czy aresztowanej wolno poruszać się po swoim pokoju?

Chciałabym wziąć szal. Zimno mi.

Proszę.

Szczepan, na litość boską, schodź!

- Oni są już daleko. - Znam ja ich sztuczki.

Niby odjadą, a zaraz wrócą...

- Żeby nas chwycić na gorącym. - Dziś nie wrócą.

On tam zamarznie.

Lepiej by mu było zamarznąć, niż w łapy Kozunów się dostać.

Znów się panu nie powiodło.

Ani buntownika, ani dobrego noclegu.

Jeśli pan pozwoli,

zostanę z oddziałem Kozaków,

- a potem wrócę tam raz jeszcze. - Proszę bardzo.

Swoją drogą, ta Polka ma piękne oczy,

ale ja stary, nie dam się na to nabrać.

Żyje?

Zimny, kiej lód.

Trza odsypać kaszy na jutro.

Jak możesz teraz myśleć o jedzeniu. Może on już nie żyje.

Żyje, nie żyje, a jeść trza.

Ja potrzymam.

Możesz puścić.

Kozuny!

Teraz przyjechałem z własnej woli.

- Na litość boską, Szczepan, nie! - Z radością przyjechałem do pani.

Proszę się nie zbliżać. Niech pan się nie zbliża.

Jeśli pan ośmieli się mnie dotknąć - zastrzelę.

Jak pani mogła pomyśleć, że ja...

byłbym do tego zdolny.

Mniej by bolało, gdyby pani strzeliła.

Boże!

Przecież mogłam go naprawdę zabić.

Trzeba się go pozbyć, panienko.

One tu jeszcze wrócą.

Kozaki nikogo ze swoich łap nie wypuszczą.

Na litość boską,

poradźże, co robić?

Lepiej było go tam zostawić.

Zasnąłby spokojnie.

Z zimna lekka śmierć.

Szczepan!

Zostało już tylko ze trzy funty kaszy.

Do soboty nie starczy.

Szczepan, to nie ta.

Ja sam...

Musi się pani tak patrzeć?

Przepraszam.

- A pani? - Ja już jadłam.

To zje pan później.

Przepraszam,

zachowałem się niegrzecznie.

Nazywam się Odrowąż.

Józef Odrowąż.

Brynicka Salomea.

A dla Ryfki jestem nawet Salcia.

Salice...

jest pani aniołem!

Moja Salice...

Piękne drzewo.

Salice.

Uciekajmy stąd, panienko.

Mam szwagra w guberni piotrkowskiej.

Jest leśnikiem w książęcych lasach. Spokojnie tam, cicho.

Jakże to? A tatko? A Rudeccy?

Przecież ktoś musi ich czekać. Tu jest ich dom.

Co to za dom?

Ani dnia, ani nocy spokojnej.

- Żarcia też ino na parę dni. - Szczepan!

Ty mnie nie opuścisz?

Nie zostawisz mnie?

Szczepan?

Z nakazu pana uczastkowego

ogłasza się,

że do czasu mianowania nowego sołtysa...

nagrodę 20 rubli za schwytanie buntownika

lub wskazanie kto takiego ukrywa...

Ona znów przyszła.

Ten wziął pół kwaterki wódki i nie płaci. Pilnuj go!

Dzień dobry, Aron.

Panienka widziała tego na drzewie?

Dla niego na pewno nie jest dobry.

A pani myśli, że dla mnie jest lepszy?

Chłopy chcą pić, a nie chcą płacić.

- A z czego ja mam żyć? - Skończyła nam się kasza.

Nie mamy już co jeść.

Może trochę ziemniaków? Mąki?

Mąka! A jak wygląda mąka?

Ja już dawno zapomniał.

A ile coś takiego może kosztować? Panienka wi?

Jak wróci tatko, albo państwo Rudeccy, zapłacą wszystko.

Kto dzisiaj wie, że do domu wróci? Sołtys wczoraj był, a dziś go ni ma.

Trzy ruble był mi winien. Kto mi teraz odda?

- Kozaki? - Mam pół rubla.

Taki piękny dwór!

A ja tam nieraz widział dużo srebra.

Ostatni świecznik, jaki ocalał oddałam już Aronowi.

Pan Brynicki nie był taki głupi, żeby iść na tę wojnę i niczego nie schować.

On znał swe chłopy jak własną kieszeń.

