Original subtitles

Ondertitels door Mister Bee Bart Besems

Elke dag is het dichterbij, pa.

- Komen ze op ons land? - Nee.

Dan is 't hun eigen zaak.

Toch?

Was er verder nog iets?

Nee, pa.

Heer, we...

- Ik doe toch niks? - Je had wel iets moeten doen.

Wie met z'n pet op eet, gaat naar de verdommenis.

Je ma wou jullie Christelijk opvoeden.

Misschien kan ik dat niet zo goed als zij,

maar ik kan je wel manieren leren. Bidden.

Heer, we hebben dit land ontgonnen.

Geploegd, gezaaid, geoogst. De oogst staat op tafel.

Dat werk hebben we allemaal zelf moeten doen.

We hebben ons rot gewerkt voor dit eten,

maar evengoed danken wij u, Heer, voor deze spijs. Amen.

- Waar heb je die pet vandaan, knul? - De beek.

- Staat iemand soms petten uit te delen? - Nee, hij lag daar gewoon.

Jacob, volgens mij zit jou iets dwars.

- Wat schort eraan? - Laten we er niet over beginnen.

Geen gedreutel nou. Je moet voor je mening kunnen uitkomen.

Zo'n oorverdovende stilte kan ik niet uitstaan. Voor de draad ermee.

Nou hoop ik maar dat ik geen preek krijg.

Ik weet wat je van de oorlog vindt.

Zo denken we er allemaal over.

Maar die oorlog gaat ons wel aan.

Jij zegt dat 't onze zaak niet is.

Maar het is wel degelijk onze zaak, als inwoners van Virginia.

- Is dat zo? - Ja, vader.

Goed dan.

- John? - Ja, pa?

Zeg maar wat je gaat doen, de slaven vasthouden of bevrijden?

lk heb geen slaven, pa.

Precies John. Jij bezit niet ��n slaaf, nietwaar?

En jij, James? Wat dacht jij van een slaaf?

- Nooit bij stilgestaan. - Doe dat nu eens.

Ga eens na bij jezelf.

Als je 't geld had, kocht je dan 'n slaaf?

- Nee, vader. - Waarom niet?

Als ik het niet zelf kan doen, komt het nooit af.

Stel, je vriend heeft slaven en iemand wil ze van 'm afpakken.

- Ga je hem helpen ervoor te vechten? - Nee.

- Jij heet toch Nathan? - Dat is mijn naam, pa.

Ik dacht dat ik met Henry in gesprek was.

- Pa? - Nou, wat vind je?

- Ik zou 'm niet helpen. - Waarom niet?

lk vecht niet voor 'n kwade zaak. Een echte vriend zou dat niet vragen.

Elke zaterdag is 't hetzelfde liedje met jullie.

Ik bid tot de Heer dat de kous hiermee af is.

Geef het brood maar door.

We zijn zover, pa.

Je mist haar nog steeds, h�?

Missen?

Jennie, je hebt geen idee wat ik voel als ik hier kom.

Zelf na al die jaren. Zestien jaar is het nu geleden.

En toch is ze voor mij nog steeds niet echt dood, alleen even aan het rusten.

Ik verwacht nog steeds dat ze opstaat en met me meeloopt naar huis.

Heb je het bij je?

- Nee, de drop. - Ik zie je na afloop.

Men vraagt zich af, Charlie Anderson,

waarom u nooit op tijd bent bij de dienst van de Here.

Heb ik de Here laten wachten, pastoor Bjoerling?

Geenszins.

Vandaag gaat het over onze plichten.

ledereen ziet zijn plichten anders.

Maar in Virginia komen ze op hetzelfde neer.

- Pak die draad. - De drie voornaamste plichten zijn...

- Zeg dat ie daarmee ophoudt. - ...aan God,

die ons geschapen heeft en ons liefheeft,

aan de staat, die voorziet in ons levensonderhoud

en voor ons zorgt...

en de plicht jegens onze naaste.

Onze naaste, zonder wiens steun het leven niet mogelijk was.

Als jullie de kracht kunnen opbrengen

om jullie bezigheden te staken, wat die ook mogen zijn,

dan wijd ik me weer aan de Here.

In Virginia is plicht meer dan alleen een woord, mijn vrienden.

Verkoop me je ezel toch. Ik snap niet waarom dat zo moeilijk moet zijn.

Ze is een Kentucky Red, en ze vormt een gelijkwaardig stel met net zo'n ezel.

Een gelijkwaardig stel, Abernathy. Snap je?

- Hoeveel? - 30 federale dollars.

- Ik bied 50 geconfedereerde. - Ik laat 'r nog liever verkommeren.

Miss Jennie?

lk vertrek binnenkort.

- Ik vertrek... - Dat zei je al, Sam.

