Original subtitles

Je ging in die tijd door Amerika reizen. Dat hoorde erbij.

Dat moest gewoon. Het was 'n soort inwijding.

En tegelijkertijd haalden we daar inspiratie vandaan voor onze teksten.

We begonnen echte mannen te worden. piratie vandaan voor onze teksten.

Het was ��n groot feest. rden.

We gingen zo'n vier tot zes maanden per jaar op tournee.

We leefden ervan. We verkochten geen platen.

We hebben veel lol gehad en ook veel gedonder.

We lieten 'n spoor van kraters achter in de Holiday lnns.

ln heel veel motels zijn we absoluut niet meer welkom.

De tekst van Truckin' is volledig autobiografisch.

De tekst is over 'n lange periode geschreven.

lk had een couplet geschreven:

de muziek daalt neer in de straat dames pesten de politie

ze sluiten alles af we kunnen niet in het park spelen

lk had heel veel coupletten geschreven.

We wilden Truckin' eigenlijk steeds verder uitbreiden,

maar als het eenmaal klaar is en vastligt, kom je er niet op terug.

Het was autobiografisch. Het vertelde ons verhaal.

De tekst was krachtig,

en hij ging over echte gebeurtenissen en mensen.

Hij werd een deel van het weefsel

van onze geschiedenis.

De mensen zongen hem mee en wisten waarover hij ging.

De rock 'n' roll was nog toen nog geen glaskoepel

die je isoleerde van de wereld waardoor je reisde.

De muren van de hotels waren flinterdun.

Als je vloog, nam je een lijnvlucht.

Meestal nam je bus.

We waren 'n groep jonge mensen

die leefden op 'n manier waar ik achteraf bijna jaloers op zou worden.

Als je 'n plaat maakt, denk je: We gaan 't maken.

Maar we waren niet zo ambitieus en we genoten van het leven.

We wisten dat onze muziek geen commerci�le potentie had

behalve in onze eigen kring.

En dat vonden we prima. Het ging heel goed.

Voor ons en ons wereldje had de muziek 'n bepaalde waarde.

Truckin' op American Beauty had nog wel 'n hit kunnen worden.

We waren 'n livegroep die zes maanden per jaar door Amerika toerde.

Het viel voor ons niet mee om in 'n studio te werken.

Maar we hebben de hele elpee in drie weken opgenomen

bij Wally Heider in San Francisco. ln september 1970.

-De gevreesde ziekte. -Nee, dat is 't niet.

Zet de steelgitaar wat zachter. lk hoor het niet.

Zet de steelgitaar wat zachter. lk hoor het niet.

Jerry hield van droevige songs, dat paste bij zijn karakter.

Zijn moeder is overleden tijdens de opnamen van American Beauty.

lk zei: Je hebt in elk geval de muziek nog.

En zijn trieste stemgeluid op die plaat heeft dan ook te maken

met de tragedie die zich voltrok, terwijl we de plaat opnamen.

Zijn moeder lag op sterven na 'n auto-ongeluk.

Jerry ging er vaak heen, zo vaak

dat ze hem alles wel zou vergeven.

Maar je voelt die triestheid. En die is na al die jaren nog voelbaar.

Hij kreeg veel kritiek op z'n stem.

Ze noemden hem 'niet-geschoold' en 'iel'.

Maar ik vond het altijd een van de mooiste stemmen in de pop of de folk.

Natuurlijk moest ik ook voor hem schrijven, maar ik vind 't nog.

Wij vonden in die tijd dat we geweldige songs schreven.

We beseften ook niet dat het een vreemde plaat was voor die tijd.

Het was voor ons en voor iedereen een verrassing

dat die psychedelische band, dat elektronische monster

opeens een plaat vol melodieuze, aanhoorbare muziek uitbrengt.

Ze belden me op en zeiden

dat ze 'n hoesontwerp nodig hadden voor hun plaat American Beauty.

Het idee kwam direct uit de naam voort.

De Grateful Dead had altijd heel goede albumtitels.

American Beauty was zo'n simpele, duidelijke titel.

Er bestaat 'n prachtige rode roos die 'American Beauty' heet.

Eigenlijk is het gewoon een roos met letters er omheen.

lk heb er psychedelische letters aan toegevoegd.

En 'beauty' kun je ook lezen als 'reality'.