Ty mi zaraz idź stąd do kuchni.

A panna Salomea, niech mi wierszów Ryfki nie uczy.

Ona prosta Żydówka, wystarczy, że umie liczyć do dwudziestu.

Jaką panna Salomea ma ładną chustkę.

Ja bym taką chustkę...

chciała mieć.

Masz?

Panienka przykazała oka z was nie spuszczać.

Chcesz żeby dwór z dymem, a ją na Sybir?

Pomóż mi.

Ja o niczym nie wiem. Idę po drwa.

Nie miejcie do mnie żalu.

Jej ojcu przysięgałem.

Jest sama.

Niech was Bóg prowadzi.

Na litość boską, proszę zawracać natychmiast!

Dlaczego pan opuścił dom?

Nie ruszaj się!

Zostaw! To nie twoje!

- Kto tu mieszka? - Ino ja i panienka.

- Jaka panienka? - Panienka i tyle.

Łeb ci rozwalę, jeżeli skłamałeś!

Dać rannych do pokoju obok, tam jest łóżko.

Ślepy, ślepy czy widzisz?

Nie, nie widzę.

Niech ni dragon, ni Kozak nie zobaczy nas tu pochowanych.

Głuchy, głuchy czy słyszysz?

Nie, nie słyszę.

Niech ni Kozak, ni dragon nie usłyszy nas tu pochowanych.

Chromy, chromy czy dojdziesz?

Nie, nie dojdę.

Niech ni dragon, ni Kozak nie dojdzie nas tu pochowanych.

On ma kaszę.

- Nie mam kaszy. - Widziałem jak gotował.

- Dawaj byle co, musimy iść dalej. - Zabijcie mnie, a nie dam.

Dla panienki ledwie co zostało.

Sami znajdziemy.

Chamie jeden! Chamie! Jesteśmy głodni, rozumiesz?

Nie dam!

Kasza!

Jezus Maria,

Kozacy są we wsi! Niedługo tu będą.

- Dużo ich? - Z pół sotni.

Patrol kozacki jest we wsi. Tylko patrzeć jak tu przyjdą.

- Panna zauważyła, kto nimi dowodzi? - Kapitan dragonów. Był tu już dwa razy.

Od samego Wiechowa depcze nam po piętach. Daj to rannym.

- Zostawcie choć trochę dla niego. - Kto to?

- Powstaniec, jak i wy. - O nas tak nikt się nie stara.

Gdzie jest kasza?

W domu nie ma żadnej kaszy. Nic już nie ma.

- Kasza! - Nie!

- Zostaw go! - No, gdzie jest kasza?

Są ziemniaki.

Zrobię wam, tylko go zostawcie.

No to chodźmy. Zaraz się ściemni, a musimy iść dalej.

- Panie dowódco... - Nie mamy dowódcy.

Zginął rano na bagnach. To tylko czapka po nim.

Weźcie mnie z sobą.

Lada chwila nas dopadną.

Wiesz co Kozacy robią z tymi, co nie nadążają za oddziałem.

Porzucicie mnie gdzieś w polu. Ja tutaj nie mogę zostać.

Ich czeka śmierć, jak mnie tu znajdą.

Gdzie cię tak pokiereszowali?

Pod Małogoszczą. Ja od Langiewicza.

Pomóż go podnieść.

Dajcie mi spokój.

Zobacz co mu jest.

- To na biodrze. - Rozbierzcie go.

Zostawcie. I tak nie nadążę za wami.

Uspokój się, ludzie chcą odpocząć.

Kula tkwi przy samej kości.

Trzeba ciąć i to natychmiast.

Zaraz zacznie się gangrena.

Na co pan czeka, doktorze? Niech pan tnie.

Jaki tam ze mnie doktor? Dwa lata weterynarii.

Też nie miał kto ciąć.

Wio!

Matko!

Cicho!

Czerwony diable!

Zabijesz nas tymi wrzaskami.

Zabij mnie... Zabij mnie...

Znajdź jakiś pistolet...

Paulina wie, co ma powiedzieć.

No czego tak wali? Już idę, idę!

- Ja do doktora Kulewskiego. - Nie ma go w domu.

Mówiłam, że go nie ma w domu! Wyjechał do chorego. No gdzie idzie?

Panie doktorze...

- Proszę wyjść, jest już noc. - Chodzi o życie człowieka.

