Original subtitles

[�wist wiatru]

Hej! Jest tam kto?

Cicho!

Wybacz, panie bracie.

Kt�r�dy do Lubicza i Wodokt�w?

Do Lubicza za krzy�em na lew� r�k�,

do Wodokt�w przez Pacunele i dalej.

Dzi�ki!

[okrzyki]

Wy do Lubicza!

Bywa�. J�dru�!

RZEWNY �PIEW: ...za wysoki pr�g,

czy nie jedzie,

czy nie jedzie

ukochany m�j.

Oj, wyjd� Jan-

- Ej, a gdzie wasza panna? - Jestem.

Jam jest Andrzej Kmicic.

Jeszczem w Lubiczu nie by�,

jeno tu ptakiem spieszy�em do n�g si� pok�oni�.

Prosto z obozu wiatr tu mnie przywia�. Daj Bo�e szcz�liwy.

Waszmo�� wiedzia�e� o �mierci dziadusia podkomorzego?

Ju�em �zami rzewnymi dobrodzieja mojego op�aka�.

Lubicz i wa�pann� mi zapisa�.

Ale wa�panna mi si� tak odwracasz, �em jeszcze Iegatu nie obejrza�.

O, mi�o taki legat dosta�.

Dam na sto mszy po moim dobrodzieju, �e mi ci� zapisa�.

Kiedy �lub?

Niepr�dko, jeszczem nie wa�pana.

Ale b�dziesz, cho�bym mia� ten dw�r podpali�.

Moja jeste� z woli nieboszczyka i po sercu.

Po sercu to jeszcze nie wiem.

A niechby� nie by�a, zaraz bym si� no�em pchn��.

�miej�cy si� to wa�pan m�wisz.

Prosz� do komnat, a ciotuchna zarz�dzi wieczerz�.

- A jaka ciotuchna? - Mma

- O, to tak�e i moja. - Kulwiec�wna.

By�bym wcze�niej przyjecha�, ale wojna nie matka.

Ze �mierci� jeno ludzi swata.

Niezbyt si� wa�� spieszy�, bo chor�gwie dawno ju� wr�ci�y.

P0 przegranej bitwie sam jeno w polu zosta�, by nieprzyjaciela podchodzi�.

I takem mu si� naprzykrza�, �e jest cena za moj� g�ow�.

Wyborny p�g�sek!

W imi� ojca i SYM-

Nieprzyjaciel zamkn�� si� w miastach, bo zima okrutna.

Moi Iudzie zdarli si� jak miot�y od ci�g�ego zamiatania,

wi�c ksi��� hetman Zimowanie nam naznaczy�.

Oficyjer�w zaprosi�em do Lubicza.

Przyjad� jutro wa�pannie czo�em bi�.

Pij wa�pan, prosz�.

Ja bym 2 r�k wa�panny i trucizn� wypi�.

Zdrowie wa�panny.

Dalib�g, im wi�cej patrz�,

tym wi�ksza ochota do �eniaczki bierze.

Kiedy �lub?

Nie pora o tym m�wi� przed ko�cem �a�oby.

Wyschn� do tego czasu jak trzaska. Niech mnie kule bij�!

Dobrze nieboszczyk dziadu� powiada�, �e� wa�pan gor�czka.

Musisz wa�panna do tego przywykn��.

A wa�pan odwykn��, bo nie mo�e tak by�l

Wa�panna b�dziesz mnie na nitce wodzi�.

Oj, niepodobny wa�pan do takich, kt�rych na nitce wodz�.

A ma�o to ojcowie na�amali sobie W konwencie r�zeg na mnie,

�ebym r�ne m�dre maksymy spami�ta�.

A kt�r� to �e�, wa�pan, najlepiej spami�tal?

Kiedy kochasz, padaj do n�g.

Pu��, wa�pan, bo si� rozgniewam. I ciotka zaraz przyjdzie.

A cho�by ca�a chor�gwia ciotek nadesz�a, nie zapr� si� ochoty!

Zdrajca z wa�pana. Judaszl

A nieprawda, bo kiedy ca�uj�, to szczerze.

Chcesz si� przekona�?

Ani si� wa�pan wa�.

U nas m�wi�: pro�, a nie daj�, to bierz sam.

Pora ju� na mnie.

P�no ju�.

Do Lubicza szmat drogi i wilk�w pe�no.

Jutro wa�pann� odwiedzim, z ca�� kompanij�.

- Dobranoc. - Z Bogiem.

Oj, ciotuchna, ciotuchna.

�PIEW: Jestem sobie panem,

gdy siedz� nad dzbanem...

Sukinsyny.

Z RADO�CI�: J�dru�!

Wypij z nami, gospodarzu mi�y, gospodarzu mi�y,

by� pi� m�g� z nami a�e do mogi�y, a�e do mogi�y

Zdrowie mojej dziewczyny!

Pij do dna!

Pij do dna!

[okrzyk rado�ci]

No, jak�e to ona?

J�dru�? Bardzo g�adka?

Do stu piorun�w. Nie ma takiej drugiej na �wiecie!

Oj, szcz�liwy� ty, J�dru�.

Masz przynajmniej do kogo g�ow� przytuli�.

- A kiedy �lub? - Jak si� �a�oba sko�czy.

Furda �a�oba. Dzieci nie rodz� si� czarne, tylko...

...bia�el

Zd rowie!

Zdrowie dziadka Billewicza, �e ci Lubicz zapisa�!

G�upi�. Zdrowie nieboszczyka pijesz?!

G�upi�!

J�dru�...

J�dru�...

w Grochowinie spa� b�dziem, tylko nie wyp�dzaj.

J�dru�...

Reku�, daj spok�j.

Wszystko, co moje, to wasze.

Wiedzia�em, �e J�dru� nas nie zostawi!

�PIEWA: Hej, mi�a ma,

powr�c� ja

za cisowe wrota.

Sp�jrz, czy stoi tam konik m�j?

Jestem sobie panem,

gdy siedz� nad dzbanem:

Nie dbam ja 0 z�oto,

przepij� z ochot�.

Pijemy!

�vku, �yku!

On mnie tak, a ja mu tak.

Raz, dwa, trzy!

Gadaj zdr�w. J�drusiowi i tak nie dor�wnasz!

- Jemu nikt nie dor�wna! - Nikt nie dor�wna!

J�dru�, zetnij!

Zer�nij. J�dru�, J�dru�!

[okrzyki]

Z J�drusiem nikt nie wytrzyma. Ty si� spr�buj!

I ze mn� na pistolety nie wygrasz!

Z tob�? O dukat strza�!

O dwa. Mi�dzy rogi!

Trzy. Pi�� dukat�w. Pistolety!

Nabity.

Prosto w czaszk�. Mi�dzy rogi!

[strza�]

Teraz ja!

J�dru�, brawo!

Dawaj, dawaj!

[kolejne strza�y]

Bij. Zabij!

[okrzyki, wrzawa]

Sikorki, bracia!

Sikorki!

Chryste!

Najgorsze, �eby si� nie roznios�o, bo tu o moj� reputacyj� chodzi.

Czeladzi i dziewkom przykaza�em,

�e kt�re Dary Z g�by pu�ci, pasy b�d� drze�.

Mi�ujesz mnie?

Jako dusz� w�asn�.

SOROKA: Panie pu�kowniku!

Sta�!

Panie pu�kowniku!

To m�j �o�nierz. Co� si� musia�o sta�.

Co tam, Soroka?

Panie pu�kowniku, miasto si� pali. Bij� si�.

- Jezus Maria! - Nie b�j si�, Wa�panna.

A kto si� bije?

Mieszc�anie nie chcieli da� obrok�w. Zo�nierz gwa�tem wzi��.

Potem usieli burmistrza. Pocz�to ogie� dawa�.

Podpalili�my dwa domy.

Gwa�t si� podni�s� okrutny i we dzwony bij�.

To i nam trzeba na ratunek.

Z dymem pu�ci�.

Do szabli!

Milcze�!

Konia!

Nic mi po was.

Nie trzeba mnie siekaniny.

Wraca� do Lubicza i czeka� na mnie!

- Ale� J�dru�? - Ni pary z g�by.

B�d� zdrowa, Ole�ko.

Ot, i kulig nie uda� si�.

B�d� zdrowa i spokojna.

Napijmy si� gorza�ki, bo zimno.

T0 z Lubicza?

Tak, to Kmicicowa kompanija.

Powt�rzymY?

Miodzikiem pachnie.

Nie chc� gorza�eczki. Dajcie miodziku!

[na�laduje pianie koguta]

[�miech]

Sikorki siedz� wedle ognia.

Prawda.

A c�e wa�panny robi�?

[�miech]

Nogi grzejemy.

Nogi grzej�!

A znam ci ja lepszy spos�b na zmarz�e n�ki od ognia.

Pota�cowa�, a zamr�z przejdzie precz.

Nie trzeba nam ani skrzypk�w, anibaseUL

Ja wam na czekaniku zagram.

OdCZep si�!

Je�li si� waszmo�ci chce ta�ca, to mo�e ze mn�?

A ty co za jeden?

Guza szukacie?

At, co gada�, poszli precz.

No, wyno�cie si�!

�PIEW: Jestem sobie panem,

gdy siedz� nad dzbanem:

Nie dbam ja 0 z�oto,

przepij� z ochot�:

Pijmy, Pijmy-

BY�em niespokojna.

O moje W!

Ba�am si�, �eby bitwy nie doszlo.

Co to za bitwa. �o�nierze uciszyli paru mieszczank�w i spok�j.

Jak to uciszyli?

Jak wezm� szabl� po �bie, to i cichy jak trusia.

To� to zab�jstwo!

�ykowie pos�ali po pomoc.

Przysz�a garstka g�upich pacho�k�w z oficyjerami.

Pacho�k�w przep�oszy�em,

a oficer�w kaza�em go�o po �niegu gna� ko�czugami.

Wa�pan nie masz wstydu i sumienial

Prawd� Ii m�wisz czy udajesz?

S�dy b�d� �ciga� wa�panal

Niech ci� 0 to g�owa nie boli.

Ka�dy sam sobie panem w naszej Rzeczpospolitej,

kto ma szabl� i lada jak� parti� zebra� potrafi.

I co mi uczyni�?

Kogo ja si� tu boj�?

Nie p�jd� za cz�owieka, na kt�rym ci��� �zy i krew ludzkal

Nie przyw�d��e mnie do szale�stwa.

Czego chcesz ode mnie?

B�d� uczciwy!

B�d� zdrowa!

B�d� zdr�w.

Na rany Chrystusa.

Czy ty chcesz, �ebym trupem z konia spad�?

Ole�ka...

Ole�ka, nie p�acz.

Na Boga. Nie p�acz, kochanie.

Tamtych odprawi�, wszystko za�agodz�.

B�d� �y� inaczej.

B�d� inny.

Hej, jest tam kto?

Hej?

Spili si� czy co?

[muzyka pot�guj�ca groz�]

Reku�. T0 ja.

Reku�!

SZEPTEM: J�dru�, ksi�dza.