O ja? Ja, dat is ook zo.

Ik zou eeuwig dankbaar zijn als ik mocht langskomen.

De eeuwigheid duurt lang, Sam.

Niet als zij wordt doorgebracht met 'n herinnering aan u.

Ik zal je graag na het eten ontvangen, Sam.

Abernathy, ik word onpasselijk van hoe jij zaken doet.

- Moet ik die ezel nu gaan halen? - In de bak, Gabriel.

Charlie Anderson, zou je me willen vertellen

waarom je nog komt opdagen? Met je welnemen, uiteraard.

Het was de laatste wens van m'n vrouw, pastoor Bjoerling.

Met uw welnemen, uiteraard.

Dokter. Mrs Witherspoon.

Zo te zien mag ik binnenkort langskomen.

Wat ben je stil.

Ik weet niet wat ik moet zeggen.

Of ik weet wel wat, maar niet hoe ik 't moet zeggen.

- Dan zal 't wel heel moeilijk zijn. - Nee, ik weet 't helemaal van buiten.

Ik heb m'n hart al meerdere malen gelucht.

Bij m'n paard, en het klonk prima.

Bij de bomen, en het klonk zelfs beter.

Bij de maan kwam het er volmaakt uit.

De maan hoort je toch niet, Sam.

Hij grijnst alleen maar, en hoort niets.

Ik wel, hoor.

Wat zal ik haar missen.

Gaat ze dan weg?

Zo gaat dat met jonge vrouwen.

Moet ze heel haar leven voor ons blijven zorgen?

lk dacht dat ze gewoon bij ons zou blijven.

Leg je er maar bij neer, knul.

Je zus is rijp om geplukt te worden.

Je hebt geen idee waar ik het over heb, nietwaar, knul?

Zo'n sufferd ben ik nou ook weer niet, pa.

Naar binnen, jongen.

Ze zeggen dat u het koelste water aan deze oever hebt.

Klopt, het beste ten oosten van de Mississippi.

Twee meter diep, zes meter lang. Ga je gang.

Afstijgen, sergeant.

Nu ik u toch zie, Johnson, wou ik 't even over die kanonnen hebben.

De kip is van de leg, de koe staat droog. Wie zal dat betalen?

Probeer het 's bij Lincoln. Het zijn vooral zijn kanonnen.

Wanneer gaat u zich om de oorlog bekommeren?

Nou moet ik u even heel gauw iets duidelijk maken.

Ik bekommer me om mijn ma�s want die is van mij.

En ook om mijn aardappels, mijn tomaten en mijn hek.

Maar 't is niet mijn oorlog, en niet mijn zaak.

Dat wordt het vanzelf wel als de kanonskogels hier gaan neerkomen.

Ik zeg u waar 't op staat. Houd uw praatjes verder maar voor u.

U heeft zes zonen, nietwaar?

Gaat de omvang van m'n gezin u wat aan?

Een heleboel. We komen manschappen te kort.

Twee van hen zijn amper zestien jaar.

Vreemd dat uw zonen niet dienen.

Helemaal niet vreemd, want er is hier werk genoeg voor ze.

Maar nu ter zake. Ik kom uw zonen ophalen.

Vindt u dat soms grappig?

- U komt mijn jongens ophalen? - Jazeker, daar kom ik voor.

- Waar zijn uw zonen, Mr Anderson? - U wilt ze dus spreken?

Dat wil ik, ja.

Ze zullen u zeker willen aanhoren.

De Yankees staan voor de deur.

- Jij bent stads. - Wat zou dat?

lk heb 200 hectare vruchtbaar land.

Met wat regen en wat zon komt alles op wat ik zaai.

We hebben elke akker kaalgetrokken en ontgonnen.

En alles zonder dat er ook maar ��n slaaf aan te pas kwam.

Dus nou mag jij me vertellen

waarom mijn gezin, dat ik zelf heb grootgebracht,

voor een ander de kooltjes uit het vuur mag halen?

Virginia rekent op al haar zonen.

Dat zal wel, Johnson, maar mijn zonen behoren niet toe aan de staat.

De staat heeft ze nooit hoeven zogen.

We hebben nooit iets van de staat gevraagd.

We leven ons eigen leven, dat we zelf hebben verworven.

Maar als het zo nodig moet, vooruit.

Als mijn jongens mee willen vechten, dan gaan ze hun gang maar.

Hebben jullie dat goed gehoord?

Willen jullie ook zo'n pakkie aan? Dan moet je 't nu zeggen.

Patrouille, opstijgen.

Als u deze oorlog ongeschonden weet door te komen, petje af.

Waar zitten die blauwbloezen?

Zo'n 15 kilometer die kant op.

Zo'n twintig kilometer in die richting, en acht in die richting.

Waar gaan jullie naartoe?