Als je 't ondersteboven in spiegelbeeld ziet,

gebeurt er iets wonderlijks.

We waren gewoon muzikanten die konden tekenen.

De Dead zag er altijd goed uit,

met Pigpen en Garcia, die van die blozende gezichten hadden,

en die knappe kleine Bob Weir, die piepjong was.

We waren allemaal jong. We stonden aan het begin van ons leven.

De band ontstond in San Francisco, 5 jaar v??r American Beauty.

We hadden twee drummers die jazz speelden: Mickey Hart

en Bill Kreutzmann.

Bob Weir was toen pas zeventien.

Ron McKernan, Pigpen, ons contact met de aarde,

was 'n bluesmuzikant in hart en nieren.

Jerry Garcia had zijn wortels in de bluegrass en de folk.

En ik in de jazz, klassieke en elektronische muziek.

De bontste groep van muzikale anarchisten van de Westkust,

zelfs voor de jaren zestig.

San Francisco was niet bepaald een doorsnee stad.

De sociale structuur ontplofte zowat en wij vormden de achtergrondmuziek.

De jacht was geopend. De platenmaatschappijen

wilden ons graag commercieel promoten.

Maar dat was zinloos, want we speelden geen singles.

We speelden uren aan ��n stuk. Soms wel vier, vijf of zeven uur.

Hoe moet je dat vastleggen?

Als je dat kon, had je de sound van San Francisco kunnen vastleggen.

Maar onze sound was meer dan dat, het was 'n muzikale houding.

Het was 'n bepaalde spirit.

De oorlog was bezig. Time Magazine schreef over ons

en noemde ons 'hippies'.

We wisten niet eens wat een hippie precies was.

Maar het klonk niet goed.

En toen keken ze opeens naar ons alsof we aquariumvissen waren.

ln Haight-Ashbury waren de huren laag.

Je huurde 'n enorm groot Victoriaans huis

voor 200 of 300 dollar per maand.

Je kon al je vrienden 'n kamer geven. ledereen betaalde 10 dollar.

Het was gewoon het goedkoopste.

We kregen ook de kans om mee te doen aan de 'Acid Test',

een van de meest democratische kunstvormen van deze eeuw.

Het publiek kwam niet voor ons, maar om iets te ervaren,

of we speelden of niet. We hadden de luxe

dat we konden experimenteren. Er werden geen eisen gesteld.

Je hoefde niet goed te zijn, geen nummers te herhalen.

Het hoefde ook helemaal niet begrijpelijk te zijn.

Dat betekent carte blanche voor de muzikant. Echt geweldig.

Door onze ervaringen met de 'Acid Test'

kregen we een zeker inzicht

in de vorm die na de chaos komt.

Als je alle regels loslaat en op geen enkel niveau meer actief ingrijpt,

ontstaan er andere dingen.

Daar ligt de kiem voor ons vermogen om dingen te verwerken,

en onze opvattingen muzikaal vorm te geven.

Daardoor zijn we ook zo lang bij elkaar gebleven.

lk zou niet weten

waar we anders zoveel hadden kunnen leren.

lk heb Nal Cassady ontmoet, een van de figuren van Kerouac,

en dat was tijdens een Acid Test.

Het was echt ongelooflijk om die man te hebben mogen meemaken.

Hij leefde in 'n andere dimensie.

Hij reed met 'n snelheid van 100 km per uur

door het spitsuur in San Francisco,

zonder ��n keer voor 'n rood licht te stoppen.

Hij kon niet om de hoek kijken of zo,

hij slaagde erin om op 't juiste moment op de juiste plek te zijn.

Hij inspireerde ons enorm en dat doet hij nog.

Zo leerden we ook in de muziek het juiste moment te kiezen

en de juiste lijn te volgen.

Het woord blesh komt voor in een roman van Theodore Sturgeon,

More Than Human.

Het boek gaat over bepaalde mensen die via telepathie communiceren

en samen een groot organisme vormen.

Toen we gingen samenspelen,

tijdens de Acid Tests en in clubs,

merkten we dat bij ons gebeurde

op het niveau van de muziek. Wij vormden zo'n eenheid,

alsof we samen ��n organisme vormden.

En dat gevoel werd alleen maar sterker.

lk voel me zelfs nog altijd als de vinger aan een hand.

