Original subtitles

Koprodukcja polsko-ameryka�sko-francusko-rumu�sko-w�oska

Przy wsparciu finansowym

Film wsp�finansowany przez

Podczas II wojny �wiatowej rumu�ski antynazistowski ruch oporu

organizowany by� w wi�kszo�ci przez cz�onk�w Partii Komunistycznej.

Do��czy�o do niego wielu m�odych �yd�w wierz�cych,

�e wolno�� przyjdzie do nich ze Zwi�zku Radzieckiego.

Jednak Armia Czerwona nie wyzwoli�a, lecz zniewoli�a kraj,

wraz z ca�� wschodni� i centraln� Europ�. Rozpocz�� si� �elazny re�im.

Byli �ydowscy partyzanci stali si� cz�ci� elity rz�dz�cej.

Ich pozycja zacz�a s�abn�� pod koniec lat pi��dziesi�tych,

kiedy byli systematycznie usuwani z wp�ywowych stanowisk.

Oparte na faktach

Rumu�ska Republika Ludowa Bukareszt, 1959 r.

Cisza na planie

Dzie� dobry, towarzysze.

Nie b�jcie si�, kr�cimy film.

Rozdzia� I VIRGIL

Ju� t�umacz�, to bardzo proste: udajemy, �e was okradamy.

Wyjd�cie powoli, z r�koma podniesionymi do g�ry.

Dok�adnie tak jak w filmach.

Pieni�dze do samochodu!

Dalej! Troch� entuzjazmu.

Wi�c teraz kr�c� filmy gangsterskie.

Dlaczego nie? Mam ju� do�� film�w o robotnikach i placach budowy.

Je�li chodzi o sceny akcji nie przebijemy Amerykan�w.

Ty �ajdaku!

Prosz� si� nie martwi�, my tylko filmujemy!

Panie, w Twej wielkiej dobroci, przeklnij bolszewik�w,

ze�lij na nich wszelkie choroby,

postaw ich domy w ogniu i ode�lij do Moskwy.

Amen.

S�ysza�e� co�?

- Nie, Panie Moritz. Nic. - Dobrze.

Lokator w moim domu ma by� g�uchy.

Je�li zaczyna s�ysze�, podnosz� mu czynsz.

Zostaw go w spokoju, Moritz.

No co? Co m�g�bym mu zrobi�?

Jest m�ody, przyjecha� z p�nocy,

jego rodzice s� biedni, czeka go �wietlana przysz�o��.

Pewnego dnia wsun� mu legitymacj� partyjn� do kieszeni i trach!

- B�dziemy wszyscy zdani na jego �ask�! - Nie s�uchaj go. To stary szaleniec.

To prawda, kupi�em ��te papiery dziesi�� lat temu.

Nic mi nie zrobi�.

We� sobie ziemniaki.

Denerwuje mnie, jak przez ca�y dzie�

s�ucha tego brzd�kaj�cego radia.

Jest taka s�odka.

Nazywa si� G�os Ameryki i jest zak��cane przez bolszewik�w.

Zgadnijcie co ja widzia�em dzi� rano.

Zdj�cia do filmu! Na Placu M�czennik�w,

- tu� przed sto��wk�. Kr�cili jaki� film. - Jaki film?

Film akcji, z gangsterami, samochodami, broni�.

Bez dam?

By�a jedna kobieta. Strzela�a z karabinu maszynowego.

- Jean Harlow. - S�ucham?

Jean Harlow, wielka gwiazda filmowa.

Przed wojn� gra�a w wielu znanych filmach.

Teraz ju� takich nie robi�.

Jakby� ty w og�le chodzi� do kina!

Nie musz�.

Czytam gazety, widz� tytu�y:

"Trzeci cz�owiek", "Si�dma piecz��", "Dwunastu gniewnych ludzi".

A� w g�owie si� kr�ci.

"Lec� �urawie"- ale mi odkrycie!

"Singing in the Rain" - tak zmar� m�j kuzyn.

Zapalenie p�uc.

"Amerykanin w Pary�u", wielkie mi co!

Gdyby by� w Bukareszcie i to nie sam,

ale z dziesi�cioma, nie, dwudziestoma dywizjami pancernymi...

Na taki film poszed�bym od razu.

Poka�� ci co�.

Patrz! Tutaj mo�esz zobaczy� filmy i gwiazdy,

jakie mieli�my przed wojn�.

Dzie� dobry, maestro Flaviu!

Dzie� dobry. Co dzisiaj kr�cimy?

Pr�by do parady.

- Jakiej parady? - Dnia Wyzwolenia.

Co ty nie powiesz, mamy ju� sierpie�?

Znamy si�?

Zr�b mi przys�ug�.

Biegnij do sklepu

i kup mi butelk� w�dki.

Moskovskaya.

Czekaj. Masz dzi� zaj�cie?

To teraz masz. Przelej w�dk� do termosu,

schowaj go do kieszeni.

B�dziesz mi go podawa�, kiedy tylko powiem.

I nigdy, przenigdy si� ode mnie nie oddalaj.

A teraz spadaj!

Rok p�niej

Raz, dwa, trzy, cztery, pi��, sze��, siedem, stop!

Pi�� minut przerwy.

Sko�czyli�my.

Spakuj sprz�t, b�d� czeka� w aucie.

Jak to si� nazywa?

To zoom. Ostatnia nowo��.

- 3 leje za popatrzenie. - Wal si�.

Powinienem ci policzy� za samo stanie obok.

OK, wchodz�.

Nie, nie. Tutaj.

Zbli�enie.

Nie�le, nie�le...

No dalej... Co za �licznotki.

Porozci�gajcie si� troch�.

Virgil, szef chce ci� widzie�!

Koniec czasu.

Wej��!

To m�ody cz�owiek, o kt�rym m�wi�em.

Towarzysz Holban, S�u�ba Bezpiecze�stwa.

To tw�j szcz�liwy dzie�, ch�opcze.

Towarzysze zlecili nam misj�.

Zrobimy kr�tki film o raczej "niezwyk�ym wydarzeniu".

Nasi kamerzy�ci s� teraz zaj�ci parad�, wi�c maestro Flaviu i ja

zdecydowali�my da� ci szans�. Zaczynasz pojutrze.

Towarzysze, podj�li�cie dobr� decyzj�.

To wielki zaszczyt i przysi�gam, �e was nie zawiod�.

Co za pocz�tek.

Prosz� wybaczy�.

B�dziesz potrzebowa� przygotowania ze wzgl�du na do�� osobliw� natur� filmu.

Radoiu Maximilian, Dorneanu Dumitru,

Orodel Razvan, Ristea Yorgu i Bercovich Alice

s� oskar�eni o napa�� i rabunek dnia 15 sierpnia 1959 roku

na furgonetk� Narodowego Banku Rumunii,

kt�ra przewozi�a pieni�dze do filii przy Placu M�czennik�w 13...

Czy to te same maski, kt�re nosili na Placu M�czennik�w?

Tak.

�wiadkowie, podtrzymujecie dotychczasowe zeznania w tej sprawie?

Tak.

My�licie, �e to jest zabawne, �miecie?

Koniec zezna�.

Towarzyszu Prokuratorze, oddaj� Wam g�os.

Rano, 15 sierpnia 1959 roku, 5 ��dnych krwi hien czeka�o na swoj� ofiar�:

w�z nale��cy do Banku Narodowego, kt�ry mia� zawie�� dwa miliony lei

na wyp�aty dla tysi�cy pracowitych, uczciwych komunist�w.

Uzbrojeni w pistolety i karabiny maszynowe,

napadli na kierowc� i ochroniarza, z kt�rych �aden nie mia� broni.

Wprowadzili ludzi w panik�, a niewinni przechodnie zostali ranieni.

Po raz pierwszy od zako�czenia wojny w stolicy by�o s�ycha� strza�y.

Nie przypadkiem ci barbarzy�cy dopu�cili si� tego nikczemnego czynu

przed oddzia�em po�o�niczym,

gdzie nasze niewinne dzieci z odwag� wita�y sw� socjalistyczn� przysz�o��.

To pewne, �e ci bandyci pracowali dla zagranicznych imperialist�w i syjonist�w,

�e g��boko nienawidz� naszych socjalistycznych instytucji.

Nar�d domaga si� jak najsurowszej kary dla ka�dego z tych sabota�yst�w

i zdrajc�w!

Nar�d domaga si�, by stanowili przyk�ad.

Towarzyszu s�dzio, nar�d jest wzburzony

i domaga si� egzekucji tych zdradzieckich �mij!

Towarzyszu S�dzio, Szanowny Trybunale.

Uprzejmie prosz� wzi�� pod uwag� fakt, �e oskar�eni przyznali si� do winy

i szczerze �a�uj� swojego uczynku.

S� to osoby wykszta�cone

i szanowani profesjonali�ci...

niestety...

Chcia�em jedynie, by S�d wzi�� to pod uwag�. Dzi�kuj�.

Wyrok!

S�d Wojskowy Rumu�skiej Republiki Ludowej,

dzisiaj, dnia 17 sierpnia 1960 roku, orzek�, �e:

Oskar�ony Radoiu-Rosenthal Maximilian jest winnym konspiracji przeciwko pa�stwu,

dzia�aniom terrorystycznym i kradzie�y funduszy publicznych.

S�d skazuje oskar�onego na kar� �mierci przez rozstrzelanie.

Oskar�ona Bercovich Alice jest winn� konspiracji przeciwko pa�stwu,

dzia�aniom terrorystycznym... na kar� �mierci przez rozstrzelanie!