- Panna Brynicka.

Każda minuta jest droga. Rannemu grozi gangrena.

Trzeba natychmiast wyjąć kulę.

Kulę?

Niech Paulina wraca do kuchni.

Ranny... A więc znów powstaniec.

Panna jest chyba szalona.

Ja mam iść na Sybir z powodu któregoś z tych obłąkańców,

którzy z kosami porywają się na mocarstwo?

Nie, proszę pani.

Ja jestem jedynym lekarzem w tym miasteczku.

Ja mam obowiązki wobec obywateli.

W każdej chwili mogę być potrzebny.

W tej chwili nikt tak nie potrzebuje pana jak on!

On zginie bez pana pomocy. Błagam!

To pani narzeczony?

Doczołgał się do moich drzwi. To mógł być każdy inny polski dom.

Proszę spocząć,

spakuję co potrzeba. O, przepraszam...

- Niech wypije te ziółka.

Już powiedziałem Paulinie, żeby do kuchni.

- Bo znowu zapomni, jak wczoraj. - Do kuchni!

Jeżeli to nikt najbliższy,

to kto mi zapłaci za mój trud?

Ja nie mam pieniędzy, panie doktorze.

Pani jest śliczna.

Śliczna... panno Salomeo.

Ja pomogę temu rannemu, ale...

Honorarium określę sam.

Jedźmy, panie doktorze.

Podnieś mnie.

Miałem tylko przynieść pistolet.

Pasek, znajdź pasek.

Weź co tam znajdziesz...

Za wasz trud...

Za wszystko co wy dla mnie...

Panie, bądź miłościw grzesznej duszy mojej...

Niech pan na tym zaciśnie zęby.

Wytrzymam, panie doktorze.

I proszę nas zostawić samych.

Wyjdź przed dom, zobacz czy się ktoś nie kręci.

To nie będzie widok dla młodych kobiet.

Możemy zaczynać, doktorze.

Ostrzegam, że przerwę natychmiast,

jeżeli ranny będzie mi przeszkadzał.

Ciszej, do diaska!

Nie chcę już! Zostawcie!

Już nie mogę!

Doktorze, on się nie rusza.

Będzie przez chwilę spokój.

Panią też powinienem opatrzeć.

Uprzedziłem, że honorarium

określę sobie sam.

Czy tak, panno Salomeo?

Ten stary mnie odwiezie.

Gdzie są ci...

z lasu?

Odeszli tamtej nocy.

- Kiedy? - Jakiś miesiąc temu.

Panu nie wolno jeszcze wstawać. Pan jest osłabiony.

Zawołaj tego starego.

- Gdzieś dał to ubranie? - Panienka schowała.

- Nie moja rzecz. - A gdzie panienka?

Pierze. Nic, tylko haruje.

Jak to? To ona tam pierze?

Ogolisz mnie.

Masz przecież jakąś brzytwę.

Drapiesz.

No, nie gap się. Naostrz brzytwę.

Ja już pana gdzieś widziałem.

Pleciesz, nigdy mnie w tych stronach nie było.

Gdzie masz to pismo?

Mówiłem ci, jest w moim pasku. Miałeś wyciągnąć.

Nie w głowie nam, panie, wasze pismo.

To źle, zrobisz to bezzwłocznie.

Oszalałeś?

Chcesz mnie zarżnąć?

Zarżnąłbym cię, panie! Dawno bym to zrobił,

gdyby ona nie warowała jak pies przy twoim łóżku w dzień i w nocy.

Nie po to przysięgałem jej ojcu, żeby patrzeć jak...

wasze brudy pierze, jak po was wynosi.

Łatwo wam przychodzi z ludzi służbę robić.

Wyjdź stąd.

Zapytajcie jej, czy dzisiaj coś jadła?

Błagam panią o przebaczenie.

- W kuchni było ciemno. - Proszę wrócić do łóżka.

- Zrobię panu opatrunek. - Panno Salomeo...

Nie wrócę już do łóżka.

Proszę jakieś ubranie.

Przecież pan jest jeszcze osłabiony.

Nie na tyle, żeby nie wejść na wóz.

Ten stary wynajmie jakiś we wsi.

We wsi od dawna nie ma żadnych koni.

Znajdzie więc w karczmie. Jest chyba jakaś w pobliżu?

Aron donosi Kozakom. Nie odjedzie pan daleko.

