All language subtitles for Il.était.une

af Afrikaans
ak Akan
sq Albanian
am Amharic
ar Arabic
hy Armenian
az Azerbaijani
eu Basque
be Belarusian
bem Bemba
bn Bengali
bh Bihari
bs Bosnian
br Breton
bg Bulgarian
km Cambodian
ca Catalan
ceb Cebuano
chr Cherokee
ny Chichewa
zh-CN Chinese (Simplified)
zh-TW Chinese (Traditional)
co Corsican
hr Croatian
cs Czech
da Danish
nl Dutch
en English Download
eo Esperanto
et Estonian
ee Ewe
fo Faroese
tl Filipino
fi Finnish
fr French
fy Frisian
gaa Ga
gl Galician
ka Georgian
de German
el Greek
gn Guarani
gu Gujarati
ht Haitian Creole
ha Hausa
haw Hawaiian
iw Hebrew
hi Hindi
hmn Hmong
hu Hungarian
is Icelandic
ig Igbo
id Indonesian
ia Interlingua
ga Irish
it Italian
ja Japanese
jw Javanese
kn Kannada
kk Kazakh
rw Kinyarwanda
rn Kirundi
kg Kongo
ko Korean
kri Krio (Sierra Leone)
ku Kurdish
ckb Kurdish (Soranî)
ky Kyrgyz
lo Laothian
la Latin
lv Latvian
ln Lingala
lt Lithuanian
loz Lozi
lg Luganda
ach Luo
lb Luxembourgish
mk Macedonian
mg Malagasy
ms Malay
ml Malayalam
mt Maltese
mi Maori
mr Marathi
mfe Mauritian Creole
mo Moldavian
mn Mongolian
my Myanmar (Burmese)
sr-ME Montenegrin
ne Nepali
pcm Nigerian Pidgin
nso Northern Sotho
no Norwegian
nn Norwegian (Nynorsk)
oc Occitan
or Oriya
om Oromo
ps Pashto
fa Persian
pl Polish
pt-BR Portuguese (Brazil)
pt Portuguese (Portugal)
pa Punjabi
qu Quechua
ro Romanian
rm Romansh
nyn Runyakitara
ru Russian
sm Samoan
gd Scots Gaelic
sr Serbian
sh Serbo-Croatian
st Sesotho
tn Setswana
crs Seychellois Creole
sn Shona
sd Sindhi
si Sinhalese
sk Slovak
sl Slovenian
so Somali
es Spanish
es-419 Spanish (Latin American)
su Sundanese
sw Swahili
sv Swedish
tg Tajik
ta Tamil
tt Tatar
te Telugu
th Thai
ti Tigrinya
to Tonga
lua Tshiluba
tum Tumbuka
tr Turkish
tk Turkmen
tw Twi
ug Uighur
uk Ukrainian
ur Urdu
uz Uzbek
vi Vietnamese
cy Welsh
wo Wolof
xh Xhosa
yi Yiddish
yo Yoruba
zu Zulu

Original subtitles

Mijn naam is Francis Hallé.

Mijn hele leven bracht ik door in wouden.

Ik keek hoe bomen geboren werden, hoe ze groeiden en stierven.

Omdat ik ze niet kon zien groeien,

dacht ik dat ze onbeweeglijk waren.

Ik kon ze ook niet horen,

en dus ging ik ervan uit dat ze stil waren.

Pas na jaren ontdekte ik

hoe ze barsten van het leven.

Toen ik plantkundige werd, had ik nooit durven denken

dat de machtige tropische wouden voor mijn ogen zouden verdwijnen

in amper 50 jaartijd.

Ze waren zo ontzettend groot...

Miljoenen jaren geleden werden we daar als mensapen geboren...

in de toppen van het bladerdak.

Maar dat zijn we vergeten.

Voor het te laat is wil ik

mijn levensreis met je delen,

je inwijden in mijn grote passie:

het verhaal van de bomen van de grote tropische wouden.

ER WAS EENS ... EEN WOUD

Ik ben in alle wouden van de wereld geweest.

Ik liep op de kroonlaag

en verkende kilometers en kilometers daaronder.

En telkens weer

stond ik versteld hoe kolossale bomen kunnen

leven zonder te bewegen.