Oskar�ony Auerbach-Dorneanu Dumitru jest winnym konspiracji przeciwko pa�stwu...

na kar� �mierci przez rozstrzelanie!

Oskar�ony Orodel Razvan jest winnym konspiracji przeciwko Pa�stwu,

dzia�aniom terrorystycznym... na kar� �mierci przez rozstrzelanie!

Oskar�ony Feldiman-Ristea Yorgu jest winnym...

i kradzie�y funduszy publicznych...

S�d skazuje go na kar� �mierci przez rozstrzelanie...

Rozumiem, �e oskar�eni nie wnosz� apelacji

i w zwi�zku z tym og�aszam, �e wyrok ten jest ostateczny i nieodwo�alny!

Troch� za wcze�nie, �eby �wi�towa�.

Obawiam si�, �e wasza praca jeszcze si� nie sko�czy�a.

Towarzysze z ministerstwa zdecydowali... Dzi�kuj� kochana, mo�esz ju� i��.

Zdecydowali, �e proces b�dzie dopiero jedn� z wielu scen wi�kszego obrazu.

Chce Pan powiedzie�, �e nie p�jdzie w kronice filmowej?

Te nieprzespane noce mnie wyka�czaj�. Bra�em wszystkie prochy, nic nie pomaga.

Nasz� misj� jest nakr�cenie edukacyjnego filmu, w�a�ciwie bardzo szczeg�lnego.

Ma by� dok�adn� rekonstrukcj� wydarze�, kt�re mia�y miejsce w tamtym roku:

napad, �ledztwo, aresztowanie.

Przekazuj� wam dokumenty zawieraj�ce wszystkie szczeg�y.

- Co, do cholery, robimy w tej dziurze? - Maestro...

Chc� si� upi� kulturalnie z muzykami i kube�kami z lodem.

Musz� Panu co� powiedzie�. Ale to musi zosta� jedynie mi�dzy nami.

Co? M�w�e g�o�niej, nie s�ysz� ci�!

By�em tu, kiedy si� to sta�o! By�em kelnerem w tym lokalu.

Gratulacje. I co z tego?

Nic nie by�o tak, jak m�wi towarzysz Holban!

Po pierwsze: zrobili to tak, jakby kr�cili film.

Normalny film, rozumie Pan? Nikt nie by� ranny.

By�o pe�no ludzi i wszyscy stali�my jak idioci, dobrze si� bawi�c,

kiedy oni �adowali pieni�dze do samochodu!

Kobieta strzela�a z karabinu maszynowego, sam bym przysi�g�, �e to film.

I m�wi�e�, �e si� nazywasz...

Kretyn? Idiota?

W jakim ty �wiecie �yjesz?

To jest Bukareszt, ch�opcze. Rumunia!

Jeste�my s�siadami Wielkiego Bratniego Narodu.

Nie mamy napad�w jak w Ameryce. Nie bawimy si� w Dillingera.

Tutaj najpierw aresztujemy k�opotliwych towarzyszy,

a dopiero potem przypisujemy im zbrodnie.

Nigdy nie by�o �adnego napadu.

Nie mam poj�cia co widzia�e� lub nie,

ale na twoim miejscu zapomnia�bym, �e widzia�em cokolwiek.

Maestro, to towarzysze staty�ci, obywatele, przechodnie.

Rozstawimy ich, gdzie trzeba.

Ale s� ubrani... zbyt podobnie, nie uwa�asz?

Niewa�ne.

Dajcie mi mocn� kaw� i aspiryn�. G�owa mi p�ka.

- Tak jest! - Nie salutuj bez munduru idioto!

I znajd�cie mi szefa ochrony.

Grali�cie kiedy� w filmie, towarzyszu poruczniku?

Nie, towarzyszu kapitanie, to pierwszy raz.

Teren jest ca�kowicie zabezpieczony. Wszystkie wyj�cia obstawione.

Pos�uchajcie uwa�nie:

nie chc� �adnych niemi�ych niespodzianek,

w przeciwnym razie rozp�ta si� tu piek�o.

Jad�.

Rozdzia� II MAX

Dziesi��! Dziewi��! Osiem! Siedem!

Sze��! Pi��! Cztery!

Trzy! Dwa! Jeden!

Szcz�liwego Nowego Roku 1959!

Szcz�liwego Nowego Roku, Boris urwisie!

Szcz�liwego Nowego Roku, towarzyszu pu�kowniku!

Niech ci przyniesie du�o zdrowia i...

Jest i on.

Idzie tu?

My�l�, �e w stron� orkiestry.

- Nie, zawraca. - Jeste� pewien?

Szcz�liwego Nowego Roku i wszystkiego dobrego, towarzyszu Ministrze!

Szcz�liwego.

Chod� ze mn�, musimy porozmawia�.

- Naprawd� chcesz to zrobi�? - Zrobi� co? Nie rozumiem.

Nie udawaj g�upka. Jest tutaj, p�acze w mankiet, biedne dziecko.

Wszyscy mamy swoje humory. Dzi� si� k��cimy, jutro si� godzimy.

�ycie idzie naprz�d krokiem komunizmu. Wi�c...

Czemu si� nie pogodzicie i nie dacie mi kilkorga dzieci?

By�bym �wietnym wujkiem.

- Ona jest nie do zniesienia! - Jakbym o tym nie wiedzia�!

Tak, jest trudna, jest impulsywna, tak!

Ale to moja siostra, do cholery!

I ci� kocha, gwarantuj� ci to.

Pos�uchaj Max, nie m�wi� ci tego jako Minister Spraw Wewn�trznych,

ani jako tw�j szwagier...

- Mog� co� pow... - Zapomnij o tym rozwodzie!

B�agam!

Ukl�kn��bym, ale wygl�da�oby to dziwnie.

Id� do niej, popro� do ta�ca. Pog�d�cie si�, co?

Pos�uchaj, llya, uwierz mi...

St�. Sonia. Taniec. Prosz�.

Zata�czmy.

Rozkazy ministra?

Nie zaczynaj, Soniu, prosz�. B�d�my przyjaci�mi.

Nie masz w�asnego zdania. Co ci powiedzia�?

Powiedzia�: "Niech pok�j b�dzie z wami".

Na pewno! Rozbroi� ci� dwoma s�owami, prawda?

I zak�adam, �e je znam: "�egnaj kariero".

My�la�em, �e mamy rozejm.

- Po co w og�le tu przysz�a�? - Chc� �wi�towa�!

Chc� si� bawi� z moim m�em, Maxem Radoiu,

kiedy� Rosenthalem,

amatorskim milicjantem, profesjonalnym �ydem.

Powiedz mi Rosenthal, ilu �ydowskich ch�opc�w mia�am w swoim �yciu?

Nie wiem, ale m�g�bym opowiedzie� ci

jedn� b�d� dwie historyjki o moich chrze�cija�skich kobietach.

Ach, tak?

Nadstawisz drugi?

Szcz�liwego Nowego Roku!

Zaraz wracam.

Pascu! Costin!

Pu�kowniku!

Zabierzcie... t� osob� na najbli�szy posterunek.

Powiedzcie dy�uruj�cemu, �e nakaza�em trzyma� j� w areszcie.

Niech napisze w raporcie, �e napad�a na wojskowego w mundurze.

W porz�dku, spokojnie ch�opcy.

Co pr�bujesz udowodni�?

Jeden m�j telefon i zaraz b�dzie wolna.

Wiem.

Ale b�dziesz musia� wykona� ten telefon.

Szcz�liwego Nowego Roku, towarzyszu pu�kowniku!

Rozdzia� III GANG

Dumi, twoja kolej.

Moja?

Nie wiem... Odkryj� lek na raka?

Ja mam lepszy pomys�: rozp�taj� trzeci� wojn� �wiatow�.

Jasne.

Nie chcemy wojny, walczymy o pok�j!

Wi�c to b�dzie d�uga walka.

A ty co my�lisz, moja go��beczko?

Co zmieni �wiat w 1959?

Sprowadz� do nas rajstopy nylonowe?

Mam co�. Amerykanie wycofuj� si� z Europy.

Wschodnie Niemcy atakuj� Zachodnie.

- Lub na odwr�t. - �nij dalej.

Marlyn Monroe si� rozwodzi!

Ona rozwodzi si� cz�ciej, ni� pobiera.

Panowie, wasze my�li s� zbyt przyziemne.

Co wy na to: 1959 - pierwszy cz�owiek w kosmosie?

Dobrze, dobrze!

Max, przyjacielu, to s�odkie z twojej strony,

ale minie co najmniej dziesi�� lat, nim zobaczymy towarzysza w kosmosie.

Dlaczego? Rosjanie maj� ju� suk� na orbicie!

Tak, Laik�,

czworono�n� bohaterk� narodu radzieckiego?

Wys�ali j�, ale problem w tym, �e ona ci�gle tam jest!

Pytanie brzmi: jak sprowadzi� t� cholern� kapsu�� na Ziemi�.

Na pewno znale�liby szale�ca, gotowego odda� �ycie za nauk�.

Nie zg�osi�by� si�, gdyby ci zaproponowali?

Wyobra� sobie

"Wydarzenie 1959:

Dumi Auerbach, pierwszy �yd deportowany w kosmos,

podr� w jedn� stron�..."

Nie pojecha�by�? Ja tak.

Jasne! W czasie wojny nakr�ca�e� nas, �eby zmienia� �wiat.