Jestem żołnierzem, moją powinnością jest wrócić do partii. Oni tam walczą.

Partia Langiewicza już nie istnieje.

Dyktator uciekł za kordon.

Pana oddział został rozbity.

Ludzie poszli w rozsypkę.

Ja powiem, kiedy pan będzie mógł odejść.

Szczepan!

Nikt poza mną nie może zbliżać się do niego. Rozumiesz?

Przecież chciał, żeby go ogolić.

W tym domu tylko ja wydaję polecenia.

- Kozacy? - Dlaczego zaraz Kozacy? Ryfka przyszła.

Nie mogę cię teraz wpuścić. Jestem bardzo zajęta.

- To może ja jutro, co? - Jutro też nie.

- Panna Salcia już nie kocha Ryfki. - Ależ lubię cię, Ryfka...

Ryfka...

Czego beczysz, głupia?

Panna Salcia mnie już nie lubi. Ona mnie już nie chce widzieć.

Chodzi jak omamiona.

Ja też jej przeszkadzam.

Zaczekaj.

Tylko nikomu ani słowa.

Co to jest?

Tam coś stoi napisane. Przeczytaj to.

"Miłościwy...

człowieku...

jeśliś...

znalazł...

moje szczątki..."

- Ojej, ja się boję! - Czytaj, czytaj, głupia.

Na wojnie i na to trzeba być gotowym.

"Zatrzymaj...

przy sobie...

ruble...

ale...

pochowaj...

po chrześcijańsku."

Może mnie tego nie wolno czytać. Tato mnie wybije.

Mówiłem, ani słowa nikomu, ojcu też.

No, czytaj.

"Napisz na...

krzyżu:

Józef Odrowąż."

Odrowąż...

To bez tę brodę go nie poznałem.

To dobrze czy źle dla panny Salomei?

Bardzo źle jeśli się wygadasz.

Pamiętaj, ani słowa. Nikomu.

Nie powinniście tak pokazywać się ludziom.

Nie twoja rzecz.

Przewróciłem się.

Pewnikiem wypadliście z sań.

To szpieg. Idzie za mną od samej karczmy.

Wyszliście ze dworu,

to pewnie znacie panienkę Brynicką?

Nie wierzycie chłopu.

To po jej ojcu.

Pomarł w mojej chałupie trzy dni temu.

Nie zostawił żadnego listu?

Panie, szablami był tak pocięty, że i ołówka by nie utrzymał.

A z jakiej to byli partii ci, co go zostawili?

Zaprowadzisz mnie do nich? Wynagrodzę cię.

Wynagrodzicie!

Wy pewnie od Langiewicza.

Próżno ich szukać.

Kozaki dopadli ich jeszcze tego samego wieczora.

Pan Brynicki to chociaż skonał jak człowiek, z gromnicą w ręku.

- Lepiej poczekać. - Będzie tam stał,

dopóki któryś z nas nie wyjdzie.

Oddajcie to panience Brynickiej.

Przyda się te parę rubelków, sierocie.

Tera ona sama.

Szczepan!

Szczepan?

Szczepan!

Nie będziesz sama.

Nigdy już nie będziesz sama.

- Co to za pies? - To jest Ryfka.

Znaczy się suka, nie pies.

Będzie nas teraz przez Kozunami przestrzegać,

bo ta prawdziwa Ryfka to już tu nie przyjdzie.

Chyba nie powiesz, że Aron dał ci to wszystko na kredyt.

Ten kutwa...

i na kredyt?

- Skąd to masz? - Od tego tam... połamańca.

Zapłacił za gościnę.

A jakże, to przecie pan całą gębą.

Kłamiesz.

Przecież on nie mógł tak postąpić.

Nie lubisz go.

Szczepan...

Niech mnie Bóg pokaże, jeżeli ja kiedy przeciw panience...

To wielki pan.

Nie z takich, co to z kosami uganiają.

Józef Odrowąż. Mówił, że się tak nazywa.

A to, że jest księciem, to też panience mówił?

Widziałem go kiedyś z bliska, na polowaniu. Chodziłem z nagonką.

Młody książę w Italii w szkołach przebywał.

Na święta do pałacu zjeżdżał.

A jakie tam bogactwo, panienko!

Powozy, służba w białych rękawiczkach,

kuligi, zabawy...