We zeiden vaak: konden we maar ��n hand vormen.

Dan was ieder 'n vinger die ��n snaar bespeelde.

Dat zou ideaal zijn.

De platenindustrie wilde contracten sluiten.

We zaten in 'n unieke positie.

We konden goed leven van onze optredens.

We hoefden niet zo nodig 'n plaat te maken.

Wij hadden de touwtjes zelf in handen.

ln de rock 'n' roll zijn veel mensen uitgebuit,

omdat de muzikanten over 't algemeen onontwikkeld waren.

Maar wij waren cynisch

en scherp. We waren 'n stel anti-autoritaire mafkezen.

We gaven niet om dat soort mensen.

We wilden alleen 'n contract op ?nze voorwaarden.

ln 1967 verliepen opnamesessies over 't algemeen

volgens een vast stramien:

Je had de songs en je had muzikanten,

er was een studio geboekt

en de zanger zong z'n partij live in of dubbelde hem.

Dan voegde je strijkers toe en werkte je 't geluid bij.

Je mixte alles af en je plaat was klaar.

Maar met die figuren

kon je dat wel vergeten. De muziek was niet klaar.

Ze experimenteerden in de studio met geluid.

Nu konden ze eindelijk met de allernieuwste apparatuur werken.

Ze haalden alles uit die apparaten wat erin zat.

Ze waren heel anders en hun aanpak was nieuw voor ons.

Ze gebruikten ook drugs in de studio

en dat had daarvoor geen rol gespeeld

bij de opnamen die we maakten.

of het gebeurde met mate en op discrete wijze.

Maar die lui waren de helft van de tijd stoned,

en ze wilden de onmogelijkste geluiden opnemen.

lk weet nog dat Phil Lesh een keer uitriep: lk heb het.

ledereen keek naar Phil en hij zei: 'We gaan naar LA.

op een dag dat er veel smog is.

We nemen een halfuur zware lucht op.'

Er hing een doodse stilte. 'Dan gaan we naar de woestijn

en daar nemen we 'n halfuur kristalheldere lucht op.

Dat mixen we en dat wordt ons basisritme.'

Volgens ons contract mochten we de studio onbeperkt gebruiken.

We betaalden 't zelf, maar we wilden er alles uithalen.

Wij wilden zelf in de studio spelen en tegelijk leren hoe alles werkte.

We wilden alles zelf doen, want 't was onze muziek.

We hebben het onszelf al doende geleerd.

We zaten eindeloos in de studio met apparaten te rommelen.

'Wat gebeurt er als je dit doet?'

'oeps. En als ik dit knopje indruk...'

We werkten gewoon op goed geluk.

Eerst hebben we het langzame intro van Jerry opgenomen.

Het begint als ieder ander nummer.

Het begint als ieder ander nummer.

De stem gaat door een draaiende Lesley-speaker,

die eigenlijk bedoeld is voor orgel.

Toen hadden we genoeg materiaal op de band

voor eenderde van de plaat. Wat moesten we doen?

We hadden veel opnamen van concerten.

lk kwam op het idee om die vier Grateful Deads te laten samensmelten.

lk wilde dat het zou klinken als 'n lotus met duizend bloembladen

die vanuit het niets opbloeide.

We hebben de opnamen van concerten

in vier verschillende steden samengevoegd.

Het mixen van live- en studiogeluid

was volkomen nieuw voor die tijd.

En zo hebben we de ontbrekende minuten van Anthem opgevuld.

op spoor een en twee

staat de Grateful Dead in King's Beach, Californi�.

op spoor drie en vier Eureka, Californi�.

En op spoor vijf tot acht twee concerten in Portland, oregon.

Een van vrijdag en een van zaterdag.

We hadden vast geblowd, want het klinkt heel intens.

The other one van Bob gaat onder andere over Neal Cassady.

Daar heet hij 'Cowboy Neal'.

We wilden met de bus gaan toeren

en 'n doorlopende muzikale trip maken.

Anthem of the Sun was 'n voertuig, 'n springplank naar de waanzin.

We dachten: 'Als we niet beperkt worden door de technici

en door de huidige technologie, dan kunnen we tot grote hoogte stijgen.'

ok�, we wisten niets van opnemen.

Het was dus erg prikkelend en stimulerend. Te gek.