Teraz, kiedy �wiat si� zmieni� na gorsze, chcesz jecha� na inn� planet�!

Jeste� marzycielem, Max.

I to dodaje mi uroku.

Tak kwiatuszku, to tw�j urok.

Dzi�kuj� kochanie.

Ale jakiego uroku! Zobaczcie, co z nami zrobi� urok Maxa!

Lata w ruchu oporu by�y bardzo zabawne. Ale teraz?

�wi�tujemy sylwestra z dziwkami zamiast z �onami.

Nauczy�e� nas, �e walcz�cy o wolno�� musz� by� wyzwoleni.

A to w�a�nie ty jeste� �onaty! I dzi�ki temu z kim si� o�eni�e�,

jako jedyny nie figurujesz na "czarnej li�cie".

M�wisz o Sonii?

Nie zazdro�ci�bym mu na twoim miejscu.

Masz racj�. Oto dlaczego chce si� przenie�� na inn� planet�.

- I to jest jego rewolucja. - Toast za moj� rewolucj�!

Za rewolucj�!

- Maestro! Rozwesel nas! - Rewolucja to dziwka!

- Wszyscy si� zgodzicie? - Tak!

- I na odwr�t, to te� prawda! - Doprawdy?

Zrozumia�a�, co ten gentleman powiedzia�?

- Jeste� rewolucj�! - Ja nie! Mo�e ona?

Wyzywasz mnie od rewolucji?

Chod� no tutaj!

Jeste� ma�� rewolucj�.

I wydyma�a� nas, dziwko.

Stracili�my dla ciebie g�ow�,

gotowi odda� �ycie w ka�dej chwili,

ale okaza�a� si� tylko tani� zdzir�!

Teraz poka�� wam prawdziwe powstanie.

Wiedzia�am, �e was tu znajd�.

Alice?

To naprawd� ty?

Oto prawdziwe wydarzenie 1959 roku: Alice wr�ci�a!

S�ysza�am �e pijecie jak �winie, wi�c chcia�am to sprawdzi� osobi�cie.

A wi�c jeste�my ju� s�awni w Moskwie?

Nie wierz�, �e to ty!

Znam nieuczciwych polityk�w,

kt�rzy byliby w stanie zarzuci� pani bur�uazyjn� elegancj�.

Ty! W�dki!

Ty! Kalinka!

Ludzie!

Castro przej�� Hawan�!

Battista uciek�!

W�a�nie m�wili w radio!

Zwyci�stwo!

Tego nie przewidzieli�my.

Wi�c Alice...

Co zamierzasz robi�?

Zastanawiam si� nad aktorstwem,

teraz, kiedy nie musz� ju� m�wi� po rosyjsku.

Dobry pomys�, powinni�my wszyscy wzi�� lekcje aktorstwa.

Po co ci to?

Moja droga Alice, kraina czar�w ju� nie wygl�da jak dawniej.

Zw�aszcza dla nas, �yd�w.

Nasi koledzy od�wie�aj� parti� i robi� wiosenne porz�dki.

Wi�c wszyscy zosta�my aktorami.

Jest dzi� dla nas pe�no obiecuj�cych r�l:

wrogowie publiczni, arystokraci, spekulanci...

Czemu nie, kolego?

1959 - rok, w kt�rym wszyscy staniemy si� s�awni!

A wi�c pieprzone �miecie, zagracie w filmie!

Nagramy krok po kroku wasze kryminalne wyst�pki, gangsterzy i zdrajcy!

A jak ju� pluton egzekucyjny si� z wami rozprawi,

poka�emy film w ca�ym kraju, �eby ka�dy m�g� splun��

na wasze �mierdz�ce zdradzieckie mordy!

To nie s� zwykli z�odzieje.

Zdziwiliby�cie si� s�ysz�c, �e wszyscy byli cz�onkami partii.

I to wcale nie �wie�ymi. Wszyscy do��czyli ju� przed wojn�.

Aktywnie walczyli w ruchu oporu

i brali udzia� w zamachach na nazist�w.

Byli bohaterami!

Po wojnie wszyscy obejmowali wa�ne stanowiska,

opr�cz kobiety.

Wyjecha�a na studia do Zwi�zku Radzieckiego

i wr�ci�a z dyplomem nauk politycznych.

A� do rabunku, lider gangu Max Radoiu,

by� szefem Wydzia�u �ledczego Policji w Bukareszcie!

Rosenthal, powiedzcie mi. Jak taki fa�szywy wr�g pa�stwa jak ty,

wszed� do policji?

Przekupi�em portiera.

Ale bezczelny!

Dumitru Dorneanu by� naukowcem,

ekspertem fizyki atomowej,

naszym przedstawicielem w radzieckim programie kosmicznym.

- Nazwisko i imi�. - Wi�zie� Dorneanu, Dumitru...

Dorneanu? Czy Auerbach?

Powiedzcie mi Auerbach, czemu tacy jak wy, zawsze bior� rumu�skie imiona?

Naprawd� my�licie, �e mo�ecie nas nabra�,

kiedy macie to wypisane na twarzy, jak znak na autobusie?

�YD.

Razvan Orodel, z urodzenia Orvitz,

by� licz�cym si� dziennikarzem, dop�ki nie zdegradowali go

do funkcji korektora.

Zdejmuj spodnie. Natychmiast.

A wi�c, Orvitz, znaki masz nie tylko na twarzy!

Yorgu Ristea, profesor historii.

Przed rabunkiem straci� katedr� i uczy� w szkole �redniej.

Feldiman... Podobasz mi si�, Feldiman.

Oto dow�d, jak dobrze wam si� wiedzie!

Nawet przybra�e� na wadze.

Tw�j brzuch jest tak wielki jak mojej �ony, kiedy jest w ci��y!

Ciekawe, kto jest szcz�liwym ojcem?

Wszyscy s� �ydami.

Nasz film powinien bardzo delikatnie to podkre�la�.

Nie jeste�my antysemitami,

ale nie mo�emy pozosta� oboj�tni wobec gro�by syjonizmu.

Powinni�my insynuowa�.

Licz� tu na do�wiadczenie maestro Flaviu...

O tak... oczywi�cie, musimy by� delikatni.

Chc�, �eby wygl�dali na tak dumnych i bogatych,

�e ludzie uznaj� to za osobist� obraz�.

Podaruje mi pani taniec?

Teraz zagra pani w filmie, b�dzie s�awna.

B�d� m�g� powiedzie�, �e ta�czy�em z gwiazd�!

Obawiam si�, �e pana podepcz�.

S�ucham, z�otko?

Sprawd�my, czy masz jakie� inne talenty.

Znasz jaki� wiersz?

Nie.

Nie m�w mi, �e nie znasz ani jednego wiersza.

Ka�dy zna przynajmniej jeden.

Dobrze, zobaczmy, jakie wiersze znacie.

Przecie� jeste�cie pieprzonymi artystami, prawda?

Wi�c recytowa�,

albo urw� wam te koszernie zapeklowane kutasy,

jeden po drugim!

Hej pieprzeni rabusie,

nie wyra�am si� jasno?!

Chc� us�ysze� wiersz! Teraz!

Pi�� tysi�cy stron akt,

mimo to ci�gle jedno pytanie pozostaje bez odpowiedzi:

dlaczego?

Dlaczego to zrobili? Jak m�wi poeta: co porwa�o ich do walki?

Do walki nas wszystkich partia porwa�a,

Robotnik�w, wie�niak�w razem zwo�a�a,

�adne z nas byd�o i swoj� moc znamy,

My komuni�ci przesz�o�� �egnamy!

Za dwie minuty gasimy �wiat�a!

M�wi�: odm�wmy. Co mog� nam zrobi�? Zabi� drugi raz?

Przynajmniej nie pozwolimy im si� poni�a�.

My�lisz o ucieczce?

Nie. Je�li nas z�api� na zewn�trz, milicja b�dzie jeszcze gorsza ni� ci tutaj.

Wi�c odm�wmy...

Co zyskamy przez odmow�?

Powiedzia�em ci ju�. Nie poni�� nas.

Masz obsesj� na punkcie poni�enia.

Szkoda, �e nie mam lusterka: zdziwi�by� si�, widz�c jak dostojnie wygl�dasz.

Ja przynajmniej co� m�wi�, ty nic!

Hej! Co to jest? Godno��, poni�enie, ucieczka, sztuczna brawura...

S�o�ce, towarzysze,

�wie�e powietrze,

ziele�, kobiety w letnich sukienkach, o tym m�wimy.

Powiedz wszystkim, �e jutro my czterej rozpoczniemy wycieczki na zewn�trz.

Je�li kto� chce wys�a� wiadomo��, niech lepiej pisze teraz.

Rozdzia� IV FILMOWANIE

Panowie, jeste�my gotowi na nasze zbli�enia.

- Mog� prosi� lemoniad�? - Czy mo�na poda� pani lemoniad�.

Dzi�kuj�.

Zobaczmy, co tutaj macie.

George! Jak si� masz stary mistrzu?

Marcu,

Cristescu.

Co s�ycha�, ch�opcy? Wypu�cili was na pastwisko?

Co my tu mamy?

Narodowe! Nie�le!

Kradzione.

- Co robisz? Kr�cisz mnie? - Nie... przygotowywa�em kadr...

- Nie filmuj mnie bez zapowiedzi. - Jasne, �e nie. Nie m�g�bym...

Jasne, �e nie, wcale...

- Dobrze... Mog� rzuci� okiem? - Oczywi�cie... Przy�� tutaj oko.