Idziemy, jaśnie panie.

Co za głupstwa wygadujesz?

Czytałeś.

- Ja niegramotny, panie. - Wrzuć to do ognia.

I żebyś mi więcej nie wyjeżdżał z tym "jaśnie panem".

To jest reszta z zapłaty za noclegi i wyżywienie.

Gdyby czegoś było potrzeba, proszę zawołać.

- Służący będzie w pobliżu. - Salomeo!

Salomeo!

- Wracajcie, panie. - Zejdź mi z drogi.

Zaklinam was, jaśnie panie. Zostawcie ją w spokoju.

Dopóki pan Brynicki z powstania nie wróci,

ja jej za ojca.

Jej ojciec nie żyje.

Poległ.

Trzy dni temu.

Jezus Maria.

Muszę być przy niej.

Puść mnie, człowieku.

Jeśli ona choć raz przez was zapłacze...

Zabiję!

Myła

Wierna rzeka rany myła

Rany myła

Ocaliła

Ocaliła

Otwórz!

Panienko,

zaklinam cię na pamięć twojej matki!

- Otwórz! - Opamiętaj się! On cię zgubi.

Jak śmiesz?

Kto ci dał prawo wtrącania się do moich spraw?

Twoje miejsce jest w kuchni, rozumiesz?

Klucz!

Nie dam, panienko.

Nie dam.

Przebacz mi.

Dlaczego?

Dlaczego to wszystko spadło na mnie?

Wcale tego nie chciałam.

Szczepan...

Pomóż mi!

Obroń mnie!

Hej wy!

Wara od okna, bo poczęstuję kulą!

Czy to dwór w Niezdołach?

Czego chcecie?

W imieniu Rządu Narodowego występujemy.

Prosimy o nocleg i wieczerzę.

Jeden niech podejdzie.

Ino bez sztuczek.

Wybaczy pani, że się nie przedstawimy.

Proszę nas traktować jak zwykłych podróżnych. Rano odjedziemy nieznani.

Tak będzie bezpieczniej dla wszystkich.

Proszę.

- Odjeżdżaj! - Jest tu jakieś drugie wyjście?

- Jest, bez kuchnię. - Zaprowadź mnie tam.

Dla drugiego z panów Szczepan przygotuje siennik.

Serdeczne Bóg zapłać.

My aby przeczekać parę godzin. O świcie przyjadą po nas.

Kozacy?

Nie, to strzelby powstańcze. Teraz Kozacy.

Przygotuję coś do zjedzenia.

Dokładnie co jest za tym oknem?

- Droga? Wieś? - Przecie powiedziałem.

Łąka dworska, rzeka, a za rzeką las.

Strzelają, co wieczór tak strzelają.

A tam co jest?

Tam nic nie ma.

- Otwieraj. - Panienka nie pozwala.

W imieniu Rządu Narodowego ci rozkazuję, kpie jeden!

I radzę ci, żebyś sobie to dobrze zapamiętał.

Jedne nahajem duszą, drugie kosę do gardła przystawiają.

A wszystkie w imieniu rządu. Tyle ino pamiętam.

Za dużo gadasz.

Kim pan jest?

Opuść waszą broń. Nie zwykłem rozmawiać pod lufą.

Jestem komisarzem pełnomocnym rządu na powiat.

Nazywam się Wacław Bednarski.

Józef Odrowąż, porucznik jazdy z partii Langiewicza.

Langiewicz już dawno za kordonem.

Coś pan porucznik słabo konia popędzał.

Sprawdzimy. Ruszajcie.

Jeśli was nasłano, powiesimy.

Zapomnieliście swojej broni, poruczniku.

Szczepan,

oddaj mi to.

Tak będzie najlepiej, panienko.

Zapakujesz mu coś na drogę.

Mówi, że jest od Langiewicza.

"Pompei, meorum prime fodalium. Cum quo morantem faepe diem mero

- Freli... - Fregi, coronatus nitentes...“

Nie udało mi się wpoić w ciebie szacunku dla Horacjusza.

- Ranili cię? - Drobne skaleczenie.

Szukałem pana, próbowałem odnaleźć w Paryżu.

Ja w Paryżu byłem tylko parę godzin,

wyjeżdżałem z polecenia Rządu Narodowego do Liège po broń.

Chciałem przeprosić pana. Za matkę.

Księżna matka miała rację.