Die kant op.

Wat doe je met dode soldaten?

- Waar is hun leger? - In Harrisonburg.

Ga daarheen, Nathan. Neem Henry mee. Zeg dat ze ze komen ophalen.

Ja, vader.

Is het dan nu onze zaak?

Ga wat halen om ze mee te bedekken.

Vooruit.

- Kunnen we niet beter wachten? - Nee.

Papa, Sam wil u spreken.

Goed, Jennie.

- Goedenavond, meneer. - Sam.

- Bedtijd. - Nu al? Het is pas...

Rijp voor de pluk, pa.

- Wat zei hij nou? - Niets. Ga zitten.

- Ik sta liever, meneer. - Ga zitten, Sam.

Ik praat niet met mensen die op me neerkijken.

Je wilde iets met me bespreken?

- Inderdaad. - Blijf zitten.

Ik wil al heel lang met u praten.

Om maar met de deur in huis te vallen: ik vraag u om de hand van uw dochter.

- Wil je met haar trouwen, Sam? - Ja, meneer.

- Waarom? - Pardon?

- Waarom wil je met haar trouwen? - Ik hou van haar.

Daar hebben we niks aan, Sam.

Hoe bedoelt u?

- Mag je haar wel? - Ik zeg net...

Dat je van haar hield. Maar "houden van" en "mogen" zijn twee dingen.

Toen ik met Jennie's moeder trouwde, hield ik niet van haar, maar ik mocht 'r.

Ik mocht haar bijzonder graag.

Ik mocht Martha graag, de eerste drie jaar.

En opeens wist ik dat ik van haar hield. Tot de dag van vandaag.

Tot de dag van vandaag.

Snap je, Sam, als je een vrouw bemint zonder haar te mogen,

dan kan de nacht lang en koud zijn, en is de morgenstond kil.

Kun je me een beetje volgen?

Ja, meneer.

Nou?

lk mag Jennie graag, meneer. Altijd al.

Goed dan. Zorg goed voor haar.

Want anders krijg je het met mij aan de stok, knul.

- U hebt dus geen bezwaar? - Dat zei ik niet.

Bedankt, meneer.

Papa Charlie geeft dus toestemming?

Sam bedenkt over een paar kilometer pas dat hij het ook aan mij moet vertellen.

Die was van moeder.

Je ziet er beeldschoon uit, Jennie.

Wat heerlijk om te trouwen met iemand van wie je echt houdt.

Als klein meisje sliep ik alleen in een grote kamer.

Ik had een donzen matras.

Buiten onweerde het, het bliksemde en regende op 't tinnen dak.

Maar ik lag lekker onder m'n deken, lekker knus en warm en verzaligd.

Ik wist dat ik veilig was. lemand hield van me en gaf om me.

Nu ik met James getrouwd ben, heb ik hetzelfde gevoel.

- lemand houdt van me en geeft om me. - Ik kan wel juichen van geluk.

Zo voelt het ook, ja.

Dat zijn een stel beste beesten.

Mag ook wel, ik zing ze nog net niet in slaap.

Dat is Anderson, Mr Carroll. Negen paarden en twee ezels.

U had gelijk, Mr Tinkham. Deze zijn prima.

Deze mensen weten wat ze doen. Ik neem deze twee en de vier in de wei.

Hoe bedoelt u, u neemt ze?

Gedag, Mr Anderson, dat is al een hele tijd geleden dat ik u zag.

Ik kom niet vaak in de bak, Tinkham.

Mr Carroll, Mr Osborne, Mr Marshall. Federale aankoopambtenaren.

- Paarden voor de cavalerie. - Juist.

Er is een vaste prijs, maar zeg eerst wat u ervoor wilt hebben.

Ze zijn niet te koop.

Mijn zoon spreekt de zuivere waarheid, heren.

Knoop dat dus maar goed in je oren. Ze zijn niet te koop.

Dat kan zijn, maar u moet wel weten

dat we ze anders in beslag moeten nemen.

- Wat is in beslag nemen, pa? - Stelen.

Nee, dat zit toch anders.

Die paarden blijven hier. Hou er dus maar over op.

Je zei dat 't redelijke lui waren.

ledereen weet dat ze wachten tot de oorlog overwaait.

Mr Tinkham wil zeggen dat hij verwacht

dat wie te laf is om te vechten, ook wel wil profiteren van de oorlog.

- Laf? - Mijn excuses voor zijn slechte manieren.

- Hij weet dat hij respect moet tonen. - Excuses aanvaard.

Jacob, wat bezielt je toch. Je moet die man geen muilpeer verkopen.

Laat dat maar gewoon aan mij over.

Ik praat niet met vreemden, maar ik beloof u dit.

Jullie vertrekken ogenblikkelijk, of ik schiet jullie morsdood.