Ontelbare keren deden

deze houten wezens mij twijfelen

aan mijn eigen verstand.

Leven...

zonder te bewegen.

Ze bedachten een andere manier van leven,

bijna onmerkbaar.

Dit is de mysterieuze wereld

van het plantaardig vernuft.

In de tropische oerwouden

zag ik het mooiste en het rijkste wat deze wereld te bieden heeft.

Miljarden planten, miljarden dieren,

allemaal onmisbaar,

nauw met elkaar verbonden,

soms zo nauw dat het moeilijk wordt

ze uit elkaar te houden, ze worden één.

Ik zag hoe de mens eeuwenoude bomen in enkele dagen in zijn bezit nam.

Er is weinig tijd nodig om ze om te hakken, te vernietigen

en alles mee te graaien.

Maar hoeveel eeuwen zijn er nodig om alles weer op te bouwen?

Hoe kan je die gang van zaken stoppen?

Dit gevoel van machteloosheid maakt me woedend

en verdrietig.

Sinds het begin der tijden

geven planten ons de lucht die we inademen.

Moeten ze verdwijnen voordat we ons dat nog eens herinneren?

Wie kan nieuw leven geven?

Alleen het leven zelf.

Het is een kwestie van tijd.

De grote bomen die hier leefden,

zaaiden massa's zaadjes,

seizoen na seizoen,

Voor het geval dat.

In de schaduw op de bodem bleven ze lange tijd sluimeren.

Nu zullen ze het verminkte woud herstellen.

Het is het licht dat hen ertoe aanzet om het hele verhaal opnieuw te doen.

Het woud zal ons overleven.

Het heeft het vermogen opnieuw geboren te worden.

Er is maar één voorwaarde:

de mens moet er meer dan

700 jaar vanaf blijven.

Dit is waar het verhaal van die wedergeboorte begint.

Deze bomen zijn pioniers.

Ze groeien snel. Ze zien er allemaal hetzelfde uit.

In enkele dagen schieten ze omhoog.

Binnen een paar maanden bedekken ze de grond met een beschermende laag van hun bladeren.

Water, lucht en zon

dringen hun bladeren binnen.

Chlorofyl of bladgroen zet ze om.

Een immens wezen rijst op.

Een boom!

Het is het wonder van de fotosynthese.

Maar in hun spurt naar de zon

hebben de pioniers geen tijd voor de verdediging

tegen de planteneters die hun eerste blaadjes aanvallen.

En wanneer de bladeren zo zijn beschadigd dat ze geen licht meer kunnen vangen,

sterft de boom, beroofd van zijn energie.

Om aanvallen af te slaan,

roepen sommige pioniers de hulp in van dieren.

Als de Cecropiaboom een nieuw blad krijgt,

verschijnen aan de basis kleine stipjes die op miereneitjes lijken.

Ze hebben meteen effect.

De mieren openen deurtjes die de boom over de hele lengte van zijn stam

voor ze maakte.

De mieren voelen zich gelijk thuis.

Ze maken openingen op elk niveau.

De insecten palmen de Cecropiaboom al gauw over zijn hele lengte in.

De Cecropia kan nu rustig groeien.

De huurders zullen hem verdedigen.

50 jaar nadat de eerste zaadjes ontkiemden,

zijn de pioniers volwassen.

Langer zullen ze niet leven.

Ze zijn samen geboren

en ze zullen samen sterven.

De korte duur van hun bestaan zit in hun genen.

Verborgen in de grond, toveren minuscule diertjes

dit woud van dood hout om

tot rijke, losse humus.

Dat is de raadselachtige wereld van de afbraakorganismen.

Ze verteren alles wat op de grond valt

om het terug in de levenscyclus te stoppen.

Het secundaire woud

vervangt het primaire woud.

De bomen zijn ontsproten in de schaduw van de pioniers.

Ze zullen zich voeden met hun gevallen hout.

Zo begint de tweede fase in de wederopbouw van het woud.

Het zal eeuwen duren om

de reusachtige puzzel die door de ontbossing is weggeveegd

weer in elkaar te passen.

Opnieuw bepaalt het licht hoe de onderlaag eruit zal zien.