Nie nadawałem się na guwernera dla jej jedynego syna.

Ale nie martw się. Dostałem wysoką odprawę.

Nie tak uczył mnie pan przyjmować zniewagi.

Dlatego właśnie musiałem odejść.

Mojego Mierosławskiego nie da się pogodzić z twoim Langiewiczem.

Mamy na sztandarach tę samą wolność.

Ponosimy te same klęski, a więc mamy nawet tę samą równość.

Jedynie do niepodległości mamy drogi różne.

Czekać do świtu. Dam rozkaz.

Powstanie nie może być zbrojną demonstracją,

mającą poruszyć łaskę monarchów i dworów zachodnich.

Sumienie Europy to wymysł waszego stronnictwa.

Jedynie połączone siły wszystkich obywateli,

łącznie z wolnym chłopem i rzemieślnikiem miejskim, wyzwolą Polskę.

Poniesiecie klęskę,

bo rewolucja opiera się jedynie o własne siły.

Powstanie bez oparcia o Europę Zachodnią to szaleństwo,

rzeź, dzika i nierówna.

Zabijanie jeńców,

dobijanie rannych

i podburzanie chłopów, donosicielstwo na bliskich.

Oczekiwaliście walki w łopocie sztandarów i biciu w kotły.

Oczekiwaliśmy zespolenia wszystkich wokół świętej sprawy.

Daliśmy z siebie wszystko. I my, i wy.

Nie potrafiliśmy tylko zespolić się razem.

Panienko Przenajświętsza, zlituj się nad biedną sierotą bez matki i ojca.

Błogosław ten...

Kozacy! Bez piwnicę!

- On tamtędy nie przejdzie! - Panienko!

Kozacy!

Za mną!

Uciekaj przez łąki! Za rzeką jest las. Ja odciągnę pościg!

Potrzebny jest żywy!

Stać! Zaczekać!

Rzuć broń!

- Daruję ci życie. - Darujesz mi życie? W niewoli?

Z konia!

Bałwanie! Kazałem brać go żywcem!

Szukać torby w rzece. 20 rubli nagrody.

Szybciej! 20 rubli nagrody!

Dalej, szybciej!

Szukajcie! Wieczorem się rozgrzejemy.

Nigdzie ich nie ma, ani dziewczyny, ani starego.

- Wszystko gotowe? - Tak jest, panie kapitanie.

- Wychodzę, zbieraj ludzi. - A to znaleźliśmy w kuchni.

- Kim jesteś? - Jestem rannym powstańcem.

- Kto cię tu ukrył? - Nikt. Ja sam.

- Wyłaź! - Po co?

- Zastrzel mnie tutaj. - Jesteś szlachcicem?

- Jestem żołnierzem. - Chcesz zdechnąć jak szczur?

Strzelaj.

To ona cię tu ukryła...

Matko Przenajświętsza,

słomę noszą do dworu. Nocować tam będą.

Nie na spanie oni to noszą.

Nie!

Na litość boską, panienko, cicho...

- Puść mnie! - Nie krzycz!

Trzeba samemu życie ratować.

- Puść mnie! - Nie idź tam!

- Puszczaj! - Zatrzymaj się, na Boga, dziewczyno!

Proś o litość,

a będziesz żyć.

Strzelaj.

Gdybym miał broń, zastrzeliłbym cię jak psa.

Strzelaj.

Co innego w walce...

Umierać to wy, Polacy, umiecie,

ale w walce ktoś musi i zabijać.

Nie!

Panie kapitanie, tego drugiego nie udało się złapać.

Uciekał, musieliśmy strzelać.

- Na koń! - Ale pożar przygotowany.

- Powiedziałem - na koń! - Tak jest! Na koń!

W drogę!

Szczepan!

Przemarznięta, nie dam rady.

Pomóż mi!

Co to za jeden?

Z Rządu Narodowego. Ważny człowiek.

To znaczy co? Co robił?

Za granicę jeździł, broń skupywał, odezwy pisał.

Uczony...

Na pewno bogaty.

Miał żonę, dom...

- Skąd wiesz, że miał żonę? - Przecie ma obrączkę na palcu.

Trza zdjąć, chłopi widzieli, przyjdą wykopać.

Przestań.

Po lasach łażą,

łapy im odmarzają,

na piki ich nadziewają, wieszają... I po co im to?