Kto was pobi�?

Kto was pobi�?

ButrymY-

BVWaj!

Ole�ko, Ole�ko, zbud� si�, Wo�montowicze si� pal�.

- Nieszcz�cie! - Co?

- Wo�montowicze si� pal�! - Jezus Maria.

S�yszysz? Chryste Panie!

To on.

Wszyscy �wi�ci patriarchowie i prorocy.

M�dlcie si� za nim.

- Od m�k piekielnych. - Wybaw go, Panie.

Od wszystkiego z�ego...

[walenie W drzwi] Otw�rzcie.

Ko� mi pod lasem pad�. Scigaj� mnie.

Wa�� spali�e� Wo�montowicze.

Ja, ja.

Diabli po m� dusz�.

Dobrze.

Co si� tu dzieje? Ludzie, czego tu chcecie?

Kmicic spali� Wo�montowicze.

Pomordowa� m��w, niewiasty i dzieci!

Kmicic to uczyni�!

My ludzi jego wybili, a teraz jego g�owy chcemy!

Go�cie go. Czemu� tu stoicie?

Zali nie tu si� schroni�?

My konia pod lasem znale�li.

Nie tu. Dom by� zawarty. Szukajcie w stajniach i oborach.

Uszed� w las. Panowie bracia, za nim!

St�j!

Panno, nie skrywaj go. To cz�ek przekl�ty!

Przeklinam go, wraz z wami.

Amen.

Wyjd�! Wa�pan.

Bierz konia i uchod� st�d.

Ole�ka.

Krew na wa�pana r�ku jako na kainowym.

Precz na wieki!

�PIEWAJ�: ...ukochany m�j.

Oj, wyjd� Jan-

Rzadko takich uczciwych ludzi jak u was.

Tak mi tu dobrze, �e i w Kiejdanach lepiej by nie by�o.

To my mo�em tylko dzi�kowa�,

�e wasza mi�o�� u nas si� kurowa� zechcia�,

cho� na hetma�skim dworze najlepszych medyk�w m�g� mie�.

Ach, co tam gada�. Dobrze, �e ju� r�ka do szabli sprawna.

Panie pu�kowniku, Kmicic pann� porwa�!

Dziw, �e si� tu wa�y� zatrzyma�.

W si�� wida� ufa.

[na�laduj� g�osy ptak�w]

Za mn�!

Za wozy.

Za wozy, kry� Si�!

Pode dw�r.

Pod drzwi. Rozwali� toporami!

St�j, nie r�b.

St�j, do stu diab��w.

Rozm�wmy si�.

St�j. Kto m�wi?

Chor��y orsza�ski Kmicic. Z kim m�wi?

Pu�kownik Micha� Jerzy Wo�odyjowski.

Czo�em!

Nie czas na powitania!

Czego wa�� chcesz?

Ty zb�ju. Ze mn� s� Iudzie, kt�rzy maj� ztob� rachunki.

Za rozb�j, za krew niewinnie przelan� i za t� pann�,

kt�r�� teraz porwa�. Musisz tu gard�o da�!

Nie nazwa�by� mnie drugi raz zb�jem, �eby nie te drzwi, co nas dziel�.

To je otw�rz!

S�uchaj wa�� dobrze.

Mam tu bary�k� prochu.

Je�li mnie nie poniechasz, dom wysadz�,

wszystkich, co tu s�, i siebie!

To cz�ek szalony. Got�w to uczyni�.

Wychod� ze mn� na szable.

Po�o�ysz mnie, to p�jdziesz wolno!

- Parol kawalerski, �e odejd� wolno? - Parol!

Nie mo�e to by�!

Co to jest, do stu diab��w? Cicho!

Nie chcecie, to niech siebie i was prochem wysadza!

Jak tam? Szaraczki si� zgadzaj�?

Zaprzysi�gn� na szablach, je�li wa�� chcesz.

Niech przysi�gaj�-

Kup�. mo�ci panowie. Kup�!

Wszystkich tu obecnych bior� na �wiadki,

�em pana Kmicica, chor��ego orsza�skiego, wyzwa� na szable

i tom mu przyrzek�, �e je�li mnie po�o�y,

to odejdzie wolno, nie doznaj�c od waszmo�ci�w przeszkody.

Przysi�gajcie.

Przysi�gam na Boga Najwy�szego...

Przysi�gam na Boga Najwy�szego.

- I �wi�ty krzy?- - I �wi�ty KFZYZ-

- Amen. - Amen.

No, wychod�!

Zaufa�em waszmo�ciom.

Kt�ry to pan Wo�odyjowski?

To ja.

Na wielkoluda wa�� nie wygl�dasz. Gdzie stajemy?

Tu.

[grzmoty]

Zgoda.

�al mi wa�pana, bom o tobie s�ysza� jako o s�awnym �o�nierzu.

Dlatego po raz ostatni m�wi� ci, zaniechaj mnie.

Stawaj .

Chcia�e�.

Mo�e wa�� chcesz poczeka�, a� si�pi� przestanie?

Mnie wszystko jedno.

�al umiera� wtaki deszcz.

Pu�kownika b�d� chowa� to i niebo p�acze.

Stawaj wa��.

Wa�� machasz jak cepem.

Podnie�.

Ko�cz wa��. Wstydu oszcz�d�!

Pu��!

�yje, nie pad� na wznak.

Wara! Wara!

Teraz on m�j, nie wasz.

Jatek tu nie trzeba.

Kawalerski obyczaj, rannego nie dobija�. Opatrzy� go.

Mo�ci panno, wolna jeste�.

Pu�kownik Wo�odyjowski do st�p si� k�ania.

- Zabity? - Nie b�j si�, Wa�panna.

Kmicic bez ducha na podw�rzu le�y.

Nie chwal�c si�, jam to uczyni�.

Na Boga �ywego, odpowiadaj wa��. Zabity?

Kmicic? Ranny.

Dzi�kuj�. wa�pan"-

[smutna muzyka]

Przyjecha�em spyta�, czy wa�� urazy do mnie nie chowasz?

Dzi�kuj� waszmo�ci za odwiedziny.

A urazy nie chowam, bo mnie nie lada kto zwyci�y�.

To� wa�pan jeste� ten s�ynny Micha� Wo�odyjowski.

W�a�ciwie to ja jestem Jerzy Micha�,

ale �e �wi�ty Jerzy smoka tylko roztratowa�,

a �wi�ty Micha� ca�emu komunikowi w niebie przewodzi,

przeto jego wol� mie� za patrona.

Pewnie, �e si� Jerzemu nie r�wna� z Micha�em.

A jak zdrowie waszmo�ci?

Ledwie �em si� wyliza�. Gdzie si� wa�pan tak wyuczy�?

Na wojnach.

A mnie procesami tu gn�bi�.

Wo�montowicze spali�em, prawda.

I ludzi si� te� naci�o,

ale te� moich kompanion�w wyr�ni�to jak wo�y.

I to za co.

�e chcieli sobie ze szlachciankami pota�cowa�.

Niebo��ta.

Co do porwania, to ona wprawdzie ocali�a mi �ycie,

kiedy mnie gonili, ale potem kaza�a i�� precz.

No to co mi pozosta�o?

Tedy Wa�ci powiem, ona ciebie mi�uje.

A sk�d wa�� wiesz, �e ona mnie mi�uje?

B0 mam oczy.

B0 widzia�em, jak patrzy�a, gdy ci� usieczonego do izby wnoszono.

Mi�uje ci�. Je�li wa�pan tego nie pojmujesz,

to chyba dlatego, �e� przez rozum ci�ty i na umy�le szwankujesz.

Gdyby to by�a prawda.

Powiedzia�em, �e wa�pana mi�uje, nie powiedzia�em, �e zechce.

Teraz czas wojenny.

Mo�esz pos�ugi znaczne ojczy�nie odda�,

m�stwem si� ws�awi� i reputacj� po�ata�.

Zali nie pora jeszcze na t� drog�. Z �o�a trzeba do s�du zaraz.

Ot, na to lekarstwo.

List hetma�ski.

Kt�ry ci ka�e �o�nierzy zaci�ga� i chor�giew formowa�.

Zas�u�ysz si� ojczy�nie, to ci i Iudzie odpuszcz�.

Pan hetman mojej woli zostawi�, albo ci ten list odda�, albo i nie.

A wa�pan co uczynisz?

A ja waszmo�ci ten list oddaj�.

Ogromniem rad, �e widz� waszmo�ci.

W ogie� za wa�panem p�jd�, bodajbym p�k�.

Daj�e wa�� spok�j.

Oto pan Andrzej Kmicic, chor��y orsza�ski.

Czo�em bij� waszmo�ciom.

Nie wiesz, po co nas tu wezwano?

Chyba w pole ruszymy, ale to jeszcze nic pewnego.

Ksi��� hetman prosi waszmo�ci�w.

Ksi��� hetman prosi waszmo�ci�w!

Wybaczcie, waszmo�ciowie, �e pozwoli�em czeka�,

ale teraz czas i uwaga rozerwana na wszystkie strony.

Wezwa�em was, by nieweso�e nowiny powiada�.

Oto do starej now� mamy wojn�.

Szwed rozejm naruszy�.

Pi�kny kraj i lud pono� bitny.

Nie brak sk��conych magnat�w niech�tnych kr�lowi.

Jakie� wie�ci z polskiego obozu?

Szlachta zbiera si� opieszale.

Mo�e lepiej poczeka�,

a� jego kr�lewska mo�� Karol Gustaw z ca�� armi� nadci�gnie.

Gdyby tam by�o wojsko regularne, sam radzi�bym czeka�.

Znam dobrze ten kraj. Wojsk regularnych jest ma�o.

Kr�l jest s�aby i brak mu pieni�dzy,

a przeciwko szlachcie nasze si�y a� nadto starcz�.

Z tego mog� mniema�, �e to ju� nasza ziemia.

Mo�esz, wasza mi�o��, mo�esz.

Wasza ksi���ca mo��.

C0 Iudzie m�wi�?

Wszyscy z godziny na godzin� oczekuj� rozkazu wymarszu,

jeno pu�kownicy si� dziwuj�, �e ich tu bez chor�gwi wezwano.

Szlachta zjecha�a t�umnie?

Wszystkie znaczniejsze domy ju� s�.

Wo�aj Kmicica.

Chor�giew przywioz�e�?

Wed�ug rozkazu waszej ksi���cej mo�ci.

Pewni to Iudzie?

W ogie� do piek�a p�jd�.

Tacy mi potrzebni.

Tacy jak 'EY-

Na wszystko gotowi.

Mog� przyj�� tak ci�kie termina, �e i najwierniejsi si� zachwiej�.

Niech zginie marnie ten,

kto w niebezpiecze�stwie wasz� ksi���c� mo�� odst�pi.

Billewicz�wna tu jest.

Umy�lniem pos�a� po ni�, �eby si� ta niezgoda mi�dzy wami sko�czy�a.

Czym ja si� odp�ac� waszej ksi���cej mo�ci?

Czym odp�ac�?