Die knakker van een Tinkham.

Die is helemaal onderaan begonnen en heeft zich omlaag gewerkt.

Vroeger stal ie paarden voor niks. Nu krijgt ie geld toe.

Knul, eruit voor je kou vat.

Ga naar binnen.

- Heb je nou je zin? - Jij sloeg 'm, niet ik.

Alleen maar omdat ik je voor was.

Pa, eerst komt die Johnson op ons land.

Nu staan ze op het erf. Daar moeten we toch iets tegen doen?

Word ik soms seniel? We hebben het net toch geregeld?

Het valt niet mee, Sam, zorgen voor een vrouw.

Nee, meneer.

Je moet van alles doen waar ze niet om vragen.

Doe je het niet, dan vragen ze waarom.

Of ze vragen het maar niet.

En je wordt gewoon afgestraft

voor het niet doen van iets waarvan je niet wist dat 't moest.

Zoals wat, bijvoorbeeld?

Dat is een moeilijke vraag. Je weet 't nooit echt zeker.

- Het wil er nogal 's van afhangen. - Waarvan dan?

- Hun stemming. - Hoe is die dan?

Dat weet je nooit.

Ik kan u geloof ik niet goed volgen.

Ik kon het zelf ook nooit goed volgen. Er is geen touw aan vast te knopen.

Zo zit dat nou eenmaal, Sam.

Het gebeurt, en je snapt er geen zier van.

Stel bijvoorbeeld eens...

Stel dat Jennie opeens begint te huilen.

Je weet niet waarom ze huilt, dus je vraagt waarom. Volg je me?

Jij vraagt 't, maar je krijgt geen antwoord.

Je vraagt wat je misdaan hebt dat ze zo vreselijk moet huilen.

Maar ze laat niks los.

Dus je begint je geduld te verliezen.

Maar dat moet niet, Sam.

Ze kan het niet zeggen, want ze weet het zelf niet.

Zo zijn vrouwen nou eenmaal, Sam.

Je wordt er hoorndol van. Maar je moet nooit je geduld verliezen.

Als ze zo doen, moet je ze gewoon een beetje knuffelen.

Want dat willen ze eigenlijk als ze in zo'n bui zijn, Sam.

Een beetje genegenheid. Dat begrijp je wel, h�?

Nee, meneer.

Nee?

Denk erom dat echtgenoten soms alleen willen worden gelaten.

Waarom?

Wie zal het zeggen. Maar ik weet 't altijd als James zo'n bui heeft.

Hij wordt humeurig. Ik zie het altijd aankomen, aan zijn ogen.

Ik weet nooit waar het vandaan komt.

Maar ik laat hem dan een tijdje met rust.

Ik denk dat er af en toe zoveel op een man afkomt

dat hij het er benauwd van krijgt.

Dan wil hij alleen zijn. Dat begrijp je toch wel, h�?

Nee.

Dierbare vrienden,

aangezien de huwelijkse staat heilig is, door God ingesteld,

door allen hoog gehouden...

Lief te hebben en te koesteren tot de dood ons scheidt.

"Ingevolge het heilige gebod van God, beloof ik je mijn trouw."

Ingevolge het heilige gebod van God

beloof ik je mijn trouw.

"lk, Jennie, neem jou, Sam, als mijn echtgenoot."

lk, Jennie, neem jou, Sam, als mijn echtgenoot.

- "Om elkander..." - Om elkander voortaan bij te staan,

in goede en slechte tijden,

bij voor- en tegenspoed,

bij ziekte en gezondheid.

Om lief te hebben, te koesteren en te gehoorzamen tot de dood ons scheidt.

Ingevolge het heilige gebod van God

beloof ik je daartoe mijn trouw.

"Aanvaard deze ring als blijk van huwelijkse liefde en trouw."

Aanvaard deze ring als blijk van huwelijkse liefde en trouw.

Geef elkaar de rechterhand.

Overwegende dat Sam en Jennie elkaar in huwelijkse staat aanvaarden,

en voornoemde hebben verklaard voor God en voor deze gemeente,

verklaar ik hen thans man en vrouw.

In de naam van de Vader, de Zoon, en de Heilige Geest. Amen.

Wat God tezamen heeft gebracht, zal door geen mens worden gescheiden.

Mijn gelukwensen.

Pardon.

- Complimenten van de kapitein. - Zeg 't maar, korporaal.

Hij wil u onmiddellijk spreken. De Yankees hebben Winchester genomen.

Uitstekend, korporaal.

Ik moet nu gaan. Dat begrijp je toch wel?

Begrijp je het?

Jij wel dan?

Het is zover.

Blijf rustig zitten.

Pa, we moeten Ann nu meteen naar huis brengen.

Goed, neem het rijtuig. Jennie en ik rijden mee met Harkens.