De ontelbare bladeren, allemaal zonnepanelen;

de takken die de bladeren naar de zon tillen,

de grote stammen die de boomtoppen naar de hemel voeren...

Een boom zijn, dat is uitblinken in de kunst van het staan,

perfect in evenwicht.

Naarmate de takken zich uitbreiden, wordt de voet van de stam dikker

om de fundering van de reus te versterken.

De ondergrondse wereld van bomen

is net zo groot en belangrijk als het zichtbare gedeelte.

Wortels doen veel meer dan de boom verankeren.

Ze vergaren vooral water.

Dat doen ze met hun wortelharen en in samenwerking met schimmels,

geheime maar bepalende schakels in het leven van het woud.

Water is van levensbelang voor bomen.

De schimmels helpen het te vergaren

door hun minuscule draden onder het oppervlak uit te spreiden.

In ruil daarvoor

geeft de boom ze de energie terug die hij boven de grond haalt.

Na een eeuw

is het secundaire woud nog altijd een lege huls.

Maar 500 jaar later

wonen er al veel meer levende wezens

en een rijk, gevarieerd plantenleven.

Die zullen samen een verbond aangaan.

Op elk niveau van de onderlaag begint een lange wisselwerking,

van het oneindig kleine tot het oneindig grote.

Voordat de onderlaag helemaal in de schaduw staat, verspreiden de klimplanten zich.

Ik vind deze planten ongelooflijk.

Ze vermoeien zich niet met het aanmaken van enorme, vaste stammen.

Dat doen anderen wel in hun plaats.

Onopvallend op de bodem

volgen ze de schaduw van een boomstam.

Zodra ze een basis hebben gevonden,

klimmen ze omhoog richting hemel om te baden in de zon.

De stengel van de philodendron fascineert me.

Hij is gecamoufleerd door de schors

dicht bij de grond, waar hij kwetsbaar is voor zijn belagers.

Maar een paar meter hoger gaat hij welig groeien,

alsof hij zich eindelijk veilig voelt.

Hoe heeft die plant zo'n gewiekste strategie ontwikkeld?

Dat is een mysterie waar ik niet bij kan.

Misschien kan ik het beste het verhaal van de passiebloem vertellen, waar ik gek op ben.

Je kent die plant wel,

ze draagt de heerlijke passievrucht.

We maken een ommetje via het grote laboratorium van de evolutie.

We spoelen de tijd snel vooruit en zien hoe het woud nieuwe soorten

van de passiebloem creëert.

In het woud heeft de passiebloem maar één vijand:

de rupsen van de Heliconius-vlinder,

die haar bladeren al generaties lang verslinden.

Op een dag, tijdens een mutatie,

werd een passiebloem heel giftig.

Zonder zijn plunderaars

kon deze nieuwe soort plotseling goed gedijen...

...totdat er een nieuwe rupsensoort opdook,

die immuun was voor het gif van de plant.

De vlinder werd op zijn beurt giftig voor zijn roofdieren.

Er was niemand om hem te stoppen en deze nieuwe Heliconius begon

passiebloemen te verwoesten.

Dus verschenen er andere varianten

die de vorm van hun bladeren veranderden om de vlinders te misleiden.

De list werkte perfect,

tot de vlinder een bloem vond die zo voedzaam was

dat ze hem langer deed leven,

lang genoeg om de vermomde bladeren van de passiebloem te leren herkennen.

Er verscheen een nieuwe passiebloem.

Ze maakte valse eitjes aan

om de vlinder wijs te maken dat iemand hem voor was geweest.

Ik zal hier ophouden, maar met dit spelletje van elkaar wederzijds voor de gek houden,

ontstonden er in tientallen jaren

45 soorten Heliconius-vlinders

en 150 soorten passiebloemen.

En zo zijn er miljoenen soorten, groot en klein,

die op eenzelfde manier tot leven komen.

Deze ontelbare, bijzondere verhalen

maken de geschiedenis van het woud.

De jaren verstrijken.

Het secundaire woud blijft groeien.

Zijn bomen zijn nu zo'n 40 meter lang.

Van voet tot kruin

bieden ze een onderkomen

aan ontelbare schepsels op zoek naar nieuwe gebieden om te bezetten.