Miej wiar� we mnie.

Miej ufno��, �e co uczyni�, dla dobra publicznego czyni�.

Nie odst�puj mnie, kiedy b�dziesz widzia� odst�pstwo innych.

Przysi�gam.

Na ten krzy� przysi�gnij, �e nie opu�cisz mnie a� do �mierci.

Na m�k� Chrystusa, przysi�gnij.

Na m�k� Chrystusa, przysi�gam.

[fanfary]

Witam was, panowie bracia.

Dobrze, �e�cie przybyli.

Trzeba nam wiele si�,

aby ojczyzn� ratowa�

i moje w tym starania godnie wesprze�.

Wasze to zdrowie wznosz�!

Niech �yje! Vivat!

Vivat, pu�kownicy. Suprema lex - umi�owanie ojczyzny.

Vivat! Niech nam hetmani!

Defensor patriae, prowad� na Szweda!

Prowad� nas, wodzu!

Niech �yje ksi��� hetman!

Niech nam hetmani! Vivat!

Gdym teraz na �o�u le�a�,

bliski �mierci, wtedym sobie powiedzia�:

nie b�d� bra� jej przemoc�, szabl�, ogniem,

jeno zacnymi uczynkami na ni� zas�u��.

S�aw� na wojnie odzyskam, z lud�mi si� pojednam.

Ole�ka, nie rzekniesz mi dobrego s�owa?

- Mog� ci wierzy�? - Musisz.

Powinna�.

Uwierzyli ksi��� hetman i pan Wo�odyjowski,

dlaczego ty jedna mia�aby� nie ufa�?

Bom �zy ludzkie widzia�a z powodu wa�pana wylewane.

- Groby jeszcze traw� nie poros�y. - To porosn�.

A �zy sam obetr�.

Naprz�d to wa�pan uczy�.

Daj�e mi jeno nadziej�.

[w oddali - wybuch]

Wielu spomi�dzy was zdziwi

albo zgo�a przestraszy ten toast,

ale kto mi wierzy i ufa, kto prawdziwie chce dobra ojczyzny,

kto wiernym radziwi��owskiego domu przyjacielem,

ten go wzniesie ochotnie i powt�rzy za mn�.

Vivat Carolus Gustavus, kr�l Szwecji.

Od dzi� �askawie nam panuj�cy!

Vivat, Vivat, Vivat!

Bo�e, com ja uczyni�!

Mo�ci ksi���, na rany Chrystusa, zmi�uj si� nad sob�,

zmi�uj si� nad nami, zmi�uj si� nad Rzeczypospolit�.

Nie czy� tego!

Nie b�agajcie go. To zdrajca.

Bodaj� skona� w rozpaczy, bodaj r�d tw�j wygas�,

bodaj diabe� dusz� z ciebie wywl�k�, zdrajco.

Zd rajco.

P0 trzykro� zdrajco!

Zdrajca!

Zdrajca!

Kmicic, do mnie!

Ha�ba tym, kt�rzy przy hetrnanie stoj�.

Co wa�� czynisz? Bo�e wszechmog�cy. Wybierajl

Jezu,Jezu!

Przysi�g�e� na krucyfiksie, �e nie opu�cisz mnie.

_Pot�piony b�d�, gdy tej przysi�gi dotrzymam,

pot�piony, gdy jej nie dotrzymam. Wszystko mi jedno.

Na krew i rany Chrystusa.

Zali ty my�lisz,

�e ja na wieki podda�em si� pod protekcj� Karola Gustawa,

�e ja chc� t� ziemi� naplrawd� ze Szwecj� po��czyc?

Chc� ratowa� ojczyzn�.

I wszystkie drogi, wszystkie �rodki do tego s� dobre.

W�adzy mi trzeba.

Nie pycha mnie do niej ci�gnie.

Kto si� czuje na si�ach, niech j� bierze,

ale kiedy nie ma nikogo, ja j� wezm�.

Do czego wasza ksi���ca mo�� d��ysz? Czego chcesz?

Chc� korony.

Jezus Maria!

Odda�em ten kraj Szwecji, aby ich or�em innych nieprzyjaci� pokona�,

ale w onej skalistej Szwecji nie masz do�� ludzi,

do�� szabel do utrzymania ca�ej Rzeczypospolitej.

C� wi�c si� stanie z reszt� kraju? Komu go oddadz�?

Ja wezm� t� koron�, gdy ten wal�cy si� gmach

odbuduj� na nowo i pot�niejszym uczyni�,

t� stop� zdepcz� nieprzyjaci� naszych.

Tak mi dopom� B�g i �wi�ty krzy�.

Wasza ksi���ca mo��, umys� tego obj�� nie mo�e.

G�owa p�ka.

�O�NIERZE: Oddajcie pu�kownik�w!

C0 si� tam dzieje? Mo�e nadci�ga pomoc?

Podsad�cie mnie.

Piechota Oskierki!

Moi Iudzie! Wiedzia�em, �e si� o nas upomn�.

�eby nasze chor�gwie tu by�y!

Panie Michale, na rany Boskie,

krzyknij im, �eby pos�ali po twoj� chor�giew!

Cicho wa��!

[okrzyki �o�nierzy]

C0 si� tam dzieje, no m�w wa��!

Regiment szkocki. Szkoci przeciw nam.

Nasi id� do ataku!

Kmicic!

- A Kmicic po kt�rej stronie? - Nie wiem.

Rzuci� wczoraj buzdygan czy nie rzuci�?

Nie patrzy�em.

Ja tego cz�owieka mia�em pod szabl� i �ywym go pu�ci�em.

�o�nierze powiadaj�, �e Wo�odyjowski waszej ksi���cej mo�ci �ycie uratowa�.

Spe�ni� swoj� powinno��, a teraz jako buntownika ka�� go rozstrzela�.

Nie uczynisz tego, wasza ksi���ca mo��.

B�agam wasz� ksi���c� mo��,

�eby Wo�odyjowskiemu i reszcie je�c�w w�os z g�owy nie spad�.

A je�li odm�wi�?

Tedy i mnie ka�, wasza ksi���ca mo��, rozstrzela�!

Opami�taj si�, nieszcz�sny, przed kim to m�wisz!

Wasza ksi���ca mo��, nie doprowadzaj mnie do rozpaczy!

Do pro�by mog�em nak�oni� ucha.

Na gro�by nie b�d� zwa�a�!

Pozw�l mi, wasza ksi���ca mo��,

sercem, nie z musu sobie s�u�y�, bo inaczej zwariuj�.

Zapisa�em im wczoraj �mier� w duszy.

Co hetman wielki zapisa�,

to przysz�y kr�l polski jako �askawy monarcha przekre�li� mo�e.

Tako� mnie zagada�,

�e niczego nie mog� ci odm�wi�.

Do ko�ca wojny po�l� ich Szwedom pod stra�.

Dzi�kuj�, waszej ksi���cej mo�ci, ojcu mojemu.

Panie Michale, to� twoja chor�giew niedaleko.

A c� st�d?

Gdyby si� tak wymkn��...

A kt� si� st�d wymknie?

A ten oficyjer, co nad konwojem ma komend�?

To Roch Kowalski, z Korabi�w Kowalskich.

Tak samo m�g�by� waszmo�� do jego konia gada�,

bo sam nie wiem, kt�ry g�upszy.

I zrobili go oficyjerem?

Bo si� ksi�ciu z pi�ci podoba�, podkowy w r�ku �amie.

A jak rozkaz dostanie, to go wykona, cho�by si� ziemia zapa�� mia�a.

Ogromnie mi si� ten oficyjer podoba.

Zawsze lubi� wiedzie�, z kim mam spraw�.

Hej, mo�ci panie oficyjerze. Hej, mo�ci Kowalski.

A przybli� no si� wa�pan.

Czego?

- Nie masz no gorza�ki? - Mam.

Dawaj!

Jak to dawaj?

Bo widzisz, mo�ci Kowalski, jakby by�o nie wolno,

to by� mia� rozkaz nie dawa�, a �e nie masz rozkazu, to dawaj.

Ju�ci, a c� to mi za mus?

Mus nie mus, ale ci wolno.

A godzi si� krewnego wspom�c i to starszego,

kt�ren gdyby si� by� z wa�cin� matk� o�eni�,

jak nic m�g�by by� twoim ojcem.

Jaki� mi tam, wa�pan, krewniak!

Poprzez babk�, kt�ra jest Kowalska z domu, a w herbie ma Korab.

Na Boga, to wa�� naprawd� m�j krewniak!

M�w mi wuju.

Jak�e si� miewa tw�j stary? A bodaj�e ci�, jak mu na imi�?

- Te� Roch. - S�usznie, Roch sp�odzi� Rocha.

T0 jest wedle przykazania.

- A �onaty jeste�? - Pewnie, �e �onaty.

Ja jestem Kowalski, a to jest pani Kowalska.

Innej nie chc�, innej nie chc�.

S�usznie. Szkoda jeno, �e m�odych Roch�w z ni� mie� nie b�dziesz.

A widz�, �e� bystry kawaler. No, napijmy si� no jeszcze.

A dobrze.

Do dna, do dna!

Zmorzy�a wida� pana Zag�ob� rozmowa z tym g�upim osi�kiem.

- Zali to jego krewny? - Jak ja z waszmo�ci�.

To moi Iudzie z Zag�ob�.

Mo�ci Kowalski, wuj w odwiedziny przyjecha�.

Ja jestem Kowalski, a to pani Kowalska.

Gdzie moja szabla?

Jezusie Nazare�ski, kr�lu �ydowski!

Jam to, nie chwal�c si�, sprawi�.

Najg�upszego oficera pos�a�em,

�eby go przekabaci� nie mogli, a i ten zdradzi�!

Wasza ksi���ca mo��, nie trzeba by�o wysy�a� Polaka.

�eby Szwedzi my�leli, �e ju� Polak�w przy mnie nie ma.

Gdzie Kmicic?

Wasza ksi���ca mo��, pojecha� po Billewicz�wn�.

Regimenty na ko�!

Sam poprowadz�!

Zaproszenie do Kiejdan od ksi�cia przywo��.

Ciesz� si�, �e�cie w dobrym zdrowiu,

bo gdym tu zajecha�, widzia�em pann� Aleksandr� w drzwiach,

jeno znik�a zaraz.

Zaszczyt to dla nas niema�y, ale zaraz jecha� nie mo�em.

Gdy ksi��� prosi, nie wolno zwleka�.

Wi�C 'IO przymus?

- Mamy do Kiejdan jecha�. - A to po co?

B0 ksi��� hetman prosi.

A m�wi�am: uciekajmy, bo nas tu nie zostawi� w spokoju.

Zwi�� nas, panie oncyjerze,

przy koniach poprowad�, bo inaczej nie p�jdziem.

Mo�cia panno, B�g os�dzi, kto ma s�uszno��, czyja, hetmanowi s�u��c,

czy ty, zdrajc� mnie nazywaj�c,

ale do Kiejdan pojedziesz.

Nie pojedziemy.

Czelad� i s�u�ba b�d� nas broni�.