Na The other one kreeg ik de boeiende taak toebedeeld

om het stuk op te voeren tot nog heviger en groter waanzin

om 't tot slot te doen ontploffen.

En uit 't rokende puin en de as

zouden dan de zoete klanken van New Potato Caboose opstijgen.

En zo is 't ook geworden.

Enkele van de proc�d�s die ik heb toegepast,

ontleende ik schaamteloos aan de pianotechnieken van John Cage.

lk kwam in de jaren '60 bij de groep

en dat was geen probleem en ook was niet zo vreemd,

aangezien iedereen constant improviseerde.

Het was 'n bepaalde staat van opwinding. Flux. Chaos zelfs.

Het was 'n uitdaging om iets toe te voegen,

binnen de context van de muziek.

Volgens Zappa bestaat er meer domheid dan waterstof

in het heelal.

Wij merkten dat de platenmaatschappij,

vasthield aan een manier van werken

die bepaald niet beter was dan wat wij van plan waren.

Er waren nog 'n paar platen nodig

voor ze wisten hoe je 't moest aanpakken.

Als je experimentele muziek maakt weet niemand wat hij precies doet.

Het sloeg in als een bom.

Muziek die het midden hield tussen rhythm 'n' blues

en Gesang der J�nglinge van Stockhausen. Was ist das?

lk heb hem vanmorgen voor 't eerst in 20 jaar gedraaid.

lk dacht steeds: ls 't de plaat of de naald?

lk heb de plaat en de naald allebei schoongemaakt.

Soms lag 't aan de plaat, soms aan de naald.

Het is 'n gewaagde plaat.

De hoes van de plaat Anthem

kwam door toeval tot stand, net als de rest.

Voor de hoes had ik 'n kunstenaar op 't oog:

Bill Walker, en die was er.

Het ontstaan van dit schilderij

was het gevolg van een psychedelische ervaring

op oudejaarsavond van het jaar 1967.

ongeveer een maand daarna

vroeg Phil Lesh me een ontwerp te maken voor een platenhoes.

lk kan 't schilderij niet los zien van de muziek.

De muziek vormde 'n integraal onderdeel van 't schilderij.

De Dead wordt voorgesteld als 'n boeddha met een aantal hoofden,

en elk hoofd stond voor een van ons.

Verder heb je in het midden die mysterieuze kern,

en dat is een soort godheid,

of de muze, de bron van inspiratie.

De afbeelding gaf de plaat perfect weer

en ook wat wij deden en wie we waren.

We zouden een rustig leven willen leiden,

een simpel, mooi leven.

En de mensheid 'n stapje vooruithelpen, of 'n paar stappen.

Bij de platenmaatschappij waren ze bang voor ons.

Ze vonden ons gevaarlijk.

Je kon bij ons niets eten of drinken. Overal kon LSD in zitten.

Dus kregen we ze nooit te zien.

Naar mijn mening hadden ze Mickey Hart...

Die hadden ze moeten opsluiten.

Mickey had die waanzinnige blik...

Hij zat in die tijd gewoon op een andere planeet dan wij.

Wil je ook gas?

Phil Lesh was lastig. Die trapte overal ruzie over.

Dan zat hij te foeteren:

Die klotemaatschappij pikt onze muziek in.

lk ben opgevoed door mijn moeder en mijn oma.

lk heb wel manieren, maar ik heb ze niet aan Joe Smith laten zien.

We waren met Born Crosseyed bezig, en dat is erg autobiografisch.

We werkten nog met Dave Hassinger.

We werden steeds onredelijker,

al zagen we dat zelf anders.

lk probeerde Dave uit te leggen wat ik met dat stuk wilde.

lk kon 't niet uitleggen.

lk wilde ruimte in 't stuk en dat legde ik 'm uit.

'Wat ik hier wil, is het geluid van zware lucht.'

Dat was wel 't laatste wat hij wou horen.

Dat deed de deur dicht.

'Zware lucht. Hij wil zware lucht horen.'

Hij stond op en liep weg, terwijl hij dat steeds maar herhaalde.

We hebben hem nooit teruggezien.

Het is boeiend dat 't concept 'gekleurde stilte'

ook door Stockhausen is gebruikt, maar veel later.

'Gekleurde stilte', ja.