De ontbossing joeg veel soorten op de vlucht.

Na verloop van tijd komen ze terug.

De bladeter

trekt de vleeseter aan.

De voedselketen krijgt langzamerhand weer vorm.

Sommige nieuwkomers spelen een hoofdrol in de wedergeboorte van het woud.

Uit verre streken

brengen ze de zaden mee van bomen die de vernieling niet overleefden.

Die spelingen van het lot geven het woud

enkele van zijn pareltjes terug,

zoals de Moabi-boom,

de mooiste onder de grote tropische bomen.

In dit zaad schuilt de belofte van een reus van 70 meter...

De eerste seconden

van een wezen dat meer dan 1.000 jaar zal leven.

De vernieuwing van het secundaire woud is soms erg spectaculair,

maar op andere momenten zijn het ontelbare kleine gebeurtenissen

die miljoenen keren worden herhaald.

De bloei van de toppen van de hoge bomen

bepaalt het ritme van de planten en dieren die eronder leven.

Waar een streepje licht verschijnt,

groeit een blad om het op te vangen.

En waar een blad is,

is altijd wel iemand die er op aast.

Als we voor de grap alle dieren van het woud op de weegschaal zouden zetten,

dan zouden de mieren meer wegen

dan alle anderen dieren samen.

Ze werken op alle hoogtes.

Piepkleine transporteurs zijn het, die enorme hoeveelheden bladeren

en grond vervoeren tussen de boven- en de onderlaag.

Het zijn ook tuinmannen

die in de boomtoppen planten telen

om er nesten van te maken.

Landbouwers zijn het ook

als ze de honingdauw verzamelen van de luizen die op hun beurt

van de boomsappen leven.

Termieten vind ik indrukwekkend.

De hele dag lang breken ze enorme hoeveelheden dood hout af.

Vastberaden dragen ze aarde naar de lucht,

om hoog boven de grond een fort te bouwen.

Van het oneindig kleine tot het oneindig grote

wordt langzaam het doek geweven dat alle levende wezens verbindt.

Het doek is nog niet af,

maar het is al sterk genoeg

om de spanning tussen jager en prooi op te drijven,

om nesten en holen zeldzaam te maken,

om de zwakke te laten wegtrekken zodat hij aan de sterke ontsnapt.

Het woud heeft nu twee gezichten:

één voor overdag en één voor 's nachts.

Van de dageraad in het woud houd ik nog het meest.

Dit breekbare moment waarop het lied van de dagdieren

samenvalt met de kreten van de nachtdieren.

Met hoevelen hebben ze zich daar

verstopt tussen de bomen?

Bomen communiceren

in het geheim.

Hun taal maakt geen geluid maar geurt.

Ze rijgen geuren aaneen, zoals wij doen met woorden.

Hun boodschappen leggen grote afstanden af.

Die verleiden, trekken aan,

stoten af of betoveren.

Hun invloed is enorm.

Net als alles wat leeft,

hebben bomen een partner nodig om zich voort te planten

of om op zijn minst hun stuifmeel aan door te geven.

Daarom worden bloemen geboren.

Ze verleiden het dier met hun vorm, kleur

en parfum.

Door wat nectar in hun hart te verstoppen, nodigen ze het uit

om door hun stuifmeel te rollen.

Het dier trekt vervolgens naar andere bloemen

en neemt de waardevolle vracht die de plant het toevertrouwde

steeds verder mee.

De techniek werkt perfect.

Van een afstand en zo onopvallend mogelijk doet de bloeiende boom

wat bij dieren zoveel energie kost en zo'n gedoe is:

paren.

Het zit niet in het karakter van bomen om wakker te liggen van nutteloze zaken.

Bloemen maken plaats voor jonge vruchten

die stiekem zullen groeien.

Als ze worden aangevallen, slaan de bomen alarm.

Ze sturen geursignalen uit die een onmiddellijke reactie

bij hun buren opwekken.

Hun bladeren worden giftig, bitter of weerzinwekkend.

Het roofdier zal elders moeten gaan eten.

Dit zijn de bomen van het secundaire woud drie eeuwen later.

Het zijn reuzen geworden.

Ze verdringen elkaar nu voor een plaatsje in de zon.