Ot, ju� moi Iudzie jad�, panno.

Za dwa pacierze masz by� w kolasce. W drog�!

A dok�d to, panie kawalerze?

- Wo�odyjowski! - Do us�ug.

Z�apa� Kozak Tatarzyna, a Tatarzyn za �eb trzyma.

Panie kawalerze, nie masz do mnie szcz�cia,

bo ci ju� drugi raz drog� zachodz�.

W�wczas by�e� zabijak�,

dzisiaj ju�e� niegodzien, aby ci uczciwy cz�owiek pole dawa�.

- A to czemu? - Bo� zdrajca.

Bo� �o�nierz�w, kt�rzy ojczyzny broni� chcieli, jako kat wycina�.

Kr�tko m�wi�c, twoja ostatnia godzina nadesz�a.

Jakim prawem chcecie mnie s�dzi� i na gardle kara�?

Mo�ci panie, pacierz m�w, zamiast o prawo pyta�,

a je�li masz co na swoj� obron�, to m�w pr�dko,

bo dzi� w�tpi�, czy ta panna ujmie si� za tob�.

Ja te� tej panny o �ask� nie prosz�.

Bywa] !

Wzi�� go!

Wyprowadzi� za ostatni� stodo�� i kula w �eb!

Nie pozw�l mnie szarpa� jak psa. Sam p�jd�.

Panie Michale, skocz� zobaczy�,

czy nie ma przy tym nieszcz�niku jakich rozkaz�w hetma�skich.

Pami�tacie, com przy Rochu znalaz�?

Spiesz si� wa��, bo si� p�niej papiery okrvvawi�.

Kaza�em go umy�lnie daleko wyprowadzi�,

�eby huk muszkiet�w nie strwo�y� panny.

Mo�ci panowie, pomst� na nasze g�owy �ci�gniecie.

Musicie ucieka�, zabierajcie si� razem z nami, nie ma innej rady.

Dobrze.

Jezus Maria!

M�g�by� si� cho� prze�egna�.

Nie twoja sprawa, pacho�ku.

Dawa�.

Waszmo�ciowie mogli�cie ze sob� zabra� tego nieszcz�nika

i gdzie� po drodze go zg�adzi�, a nie u nas.

Jak�e teraz jecha�, kiedy panna ledwo �ywa.

Sta�o si�.

Wsadzim pann� do kolaski, bo ucieka� musicie.

Zemsta radziwi��owska nikogo nie oszcz�dza.

Tak.

Wstrzyma�em, Wstrzyma�em egzekucj�!

- A to czemu? - Czemu? Niech odsapn�.

Gdyby nie �w Kmicic, gdyby nie �w zacny kawaler, toby�my wszyscy,

jak tu jeste�my, wisieli teraz wypatroszeni na kiejda�skich drzewach.

Dobrodzieja naszego chcieli�my zabi�, mo�ci panowie!

Jak to mo�e by�?

Jak to mo�e by�? Czytajcie to pismo, a b�dziecie mieli odpowied�!

My, Janusz Radziwi��, ksi��� na Bie...

Dalej, dalej.

...hetman wielki litewski...

Daj�e, sam przeczytam.

Za wstawiennictwem chor��ego orsza�skiego Andrzeja Kmicica,

Micha�owi Wo�odyjowskiemu z onym drugim przyb��d�...

To mnie tak potraktowa�...

I innym moim pu�kownikom na �mier� za bunt skazanym darowuj� �ycie

i do bir�a�skiego wi�zienia odes�a� nakazuj�.

Za wstawiennictwem chor��ego orsza�skiego Andrzeja Kmicica.

Mo�ci panowie, je�eli teraz jeszcze ka�ecie go rozstrzela�,

to jak mi B�g mi�y porzucam wasz� kompani� i zna� was nie chc�!

C�e� za desperat, �e� tego pisma nie pokaza�?

Wolny� jest, wracaj, dok�d chcesz.

Zastan�w si�, bo ja z g�ry zapowiadam, �e jeno do Radziwi��a wr�c�.

Przysta� do nas, b�dziesz nam towarzyszem i bratem najmilszym.

Ojczyzna przebaczy, co� przeciw niej uczyni�.

Za nic.

B�g to rozs�dzi, kto lepiej ojczy�nie s�u�y,

CZY WY WOJN�} domow� wszczynaj�c, CZY Ja S�u��c panu,

co sam jeden Rzeczypospolit� ratowa� mo�e.

Id�cie swoj� drpg�. ja p�jd� swoJ�-

Na Boga, komu� �e� przysi�ga�? Radziwi��owi czy kr�lowi.

Szwedom czy Rzeczypospolitej?

Wa�pan zmys�y straci�e�!

Wiedzia�em, �e na nic si� zda nawraca� was. B�d�cie zdrowi.

Czekaj no, bo tu 0 wa�n� rzecz chodzi.

Powiedz no jeszcze raz, mo�ci panie kawalerze.

Radziwi�� przyrzek� ci, �e nas w zdrowiu pu�ci?

Tak jest. Do ko�ca wojny mieli�cie u Szwed�w pozosta�.

Poznaj twojego Radziwi��a, kt�ry nie tylko ojczyzn�,

ale s�ug swoich zdradza.

Ludzi onych, konw�j wprz�d odprawiwszy,

rozstrzela�, ale tak, �eby si� wie�� nie rozesz�a.

Co to jest?

List hetmana do Szwed�w, kt�ry przy Rochu Kowalskim znalaz�em.

Lepiej mi by�o zgin�� z r�k waszych.

Jecha� nam pr�dzej, bo tu miecz wisi nad nami.

Skoro tamten �yw odjecha�, to� nas tutaj zaraz nie spal� ani zamorduj�.

- Spieszcie si�. - Do �witu ruszymy.

Da�by B�g, �eby�my si� w lepszych czasach spotkali.

Szcz�liwej drogi.

A wspomnij czasem Wa�panna �o�nierza,

kt�ry rad by ci zawsze nieba przychyli�.

Przyjm, wdzi�czny kwiatuszku, i od starego po�egnanie.

Gdzie Kmicic?

Wr�ci�, wasza ksi���ca mo��, ale bez �o�nierzy.

To wiem, wo�a� go!

Sp�ni�em si�. Uciekli.

Chcia�em �ciga�, dosz�a wie��,

�e wszystkie polskie chor�gwie bunt podnios�y.

Jedyny profit- Billewicz�wn� przywioz�em.

Ciebie moje pismo wyratowa�o.

A o kt�rym pi�mie wasza ksi���ca mo�� m�wisz?

Czy o tym do mnie, czy 0 tym do Szwed�w?

- Wi�c ty wiesz? - Wiem.

Precz.

Jak wasza ksi���ca mo�� mog�e� tak ze mn� post�pi�?

Milcz!

Nie zmilcz�. Bom tam przed tymi lud�mi

oczami za wasz� ksi���c� mo�� �wieci�.

Kaza�em tych ludzi Szwedom rozstrzela�, aby ci bole�ci oszcz�dzi�.

Patrz, co si� sta�o przez ciebie.

W kraju op�r podsycony, a oni g�ow� buntu b�d�.

Tak to tw�j sentyment, a moja s�abo�� do ciebie

ogromn� krzywd� ojczy�nie uczyni�y.

Pewno to i prawda, ale ka�dy dzie� wi�ksza dla mnie m�ka.

Wiem, sk�d ta desperacja pochodzi. To dziewka.

Ka�� wam �lub da�. B�dzie troch� krzyku,

a je�li nazajutrz b�dzie p�aka�a, to� baba.

Nie chc� ani ja jej, ani ona mnie.

Nie b�d� jej o nic prosi�. Chc� by� jak najdalej, zapomnie�.

Twoja sprawa. Chcesz st�d wyjecha�?

Cho�by dzi�.

Pojedziesz na Podlasie do ksi�cia Bogus�awa.

Nie mam dosy� si�y, aby sam na buntownik�w uderzy�.

Dalej pojedziesz z moimi listami do samego Carolusa.

Pro�, aby mi przys�a� troch� jazdy i armat, a zgniot� buntownik�w.

Nie masz�e jakiej� pro�by do mnie?

- Wasza ksi���ca mo��... - M�w �mia�o.

Prosz�, aby ona jakowej� krzywdy tutaj nie dozna�a.

B�d� pewien.

Jad� w dalek� drog� i nie wiem, czy si� jeszcze obaczym.

Chcia�em wyjecha� bez po�egnania, ale nie mog�em.

Lepiej nie rozstawajmy si� z gniewem i z uraz�.

Daj�e Bo�e wa�panu szcz�cie.

Ja do wa�pana urazy nie chowam.

Jakowy� z�y duch wszed� mi�dzy nas

i niby morzem rozdzieli�.

Niech�e B�g wa�pana prowadzi i nawr�ci na prawdziw� drog�,

aby� zs_zed� z gej, po kt�re] b��dzisz.

Daj pok�j.

�eby za� znowu niezgoda mi�dzy nami nie powsta�a,

daj�e mi r�k� na drog�.

Hej, Ole�ka, Ole�ka...

Zali my si� ju� nie obaczym?

Panie Andrzeju, odst�p zdrajc�w, a wszystko mo�e by�.

Nie mog�-

Lepiej nic nie m�w.

Na mi�y B�g, za c� to nas spotyka?

B�d��e zdrowa ostatni raz.

Czemu p�aczesz?

Nie p�acz, bo oszalej�!

Wa�� jeste� dworzaninem ksi�cia hetmana?

Nazywam si� Kmicic. A dworzaninem nie jestem, jeno pu�kownikiem.

Kmicic.

To� to ja si�a 0 wa�panu s�ysza�em. Rad ci� bli�ej poznam.

Oto listy 0d ksi�cia hetmana.

Siadaj, panie kawalerze.

Nic nowego.

Radzi mi ksi��� hetman,

abym si� do Taurog�w przeni�s�, co jak wa�� widzisz, w�a�nie czyni�.

Na Podlasiu musia�bym zdeklarowa� si� albo przeciwko konfederatom

albo przeciwko Szwedom, a na to jeszcze za wcze�nie.

Ksi��� hetman...

Ksi��� hetman wiecznie si� sp�nia ze swoimi radami.

Pos�uchaj wa��.

O tych konfederatach, kt�rzy si� przeciwko mnie zbuntowali

na Boga pomy�l, �eby do Jana Kazimierza nie szli.

Gotuj� si� oni dobra moje spl�drowa�,

a tam piwa mocne, jako si� popij�, spr�buj ich wyr�n��.

S�uchaj�e, panie Kmicic,

wi�cja mam razem udawa� stronnika Jana Kazimierza,

patriot� i razem wycina� tych ludzi, kt�rzy kr�la

i ojczyzny nie chc� zdradzi�. Jest�e tu sens?

Wasza kr�lewska mo��, dusz� i mieniem Radziwi��om s�u��.

Przy waszej fortunie i moja wyrosn�� mo�e,

ale nie wszystko pojmuj� i w�asnym rozumem przenikn�� mog�.