- Chcą żyć jak wolni ludzie. - No przecie są wolni, mają co jeść.

Pańszczyzny nie odrabiają.

To jest inna, ważniejsza wolność.

Inna dla chłopów, inna dla panów.

Zostawta to ścierwo, prikaz był, żeby nie ruszać.

Chceta, żeby Kozuny znów zajechały?

Mało to bez was nieszczęścia?

Zostawta go i niech zgnije!

Nie ruszać!

Szczepan!

Szczepan!

Boję się! Szczepan...

Wołam go. Nie przyszedł. Uciekł.

Jak to uciekł? Poszedł tylko do wsi.

Nieprawda. Dawno chciał to zrobić. Miał spakowany kufer.

Nie bój się,

jestem z tobą.

Damy sobie radę.

Znów straszy... Dominik!

Słyszałam, jak chodził.

Nie ma żadnego Dominika.

Jest, słyszę go...

Słyszę, jak potrąca beczki.

Zdawało ci się.

Jest, gwiżdże.

W tej starej komnacie.

To wiatr.

Wiatr gwiżdże...

przez wybite okiennice.

A beczki się rozsychają...

I stąd ten trzask...

Nie wierz w żadnego Dominika.

Nie ma strachów.

Nie ma żadnych duchów.

Nie ma.

Mia Salice...

Co to znaczy "salice"?

Po polsku - wierzba.

Mówiłeś tak w gorączce.

A niebo we Włoszech naprawdę jest takie piękne?

Takie samo jak u nas.

A na Via Venetto byłeś?

Nie ma w Rzymie Via Venetto.

Jest.

W Ibramowicach na pensji wisiał taki obraz.

"Niedziela na Via Venetto".

Taka szeroka aleja,

eleganckie karety.

Panowie w cylindrach

chodzą z paniami pod rękę.

A panie mają białe parasolki.

Moje uszanowanie pani baronowej.

To była baronowa von Rittenberg.

Bardzo lubi spacery tutaj, po Via Venetto.

Uważaj, nadchodzą Montecattini.

Są bardzo uczuleni na ukłony.

Uwaga! Trzy, cztery...

Chyba przesadziliśmy, on jest zwykłym szambelanem.

A szambelan to coś gorzej niż baron?

Tytuł szambelana papieskiego można sobie kupić.

Moje uszanowanie, panie hrabio.

To hrabia Raczyński z Komarówki.

Ależ Salice, to nie ty, lecz tobie mają składać ukłony.

Ty jedynie przyzwalasz na ukłony.

Gorące spojrzenia panów,

zazdrosne westchnienia pań.

Spokojnie, nie odwracajmy się.

Jaśnie pani! Zatrzymaj się!

Dlaczego się zatrzymujemy?

- Czy to już te Niezdoły? - Mama!

Synku!

Pokaż się. Moje dziecko.

Tyle objechałam dworów.

Tyle zajazdów, tyle pobojowisk.

Wszystkich rozpytywałam.

Obejrzałam tyle grobów.

Och, synku...

Mamo...

To jej zawdzięczasz, że stoję przed tobą żywy.

Nigdy ci tego nie zapomnę.

Moje dziecko.

Pójdę przygotować pokój.

Zaczekaj, weź ten neseser.

Tylko ostrożnie, to są przybory toaletowe jaśnie pana.

Czujesz wdzięczność dla niej, to zrozumiałe, chéri.

Wdzięczność? Maman!

Oj, jak zwykle gorące serce i rozwichrzona głowa.

Jak mogłeś pójść do powstania bez mojego błogosławieństwa?

Przecież byś mi nie pozwoliła.

I miałabym rację.

Rzuciłeś studia,

wróciłeś do kraju potajemnie.

Nie mogłem pozostać we Włoszech, kiedy tu ważą się losy naszego narodu.

Dla Polaków wybiła godzina nadziei.

Zbliż się, moje dziecko.

Wiem dobrze, ile ci zawdzięczamy.

Uratowałaś życie mojemu synowi.

Okazałaś mu tyle serca.

Ty go kochasz?

A on?

Mówił, że cię kocha?

Obiecywał, że się z tobą ożeni?

Czy...

Czy byliście ze sobą razem?

Rozumiesz, co mam na myśli?

Zrobiłaś to dlatego, żeby się z tobą ożenił.

Ja go kocham.

Kochasz go...