Nic nie widz�.

Wida� Yorgu! Jest taki �mieszny!

Ten film b�dzie komedi�.

- Mog� zada� ci pytanie? - Czy jestem wolna wieczorem?

Nie, nie s�dz�.

Czy wy naprawd� obrabowali�cie t� furgonetk�?

Nie mo�esz w to uwierzy�, co?

Ja te�.

Wi�niom nie wolno dotyka� kamer! Zrozumiano?

Je�li... je�li... je�li w taki spos�b traktujecie ludzi - popychaj�c ich...

Przykro mi, nie mog� pracowa� w takich warunkach!

Chce wr�ci� do mojej celi!

Mo�e moi koledzy zgodz� si� na takie traktowanie,

ale jako kobieta nie mog� na to pozwoli�!

Pani Bercovich...

Co ma znaczy� to ca�e zamieszanie?

Ja nie jestem przyzwyczajona do takiej bezczelno�ci...

- To nie jest kulturalne! - Co to znaczy? Czy ona oszala�a?

Przy�apa�em j�, jak dotyka�a kamery!

�adnych wym�wek! Takie zachowanie...

Jeste� chamem! Gburem! Niewybaczalne!

Kto rozz�o�ci� moj� gwiazd�?

M�j skarbie, nie p�acz.

Zniszczysz sobie ca�y makija�!

Wielkie aktorki musz� by� zawsze twarde na planie.

Uspok�j si� i daj nam pi�kny u�miech.

Moja dziewczyna!

Trzeba poprawi� makija�.

Wystarczy. Zaprowad�cie j� do makija�u.

Chc� zacz�� te zdj�cia przed wieczorem.

Panujcie nad swoimi lud�mi, kapitanie.

Od kiedy maj� zezwolenie na podejmowanie inicjatywy?

Lepiej si� czujesz?

Nie b�d� naiwny. Tylko znaczy�am terytorium.

Panie Flaviu,

mo�emy zaczyna�.

- Co mamy kr�ci�? - Scen�, w kt�rej kradn� taks�wk�.

W�a�nie.

Co si� dzieje?

Panie Flaviu... Maestro...

Nie powinni byli dawa� mu w�dki.

Kto da� mu w�dk�?!

Maestro jest troch� zm�czony...

Ca�e szcz�cie, aktorzy �wietnie znaj� swoje role.

Jak si� nazywasz?

Virgil.

Jak my�lisz?

Damy mu pospa� i we�miemy si� do roboty?

Zrobimy tak.

Sfilmujesz taks�wk�,

kt�ra podjedzie tutaj bli�ej

i bli�ej, i zatrzyma si� tutaj.

Uda ci si�?

Do pracy!

Scena czwarta, uj�cie pierwsze!

Stop! Ci�cie!

Dlaczego si� �miejesz?

Masz rewolwer przy skroni i si� �miejesz? Chc� widzie�, jak robisz w gacie,

jakby prze�o�ony wezwa� ci� na dywanik!

- Do samochodu, jeszcze raz! - Scena czwarta, uj�cie drugie!

Dalej!

Czekaj, czekaj sta�!

Co ci idioci robi�?

Patrze� na wystawy, nie na samoch�d!

Marcu jak jeszcze raz zobacz�, �e gapisz si� na taks�wk�,

udusz� ci� ta�m� filmow�! Przysi�gam.

Nigdy w �yciu nie widzia�em takiej zgrai przyg�up�w!

Wydaje si�, �e wie co robi...

M�dlmy si�, �eby tak by�o...

To tylko powiedzenie.

Dam ci co�.

Schowaj to do kieszeni i trzymaj buzi� na k��dk�.

S�ucham?

Adresy. Spr�buj przekaza� rodzinom, �e ich ukochani �yj�,

ale s� zamkni�ci w wi�zieniu Jilava. Jasne?

Gotowi, kamera!

Scena czwarta, uj�cie drugie!

Je�li zobacz� cho� cie� u�miechu, przywal� ci tak, �e nie wstaniesz.

Fajnie by�o.

Przepraszam, �e dzwoni� tak p�no, ale mam dla pani wa�n� wiadomo��.

Bliski krewny chce, by wiedzia�a Pani, �e �yje i ma si� dobrze w wi�zieniu Jilava.

Przesy�a pozdrowienia. Dobranoc.

Masz jeden telefon dziennie.

Wykonasz drugi, jutro �adnego.

Tw�j wyb�r.

Jednak, je�li masz szlachetne intencje i mo�emy podenerwowa� bolszewik�w,

jest miejsce na negocjacje.

Mog� spyta�, z kim rozmawia�e� przed chwil�?

- Z moj� narzeczon�. - �wietnie.

Musisz zaprosi� j� raz na kolacj�, �eby�my mogli j� pozna�.

Dobrze.

Uci�li�cie sobie mi�� pogaw�dk�:

"wi�zienie Jilava, wa�na wiadomo��, kto� wci�� �yje".

M�wisz do niej "pani"? Musicie by� w sobie szale�czo zakochani.

Je�li Sara dowie si�, �e pij� i pal�, ju� po mnie.

Teraz przesta� kr�ci� i m�w prawd�.

To skomplikowane...

Kr�cimy film edukacyjny.

Typ rekonstrukcji.

O pi�ciu ludziach, kt�rzy napadli na w�z bankowy i uciekli z pieni�dzmi.

Gang Rosenthala!

Wiem o tym.

Skok na Placu M�czennik�w, rok temu.

- Sk�d wiesz? To �ci�le tajne! - Ale mi wielki sekret!

"G�os Ameryki" i radio "Wolna Europa" m�wi� o tym od miesi�cy.

Ale... nie mogli...

Mog�, mog�, uwierz mi.

Panie Zilber, niekt�rzy m�wi�, �e nigdy nie by�o napadu.

Polityczna zagrywka, �eby pozby� si� kilku... zgni�ych jaj.

Co k�ad� w te wasze g�owy w dzisiejszych czasach!

Pos�uchaj,

by� napad z broni� w r�ku. Ten gang mia� wyra�ny cel:

chcieli u�y� tych pieni�dzy na wyprowadzenie 10.000 �yd�w do Izraela.

Nazwali to "Operacj� Syjonistyczn�".

I wielka szkoda, �e im si� nie uda�o.

Teraz nadamy trzeci� symfoni� w tonacji A-dur Johannesa Brahmsa.

Panie Zilber,

je�li tak bardzo lubi pan muzyk� klasyczn�,

dlaczego s�ucha jej pan w "G�osie Ameryki" z tymi trzaskami i buczeniem?

Dlaczego nie w oficjalnej stacji?

W oficjalnej stacji, drogi ch�opcze, nawet Brahms staje si� propagand�.

Nikt nie dotyka jedzenia przed klapsem!

Co to jest?

�art jaki�? Twoja wizja mieszcza�skiej elegancji?

Wydali�my pieni�dze narodu, by je�� to g�wno?

Nie roz�mieszajcie mnie.

Ch�opcy, zr�bcie mi "chateaubriand" z solonymi ziemniakami.

Dla mnie kaczk� z pomara�cz�.

Grillowany filet z miecznika.

Kotlety wo�owe po cyga�sku z warzywami.

Dla mnie jedynie grzanki z odrobin� kawioru...

I jeszcze dwie butelki Bourgogne'a.

Kamera!

Scena druga uj�cie pierwsze.

Akcja!

�miejcie si�, rozmawiajcie ze sob�!

Przerwa obiadowa!

�adnych pyta�.

Chod� na d�, podzwonimy troch�.

Bercovich Alice? Jest pani aresztowana!

Idioto!

W�a�nie zepsu�e� scen�.

Ale ona si� opiera�a...

By�a �wietna, bardzo realistyczna.

Milicjanci nie u�ywaj� przemocy jak kapitali�ci!

Co ludzie pomy�l�?

Nie opieraj si�. Poddaj si�, dobrze?

Scena trzecia, uj�cie drugie.

Bercovich Alice, jest pani aresztowana!

Tak? C� za niespodzianka!

Chwilk�, ubior� si� i p�jd�, gdzie tylko chcecie.

Dalej, ludzie! To nas wcale nie bawi!

Sko�czmy t� scen�!

Tak?

Oficer ze S�u�by Bezpiecze�stwa chce z tob� rozmawia�.

Czeka na dole.

Musi zabra� jakie� ciep�e ubrania?

- Sweter, we�niane skarpetki? - Nie ma takiej potrzeby.

S�ysza�a�? Nie musi. To dobry znak!

Mog� wiedzie�, gdzie jedziemy?

W odwiedziny.

Rozdzia� V ODWIEDZINY

Nareszcie! My�la�em, �e si� zgubili�cie.

Rozbierz si� Virgil, gor�co tu.

Podoba ci si� dom? Dosta�em go p� roku temu.

Wi�kszo�� mebli jest po ostatnim w�a�cicielu - Maxie Rosenthalu,

obecnie lokatorze wi�zienia Jilava.

Chod�my do gabinetu.

Kawy?

Siadaj.

Pij� to ca�y dzie�, ju� nie mog�. Jestem wyko�czony.

Odk�d moja �ona odesz�a...

To jest Sylvia, moja �ona.

Nie mog� zasn��.

Nie mam poj�cia dlaczego. Pewnie co� w pod�wiadomo�ci.

Papierosa?

Znale�li�my to pod jego ��kiem.