Czego tedy chcesz, kawalerze?

Ksi��� hetman wszystkie swe post�pki dobrem Rzeczpospolitej os�ania.

Pozory to tylko czy prawda?

A gdybym powiedzia�, �e pozory, przesta�by� s�u�y�?

Moja fortuna przy radziwi��owskiej wyro�nie.

Wyjdziesz na cz�owieka.

Widzisz, panie Kmicic, gdyby�my my, Radziwi��owie, �yli w Hiszpanii,

Francji albo w Szwecji, gdzie na tron syn po ojcu nast�puje,

s�u�yliby�my pewno kr�lowi i ojczy�nie,

kontentuj�c si� jeno najwy�szymi urz�dami.

Ale tu, w tym kraju, gdzie kr�la szlachta wybiera.

Kt� nam zar�czy, �e kt�rego� dnia

nie przyjdzie szlachcie fantazja posadzi� na tronie kr�lewskim

jakiego� pana Piek�asiewicza z Psiej W�lki.

Rzeczpospolit� diabli bior�.

Korona musi by� dla ksi�cia hetmana, a po nim dla mnie.

Jeszcze.

Jeszcze.

Dosy�.

Konie siod�a�!

- Osiod�ane! - Juki troczy�.

Troczone!

Dukat na g�ow�.

Dzi�kujemy, panie pu�kowniku!

Soroka, we�miesz dwu ludzi i konie juczne.

Ruszycie traktem ku Iasowi do ostatniego ko�skiego tchu.

Wedle rozkazu.

Reszta bro� mie� nabit�.

Dla mnie dwa konie siod�a�. Jazda!

Sta�!

Gotowi�cie na �mier�?

Skoro wasza mi�o�� swoj� g�ow� stawia,

czemu my naszych nie mamy postawi�?

Spraw si� dobrze, kawalerze,

a nie dam si� w nagradzaniu ksi�ciu hetmanowi prze�cign��.

Je�li taka �aska, waszej ksi���cej mo�ci, to z g�ry o nagrod� poprosz�.

Wzi��em ze sob� konia wielkiej krwi i teraz mi �al,

�eby mi si� gdzie w drodze nie stera�.

Racz go, wasza ksi���ca mo��, na przechowanie wzi�� i u�ywa�,

p�ki si� o niego nie upomn�.

To mi go lepiej przedaj.

By�oby to tak, jakbym przyjaciela przedawa�.

Ma�o sto raz�w ko� mnie z najwi�kszego ukropu wyni�s�.

I ma jeszcze t� zalet�, �e w bitwie okrutnie nieprzyjaciela k�sa.

A gdzie� si� 0w0 dziwo znajduje?

Na majdanie.

Oczy i nogi jelenia, ch�d wilka, chrapie �osia.

A pier� niewiasty.

A co?

Wyje�d�ony nie�le.

Tak on chodzi, �e gdy szereg idzie skokiem,

mo�esz mu, wasza ksi���ca mo��, cugli popu�ci�,

a on si� 0 p� chrapy z szeregu nie wysunie, dlatego szyk trzyma,

a je�dziec r�ce ma wolne.

Nieraz bywa�o, �em wjednej r�ce mia� pistolet, a w drugiej szabl�.

A je�eli szereg zawraca?

To i on zawr�ci, Iinii nie popsowawszy.

Tego �aden ko� nie uczyni.

A niech�e, wasza ksi���ca mo��, sam spr�buje.

Dw�ch moich ludzi po bokach, a ja zty�u.

Darmo go dam, je�eli na dw�ch stajach cho� o p� �ba si� wysunie.

Dobrze.

Stawa�. Naprz�d.

Pu�� wodze, mo�ci ksi���.

Bra� go!

C0 to?

�otry. Nie wiecie, ktom jest?

Na nic op�r, bo kula w krzy�!

Zdrajca!

A ty kto?!

Na kogo�cie r�k� podnie�li.

D0 diab�a, pofolgujcie. R�ce mi wykr�cicie!

Pu�ci� mu r�ce!

Dok�d mnie prowadzicie?

Do konfederat�w. Mam wasze listy.

Wyjd� na jaw wszystkie wasze zdrady!

G�upi�, panie Kmicic!

Bom W Radziwi���w wierzy�!

A co tam?

Konie nam si� okrutnie zmacha�y.

Niezbyt obfity b�dziem mieli popas.

- Niczego tu nie dostaniem. - Mamy �wNno�� i gorza�k�.

To dobrze, trzeba nam b�dzie si� nabra�.

Wasz ksi���ca mo�� zechce zsi��� z konia.

Dlaczego? B�d� pi� ijad� z kulbaki.

Prosz�, na ziemi�.

A ty W ziemi�!

Si�a nieczysta, dym niesie!

G�upi�. Je�liby to by� czart, siark� by by�o czu�, nie dym.

Hej, Iudzie, jest tam kto?

Czuj duch. Wnie�cie pana pu�kownika.

Soroka.

Wasza mi�o��.

Wszak�e to ksi��� do mnie strzela�. Co si� z nim sta�o?

Uszed�.

To �le, bardzo �le.

Trzech ludzi nam ubi� i najlepszego konia mia�.

Tedy on g�r�, ale si� jeszcze spotkamy.

Soroka.

Wedle rozkazu.

T0 wasza mi�o�� ju� na nogach?

Pospali�cie si� jak wo�y.

�by wam mo�na poucina�.

Soroka, idziemy do Wo�odyjowskiego.

Panie pu�kowniku, usiek�.

Wolejby to, ni�liby mnie jeszcze za zdrajc� mieli.

A Poka� no si� kt�ry!

Czego tu chcecie?

Chod� no tu sam, nie b�dziesz zza chaszcz�w gard�a dar�!

A we dw�ch mo�na Ii?

Mo�na.

Cud, panie pu�kowniku, ale to chyba nasi Iudzie.

A gdzie to drugi syn, panie Kiemlicz? Czy aby nie poleg�?

O Jezu, ociec. To� pan Kmicic!

O Jezus. S�odki Jezu, to pan Kmicic.

A bywaj tu, bywaj!

Sukinsynowie, to strzelb� mnie witacie?

Taki go��! D0 kolan, szelmy!

Do kolan! Kt�ry to pierwszy strzeli�?

- Sam ojciec strzeli�. - ��esz!

��e jak pies, wasza �askawo��.

Taki go��.

Oczom swoim nie wierz�.

Prosimy wasz� �askawo�� w niskie progi.

A czemu stoicie, ba�wany?

Loch trzeba odwali�, miodu przynie��!

A sk�d �e�cie si� tu wzi�li?

Jak wasz� mi�o�� Butrymy pogromi�y w Wo�montowiczach,

to�my si� zaszyli w lasy.

Oj, mizeria i g��d.

Grzybami i jagodami jeno �yjem.

Loch odwalony. Dajcie ociec klucz od k��dki.

Wi�cej wypijesz, ni� przyniesiesz. Sam p�jd�.

Co wy teraz robicie?

- Konie bierzem. - Komu?

Komu popadnie.

- A Szwedom zdarzy�o wam si� bra�? - A jak�e.

- Ajak si� bronili, to co? - Pralim!

Prali�cie.

To dobrze.

Nieprzyjacio�om wolno bra�,

ale �e w�asnym bierzecie, to�cie hultaje, nie szlachta.

A co z ko�mi czynicie?

Ojciec sprzedaj�-

Id�cie loch zawali�.

Mi�d na ran� nie idzie. Opatrzy�?

A tak, by�e� u mnie za cyrulika.

Jezus Maria, ale musia� kto� do waszej mi�o�ci z bliska wystrzeli�!

- Kiemlicz. - Wasza mi�o��.

Powiedz mi, jak daleko st�d stoj� te wojska,

co si� przeciw ksi�ciu hetmanowi pobuntowa�y?

Go�ci�cem b�dzie ze trzy dni. Lasem bli�ej.

Kiemlicz, wr�cisz z synami pod moj� komend�.

Lepiej si� to wam op�aci ni� ten zb�jecki proceder.

Tak, tak, tak, tak, tak. G��d tu i mizeria.

Jeno nie pr�buj mnie zdradza�, bo nie zdzier�ysz.

Tego si� po nas nie poka�e!

A masz czym pisa�?

Poszukam.

List trzeba wys�a�, jeno musisz mie� pewnego cz�owieka.

Cz�owiek si� znajdzie. A gdzie ma jecha�?

Do ksi�cia hetmana, ale nie musi samego widzie�.

Wystarczy, jak odda pierwszemu lepszemu oficyjerowi.

Kartki s� trzy, jeno �e inkaustu i pi�r nie ma.

Pi�ra te� s�, a inkaust si� znajdzie.

Ujdzie, ale �atwiej ludziom �by �cina� ni� pi�ra.

Ruszaj precz, panie Kiemlicz.

Prawda, na Boga, prawda. On ma nasze listy.

A tam s� takie rzeczy, �e...

Ale Kmicic nie mo�e tych list�w opublikowa�,

bo tym samym by wyrok �mierci na dziewk� wyda�.

Zrozumia� on to dobrze, �e tylko tym sposobem ma nas w r�ku.

C0 to za dziewka?

Billewicz�wna.

Ja nie o nazwisko pytam, tylko czy urodziwa.

Tej dziewki nie znasz. To chodz�ca cnota, rzek�by� mniszka.

Znamy si� i z mniszkami.

Jana Kazimierza naj�arliwsza obro�czyni.

T0 mu obro�c�w przysporzym.

Wtedy Kmicic sekret list�w wyjawi.

Musz� jej strzec jak oka w g�owie.

Do czasu.

Potem ci j� dam albo i twoim dragonom, wszystko mi jedno.

Zapro� j� dzi� na wieczerz�,

abym j� obejrza� i uzna�, czy warto j� na z�b bra�.

Ale nie przecz mi w niczym, cokolwiek bym m�wi�.

Wstyd mi za szlacht� polsk�, gdy j� z zagraniczn� por�wnam.

Szlachcic francuski najgorszego uczynku si� dopu�ci,

ale na pana swego r�ki nie podniesie.

Na Boga, o jakich�e zamys�ach

przeciw zdrowiu naszego eks-kr�la wasza ksi���ca mo�� m�wisz?

Kto je czyni?

W drodze spotka�em pewnego szlachcica.

Szlachcic �w, nie znaj�c wida� moich prawdziwych dla pana naszego afekt�w,

my�la�, �em mu wrogiem jako inni.

Ow� za znaczn� nagrod� obiecywa� mi pojecha� na Sl�sk,

porwa� Jana Kazimierza i �ywego lub umar�ego Szwedom wyda�.

GdYby mnie podobn� PVOPOZyCj� uczyni�,

kaza�bym go bez s�du pod murem postawi�.

Wasza ksi���ca mo�� sam jeden mo�esz go ukara�,

bo to tw�j pu�kownik.

Na Boga, m�j pu�kownik? C0 za jeden? Kto?

- M�w�e, wasza ksi���ca mo��! - Zwie si� Kmicic.

To nieprawda!