A więc nie chcesz żeby wrócił do zgniłych barłogów,

żeby chował się jak zwierz w lesie,

żeby schwytano go na powróz i pędzono na katorgę,

- żeby go powieszono na szubienicy! - Nie chcę.

Ja także tego nie chcę.

I dlatego musimy odsunąć go od tego niebezpieczeństwa, które mu grozi.

I to jak najszybciej.

On musi koniecznie wyjechać do Włoch.

Natychmiast.

Tylko wtedy wyleczy rany i będzie mógł skończyć studia.

A ja?

Co... ty?

Chciałabyś...

nam towarzyszyć w tej podróży?

W jakim charakterze?

Jestem mu potrzebna.

Będę robiła wszystko.

Ja nie żądam niczego w zamian.

Mogę być służącą.

Nie, to niemożliwe! Ja bym nie mogła

Ja bym nie mogła się nigdy zgodzić na takie poniżenie.

Po tym wszystkim, co dla niego zrobiłaś, należy ci się

pełny szacunek i wdzięczność.

Mogłabyś towarzyszyć mu tylko jako jego żona, ale...

Ale przecież sama rozumiesz, że to jest niemożliwe.

Rozumiesz, prawda?

Rozumiem.

Rozumiem.

Jaśnie pan schudł o jakieś trzy dziurki.

O dwie, Dominiku. Dwie, i to spore.

Spójrz, nad okiem, druga na biodrze.

Czy wiesz Dominiku, że twój imiennik

zastrzelił się tu za ścianą i teraz straszy?

Przywiązał sobie strzelbę i pach!

Wypalił sobie w łeb.

Ten dom od razu wydawał mi się ponury, jaśnie panie.

Nie mogę, nie!

Musisz to zrobić, musisz!

Kocha cię, więc nie powróci do oddziału.

On nigdy nie odstąpi od powstania, nigdy!

Powiemy mu, że to jest rozkaz dowódcy.

Tylko kłamstwem możemy ocalić go od straszliwego losu, Salomeo.

Błaga cię matka, jego matka.

To miłość dyktuje mi ten wybieg. Miłość do niego.

Kiedyś zrozumiesz, że nie można inaczej. Nie można inaczej! Błagam cię!

Pomóż mi! Błagam!

Wszystko ci oddam,

podzielę się z tobą całym majątkiem, kiedy wrócę do domu.

Zobaczysz, przekonasz się.

A teraz, proszę cię,

przyjmij to.

Proszę...

Józefie, zostań!

Mamo, co to ma znaczyć?

Ona płakała.

Ja także płaczę. Taki już los polskich kobiet.

Mamo, nie odpowiedziałaś mi. Dlaczego ona płakała?

Coś ty jej powiedziała?

To dzielna i wspaniała dziewczyna.

Dzieli mój niepokój o ciebie. Józefie,

był u mnie emisariusz z Krakowa.

Masz się zgłosić u Langiewicza.

To tchórz i zdrajca!

To podłe oszczerstwa czerwonych.

Ratował ludzi przekraczając kordon.

Dopiero teraz będzie mógł zorganizować prawdziwą armię

z dobrze wyszkolonych i uzbrojonych żołnierzy.

Ja zostaję tutaj.

Synu... To jest rozkaz.

Dołączę do każdej partii, która zechce mnie przyjąć.

Choćby za prostego kosyniera.

Nie będą ci ufać. Wielu teraz ginie z rąk swoich.

Wszędzie szerzy się zdrada i zwątpienie.

Nie jesteś jeszcze wyleczony, ale możesz kupować broń zagranicą.

Masz już doświadczenie, robiłeś to.

A bez broni powstanie upadnie, sam wiesz najlepiej.

Przysięgnij mi, że się nią zaopiekujesz.

Że okażesz jej swą miłość.

Możesz mi zaufać.

Mamo...

Ja ją kocham.

I dobrze mi tutaj.

Synku, musimy się zbierać.

Jutro wieczorem będzie czekał na ciebie przewodnik na granicy.

A pojutrze będziesz już w Krakowie.

Gdzie Salomea?

Wyszła.

Dokąd?

Nic nie mówiła?

Powiedziała,

żeby pan jej więcej nie szukał.

Powinniśmy już ruszyć, jaśnie pani.

Przed zachodem musimy stanąć w miasteczku.

Po nocy niebezpiecznie.