Towarzyszu Holbanie, musz� przyzna�, �e jestem tak poch�oni�ty prac�,

�e mo�liwe, �e zapomnia�em...

Siadaj.

Uspok�j si�. To nic wielkiego.

Wr�cz przeciwnie,

chc�, by� nadal im pomaga�.

I zdoby� ich zaufanie.

- Chc�, �eby� pom�g� mi zrozumie�. - Zale�y... co...

Co sprawi�o, �e ci ludzie z dnia na dzie� stali si� gangsterami?

Co chcieli zrobi� z pieni�dzmi?

- M�wi�, �e... - Co?

�e by� spisek syjonistyczny.

Aby wys�a� �yd�w do Izraela.

Bzdura! Izrael kupuje �yd�w dolarami, nie rumu�skimi lejami.

Akta s� pe�ne powod�w, kt�re badali�my. Jeden g�upszy od drugiego.

Chcieli utrzyma� rodziny �ydowskie, gdy te czeka�y na paszporty

lub sami chcieli opu�ci� kraj wojskowym samolotem,

sfinansowa� antykomunistycznych komandos�w ukrytych w g�rach.

To wszystko bujda!

Czy grupa szale�c�w organizuje skok dla gar�ci lei?

Nie dolar�w, funt�w czy frank�w.

Lei?

Co to jest?

- Banknot stulejowy. - Bardzo dobrze.

Za ten kawa�ek papieru mo�esz ledwie zape�ni� lod�wk�,

zje�� kolacj� w restauracji, wzi�� taxi i zap�aci� czynsz.

Teraz powiedz mi, czego nie mo�esz z tym zrobi�?

Nie mo�esz kupi� domu,

inwestowa� na gie�dzie, kupi� broni czy wyjecha� z kraju!

Pi�� inteligentnych os�b

rzuca si� dobrowolnie przed pluton egzekucyjny.

Dlaczego? Po co?

Dla papieru toaletowego?

- Co Pan robi? - To tylko zaliczka.

B�dziemy wsp�pracowa�.

- Chc� znale�� sz�stego. - Sz�stego?

Sz�stego cz�onka gangu.

- Ale by�o tylko pi�ciu... - Sze�cioro.

Pi�ciu bra�o udzia� w akcji. Sz�sty udawa�, �e ich filmuje.

Nikt nie zwr�ci� uwagi, nawet policja. Mieli gang, sprawa zamkni�ta.

Ale po roku �ledztwa, znalaz�em trop.

Ma�y szczeg�, kt�ry wszyscy przeoczyli.

Alice Bercovich ma syna.

Dwunastolatek wychowany w Zwi�zku Radzieckim,

znikn�� bez �ladu chwil� przed aresztowaniem matki.

Ch�opiec jest kluczem w tej sprawie.

I tu, towarzyszu Virgil, zaczyna si� twoja rola.

Ko�czymy zdj�cia. Nasi przyjaciele wiedz�, co to znaczy:

wykonanie wyroku.

Mam przeczucie, �e kobieta spr�buje skontaktowa� si� z synem po raz ostatni.

Zdoby�e� ich zaufanie, co czyni ci� idealnym pos�a�cem.

Dadz� ci adres lub numer telefonu.

Tak zaprowadzisz nas do m�odego Bercovich.

Sugeruj� przerw�. Jest zbyt gor�co.

Mo�e uj�cie taks�wki z zewn�trz?

Po co ten po�piech? Mamy jeszcze du�o pracy.

Widzisz? Po co ich wyka�cza�?

Przerwa!

Przerwa?

Jaka przerwa?

Czemu wszyscy �pi�!?

Zada�em pytanie: czemu wszyscy �pi�?!

Maestro, w�a�nie nakr�cili�my scen�...

Jak do cholery!

Obserwowa�em was godzinami i g�wno zrobili�cie!

Czemu nikt mnie nie s�ucha?

Czemu gadam do �ciany? Kto tu rz�dzi?!

Kto tu rz�dzi?

- Pan tu rz�dzi. - Ja jestem szefem?

Tak...

Jakim cholera szefem?! Jestem idiot�, oto kim jestem!

Przez ca�e �ycie u�era�em si� z idiotami!

60 lat piek�a, 40 lat pracy, 37 film�w!

I ka�� mi re�yserowa� to g�wno!

Mnie!

Zwyci�zcy Wielkiej Nagrody Jury w Kursku!

�ycie jest do dupy!

Niech kto� zadzwoni po karetk�!

Rozdzia� VI ALICE

Zr�bmy jeszcze par� zdj��, zanim si� �ciemni.

Towarzyszu Holban!

- Powinni�my sko�czy� na dzisiaj. - Dlaczego?

Nie mamy re�ysera...

Z nim czy bez niego, nie ma r�nicy.

Wydaj� si�, �e znikn�� tak�e operator...

Ch�opak?

Virgil? Jak to "znikn��"?

Gdzie operator?

Jest jeszcze inny problem. Nie ma jednego wi�nia.

Co?

Nie brakuje nikogo, s� wszyscy.

Bercovich.

Og�o� alarm.

Alarm!

Tak czy inaczej ci� znajd� i to si� �le sko�czy.

A wiesz, co ryzykuj� pr�b� ucieczki?

Nie, ale...

Chcia�abym kilka dodatkowych lat odsiadki,

ale to raczej niemo�liwe.

Musz� kogo� zobaczy�. Zaczekasz na mnie?

Nie b�d� ci� mogli o nic oskar�y�. Wzi�am ci� jako zak�adnika.

Ale je�li chcesz i��, id�.

Szukaj kamerzysty.

Jedyna nadzieja w tym, �e uciekli razem.

- Co� si� sta�o? - Wszystko dobrze.

Dlaczego p�aczesz?

Bo jestem s�aba. S�abeusze p�acz� z byle powodu.

Co teraz robimy?

- Mo�emy i�� do ciebie? - Do mnie?

- Czy to daleko? - Tak, w�a�ciwie...

Spacer dobrze mi zrobi.

Musz� ci� uprzedzi�: mieszkam z par� �yd�w.

- S� do�� starzy i religijni... - To dobra wiadomo��.

Dzi� szabat, mog� nalega� na kolacj�.

Musz� zdradzi� ci ma�y sekret:

jedzenie to teraz m�j najmniejszy problem.

Wi�c na kiedy zaplanowali�cie �lub?

Nie spieszy nam si�. Mo�e w przysz�ym roku.

Skoro jeste�cie zar�czeni, mo�ecie ju� to zrobi� i mie� z g�owy.

Przesta� ich nagabywa� i daj im zje�� w spokoju.

Pi�knie by� m�odym! Mie� ca�e �ycie przed sob�.

Teraz zaczyna si� prawdziwa zabawa:

�lub, dzieci, praca, k�opoty finansowe...

- Jeszcze wina? - Ju� do��.

Nie mo�e pi�. Nalej swojej narzeczonej.

Droga panienko, jak to si� sta�o, �e nosisz ten mundur?

To mundur Gwardii Ludowej.

Alice �wiczy przed parad� Dnia Wyzwolenia.

Dzie� Wyzwolenia?

Rozwa�asz te� wst�pienie do Partii?

- By�am ju� cz�onkiem Partii. - Niesamowite!

- Kiedy? - Od 1945 do zesz�ego roku.

Mo�e pos�uchamy troch� muzyki.

Od 1945!

Ale pod koniec wojny Partia mia�a mniej ni� tysi�c cz�onk�w.

I trzy czwarte z nich by�o �ydami!

To dlatego m�wi�, �e �ydzi doprowadzili bolszewik�w do w�adzy.

- Jeste� �yd�wk�? - Tak.

I bolszewicy wywalili ci� z Partii!

To troch� bardziej skomplikowane...

Domy�lam si�.

I to te� oni obci�li ci w�osy w ten spos�b?

Kiedy gang Rosenthala napad� na t� furgonetk�,

"G�os Ameryki" og�osi�, �e wszyscy nosili mundury Gwardii Ludowej.

A ten samoch�d pod domem,

sowiecki ZIS ,

je�li si� nie myl�, skopiowany z modelu Packard z 1939 roku...

On te� nale�y do Gwardii?

Nie martw si�, wiem jak to dzia�a.

Nie zrobi� nic do rana. To tylko obserwacja.

A rano?

Rano si� poddam.

Kr�cimy napad. To moja wielka scena, na mi�o�� bosk�!

U�yli�my takich tamtego dnia.

To jest jeden z nich.

By�e� tam?

By�em kelnerem w sto��wce na tym placu.

Wszyscy my�leli�my, �e to by� prawdziwy film.

Tak �wietnie si� bawi�em, �e zdecydowa�em zmieni� prac�.

Dam ci spa�. Gdyby� czego� potrzebowa�a, b�d� pi�tro ni�ej.

Chod� tutaj.

Chod�.

Gdzie?

Wiem, �e omijamy etapy chodzenia do parku,

trzymania si� za r�ce i recytowania poezji...

Ale to moja ostatnia szansa.

Nie... Prosz�...

�mierdz�.

�adnych ruch�w. Miejcie tylko na nich oko.

Tak jest!

Nie by�em wystarczaj�co dobry?

By�e� niesamowity.

By�a� taka cicha.

Nie martw si�. To tylko m�j ma�y nawyk.

Moja przygoda z ch�opakami zacz�a si� podczas wojny.

W partyzantce kocha�am si� czasami w takich warunkach, �e...

Gdybym tylko pisn�a...

Wi�c nauczy�am si� unika� okazywania przyjemno�ci.