Je�li to krewny lub narzeczony wa�panny, bolej�,

�em t� nowin� powiedzia�, ale radz� wyrzu� go z serca,

bo nie wart on ciebie, panienko.

Przebacz, wasza ksi���ca mo��.

Nies�uszniem przeczy�a.

Do tego cz�owieka wszystko podobne.

[w oddali - t�tent koni]

Cicho!

B�dzie z dziesi�� koni.

Wasza mi�o��!

Bro� mie� w pogotowiu, ale nie strzela�.

- Co�cie za jedni? - A wy?

Podjazd skonfederowanych chor�gwi, wys�any obaczy�,

czy Szwed�w w okolicy nie masz i ludzi podejrzanych.

Jako� widzi mi si�, �e s�, skoro nie chc� si� opowiada�.

Nie sierd� si�, mo�ci �o�nierzu,

ale dzi� wroga od przyjaciela nie odr�nisz.

Do konfederat�w jedziem.

Czy pu�kownik Wo�odyjowski ju� w obozie?

Mo�e i w obozie. A kto pyta?

Wo�odyjowskiego przyjaciel.

Wybacz, wasza mi�o��, �em godno�ci nie rozezna�.

My pana Wo�odyjowskiego �o�nierze.

Zaraz wasz� mi�o�� do niego zaprowadz�.

- Mo�ci panowie... - Jezus Maria, to Kmicic! Bij!

- Ociec pra�? - Pmc

Sta�! Sta�! Poddajcie si�!

Wi�za� ich! Bra� konie, sakiewki. Wszystko, wszystko bra�!

Wara, chamy!

Krynico m�dro�ci, to� to nasze!

Opatrzy� rany.

Znowu krew bratnia na mych r�kach.

Natchnij mnie, Chryste, co mam czyni�,

abym za� nie oszala�.

Na Radziwi��a.

Si�a ich.

Daj im B�g zwyci�stwo.

Og�osili mnie w ca�ej Rzeczypospolitej jako okrutnika

i hetma�skiego zaprzeda�ca.

Kmicicowi ju� nikt nie b�dzie ufa�.

Tedy nie nazywam si� Kmicic, jeno Babinicz.

Rozumiecie?

Rozumiemy, wasza mi�o��.

Ludziom zapowied� w drodze,

cho�by z nich pasy darto, nazywam si� Babinicz.

A dok�d jedziemy, wasza mi�o��?

Do kr�la.

Matko Boska. A do jakiego kr�la?

Nie szwedzkiego.

A przlecie kr�l jegomo�� na Sl�sk si� schroni�.

Pojedziem na �l�sk.

Co� postanowi�?

�ci�gn�� posi�ki od Szwed�w i uderzy� na konfederat�w.

To� Radziwi��.

Szwed tylko z silnym si� liczy.

Jed� do Taurog�w i zbierz wojska zaci�nego, ile tylko mo�esz.

Dziewk� we� ze sob�, ale pami�taj,

je�li j� zniewolisz, zgubisz siebie i mnie.

Rozchmurz lico, pani.

Rad bym ci� szcz�liw� w Taurogach ogl�da�.

Dzi�kuj�, wasza ksi���ca mo��.

Wybacz, pani.

Sakowicz, co tam si� sta�o?

Wybacz, pani. C0 tam si� sta�o?

Iskra pad�a na prochy.

Kto fajerwerki sprawowa�?

- Braun, wasza ksi���ca mo��. - Rozstrzela�.

Nie, wasza ksi���ca mo��. Ja prosz�.

Pani mo�eszjeno rozkazywa�, nie prosi�.

Za jeden tw�j u�miech Taurogi spal�.

Ksi��� pan prosi, aby� w �askawo�ci swojej dar ten przyj�� raczy�a.

Podzi�kuj wa�� ksi�ciu.

Powiedz mu, �e rado�� olbrzymi� mi tym sprawi�.

A ty kim jeste�, panie kawalelze?

Jestem Braun, oficer, kt�rego� pani od �mierci uratowa�a.

�ycie ci jestem winien, pani.

S�ug� twym jestem.

Jeszcze s�owo, panie kawalerze.

- Ka�de jest dla mnie �ask�. - Wa�pan zna�e� pana Kmicica?

Jeno ze s�yszenia.

Czy prawd� ksi��� powiada�,

i� mu si� pan Kmicic ofiarowa� na osob� kr�la polskiego targn��?

- Prawda to? - Nie wiem, pani.

Jeno oficyjerowie powiadali,

�e ksi��� nasz spotka� pu�kownika Kmicica w drodze do Kiejdan.

Ten mu konia przeda�.

Wyje�d�ali potem razem, a ksi��� wr�ci� wzburzon wielce.

Wtedy to si� sta� mog�o.

Musi znaczy Szwed.

Jenera�.

Sta�!

[d�wi�k tr�bki]

Hrabia Wrzeszczowicz.

Wys�any przez kr�la na spotkanie waszej ekscelencji.

Pan m�j, najmi�o�ciwszy Karol Gustaw,

niepokoi si� 0 osob� cesarskiego pos�a.

Siadaj, wa�pan.

Czy victoria dalej idzie �ladami Karola Gustawa?

Cz�� wojsk polskich rozproszona,

cz�� przesz�a na nasz� s�u�b�.

Nieliczne miasta i zamki

dochowuj� jeszcze wierno�ci Janowi Kazimierzowi.

Wasza ekscelencjo, mo�emy ju� jecha�.

S�ysza�em, �e klasztorjasnog�rski kr�l szwedzki chce zaj��.

Majestat cesarski ma wielki sentyment ku temu miejscu.

No c�, zosta�y wydane rozkazy, by wszelkie twierdze zajmowa�.

Szlachta i ch�opstwo ruszaj� si�.

Jan Kazimier; niedaleko st�d, na Sl�sku,

sk�d �atwo nowe zarzewie bunt�w powsta� mo�e.

Ekscelencjo, klasztor jasnog�rski jest twierdz�.

[bicie dzwon�w, �piew]

Com s�ysza�, powtarzam.

Szwedzi maj� napa�� na klasztor.

I pr�dko to si� stanie.

Wa�� chcia�by�, aby�my uwierzyli jego wie�ciom.

Jak B�g na niebie.

Ajakiej �e� nagrody za nie wygl�da�?

To wszystko zdobyczne.

Chcia�em to Naj�wi�tszej Pani ofiarowa�,

ale dopiero po spowiedzi, z czystym sumieniem.

Przez gniew waszmo�ci prawda przebija,

leczy czy godzi si� nam pobo�nych wyp�dza�,

bramy dzie� i noc trzyma� zamkni�te?

Ojcze wielebny, ja, �o�nierz radz�, opatrzcie mury!

Bramy trzymajcie zamkni�te!

Na rany Chrystusa, bramy trzymajcie zamkni�te!

[�miech]

Wasza mi�o��, przyszli�my prosi�,

�eby wasza mi�o�� nas ze s�u�by zwolni�.

To klasztoru nie chcecie broni�?

Psy!

Dobrze, bierzcie zap�at� i precz!

Wara, przekl�te!

Niegodni�my, niegodni,

�eby nasze �lepia spogl�da�y na spl�dory jasnog�rskie.

Furio Niebieska, Gwiazdo Zaranna.

Niegodni�my.

Niegodni, ale i za murami nie przestaniemy s�u�y� waszej mo�ci.

P�jdziemy, gdzie trzeba.

Wasza mi�o�� b�dzie mia�a za murami s�ugi gotowe.

Precz!

Wasza ksi���ca mo��,

goniec z pilnymi wie�ciami od ksi�cia hetmana.

Przyjm� go jutro.

Wie�ci od ksi�cia Bogus�awa nie by�o?

Nie, wasza ksi���ca mo��.

A od kr�la szwedzkiego?

Pewnie konfederaci listy przej�li.

Pobity i obl�ony, nikomu nie jestem potrzebny.

Bogus�aw, Bogus�aw.

Ratunku.

Czego chcecie?

We�cie t� koron�.

Ratujcie!

Ludzie!

Jezu!

Zabi� go! �mier� zdrajcy!

Gdzie jest ksi���?

Ni�ej!

Ognia;

Na ziemi�!

Szalony cz�ecze, to� gdyby p�k�o, na proch by ci� zmieni�o!

Co to, proch�w mamy za du�o?

Nabiliby�cie mnie w armat�, �ebym po �mierci Szwed�w napsu�.

Nie spodziewa�em si�,

�eby ksi�ulkowie mieli takich oficyjer�w na ordynansie.

Jak�e godno��, prosz�?

Nazywam si� Babinicz.

Aja Kuklinowski, pu�kownik, o kt�rym musia�e� wa�� s�ysze�.

Od czasu niejednej wojenki o tym nazwisku

i o tej szabelce wspominane nie tylko tu, w Rzeczypospolitej,

ale i za granic�.

Tak, s�ysza�em. Prosz�.

Bo dw�ch jest tylko, nie uchybiaj�c waszmo�ci,

prawdziwych �o�nierzy w Rzeczypospolitej,

Kuklinowski w Koronie i Kmicic na Litwie.

Ca�y kraj si� podda�. Kr�l za granic� si� schroni�.

My, Polacy, przyszli�my tu ze szwedzkim wojskiem,

by �wi�tego miejsca przed poha�bieniem broni�, gdy twierdza padnie.

A pa�� musi, bo ci�kie dzia�a ju� nadci�gaj�.

Ale jak�e mo�emy go broni�,

kiedy wy swoj� zaci�to�ci� nieprzyjaciela rozjuszacie?

Skutkiem waszego oporu

b�dzie zniszczenie tego �wi�tego ko�cio�a.

Bracia moi, ojcowie Czcigodni i najmilsi!

Nie bierzcie na sumienia wasze tak strasznej odpowiedzialno�ci!

Nie wy budowali�cie ten �wi�ty przybytek,

nie wam tylko ma on s�u�y�!

Pozw�lcie, by synowie i wnuki nasze cieszy� si� nim mog�y!

Czekam waszej odpowiedzi, ojcowie czcigodni.

Pewnie waszmo�� z niczym wracasz.

Nasi ksi�a uparci.

A m�wi�c mi�dzy nami, �le czyni�, bo przecie wiek si� broni� nie mo�em.

S�dzisz wa��, �e �le robi�?

Masz rozumek, masz.

Wyprowad� mnie wa�pan za bram�. Chcia�bym ci kilka s��w rzec.

A i ja wa�panu.

Ten dom pali si�, a g�upi, kto z pal�cego si� domu nie ucieka.

A mo�e wa�pan imienia zdrajcy si� boisz.

Plu� na tych, co ci� tak nazwaj�. Chod� do naszej kompanii.

Ja, Kuklinowski, ci to proponuj�.

Wa�pan to m�wisz jako pose� szwedzki?

Za bram� ja ju� nie pose� i m�wi� ci jak prywatny.

Ki� do licha t� paskudn� twierdz�.

- To wa�� m�wisz jak prywatny? - Tak jest.

I mog� wa�panu jako prywatnemu odpowiedzie�?