Jacob, breng ze thuis. Ga met ze mee, Nathan. Henry, haal Witherspoon.

- Wat moet ik zeggen? - Hij weet wel wat er aan de hand is.

Ik kom zo snel mogelijk terug.

Pas goed op jezelf, hoor je me?

Gefeliciteerd, het is een jongen. Ik ken dat geluid.

Gefeliciteerd, James.

Ann vraagt naar je.

Er is iets misgegaan, Charlie. Het spijt me.

Het is een meisje.

- Straks laat ik haar vallen. - Ze kan tegen een stootje.

Dat je de euvele moed hebt om me dit aan te doen, Tom Witherspoon.

Na al die klandizie die ik je bezorgd heb.

Ik heb op zich niets tegen meisjes, hoor.

Maar het is zonde van de familietraditie.

- Hoe oud ben je nu, knul? - 18, vader.

Dan ben je over vier jaar 20. Want jouw 18 is 16 voor mij.

Een drupje maar, voor de smaak.

Flauwekul. Ik ken kerels die hun leven lang zuipen als een vergiet.

Die drinken het ook niet voor de smaak. Toch, dokter?

Alsjeblieft.

Daar gaat ie.

Op de dames.

- De plicht roept. Dag, jongens. - Goedenavond, dokter.

Tom, hoe staan we ervoor?

- Virginia is aan het verliezen, h�? - Daar ziet het wel naar uit.

Wat vind jij daar nou van?

lk ben in Virginia geboren en getogen.

Ik heb drie zoons en twee dochters grootgebracht.

M'n oudste zoon Paul ligt begraven in Pennsylvania.

Het spijt me. Dat wist ik niet.

Hij sneuvelde in Gettysburg, op de heuvel van Little Round Top.

M'n jongste zoon kwam vorige week thuis met tuberculose.

Hij zal de kerst niet halen.

M'n derde zoon vecht bij generaal Forrest. Waar ze zijn weet ik niet.

Je vroeg me wat ik er nou van vond.

Dit is het enige antwoord dat ik je kan geven.

Als ze me nodig heeft, roep me dan. Verderop loopt er nog een op alledag.

Hup, wegwezen. Of zoek je eigen boom, voor ze op me schieten.

Maak dat je wegkomt.

Smeer 'm.

Maak dat je wegkomt. Vort. Horen jullie me?

Kijk eens hoe jong deze hier is.

Straks zetten de rebellen hun ouwe opa's en omaatjes nog in.

Geef dat geweer maar hier, Johnny.

Ik heet geen Johnny.

- Geef maar aan mij. - Waarom?

De officieren heb er wat op tegen als de gevangenen gewapend rondlopen.

Geef op voor ik een kogel door je dikke kop jaag.

Ik mag dat weerbarstige wel.

Maar als je niet meteen doet wat ik zeg, zul je 't lelijk bezuren.

- Vooruit, rebel, lopen. - Ik ben geen soldaat.

Denk je dat ik van gisteren ben?

We kennen het petje van Johnny Rebel maar al te goed.

- Ga pa waarschuwen. - Waar kan hij je vinden?

Geen idee. Zeg 'm wat er gebeurd is.

Jij hoeft z'n pa niks te vertellen. Je bent nu vrij.

- Ze hebben 'm meegenomen. - Wat zeg je daar?

- Wie hebben ze meegenomen? - De Yankees hebben de knul.

- Hoeveel Yankees? - Ik weet 't niet, vijf of zes of zo.

Nu is het wel onze zaak.

Niks. De voetafdrukken leiden nergens naartoe.

- We zijn niemand tegengekomen. - En wat nu?

We gaan naar huis en we pakken onze biezen.

We vertrekken vanavond nog.

Abernathy zal je wel zoeken, Gabriel.

Hij is naar Richmond vertrokken. De opzichter heeft de leiding.

Komt die je dan niet zoeken?

Jethro geeft niets om me. Toen m'n ma stierf, nam hij de hut over.

Ik hoef toch niet terug te gaan?

Hij zei dat ik vrij was. Dan hoef ik toch niet?

Als de man zei dat je vrij bent, Gabriel,

dan kun je voortaan gaan en staan waar je maar wilt.

Ik kan gewoon de weg afgaan en alsmaar verder lopen?

Je mag zelfs rennen, Gabriel.

Vaarwel, Missy.

We schieten sneller op als we de wegen mijden.

Hier is een kortere weg. Naast de voorde ligt een kamp van de Unie.

- Het dichtstbijzijnde? - Voor zover ik weet.

Hij is denk ik door verkenners opgepakt. Die vinden we nooit.

- Is hij krijgsgevangen genomen? - Dat moet wel.

Goed, we nemen die route. Tuig de paarden op, ik kom zo.

Binnen.