Pierwszy raz widz� jak palisz.

To nie jedyny m�j "pierwszy raz" dzisiaj.

Naprawd�?

Jak to si� sta�o?

Mam na my�li napad.

Naprawd� mam ci opowiedzie�?

Rozdzia� VII NAPAD

Rok 1959 ca�kiem nie�le si� zacz��.

By�am zn�w w domu z moimi przyjaci�mi,

kt�rych nie widzia�am 10 lat.

Wiecie co? Ja tu mieszkam!

Zosta�am wys�ana na stypendium do Moskwy.

Nauki polityczne i �wietlana przysz�o��.

Nie by�o �atwo studiowa� i jednocze�nie wychowywa� dziecko.

Samotnie, w obcym kraju, bez ojca.

Partia nalega�a na �lub Maxa, by pom�c mu w karierze.

M�j buntowniczy, nienawidz�cy bur�uazji by�y kochanek sta� si� �onatym m�czyzn�.

Mirel...

Pami�tasz tego pana?

Widzisz? Nie pami�ta ci�.

Jeste� kapitanem?

Pu�kownikiem. Tw�j ojciec jest pu�kownikiem.

Przez nast�pne tygodnie Max przej�� inicjatyw� w wychowaniu Mirela.

By� zdeterminowany, by go odzyska�.

Mirel Radoiu, jeste� aresztowany!

Hej ludzie, id� do wi�zienia!

Nie by�am zadowolona z tej zabawy.

Wola�abym trzyma� Mirela jak najdalej od tej bandy.

Nic ze mnie nie wyci�gniecie!

Zobaczymy.

Nigdy nie b�d� m�wi�!

Jak tylko dojedziemy na strzelnic�, b�dziesz gada�.

Nie mia�am szans: to by� najbardziej fascynuj�cy �wiat,

jaki mo�na zaoferowa� 12-latkowi.

Bardzo dobrze!

Ustrzeli�em czterna�cie na dwadzie�cia!

Nie celuj na�adowan� broni� w ojca.

Nie wiadomo kiedy, b�dziesz go potrzebowa�.

Poza tym masz jeszcze jedn� rund�.

Zr�b to jeszcze raz.

Pewnego wieczoru Max zaprosi� nas do siebie.

Jako jedyny mia� telewizor.

Co� do picia?

Naszym go�ciem jest dzi� towarzysz Dumitru Dorneanu,

astrofizyk i ekspert misji kosmicznych.

Dobry wiecz�r towarzyszu.

No ekspercie, poka� im!

Kiedy sonda Luna 1 zosta�a wystrzelona w styczniu tego roku,

osi�gn�a pr�dko�� wyj�ciow� 11,2 kilometra na sekund�...

Na sekund�! Wyobra�cie sobie!

Szybsza od waszych radiowoz�w.

...Luna 2, kt�r� wystrzelimy we wrze�niu,

zaniesie sowieck� flag� na ksi�yc.

Kolacja gotowa.

P�niej Sonia, s�uchamy Dumiego.

... 14 wrze�nia, dok�adnie o 7:30 czasu Moskiewskiego...

Max, popro� go�ci do sto�u.

Nie chc� odgrzewa� kolacji.

B�d� cierpliwa, chod� pos�uchaj chwil�.

Max, po raz ostatni!

Bo�e!

Sonia, ogl�dali�my telewizj�.

To by� nasz przyjaciel, Dumi. M�wi� o ciekawych rzeczach.

O locie na Ksi�yc.

Teraz i ty polecisz na Ksi�yc.

Nie!

Kto jest g�odny?

Nazajutrz Max wys�a� swojemu szwagrowi kopi� papier�w rozwodowych.

Wkr�tce za to zap�aci�.

Dobrze.

Borys, siadaj. M�w.

Nie tutaj.

Kr��� plotki, �e chc� ci� wywali�.

Nie teraz. Za par� miesi�cy.

Dadz� ci czas na zamkni�cie spraw, nad kt�rymi pracujesz.

Pomy�la�em, �e b�dzie lepiej, jak ci o tym powiem.

Wiesz, kogo chc� wstawi� na moje miejsce?

Tak.

Ciebie?

Tak.

Gratuluj� przyjacielu.

Ma�a rada. Uwa�aj na ostatni� szuflad� w biurku,

nie domyka si�.

A co to ma do rzeczy?

Sam pomys� przyszed� nam do g�owy w noc czterdziestych urodzin Dumiego.

Kupili�my mu ma�y teleskop, ale to Max si� nim bawi�.

Sp�jrzcie jaki pi�kny!

Na wyci�gni�cie r�ki!

Biedny naiwny romantyk!

Nie ma miejsca na takie rzeczy w naszym nowym spo�ecze�stwie.

Nie gap si� na ksi�yc, lecz w d�, na ludzi.

Sp�jrz w rajski �wiat robotnik�w!

Przesta�cie si� w ko�cu bawi� i wznie�my toast za Dumiego.

Nasi ch�opcy w pracy.

Kto� chce zobaczy� rewolucj� w ca�ej okaza�o�ci?

Biedny cz�owiek.

Znasz go?

Pijaczyna.

Zawsze w okolicznym barze. Gadu�a.

Pewnie jego pierwsze aresztowanie.

A� zazdroszcz�.

Co?

Pierwszy raz by� ekscytuj�cy!

W ko�cu wiedzieli, kim jestem.

Bohaterskie �ycie: �ledztwo, przes�uchania, nadz�r.

Jakie by�o twoje pierwsze?

Zastrzel mnie, tutaj na ulicy!

lle mia�a� lat, 14, 15?

16.

Wypijemy w ko�cu za Dumiego, czy nie?

Za stare dobre czasy!

Czy da mi pani ten zaszczyt?

Moja matka zawsze m�wi�a, �e �wietnie ta�czy.

Czterdzie�ci lat! Powiniene� ju� spisywa� wspomnienia.

Wal si�!

I kto to m�wi? Gl�dzisz jak staruszka.

Je�li tak ci t�skno, czemu nie walczysz dalej?

Na kt�rym froncie mamy walczy�?

Wygrali�my, pami�tasz?

Co by�my zrobili 20 lat temu?

- Wysadziliby�my tory kolejowe? - To ju� nie dzia�a.

Tylko nakr�ca ich machin� propagandow�.

Wr�g ludu.

W�a�nie.

My�leli�cie kiedy� o czym� naprawd� trudnym?

O rodzinie, dzieciach?

Przepraszam, g�upi pomys�.

Trzeba uderzy� tam, gdzie ich zaboli. Pokaza� ich g�upot�.

Wysadzi� Dom Ludowy?

�yjemy w spo�ecze�stwie wolnym od przest�pczo�ci, tak?

�adnych morderstw, kradzie�y.

- Komunizm znaczy... - �e nie ma co kra��.

Komunizm znaczy, �e cz�owiek mo�e i�� ulic�,

bez obawy, �e zostanie napadni�ty.

Wi�c co? B�dziemy kra�� torebki?

My�lisz na ma�� skal�, Yorgu...

Napadnijmy na warzywniak.

Warzywniak? Naprawd� to powiedzia�e�?

Jubiler?

Ch�opcy!

Chcecie przest�pstwa?

Obrabujcie bank.

A kt�ry?

Mamy tylko jeden: Narodowy Bank Rumunii.

Ale je�li macie inne propozycje...

Jeste� geniuszem!

My�la�em bardziej o Muzeum Sztuki Socjalistycznej, ale bank!...

Za��my, �e okradniemy Bank Narodowy. Co to da?

Nie rozumiecie? Napady na bank s� z�em kapitalizmu.

Tutaj to si� nie zdarza.

Ka�dy to wie.

Ale je�li...

Je�li zdarzy�oby si� to w kraju przepychu i post�pu...

Wtedy m�g�bym stan�� w mojej fabryce i powiedzie�: zaraz, zaraz...

To troch� zbyt subtelne, nie uwa�asz?

- Co zrobimy z pieni�dzmi? - Nic. Wydamy. Zatrzymamy. Damy tobie.

Max, jeste� milicjantem.

Tak powa�nie: jaka jest w og�le mo�liwo��, �e to si� uda?

Prawie �adna.

Kocham s�owo "prawie".

Chwil� temu opowiada�e�, jak bardzo brakuje ci aresztowa�.

Tak, ale je�li ci� dzisiaj z�api�, dostajesz czterdzie�ci lat.

Gra si� rozkr�ca i chcesz si� wycofa�?

Max jestem ju� stary, nie zapominaj.

Nie nadaj� si� ju� na wi�zienne jedzenie.

Wi�c ukradniemy ponad sto tysi�cy.

Co to da?

Kradzie� powy�ej stu tysi�cy lei podlega karze �mierci.

�adnego wi�zienia, tylko kulka w �eb.

- �wietna wiadomo��, Max. - Czyli wszystko albo nic.

Musimy ich naprawd� upokorzy�.

Napad w ci�gu dnia, z t�umem gapi�w.

Wi�c nie atakuj siedziby banku.

Napadnij na samoch�d, kt�ry przewozi pieni�dze.

A m�wili�cie, �e jest niepowa�na!

Je�li chcecie publiczno�ci, musicie zrobi� show.

Chcieli�my zosta� gwiazdami, nie pami�tacie?

Jeste� anio�em! Chod� tutaj niech ci� uca�uj�.

Wszyscy przesadzali�my. Popisywali�my si� jak dzieci.

Ju� dawno tak si� ze sob� nie bawili�my.