Jako �ywo, sam proponuj�.

Tedy s�uchaj, mo�ci Kuklinowski.

Jeste� �otr, �ajdak i �mierdz�ce bydl�!

Co?

Sko�czone, �mierdz�ce bydl�.

Starczy czy mam ci jeszcze w oczy plun��?

Prywatnemu, nie pos�owi!

�PIEWAJ�: Warownym grodem jest nasz B�g,

obron� i schronieniem,

gdy prawdy bo�ej straszny wr�g

zagra�a jej zniszczeniem.

Nie b�jmy Si�.

B�g jest z nami.

�al grzeszny ju� nie zmami.

Pan B�g obron� nasz�.

�PIEW: Bogurodzica,

dziewica,

Bogiem s�awiena

Maryja!

U twego syna,

Gospodzina,

matko zwolena

Maryja!

�yszczy nam.

Spu�ci nam.

Kirielejson.

Czego chcesz?

Ojcze, mur d�u�ej jak dzie� nie wytrzyma.

Ojcze, trzeba wysadzi� kolubryn�.

- Kto tego dokona? - Ja.

[rozmowy]

Na�ci, piesku, kie�basy.

Kto tam?

To ja, Hans. Stempel mi diabli wzi�li, to szukam.

Has�o?

Uppsala.

Korona. Pospiesz si�, bo zaraz b�dziemy strzela�!

Pospiesz� si�.

[Wybuch]

Ja tego ptaka znam.

To z za�ogi cz�stochowskiej, zwie si� Babinicz.

Nie nazywam si� Babinicz,

nazywam si� Kmicic.

Kmicic?

T0 imi� g�o�ne w ca�ej Rzeczypospolitej.

Jenerale, nie masz r�wnego mi�dzy �o�nierzami, chyba �e ja.

Kuklinowski, czego ty chcesz, �ebym temu Kmicicowi �ycie darowa�?

Ja chc�, �eby wasza dostojno�� mnie go darowa�.

Za wszystkie zas�ugi o t� jedn� nagrod� prosz�!

Kuklinowski, ty go chcesz ocali�?

Rakarz!

Dobrze, dobrze. Pogadamy.

Mamy czas.

A co, panie Kmicic, m�wi�em,

�e dw�ch jest pu�kownik�w w Rzeczypospolitej, ja i ty.

Ej�e, s�awny pu�kownik pan Kmicic,

a Kuklinowski ma go w r�ku

i Kuklinowski mu boczk�w przypiecze.

- Rakarz! - A tak, boczk�w przypiecze.

No ijak ci, robaczku?

Nie za wiele od razu, z lekka.

Mamy czas.

Kogo tam diabli nios�?

Wasza mi�o��, jenera� Miller prosi natychmiast.

A, to ty Kiemlicz. Dobrze.

By�o ci ciep�o?

No to och�odnij teraz, robaczku.

Wr�c� niebawem.

Pogaw�dzimy jeszcze.

- Kto tam znowu? - Popatrzy� przyszli�my.

Patrzcie, patrzcie, bo takiego cuda to jeszcze...

Wasza mi�o��, od rana wypatrujem sposobno�ci!

Pr�dzej!

Nu�e szelmy, odci�� pana pu�kownika. Chy�o.

Konie czekaj� za wierzejami.

St�d droga wolna. Jak si� wasza mi�o�� czuje?

W nogach mi troch� s�abo.

Gorza�ka pomo�e.

Chy�o, odzienie dla pana pu�kownika!

Ju� mi lepiej. Bok mi troch� spali�, ale nic to.

- Szybko! - Ju� mi ca�kiem dobrze.

Konie czekaj�.

A, nie mo�e to by�. Teraz ja na tego zdrajc� zaczekam.

Kiemlicz. Co u pioruna?

Czy� si� w�ciek�, czy zg�upia�?

Miller �pi i stra� nie chce puszcza�, co to jest?

Oficer tam czeka w stajni na wasz� mi�o��.

No i c�, panie Kuklinowski?

Chcia�e� si� z Kmicicem r�wna�, ty rzezimieszku, ty pod�oto.

Do jego kompanii nale�e�?

Poznaj�e Kmicica.

Daruj� ci� zdrowiem,

aby� m�g� sobie o Kmicicu rozmy�la�.

Na ko� iw drog�!

- Dok�q, wasza mi�o��? - Na Sl�sk, do kr�la!

Nie zadaj� ci k�amstwa, panie kawalerze.

Ale je�li prawd� jest co� m�wi�, to� powinien mie� bok spalony.

Mi�o�ciwy kr�lu, niech niewierni Tomasze dotkn� ran moich.

U mnie masz wiar�.

Nigdy�my nie w�tpili, �e prawd� m�wisz i zas�uga twoja

ani b�l darmo nie przemin�, ale niema�o tu by�o nas�anych szpieg�w.

A i ksi��� Bogus�aw Radziwi�� doni�s� o szykowanym na nas zamachu.

O zamachu na wasz� kr�lewsk� mo��?

Doni�s� nam, i� znalaz� si� taki, kt�ry si� ofiarowa� porwa� nas

i �ywego lub umar�ego Szwedom dostawi�.

Kto to by�?

- Niejaki Kmicic. - To �garstwo.

To �garstwo.

Ksi��� Bogus�aw ��e jak pies.

Mi�o�ciwy kr�lu, nie wierz zdrajcy.

Umy�lnie to zrobi�, �eby w�asnego wroga zha�bi�!

Podnie�cie go i wezwijcie medyka.

Mi�o�ciwy panie, niech mnie B�g broni,

abym mia� co z�ego 0 tym szlachcicu powiedzie�,

ale nie trzeba zbyt �acno ufa�.

Czemu ja mam nie ufa� �o�nierzowi,

kt�ren krew za nas i za ojczyzn� przelewa�?

Nie straci�em jeszcze kr�lestwa, skoro mam takich obro�c�w.

Pozostanie przy naszej osobie.

- Mi�o�ciwy panie! - Do�� 0 tem.

Rad�my o sprawach, dla kt�rych tu waszmo�ci�w wzywa�em.

Do kraju mamy wraca�.

Najja�niejszy panie, z listu 0d konfederat�w

i z wie�ci nadchodz�cych wynika, �e czas powrotu jest najdogodniejszy.

Jedynie obecno�� kr�la wojn� powszechn�

i zwyci�stwo przyspieszy� mo�e.

A i chan Tatar�w pomoc obiecuje,

je�li pan nasz mi�o�ciwy do ojczyzny wr�ci.

�PIEW: ...�al grzesznyju� nie zmami.

Zdrajco. Zdrada!

Czekajcie.

Na m�k� Chrystusa, mi�o�ciwy panie! Ratuj si�, p�ki czas!

Ja ich powstrzymam!

Kiemlicze, za mn�.

Synkowie, odpu��cie.

Odpuszczamy i niech ojciec nam odpu�ci.

Odpuszczam.

Hej, Iudzie?

Czy wiecie komu�cie przyszli z pomoc�?

Oto wasz kr�l, kt�remu�cie �ycie uratowali.

Zas�ugi wasze nie b�d� zapomniane.

Szuka� mi Babinicza.

I tego cz�owieka uznano za zdrajc�!

- Zawini�em, mi�o�ciwy panie. - Szukaj Babinicza!

Nie odjad�, dop�ki mu wtwarz nie spojrz� i nie po�egnam.

�YW! Dycha jeszcze!

Bo�e, Babinicz, jak�e ci si� odwdzi�cz�?

Jam nie Babinicz, jam Kmicic.

Przepu�cili�cie Jana Kazimierza, przepu�cili�cie Czarnieckiego!

Wasza kr�lewska mo��...

Wasza kr�lewska mo�� musi stale naprawia� b��dy swoich jenera��w!

Gdzie jest teraz ten m�j najukocha�szy brat Jan Kazimierz?

No m�wcie, gdzie on jest!

Gdzie s� teraz wojska Czarnieckiego?

- S� wiadomo�ci o nieprzyjacielu? - Nie, najja�niejszy panie.

Rozbili�my tylko kup� szlachty i ch�opstwa.

�ebym mia� �ciga� mojego kochanego, kr�lewskiego brata

przez ca�� Polsk�, i tak go dopadn�!

Zdrowie tych, kt�rzy pierwsi miecze podnie�li

przeciwko zdradzie nieboszczyka ksi�cia hetmana.

Pierwszy raz i daj Bo�e ostatni wypowiedzieli�my pos�usze�stwo,

ale jak�e by�o inaczej.

Pos�uch te� musi mie� swoje granice,

za kt�rymi ju� tylko wina i zbrodnia.

Co bezpiecze�stwa waszej kr�lewskiej mo�ci dotyczy,

s�yszano z ust ksi�cia Bogus�awa...

- Czy aby nie o Kmicicu? - Jako �ywo!

Jako �ywo.

Wszystko to nieprawda i ksi�cia Bogus�awa wymys�y.

Przywo�aj tu Babinicza.

Ale Opowiadajcie, co wiecie o tym cz�owieku.

�o�nierz to by� wielki, ale swawolnik okrutny.

Si�a z�ego uczyni�.

Ale nam �ycie uratowa�,

bo u Radziwi��a wyb�aga�, aby nas nie rozstrzelano.

Jak�e to? I Radziwi�� was pu�ci�?

Z niewoli to dopiero pan Zag�oba nas wyrwa�.

Wm�wi� oficyjerowi, kt�ry stra� trzyma�,

�e mu krewny, potem go spi�,

potem w jego szaty si� przebra� i moj� chor�giew sprowadzi�.

Jam to, nie chwal�c si�, sprawi�.

Sk�d u wa�ci taki rozum, na mi�y B�g?

Sekret pewien mam.

Trzeba jeno siemi� konopne w kieszeni nosi� i po troszku spo�ywa�.

Wielce od tego dowcip ro�nie.

Jak�e to?

Bo w konopiach oleum si� znajduje, od czego jedz�cemu w g�owie przybywa.

Bodaj�e wa��, to� w brzuchu oleum przybywa, nie w g�owie.

Na wszystko jest spos�b.

Trzeba co najwi�cej wina pi�.

Oleum jako l�ejsze b�dzie na wierzchu.

Wino, id�c do g�owy, poniesie je ze sob�.

A to frant!

Kilka g�siork�w znajdziesz wa�� u siebie na kwaterze.

Jezus Maria!

Mi�o�ciwy panie, to Kmicic!

Znali�cie Kmicica jako swawolnika

i Radziwi���w w zdradzie sojusznika,

a to bohater cz�stochowski i s�uga m�j wierny,

kt�ry mnie w�asn� piersi� zastawi�.

Taki to �w nowy Kmicic.

Poznajcie go i pokochajcie, bo wart tego.

A porwa� chcia� nie mnie, ale ksi�cia Bogus�awa,

aby go w wasze wyda� r�ce.

U�ciskajcie si�.

Od razum waszmo�ci pokocha�.

I ja waszmo�ci.

Jaki� to anio� tak waszmo�ci nawr�ci�?