Hallo, papa Charlie.

Ze is straks nog groter dan jij.

Ann, we gaan. James blijft hier bij jou.

Ik snap niet dat die lui 't hart hebben om mijn zoon te snaaien.

Als ik ze te pakken krijg, krijgen ze er ongenadig van langs.

De knul is je heel dierbaar, h�?

Al mijn zonen zijn me dierbaar.

Maar de knul...

Martha stierf toen hij werd geboren.

Als ik naar hem kijk, zie ik haar.

Ik bid voor jullie.

Bidden is voor mij te laat en zal weinig meer baten.

Zo.

Weten jij en James al een naam?

Martha.

Dat had ze leuk gevonden.

Mijn Martha had dat erg op prijs gesteld.

Ik moet je nog zeggen hoe trots we erop zijn dat je bij onze familie hoort.

Ik hou erg veel van jullie.

Zorg goed voor jezelf, denk je erom?

We zijn terug zodra...

- Wat ben jij van plan? - Ik volg je tot het einde, papa.

De dominee heeft me een slechte eindbestemming voorspeld.

Voorlopig ben je daar nog niet.

Dat kan wezen, maar jij blijft hier.

Afstijgen en uit het kloffie van je broer. Je bent een vrouw.

Ik ren sneller, rijd sneller, en schiet scherper dan al m'n broers.

Maar ik zal afstijgen, papa.

- En toekijken hoe je wegrijdt. - En vervolgens?

- Rij ik je achterna. - Dacht ik het niet.

Maak je geen zorgen, we redden ons wel.

Zorg maar goed voor kleine Martha.

Misschien dat zij wel opgroeit met een greintje verstand.

- Dag zoon. - Vaarwel vader.

Voer jij deze dwaze bende aan?

lk ben kolonel Fairchild.

Of ik dwazen aanvoer heb ik mij al dikwijls afgevraagd.

En met wie heb ik het genoegen?

De naam is Charlie Anderson.

Het genoegen valt nog te bezien.

- Heb ik met u van doen? - Reken daar maar op.

In orde, Mr Nelson. Wat kan ik voor u doen?

Ten eerste mijn zoon teruggeven.

En dan mag u verordonneren, of hoe dat ook heet,

dat jullie mijn land en mijn familie met rust laten.

- Uw zoon? - Mijn jongste.

Uw mannen hebben hem meegenomen.

- Waarom? - Dat wil ik ook weleens weten.

- Uw leger heeft hem gevangengenomen. - Is hij dan geen soldaat?

Nee, hij is een Anderson en verder niets.

- Hoe oud is hij? - Zestien.

Kunt u mij laten zien waar uw boerderij ligt?

Bij Shenandoah Gap.

Hier ligt mijn land.

Dan zijn het niet mijn mannen geweest,

want we zijn daar niet geweest.

Maar u moet ��n ding begrijpen.

We vochten onlangs tegen rebellen die met stenen gooiden.

Verder hadden ze niets.

We namen 1500 man gevangen en ze hadden samen nog geen 50 kogels.

- Waar wilt u heen? - U streeft het schier onmogelijke na.

Elke brigade maakt dagelijks duizenden krijgsgevangenen.

Hoe wilt u daar een jongen van 16 tussen vinden?

lk zou hem aan u overdragen, maar ik heb hier geen gevangenen.

We hebben ze allemaal op de trein gezet.

Als u hem vindt, geef dit dan aan de leidinggevende officier.

- Wat staat hierin? - Dat uw zoon per abuis is opgepakt

en men mij een persoonlijk genoegen doet door hem aan u over te dragen.

Waar kan ik die spoorbaan vinden?

Bij lvy Glen.

Ik wens u succes, Mr Anderson. Ik heb ook een zoon van 16.

Hij zit goddank op school in Boston.

Geen getreuzel.

Vooruit, de pas erin.

Naar binnen. Zorg dat ze blijven lopen.

Vooruit, lopen.

Zou de knul daarbij zijn, pa?

lk heb een briefje voor kapitein Richards.

- Bent u Anderson? - Jawel.

Ik kan helaas niets voor u doen.

Vroeg ik dan wat? lk zoek m'n zoon.

- Die is hier niet. - Hoe weet u dat?

lk wil alleen maar even rondkijken. Dat zal toch wel even kunnen?

Als uw zoon ertussen zit, is het nu te laat. Het is oorlog.

- Sergeant, sluit de deuren. - Sluit de deuren.

- We moeten ons aan het rooster houden. - Deuren dicht.

Wat zei hij, pa?

Hij moet zich aan het rooster houden.

Haal die troep van het spoor.

Waar ben jij mee bezig?

Laat je wapens zakken en doe je handen omhoog.

- Laat de geweren vallen. - Nu.