Jednak po chwili zorientowali�my si�, �e jeden z nas wzi�� to na powa�nie.

Musimy to zrobi�, dop�ki jestem szefem wydzia�u.

Mog� przemyci� bro�, fa�szywe papiery, wszystko czego nam trzeba.

Chyba nie m�wisz powa�nie?

Jasne, �e tak, wy nie?

Nie, Max. �artowali�my.

Kto �artowa�? To fantastyczny pomys�!

W�a�nie powiedzia�e�, �e to pewna kara �mierci...

No i co? Jest tego warte.

Je�li nazi�ci z�apaliby nas w '44, my�licie, �e by nas wypu�cili?

Czy to nas powstrzyma�o?

Nie. I wiecie co?

Je�li rozegramy to dobrze,

mamy 5-10% szans, �e nam si� uda.

Cudownie!

Co si� z wami dzieje? Czekacie z rado�ci� na emerytur�?

To nie jest nawet rosyjska ruletka!

To ruletka bolszewicka: z pe�nym magazynkiem.

Tu chodzi o ryzyko! Co z wami? Kiedy� to uwielbiali�cie!

To samob�jstwo!

R�wnie dobrze mogliby�my skoczy� z dachu!

Niez�y pomys�. Ale to kr�tki lot.

Ja proponuj� wam troch� d�u�szy.

Sko�czy�e�, Max?

Przejd�my do powa�niejszych temat�w.

Ja chyba w to wchodz�.

W co?

Zgadzam si� z Maxem.

�artujesz?

Oczywi�cie, �e nie. Widzia�e� kiedy�, �eby �artowa�?

Dumi, nie nakr�caj go!

Pos�uchaj.

Kiedy obci�li mi fundusze na badania w Zwi�zku Radzieckim,

prawie podci��em sobie nadgarstki.

I powinienem by�, bo teraz dowodz� misjami kosmicznymi zamiast bra� w nich udzia�.

Wiesz, dlaczego obci�li ci fundusze?

Przynajmniej nie pakuj� ju� nas do kom�r.

Jeszcze nie.

Dzisiaj s� urodziny Dumiego.

Ko�czy czterdzie�ci lat.

Mam nadziej�, �e nie b�dzie na mnie z�y,

je�li nie b�d� mu �yczy� d�ugiego �ycia.

20 lat temu, kto z nas my�la�, �e do�yje czterdziestki?

Sama wizja d�ugiego �ycia znaczy�a tyle co zdrada.

Razvan,

jakie jest twoje najlepsze wspomnienie z ostatnich 10 lat?

Mo�esz pomy�le� o jednej przyjemnej rzeczy od zako�czenia wojny?

Dzie�, w kt�rym umar� Stalin?

Zamknij si�!

Co jeszcze nas czeka?

Je�li nam si� uda, �wietnie, b�dziemy �miali im si� w twarz.

Je�li nas z�api�, koniec przedstawienia.

Ale z jakim fina�em!

Kto jest gotowy za to wypi�?

Dla podtrzymania ducha dru�yny.

Przykro mi, nie mog� igra� ze �mierci�. Musz� wychowa� dziecko.

W ci�gu najbli�szych dni sprawy przybra�y szybki obr�t.

Napisz mi tu szczeg�owe o�wiadczenie, z twoimi danymi osobowymi,

modelem i numerem taks�wki oraz opisz jak j� skradziono.

Max Rosenthal w parku? Kto by pomy�la�.

Lepiej zostawmy to tutaj.

U mnie jest zbyt ryzykownie.

Sonia zagl�da w ka�dy k�t.

B�d� trzyma� to tutaj, ale...

Nie licz na nic wi�cej.

Co chcesz powiedzie�?

Wol� przygl�da� si� temu wszystkiemu z daleka.

Przemy�la�em to i widzisz... Jestem historykiem.

Jestem ciekaw, co stanie si� za kilka lat.

- Chc� �y�, by m�c to zobaczy�. - Powiem ci co si� stanie:

nic.

B�dziesz uczy� zak�amanej historii, a� wreszcie strzelisz sobie w �eb.

Decyduj: teraz czy p�niej.

Tylko �artowa�em.

Oczywi�cie, �e mo�esz si� wycofa�, jeste� wolnym cz�owiekiem.

Przykro mi, Max.

Jak �mia�e�!

Nie histeryzuj. Przed chwil� przyjecha�. B�aga�, �ebym go wtajemniczy�!

Oczywi�cie odm�wi�em.

Gdzie on jest? Mirel!

Zamkn�� si� w �azience. Nie chce z tob� rozmawia�.

Jak si� o tym dowiedzia�? Kto mu powiedzia�?

Ch�opcy gadali o tym, kiedy poszli�my ukra�� aparat.

Ma tylko dwana�cie lat! Mo�esz zostawi� go w spokoju?!

Chcia�bym! Ale ju� wszystko wie!

Grozi, �e tam przyjdzie, czy tego chcemy czy nie.

Musisz go powstrzyma�! Mnie ju� nie s�ucha.

- Uwierz, pr�bowa�em. - To pr�buj dalej.

Zdoby�e� jego zaufanie, jeste� za niego odpowiedzialny.

Je�li go nie powstrzymasz, donios� na was wszystkich policji.

Alice Bercovich podaj�ca nazwiska! To by�by widok.

Wi�c po prostu wyjedziemy. Zabior� go st�d.

- Zostaw mnie w spokoju! - Nie pojedzie.

Jeste� potworem!

Chcesz �eby poszed�! Chcesz zrobi� z niego kolejnego Maxa.

W ko�cu to m�j syn.

Tak bardzo tego chcia�!

Poza tym plan jest na pi�� os�b. Za p�no na zmiany.

To dzieciak. Nawet je�li nas z�api�, ka�� mu jedynie zmieni� szko��.

Zostaje w domu.

Potrzebujesz pi�ciu os�b?

W ko�cu zmieni�a� zdanie?

Kobieta zmienn� jest.

I kto m�wi o zmianie zdania?

Ugotuj� co�.

B�dziecie wszyscy g�odni.

Jad� z wami!

Tutaj s� klucze do kartotek,

wszystko uaktualnione.

- C� wi�cej mog� powiedzie�? - Praca z tob� by�a przyjemno�ci�.

Zapomnia�bym.

W�o�y�em moje rzeczy do furgonetki, �eby zawie�� je do domu.

- Wy�l� kierowc�. - Nie trzeba, zwr�c� j� jutro.

Powodzenia na nowym etapie �ycia.

Tobie r�wnie� Max, we wszystkim co tylko planujesz.

Mam nadziej�, �e kiedy�...

Dzie� dobry, towarzysze! Nie b�jcie si�, kr�cimy film!

Ju� t�umacz�, to bardzo proste: udajemy, �e was okradamy.

Wyjd�cie powoli, z podniesionymi r�koma.

Tak jak w filmach.

- Ale musimy dostarczy�... - Gdzie twoja bro�?

- Nie jeste�my uzbrojeni. - Nie wierz�.

Ci idioci pozwalaj� wam przewozi� kas� bez broni?

W�� pieni�dze do samochodu.

Pieni�dze do samochodu!

Dalej! Oka�cie troch� entuzjazmu.

B�dziecie w filmie!

Jakby to by�y ich pieni�dze!

Nie wiem kto popsu� im humor.

- Jak ci na imi�? - Viorel.

Co ci nie pasuje, Viorel? Nie cieszysz si�, �e b�dziesz w filmie?

- Mo�e nie lubi swojej roli? - M�g� powiedzie� wcze�niej!

Viorel, mo�esz wzi�� moj�.

Mo�e on te� chce zmieni� rol�?

We�cie pieni�dze, ale darujcie nam �ycie!

Mo�emy sko�czy� ju� t� fars� i wr�ci� do domu?

Dlaczego? Przecie� to zabawne.

Od kiedy mamy operatora?

Ty �ajdaku!

Prosz�... B�agam...

Prosz� si� nie martwi�, my tylko filmujemy!

Na d�, szybko!

Dobrze zagrali�cie, teraz �adujcie si� do wozu!

Nie byli�cie za bardzo rozmowni, ale...

- Nie! Chc� i�� z wami i podzieli� kas�! - Nie ma dyskusji.

Zostajesz tutaj i �wiczysz do wielkiej parady.

Nie wracaj do domu, a� to si� nie sko�czy.

Dzi�kujemy za udzia� w arcydziele socjalistycznego kina.

Id�cie!

Zdrajca! K�amca! Ok�ama�e� mnie!

Przesta�!

To nie ja! Przysi�gam!

Teraz uspok�j si� i mnie pos�uchaj!

Nie ok�ama�em ci�!

Zamkn��em go dzi� rano w domu.

Musia� wybi� okno. Przysi�gam, przyszed� sam.

Nie martw si� o niego.

Cho�by z�apali nas jutro, jego nigdy nie znajd�.

Za�atwi�em mu fa�szywe dokumenty. Jego adres b�dzie tajny.

Tylko ty i ja wiemy, kim jest.

Czemu p�aczesz?

To jest w�a�nie to, czego nie chcia�am...

Czego nie chcia�a�, powiedz.

Tego nie chcia�am dla Mirela.

Nie chcia�am, �eby musia� ukrywa� si� przez ca�e �ycie!

Dochodzenie zacz�o si� nast�pnego dnia.

Prasa s�owem o tym nie wspomnia�a.

Roznios�o si� po ludziach.

Stali�my si� rumu�skimi Robin Hoodami.