Si�a ludzi znale�li�cie przy ksi�ciu hetmanie?

Char�amp ijeno paru cudzoziemskich oficyjer�w.

Na Boga, nie o wojskowych pytam.

Pann� Billewicz�wn� ksi��� Bogus�aw do Taurog�w wywi�z�.

Gorze!

Ona jeszcze tego Kmicica kocha. Nie mo�e inaczej by�.

Podzi�kuj mo�ci ksi���, Sakowicza masz za przyjaciela.

Szepcze ci diabe� co� do ucha? Powiadaj.

B�d� dru�b� waszej ksi���cej mo�ci.

Nie b�aznuj, m�w pr�dko!

Jest tu jeden taki, kt�ry ksi�dzem by�, ale sutann� zrzuci�.

Co mnie to obchodzi?

Ow�rz on was zszyje jako wierzch z podszewk�,

a �e kiepski majster i do cechu nie nale�y, �atwo b�dzie po nim rozpru�.

Rozumiesz, mo�ci ksi���?

Do diab�a!

Rozumiem doskonale.

Ale Karol Gustaw mnie wzywa. Rusza� musz� za kilka dni.

W�a�nie brakiem czasu wyt�umaczysz jej,

�e byle ksi�yna przyje�d�a i �lub daje.

Sakowicz, kat ci� czeka. Nie mo�e inaczej by�.

S�abym jeszcze.

Dzi� w pole ruszamy.

Zazdro�� bierze.

Przyjdzie tw�j czas.

Jeno szabl� miej co dzie� w r�ku, bo z Bogus�awem nie�atwo.

Jednemu z nas �mier� pisana.

Za bardzo r�k� Wyginasz.

Brat by tyle dla mnie nie uczyni�.

Patrz, jak �wieca si� pali. C� tam wr�ysz?

�e jedna cnota stopi si� dzi� jak wosk.

�eby tak mo�na jeszcze dzi�, cho�by o p�nocy �lub wzi��.

A na ksi�dza, gdyby si� wzdraga�, trzeba obc��ki do ognia w�o�y�.

Nie b�dzie si� wzdraga�. T0 �otr spod ciemnej gwiazdy.

I �lub b�dzie �otrowski.

Gdzie rajfur dru�b�, tam nie mo�e by� innego �lubu.

C0 tam?

Mo�na do Ole�ki?

Mo�ci ksi���, ona powiada, �e jej testament dziadka

zakazuje losem swym rozporz�dza�, a gdyby nawet nie zakazywa�,

toby za wasz� ksi���c� mo�� nie posz�a.

S�yszysz, Sakowicz?

Drwi� z waszych postanowie�, plwam na wasze testamenta!

Ale my nie drwim.

A wedle testamentu wolno dziewce albo do klasztoru, albo za Kmicica.

Za kogo? Za Kmicica? Dam ja wam Kmicica!

[krzyk]

Cicho, krzywa k�dzio�ko.

Cicho, zwi�d�a ruto, bo ci twoje s�odkie gard�o poder�n�!

Dziewka si� zerwa�a, sztylet mia�a w r�ce.

Wykr�ci�em jako mnie w Italii uczono.

Nagle poczu�em b�l straszny i zapad�em w ciemno��.

Jeszcze mi si� rozum m�ci.

Nic, jeno diabe� im s�u�y.

AIe kt�ra mocy piekielnej za�ywa?

Przecie nie ona, bo Cnotliwa.

A cho�by i ciotka.

To mo�e by�.

Ogniem i wod� nieprzyjaciel si� odgrodzi� i drwi z nas.

Mo�ci panowie, komu B�g, komu ojczyzna mi�a, za mn�!

Spadkobierca waszego rodu Czyngis-chana, pan wielkich 0rd:

krymskiej, nochajskiej, perykockiej, czerkieskiej i semenickiej.

Sekretne my�li nasze przed�o�y waszej kr�lewskiej mo�ci,

bratu naszemu, s�uga nasz i pies wierny,

kt�ry ci mi�o�ciwy panie pos�usze�stwo winie� do �mierci.

Zaraz zaczn� naszych mordowa� i pali�.

Mi�o�ciwy panie, daruj tych ordy�c�w pod moj� komend�.

Nie odmawiam.

Skoro kr�l ci� na przewodnika przys�a�,

to b�dziesz mi drog� pokazywa�.

Kr�l mnie tu przysy�a na wodza, nie na przewodnika.

Nad Tatarami chan, nie kr�l stanowi.

Pos�uchaj tedy, Ago.

Chan ci� darowa� kr�lowi, jakoby mu psa darowa�.

Nie uw�aczaj tedy mu, aby ci� jako psa na powr�z nie wzi�to.

Ej�e, nie rozdra�niaj mnie!

S�uchaj, kozi synu!

Chcia�e� nikogo nad sob� nie mie�, aby� m�g� pali�, rabowa�, wycina�.

Przewodnika chcesz?

Masz przewodnika!

Masz przewodnika!

Patrz tu, rabie!

Drugiego konia!

Wasza dostojno��, id� wzd�u� rzeki i nie b�d� si� przez br�d przeprawia�.

Tedy nie ma si� nam, co ukrywa�.

Prowad�, mo�ci Babinicz, post�puj w imi� Bo�e.

Mo�ci panowie, do chor�gwi!

Frontem ku rzece!

Ogie� na br�d!

Wasza wielmo�no��, ja bym jeszcze raz tego brodu spr�bowa�.

We�miesz lekk� jazd�, ruszysz g�r� wp�aw i uderzysz na tabory.

Wasza dostojno��, Kmicic zginie!

Byle g�ow� ma na karku, t� bitw� mo�e wygra�, nie zgin��.

Ruszaj wa��!

Przerwa� ogie�!

Tegom chcia�!

Nie zabijaj mnie, dam okup. Dziewka, s�uchaj...

- Co� z ni� uczyni� ty? - Zaniechaj mnie, to ci j� oddam.

Ja bym stu takich wyrodk�w jak ty za jeden jej w�os odda�,

ale tobie nie wierz�, krzywoprzysi�zco!

Rozkazy wydane. Dziewka zginie, je�li mnie zabijesz.

Pr�dzej bym si� �mierci spodziewa�.

Ten piekielnik rozkaza� �le�k� zamordowa� w Taurogach,

je�li on zginie.

Zd rajc� ojczyzny wypuszczasz.

Ukarz mnie, Bo�e, za ci�kie grzechy moje,

nie wedle win moich, ale wedle twego mi�osierdzia,

bo �ebym mia� wyrok na ni� wyda�...

Nigdy!

C0 zamierzasz?

Ruszam do Taurog�w.

Karol Gustaw wielkie si�y zbiera.

Wracam za dwa tygodnie.

Do��!

Nie zginie ojczyzna.

Za dwa tygodnie!

Panna Billewicz�wna zapisze wam Wodokty

wraz z ca�� ziemi�, jak� posiada.

Wszystko to, co widzicie, p�jdzie na klasztor.

A owieczki maj� we dworze? Du�o ich?

Widz�, �e si� do strzy�y ju� gotujecie. Ta jedna wam wystarczy.

St�j!

St�j!

�yw jeszcze czy zmar�y?

�yw, ale �mier� nad nim.

Przez Szwed�w postrzelon, kaza� si� wie�� do Lubicza,

bo tam chce umrze�.

Spieszcie si�l

Panie, policz mu, �e z r�k nieprzyjaciela ginie.

Policz mu, �e z r�k nieprzyjaciela ginie.

Odpu�� mu.

Zmi�uj si� nad niml

- Soroka? - Do us�ug waszej mi�o�ci.

A kto tam jest w Wodoktach?

Jest panna.

Pochwalone imi� Pa�skie.

Pytali 0 mnie?

Przysy�ali co dnia, p�ki�my nie powiedzieli,

�e wasza mi�o�� zdr�w b�dzie.

A potem przestali przysy�a�?

Potem przestali.

A co my�lisz, c�rko, 0 panu Kmicicu?

Bogu wiadomo, �e nie chc� o nim my�le�.

AIe przecie nara�a� si� i dla ojczyzny krew rozla�.

Hedy? G_dy nieprzyjacielowi powln�a si� noga

i gdy korzy�� w�asna nakazywa�a ze zwyci�zc� trzyma�.

- Jaka� w tym zas�uga? - Prawda to, prawda.

Zali przygodny postrza� mo�e to zmaza�?

T� r�k� da�abym sobie uci��, gdyby tego nie by�o.

Ale to by�o i jest, i nie odstanie si� wi�oejl

Niech b�dzie pochwalony Jezus Chrystus.

Na wieki wiek�w.

My, Jan Kazimierz, kr�l polski, wielki ksi��� litewski,

mazowiecki, pruski, et cetera, et cetera,

et cetera w imj� Ojca i Syna i Ducha Swi�tego.

Amen.

Wiadomo czynimy wszystkim, �e jakiekolwiek winy i kary

ci��y�yby na panu Andrzeju Kmicicu,

te wobec jego nast�pnych zas�ug i chwa�y,

znikn�� z pami�ci Iudzkiej maj�.

Kt�ry to Andrzej Kmicic,

nie tylko na majestat nasz r�ki podnosi� nie obiecywa�,

ale samego ksi�cia Bogus�awa porwa�,

aby si� za nas i za utrapion� ojczyzn� pom�ci�.

Bo�e, b�d� mi�o�ciw mnie glzesznej.

Przez tego ksi�cia postrzelon, ledwie do zdrowia przyszed�szy,

do Cz�stochowy si� uda�.

Tam�e najwi�ksze dzia�o szwedzkie rozsadzi�,

a przez okrutnych nieprzyjaci� pojman, �ywym ogniem by� palony.

Moc� Kr�lowej Anielskiej wyratowan, do nas,

na �l�sk si� uda�

i w powrocie naszym do mi�ej ojczyzny osob� nasz� ratuj�c,

z pobojowiska bez duszy by� podniesion.

A gdy staraniem naszym do zdrowia przyszed�,

dalsze wojny odprawowa�,

a� do szcz�liwego nieprzyjaci� z ojczyzny wygnania.

Rozwa�ywszy wszystkie jego zas�ugi,

postanowili�my je wszem wobec oznajmi�,

aby przynale�n� cnotliwym chwa�� i powszechn� mi�o�ci� okryty chodzi�.

A co, Ole�ka, co?

J�dru�, ran twoich niegodnam ca�owa�!

D0 ciebie zwracam si�, panie Andrzeju.

Nie do�� by�o piersi nadstawi�, krwi rozlewa�, nieprzyjaci� wycina�,

bo kiedy tyle ludzi, w czasie tej okrutnej wojny poleg�o,

musisz teraz nowych obwvatel�w,

nowych obro�c�w tej mi�ej ojczyzny przysposobi�.

Do czego, tusz�, nie braknie ci ni m�stwa, ni ochoty. Vivat!

Vivat! Niech �yje!

Szcz�cia �ycz�, panie pu�kowniku!

Napisy dla nies�ysz�cych STUDIO PUBLISHING