Een buurman in de schaduw zetten, betekent dat hij doodgaat

en verdwijnt.

Sommige bomen houden zelfs fysieke gevechten.

Het zaad van de wurgficus reist door de lucht.

Terwijl de andere bomen, jaar na jaar,

Geduldig groeiden in het zwakke licht daar beneden,

is dit zaad ze allemaal te slim af.

Het ontkiemt op de hoge takken,

om optimaal van de energie van de zon te kunnen profiteren.

Hij is nog maar net ontkiemd of de jonge boom

stuurt zijn wortels al naar de grond.

Wortels?

Het zijn eerder lasso's die vergroeien

zodra ze elkaar raken.

Het gevecht zal tientallen jaren duren.

De boom kwijnt langzaam weg.

Op alle verdiepingen daaronder

proberen profiteurs zijn dode bladeren te vangen

voor ze de grond raken.

De vederpalm vind ik nog

de meest spectaculaire van allemaal.

Hij vangt alles wat hij maar kan en voert het naar zijn wortels.

Daar wordt er teelaarde van gemaakt.

Er leeft nu zo veel in de onderlaag

dat elk stukje, elk overschotje

een maaltijd is waarvoor op eindeloos veel manieren wordt gevochten.

De strijd is gestreden.

De wurgficus heeft zijn slachtoffer verslonden.

Hij nam zijn plaats over in het woud

en kannibaliseerde zijn hout om zijn eigen takken te maken.

Hij nam zijn vorm aan.

Wat van de prooi overblijft, is een gapend gat

in het midden van de enorme stam van het overwinnaar.

Na verloop van tijd gaat het dak van het woud dicht.

Op de grond

zijn de lage planten bij een gebrek aan licht verdwenen.

Deze open onderlaag wijst op een volwassen woud.

Zover het oog reikt,

is het moeilijk om twee bomen van dezelfde familie te vinden.

Dit is niet toevallig.

Eeuwenlang bewegingloos op dezelfde plek leven,

dat is aanvaarden dat het onmogelijk is te vluchten voor aanvallen van roofdieren,

voor ziektes

of parasieten die zich jaar na jaar opstapelen.

De volwassen boom kan dit allemaal verdragen zonder al te veel schade.

Maar wanneer zijn zaden aan zijn voet vallen,

zijn ze reddeloos verloren.

Het enige wat de boom kan doen,

is ze zo ver mogelijk verspreiden.

Piepkleine trillingen verbreiden

zich kilometers ver door de grond,

naar de poten van een hongerig dier dat op dit moment zit te wachten.

Het is ironisch...

De bomen geven alle dieren van het woud

om slechts één goede reden te eten:

om hun zaden te vervoeren.

De vrucht is niet meer dan het lokmiddel in deze oplichterij.

Als kers op de taart proppen de bomen hun vruchten zelfs vol met suiker

en heerlijke aroma's.

Ze zijn onweerstaanbaar!

De list werkt.

De toekomstige boom vertrekt in een grote maag

op sterke poten

en met een kop die altijd wil reizen.

Sommige bomen laten het vruchtvlees

zelfs aan de pit kleven.

Dit aapje zal er lang op sabbelen

voor hij hem uiteindelijk uitspuwt.

Dat zijn weer een paar honderd meters gewonnen voor het zaadje.

Ik amuseer me met de gedachte dat elke boom in het woud

een stuk met een dier heeft meegereisd.

Hoe kwam het hier terecht?

Was het tijdens een jacht of een dutje?

Tijd is zo anders voor bomen.

Voor hen moet het leven van van een dier erg kort lijken...

Het dier heerst over ruimte,

de boom over tijd...

Ze mogen dan wel stilstaan, bomen zijn toch geweldige reizigers.

Ze gebruiken alles wat natuurlijk beweegt.

Dat kan water zijn, op vleugels,

of poten, of de wind

en zo kunnen ze elk continent bereiken.

Er zijn zelfs bomen

die oceanen oversteken.

Het woud is weer weelderig,

maar het is erg afhankelijk geworden van dagelijkse tropische regenbuien.

Een paar dagen zonder regen,

en de bladeren beginnen al te verdorren.

Dat geldt vooral voor planten die op takken of stammen groeien,

ver van de bodem.