Hij had het vast ook op de radio gehoord.

Dat is het.

-Dat is 't geluid van zware lucht. -Voordat de feedback komt.

We waren van plan om 'n opname te maken

van een complete reis. opname te maken

ln de bus op reis gaan, van alles meemaken,

om tenslotte terug te keren.

Wij wilden geen songs maken, zoals de platenindustrie eist,

maar ��n doorlopend stuk, waarin geen onderbrekingen voorkwamen.

En zoiets is het ook ongeveer geworden.

Verder speelde er nog iets een rol:

De trein ontspoorde regelmatig tijdens het nummer.

Driekwart van het nummer stond erop en dan ging 't mis.

Dan reed de muziektrein de bosjes in.

Eigenlijk hadden we niet ��n nummer op de band

dat van begin tot eind doorliep.

lk moest de stukken echt met de hand synchroniseren.

E�n deel van 't stuk werd overgezet op 'n 8-sporenband. Dat was 't begin.

En als die versie dan ontspoorde,

startte ik 'n opname van dat stuk waarin die passage wel goed was.

lk startte de band en iedereen luisterde.

We stonden met z'n allen in die kleine monitorruimte.

Dan stond iedereen te juichen: Ja, dat is hem.

We hebben de hele opnameprocedure uitermate ingewikkeld gemaakt.

Neem bijvoorbeeld Born Crosseyed.

lk lees de sporen voor en ik vertel wat erop staat.

Spoor 1 : Billy op drums en bekkens.

op spoor 2: leadgitaar, omgedraaid orgel en 'n pianodub.

op spoor 3: slaggitaar en akoestische gitaar.

op spoor 4 staat de zang.

op spoor 5 staan achtergrondkoortjes.

op spoor 6: Mickey's drumstel, snaartrommel en pauken.

op spoor 7 staan de bas en orgel.

En op spoor 8: orgel.

En 'n groep die akoestische gitaar, trompet en snaredrum speelt.

Met al z'n cuts, mixen en crossfades

gebruikte Anthem veel filmtechnieken.

Anthem of the Sun was 'n kans om van alles te proberen

en te kijken of het werkte.

Toen we hem afmixten, ging het om de hallucinaties.

Phil en ik maakten de mix.

We voerden 'm uit als 'n compositie van elektronische muziek.

We reikten over elkaars armen heen

om de faders en de knoppen te bedienen.

Het was heel intens. Zo hebben we alles afgewerkt.

Het materiaal was erg pakkend.

Mickey Hart was er ook bij

en die liep met 'n trommel rond.

Hij speelde al lopend, als een tambour

op een slagveld, al was 't bij ons wel rustiger.

ln metaforische zin was er een veldslag bezig: Het was 1968.

Hij liep rond om 'n stereo-effect te bereiken, terwijl Jerry speelde.

Zelfs toen speelde de band al met stereo-effecten.

Die mix werd de definitieve versie van Anthem of the Sun

waarbij het geluid werd rondgesproeid als met tuinslang.

op de originele banden, onze eerste stereo-masterbanden,

is dat effect op een heel goede installatie nog te horen.

Maar door alles wat er daarna gebeurde, het afmixen,

waar we niets van wisten, en het maken van de plaat

waar we ons niet in hadden verdiept...

Zo ontdekten we wat je op 'n plaat wel en niet kunt doen.

Toen hij uitkwam, klonk hij vreselijk.

We begrepen niet dat alles wat we in elkaar hadden gezet

op de plaat zelf gewoon niet te horen was.

Ze zaten gewoon te klooien en lol te maken in de studio.

Ze waren niet bepaald professioneel.

Phil Lesh was erg lastig. Hij pikte niets van niemand.

lk schreef: 'Uw groep heeft grote problemen.

Geen van u is in staat om Phil Lesh zozeer in te tomen

dat hij zich enigszins normaal gedraagt.

U bent in de meeste studio's in LA niet meer welkom.

lk heb nog geen bericht uit New York...'

Maar ze versleten technici bij 't leven.

Joe Smith stuurde brieven. We gaven ze 'n cijfer.

Het was heel grappig.

We hebben erg gelachen, Warner Brothers zag 't anders.

Ze mochten de Dead uitbrengen, maar ze wilden ook de lakens uitdelen.

Dit schip was niet te besturen.