Po oko�o dw�ch tygodniach,

Minister Spraw Wewn�trznych zleci� spraw� S�u�bie Bezpiecze�stwa.

W jedn� noc awansowali�my ze "zwyk�ych bandyt�w" na "wrog�w ludu".

Upolityczniono spraw�.

My tymczasem jedli�my co wiecz�r w Pa�acu Athenee,

kupowali�my ubrania...

�y� nie umiera�...

Jak was znale�li?

- Yorgu. - Niemo�liwe! Zdradzi� was?

Nie do ko�ca. Wszystko zacz�o si� od jego rozmowy telefonicznej

z innym nauczycielem.

M�wili o uczniach z jego klasy,

kt�rzy byli gn�bieni przez to, �e ich rodzice pochodzili ze wsi.

Ale musz� powiedzie�, i mam nadziej�, �e mnie za to nie os�dzisz,

to pracowici i inteligentni uczniowie.

Naprawd�, nie uwierzysz, jaki skarb mam u siebie.

"Nie uwierzysz, jaki skarb mam u siebie".

To zdanie nas zniszczy�o.

M�j s�siad, towarzyszu Ristea, ma skarb schowany na strychu.

Prawdopodobnie z�oto.

Zabawa si� sko�czy�a.

W 24 godziny S�u�ba Bezpiecze�stwa nadrobi�a ca�y miesi�c.

Kto by� genialnym przyw�dc� Wielkiej Rewolucji Pa�dziernikowej?

Ostatnie drzwi, klasa nr 3.

Niejaki W�adimir lljicz. M�wi ci to co�?

Siada�.

Ristea Yorgu, urodzony Feldiman?

W�odzimierz lljicz Lenin, urodzony jako Uljanow.

Dzi� �wi�tujemy historyczn� chwil�.

Aby dowiedzie� si� wi�cej o tym cudownym

triumfie bohater�w Zwi�zku Radzieckiego,

zwr�cimy si� do eksperta w dziedzinie astrofizyki i lot�w kosmicznych,

towarzysza Dumitru Dorneanu.

Nie uwierzysz, ale sta�o si� to 14 wrze�nia,

w dzie�, kiedy sonda Luna 2 wyl�dowa�a na Ksi�ycu.

Max musia� wygra� sw�j zak�ad.

Rozdzia� VIII FINA�

- Dzie� dobry. - Co robisz?

To s� instrukcje dla ciebie.

Nie czytaj ich dzisiaj. Poczekaj, a� wszystko si� sko�czy.

Je�li wydaj� ci si� zbyt skomplikowane, zwr�� si� do pana Zilbera.

Jestem pewna, �e ci pomo�e.

Wstawaj!

To by�a mi�a noc, ale czas wraca� do pracy.

Jedziemy?

Plac M�czennik�w, prosz�. Szybciutko, jeste�my ju� sp�nieni.

Jad�.

Chod�. Chc� z tob� pom�wi�.

Siadaj.

Chc�, �eby� napisa� co� bardzo prostego.

Adres.

- Co to jest? - M�j adres.

- To znaczy pana Zilbera. - My�lisz, �e mnie przechytrzysz?

Wie pan gdzie sp�dzili�my noc. Pana ludzie nas obserwowali.

- Chc� innego adresu. - Nie znam innego.

Gdybym zna�, da�bym go panu.

Virgil, przyjacielu, czy ty widzisz, jak bardzo jestem zm�czony?

Wiesz, ile nocy nie przespa�em?

Wczoraj by�a czwarta. Dlaczego mi to robisz?

- Przepraszam... - S�uchaj.

Nie spieszy mi si�. Dam ci ca�y dzie�, �eby� to przemy�la�.

Je�li nie, mamy swoje metody.

W ko�cu wy�piewasz ten adres, tylko komu� innemu.

Zawi�d� bym si�.

Pomy�l, ile czasu i wysi�ku w�o�y�em w t� spraw�.

M�ody Bercovici jest kluczem tej sprawy,

tajemnic�, kt�rej nie zdradzi�em nikomu pr�cz ciebie.

Dlaczego jaki� stary g�upiec mia�by zebra� chwa�� za moj� prac�?

S�o�ce nie b�dzie czeka�. Tw�j asystent ci� zast�pi.

Stop, zatrzyma� wszystko. Odda� bro�.

Rusza� si�.

- Kto dowodzi t� operacj�? - Pu�kownik Holban.

Gdzie on jest? Znajd� go.

Towarzyszu Holban, obud�cie si�.

Towarzysz Minister tu jest.

Znajd�cie mi jakie� ustronne miejsce.

Ty! Daj nam kawy.

Przeszkodzi�em w drzemce, towarzyszu?

Prosz� mi wybaczy�. Zm�czenie...

Wi�c mo�emy zafundowa� wam wyd�u�ony urlop.

Nie ma miejsca na zm�czenie w moim ministerstwie.

Domy�lam si�, �e spa� pan te� wczoraj, kiedy zbieg�a wi�niarka,

z broni� w r�ku, w bia�y dzie�!

Mam tu raport. Nigdy czego� takiego nie widzia�em!

Tak, ale z�apali�my uciekinierk�.

Po tym jak ca�� noc w��czy�a si� po mie�cie!

Prosz� pozwoli� mi zaprezentowa� nowy szczeg� �ledztwa...

Jakiego �ledztwa?! Sprawa ju� zosta�a os�dzona!

M�wimy tu o ra��cym zaniedbaniu obowi�zk�w!

- Prosz�, panie... - Zamknij swoje ma�e, grube usta!

Chc� s�ysze�, jak siedzisz cicho.

Gdzie ta kawa?

Przepraszam pana, ale nie jestem kelnerem.

To kim?

Operatorem kamery.

Wi�c id� do swojej kamery.

Pakuj torby.

Jeste� zm�czony,

wysy�amy ci� na wypoczynek,

do obozu pracy w g�rach.

Du�o �wie�ego powietrza.

Wi�zie� Radoiu. Wychod�.

Chce �eby� wiedzia�, �e to wszystko, to by� m�j pomys�.

- Co? - To wszystko. Film.

Gratuluj�. Zawsze kocha�em kino.

Wszystko, co po tobie zostanie, to obraz bandyty i zdrajcy,

schwytanego przez moich ludzi.

Za sto lat ludzie obejrz� ten film i powiedz�

"To musia�o by� trudne. Budowa� socjalizm od pocz�tku."

Na szcz�cie byli tam ludzie tacy jak ja.

- Jak si� ma Sonia? - Nie martw si� o ni�.

Ma si� dobrze.

Towa... Panie Ministrze...

Nauczyli ci�, jak si� do mnie zwraca�?

Wi�zie� nie jest moim towarzyszem.

Mam propozycj�. Dotyczy ca�ej naszej grupy.

Zamiast rozstrzela�,

wy�lijcie nas w kosmos radzieckim satelit�.

B�dziemy u�yteczni dla nauki i wszyscy na tym zyskaj�.

To jaki� �art?

Nie, jestem �miertelnie powa�ny. Po co po�wi�ca� psy?

Lepiej u�y� ludzi. Zdaliby relacj� i przes�ali dane,

kt�re zebraliby, zanim umr�.

Pomy�l!

Mo�emy wys�a� cz�owieka na ksi�yc przed Amerykanami.

Pos�uchaj mnie, kupo �cierwa!

Ten, kto leci w kosmos jest bohaterem narodowym.

Pies czy nie pies!

Zdrajc�w i sabota�yst�w nie wysy�amy na Ksi�yc!

Wy�lemy ich przed pluton egzekucyjny, a ich rodziny zap�ac� nam za naboje!

Koniec! Wraca� do cel!

Zabawa sko�czona! Wszyscy wraca� do cel!

Od kiedy wi�zienie to ob�z letni?!

Macie do�� materia�u, �eby sko�czy� film!

By�o zabawnie.

Drogi Virgilu,

Teraz wiesz, gdzie mieszka m�j syn.

26 sierpnia sko�czy 13 lat.

Zgodnie z tradycj� �ydowsk� to dzie� Bar Micwy,

ceremonii w synagodze, po kt�rej wydaje si� przyj�cie.

Tak m�odzi ch�opcy zostaj� przyj�ci do wsp�lnoty.

Pragn� znale�� kogo� godnego zaufania,

kto zorganizuje ceremoni� Mirelowi.

By�abym szcz�liwa, gdyby� zrobi� to ty z pomoc� pana Zilbera.

Prosz� Ci� o pomoc

i chc�, �eby� wiedzia�, �e podarowa�e� mi

ostatni� pi�kn� noc w moim �yciu.

Pal!

Gotowi.

Cel. Pal!

Gotowi!

Cel!

Pal!

Uwaga!

Gotowi!

Cel!

Moje losy potoczy�y si� inaczej.

W ostatniej chwili zmieniono m�j wyrok �mierci na do�ywocie.

Oszcz�dzono mnie,

poniewa� kilka dni przed egzekucj� okaza�o si�,

�e jestem w ci��y.

W 1964 roku amnestia uwolni�a wszystkich wi�ni�w politycznych.

Alice pozwolono wyemigrowa� do Izraela.

Zabra�a ze sob� Mirela

i jego m�odsz� siostr�.

Zrealizowana w 1960 roku propagandowa rekonstrukcja wydarze�,

na kt�rej oparto ten film, nadal istnieje.

GANG ROSENTHALA

SCENARIUSZ I RE�YSERIA

WYST�PILI

MUZYKA

ZDJ�CIA