Die kunnen onmogelijk water opslaan.

Door de hitte

is het bos geladen met geuren.

Maar dit keer stijgen die naar de hemel...

De bomen roepen de regen.

De geurmoleculen vangen de waterdamp

die in de lucht hangt.

Dat is voldoende om wolken te maken.

Het is alsof de bomen

de regen boven hun hoofd hielden

om zich naar hartenlust op te frissen.

Het woud is opnieuw een primair woud geworden.

Onaangetast door de mens, en er groeien uitzonderlijke bomen.

Ze hebben stammen die verraden dat ze vele eeuwen hebben gezien.

Het is ongelooflijk om te bedenken dat deze reus 700 jaar geleden

een onooglijk zaadje was!

Bomen belichamen de tijd.

In zulke bomen zijn indrukwekkende

krachten aan het werk.

De wortels zuigen het water op.

Houtvaten moeten het omhoog zien te krijgen, 66 meter boven de grond.

De bladeren maken er sap van

dat terugkeert naar de takken en wortels.

Een boom is een wezen dat vloeit en stroomt.

Als hij het water niet meer hoger kan krijgen,

stopt hij met groeien.

Dat is de enige limiet op zijn klimtocht.

De Moabi-boom steekt nu boven de anderen uit,

een van die woudreuzen die meer dan duizend jaar lang

de oceaan van bomen zal domineren.

Het bladerdak,

het actieve oppervlak van het primaire woud,

waar het krioelt van het leven, zoals nergens anders op aarde.

Hier raakt het woud de lucht.

Hier ontspruiten, groeien en ademen miljarden individuen

op hetzelfde moment.

Aan het eind van zijn leven is een boom een wereld op zich,

als een eiland.

Hij geeft onderdak aan honderden plantensoorten,

die op hun beurt honderden diersoorten huisvesten,

waarin weer kleinere wezens schuilen.

Als je dichterbij kijkt,

zie je dat in elke wereld weer een kleinere zit, en weer een, en weer een,

het gaat oneindig door.

Tel al die wezens bij elkaar op

en je komt uit bij een last die de boom uit zijn evenwicht kan brengen.

Deze reus, die de zwaartekracht eeuwenlang heeft getrotseerd,

zal door de knieën gaan en zijn plaats afstaan.

De dood van grote bomen

is het ultieme teken dat het woud volwassen is.

De kaarten worden opnieuw geschud door de enorme hoeveelheid materie

die de gevallen boom teruggeeft aan de aarde.

De tussenlaag krijgt ook het licht terug

dat ze eeuwenlang moest missen.

Een boom die valt, dat is een echte revolutie.

Als dat gebeurt,

ontmoet de wereld van het bladerdak die van de ondergroei.

Hoewel ze op dezelfde plaats leefden,

zien ze elkaar nu pas voor het eerst.

De zaden van pioniers lagen geduldig te wachten in de schaduw.

Ze starten meteen het genezingsproces op.

Het is het begin van een nieuwe cyclus.

Ik bracht zoveel jaren door in wouden.

Een heel mensenleven.

In bomentijd denken, brengt mijn hoofd op hol.

Hoe ziet de wereld eruit als je zo lang leeft?

Ik heb hard gewerkt

en veel geleerd,

maar ik kon de geheimen van deze wereld amper doorgronden.

Hier voel ik de slagkracht van het leven,

De creativiteit en de grillen.

Ze gaan mijn pet te boven, maar ik omarm hun grootsheid.

Dat deze wereld verdwijnt kan ik niet aanvaarden.

Mijn verhaal loopt op zijn einde.

Ik hoor het geprevel van vroege volkeren dat wegsterft onderin het woud.

De herinnering aan de mens die uit het woud kwam, nemen ze mee.

Ooit leefden we in vrede met de bomen.

Onze voorouders zagen ze als eerbiedwaardige en vriendelijke goden.

Vandaag zijn we het slachtoffer van onze eigen macht.

Laten we naar bomen kijken.

In hun bewegingloze kalmte

liggen de wortels van wat ooit onze bakermat was

en ons verstand.

Can't find what you're looking for?
Get subtitles in any language from opensubtitles.com, and translate them here.