Ik weet 't weer. Jij was die Anderson.

Draai je om en lopen.

Waarheen mag je zelf weten, als je maar opkrast.

- Jij zocht je zoon. - En jij moest je aan je rooster houden.

Vooruit, lopen.

Vooruit, kapitein, u hoorde wat hij zei.

Hoe lang gaat u m'n trein ophouden?

Een goede vraag, want men moet z'n zaakjes in de gaten houden.

Ik ontruim de trein en steek 'm in de brand.

- In de brand? - Open de deuren.

U kunt niet zomaar m'n trein in brand steken.

Kan zijn, maar ik probeer het toch.

- Waarom? - Deze trein zint me niets.

Stap maar uit. Jullie zijn vrij om te gaan.

De knul is niet hier, Jennie.

Ga maar gauw. De cavalerie patrouilleert de spoorwegen.

En de trein dan, pa?

lk rij al tien jaar op deze trein.

Ze is al die tijd een puike trein geweest.

U moet haar niet afbranden omdat ze aan lagerwal is geraakt.

Je rijdt met een trieste trein.

Ze brengt mensen waar ze niet willen zijn, met een enkele reis.

Maar ik laat het over aan de passagiers. Sam?

De brand erin.

Brand de trein af.

Henry, geef Sam het paard van de knul. Opstijgen, allemaal. We gaan.

U bent de enige officier, en de jongens wachten op uw bevel.

- Ga naar huis. - Pardon?

De oorlog is verloren. Ga terug naar je familie.

Dat had ik niet mogen zeggen, maar deze mannen hebben genoeg geleden.

De laatste slag was hopeloos.

Waarom trok je dan ten strijde?

lk kon toch moeilijk deserteren.

Met die patrouille in de buurt moesten we maar gaan.

Hallo, Carter.

Vanavond krijg je je kans, als je 'm wilt grijpen.

- Wat voor kans? - Om te ontsnappen.

De wacht is een taak voor de slechtste soldaten.

Ze zetten ons op die hekwielboot.

Maar dat reisje naar het Noorden zien we niet zo zitten.

Als dat hek vanavond opengaat, blijf dan heel dicht bij me.

En als we eenmaal vrij zijn, zoek je 't verder zelf uit.

Ik doe maar net of ik niet weet dat je nog zo'n broekie bent.

Nathan, jij en Henry zetten de paarden op stal.

Ja, vader.

Jacob, maak het vuur aan.

- Wat doet pa daarbinnen? - Slapen, denk ik.

Ik hoor gestommel.

Dat zou er nu prima ingaan.

Maar niet bij jou.

Sam, Jennie, kom eens.

Toe maar.

Je ma en ik hadden wel wat beters. Het is niet zo luxe.

Maar als je jaren samen bent, realiseer je je dat het niet om de luxe gaat.

Traditioneel draagt de bruidegom de bruid over de drempel.

Dus ga vooral je gang.

Wat kijken jullie nou?

Vooruit, lopen.

Naar binnen.

- De pas erin. - Nu.

Grijp die andere wachter.

Kom op, hierheen.

Hou je gedekt.

Het ritselt van de blauwbloezen.

We moeten 's nachts reizen, almaar verder zuidwaarts.

Dan komen we vanzelf goed volk tegen.

Mijn boerderij ligt in het noorden.

- Hoor je soms iets? - Ik ruik iets. Een kampvuur.

Een geconfedereerd kamp.

Je ruikt niet alleen rook, maar ook de boerenjongens.

Deze lagen in de ziekenwagen.

Die arme drommels hebben ze niet meer nodig.

De luitenant zegt dat ze zich terugtrekken. Wij mogen mee.

Dat is fideel van hem.

- Wat is dit? - Vraag dat maar niet.

Maar geloof me maar als ik zeg dat je ma 't niet op tafel zou zetten.

Wij mogen van geluk spreken. In Vicksburg moeten ze ratten eten.

Yankees.

Hier, pak aan.

Pas vuren als ik het zeg.

- Ik heb nog nooit op een man geschoten. - Dat weten zij niet.

- Luitenant? - Kapitein?

Is die koe een grijze of een blauwe?

Dat is een blauwe koe, meneer.

- Smaken die blauwe koeien wat? - Prima.

Neem haar gevangen.

- Sorry, meneer. - Geeft niet, luitenant.

Ze is van de schrik een paar pond lichter.

Maak je klaar.

Vuur.

Aanvallen.

Vuur.

Ik zal 't je maar vertellen.

Als je het nog niet wist: we gaan geheid voor de bijl.

Wat een trammelant om een enkele koe.

Gedag.

Hallo.

Wat kan ik voor u doen?

Een beetje water, graag. Ik ben al lang op pad, en heb nog ver te gaan.

Neem gerust zoveel als u wilt en kunt meedragen.

Ik dank u zeer.

Dit is me een boerderij. Hoeveel lui wonen hier?

- Negen mensen. - Negen? Asjemenou.

Maar waar zijn al die lui dan? lk zie niemand.

Ze zijn een tijdje op reis.

Jij maakt korte metten met ze.

Ik moet dat wel toegeven. Hele korte metten.

Kijken jullie twee eens of er paarden zijn. Ik kijk wat er binnen te halen valt.

Is dit alles?

De bloem ging gisteren op, en dit is het laatste restje koffie.

Je ziet de zoektocht somber in, toch, Sam?

Dat is waar.

De knul kan wel overal uithangen. Misschien wel in het Noorden.

- In de federale lik? - Ja, pa.

De paarden hebben al lang niks te eten gehad, pa, ze zijn uitgeput.

Ik moet wat zeggen. Al bij de trein wist ik dat het zo goed als hopeloos was.

Het was een enorm geluk dat we Sam hebben gevonden.

Ik wist het denk ik al toen we vertrokken.

Maar ik moest het evengoed proberen.

Want als we niks proberen, krijgen we nooit wat voor elkaar.

En als we niks voor elkaar krijgen,

waarvoor zijn we dan op de wereld?

lk hoop dat jullie dat begrijpen.

We begrijpen het, pa, en we zijn 't met je eens.

We gaan morgenochtend terug.

Ik geef toe dat ik het nu ook ernstig inzie.

En dat ik graag naar huis wil.

Maar je moet 't niet opgeven omwille van ons.

Ik hoef niet naar huis als jij dat niet echt wilt.

Bedankt, zoon.

We gaan naar huis. Misschien is de knul daar ook.

Staakt het vuren.

Dood.

Hoe oud ben je?

- Hoe oud? - Zestien.

Zestien.

Ik zal je sparen.

Ik wil dat je blijft leven.

Ik wil dat je ooit een oude man wordt.

En dat je een heleboel kinderen krijgt.

En dat je net zoveel om die kinderen geeft als ik om de mijne.

En op een dag,

als een man een van die kinderen doodschiet, wil ik dat je je dit herinnert.

Ik wil dat je je dit herinnert.

We begraven hem op de boerderij, naast z'n moeder.

- Een zieke, Tom? - Waar was je al die tijd?

Wat is er mis?

- Wat is er? De baby... - De baby heeft niets, Charlie.

James en Ann zijn dood.

Plunderaars, denken we.

Ik denk dat James op slag dood was.

Ik kwam twee dagen later toevallig bij jullie langs.

Ann was...

Ze was ook dood.

Ik heb ze naast Martha laten begraven.

Ik dacht dat je dat zou willen. Een andere plek leek me niet juist.

- Waar is het kind, Tom? - Boven.

Ik heb iemand die voor haar zorgt. Haar mankeert niets, Charlie.

Het kind is mijn kleindochter.

Ze heet Martha.

Dat is lang geleden, Martha, dat ik een kind vasthield.

Dat is heel lang geleden.

O Here, we hebben dit land ontgonnen.

We hebben geploegd en gezaaid.

En geoogst.

De oogst staat nu op tafel.

We eten omdat we al het werk helemaal in ons eentje hebben verricht.

Ik weet niet meer wat ik je moet zeggen, Martha.

Ik kan je niet veel vertellen over deze oorlog.

Alle oorlog is hetzelfde, denk ik. De zege is aan de begrafenisondernemers.

De politici hebben de mond vol van glorie.

De oude mannen zeggen dat de oorlog nodig is.

De soldaten willen gewoon naar huis.

Nu rust je daar minder eenzaam, Martha, samen met James en Ann en Jacob.

En wie weet met de knul.

Je hebt Ann nooit ontmoet, h�? Jullie zullen het goed kunnen vinden.

Je zult het prima met haar vinden, Martha. Ze heeft zoveel gemeen met James.

Net als... Nee.

Jij en ik hadden eigenlijk niet veel gemeen, toch, Martha?

Dat kwam pas met de loop der jaren.

Maar ik wou...

Ik wou dat ik wist wat je er nu van dacht, Martha.

Dan zag ik het allemaal misschien wat beter in.

Als ik maar wist wat je dacht.

Jij geeft het ook nooit op, h�?

Dacht je dat dat zomaar ging? Waarom zei niemand dat 't zondag is?

Vooruit, ga je wassen. We zijn laat.

- Was er verder nog iets? - Nee.

Opzadelen dan maar. Haal de wagen.

De tweede psalm...

De tweede psalm staat op pagina...

Hoe lang nog, O, mijn Heer?

God willende, slaan wij open pagina...

Honderzevenendertig.

Laat ons opstaan en zingen.

Ondertitels door Mister Bee Bart Besems