Noch door ons, noch door Warners. Goddank.

Destijds bepaalden de populaire radiostations de markt.

Vind je de muziek mooi? Luisteren je vrienden ook?

Er werden hits gedraaid, hitsingles.

lk vroeg of de band om iets dat korter was dan drie kwartier.

Dan konden we nummers van vier minuten maken.

En iets met 'n melodie, iets wat je kunt meeneuri�n.

lk bedoelde 't ironisch, maar ze begrepen 't.

lk zei: 'lk wil dat jullie op de radio worden gedraaid.

Er moet iets gebeuren. Jullie geven kapitalen uit aan opnamen,

maken grote tournees en niemand koopt jullie muziek.'

De industrie is er niet om ons werk te verkopen,

maar om 8 miljoen platen van White Christmas te verkopen.

Wij smokkelden die paar klompjes waarheid binnen in 'n stroom troep.

We zagen onszelf als de guerillastrijders van de muziek,

die vanuit hun schuilplaats in de heuvels toesloegen.

We beseften dat we profiteerden van 'n systeem dat ons niet begreep,

en geen plaats voor ons had.

Dat vonden we prima.

Het was de moraal die John Wayne uitdraagt:

'oorlog is roemvol. Mannen moeten zuipen en vechten.'

Maar iedereen weet dat seks leuker is.

Wij wisten dat wel en we hebben geprobeerd

om volgens andere waarden te leven.

The Grateful Dead: High worden en toch cool blijven.

ln die losbandige wereld swingen hippiefilosofie en drugs,

'in 'n liefdesomhelzing', volgens ingewijden.

'ln ketenen van perversie,' zegt de rest van de wereld.

Hippies besteden hun tijd, behalve aan drugs gebruiken,

aan demonstreren en feesten.

Ze nemen veel trips

en ze gebruiken natuurlijk marihuana, en ook LSD.

Ze hebben de scheldnaam 'hash berries'

voor gewone burgers die een normaal leven leiden

en zich volgens de hippies niet bewust zijn van de realiteit.

Ken Kesey zei: 'Je zit in de bus of niet.'

De maatschappelijke kloof tussen de generaties werd steeds groter.

De eerste keer dat ik de Grateful Dead zag,

was heel kort in mei '68, vlak voordat Anthem uitkwam.

De universiteit van Columbia was bezet en afgesloten.

Ze zijn de campus op gesmokkeld

en hebben toen voor de verenigde studenten opgetreden.

Bob Weir was destijds 'n grillige gitarist.

Hij oefende niet en voerde niets uit.

Hij en Pigpen zijn er nog uitgezet,

maar ze vertikten het om te gaan. Gelukkig maar.

Ze bleven gewoon en de Grateful Dead ging verder.

Als de band de experimentele lijn van Anthem of the Sun had doorgezet,

hadden ze het niet gered.

De muziek die ze speelden, was gewoon te bizar,

te veeleisend en te vreemd.

De mogelijkheden waren zo groot dat ze dat nooit hadden kunnen volhouden.

De twee volgende platen, Aoxomoxoa en Live Dead,

waren veel minder experimenteel.

De Dead maakt 4 of 5 jaar deel uit van de scene in San Francisco.

-ls de hippiebeweging veranderd? -We zijn nu grote jongens.

Nog groter dan ze schrijven. Maar Haight-Ashbury is veranderd.

Haight-Ashbury was een straat, niet meer dan dat.

-Het was niet de kern van de zaak. -Het kreeg alle aandacht.

Dat is wat iedereen zich herinnert.

Vorige zomer is het hippiedom officieel begraven.

We besloten gewoon niet meer te praten over wat we deden.

om weer echt te genieten. Nou, ik zie...

om weer echt te genieten. Nou, ik zie...

ledereen zit nu wel. Wil je iets spelen?

Geen sprake van.

Er was bij Playboy After Dark met de drankjes geknoeid, zeiden ze.

Dat was bij Television City in Hollywood.

Zoals de naam al aangeeft, was het een vreselijk kunstmatige omgeving.

Niet alleen v??r de camera's, ook erachter.

Het decor was heel erg...

Het woord 'nep' is eigenlijk nog te veel eer.

De installatie achter de harpsichord was 'n decorstuk

Je kon je hand er insteken. De kast was leeg.

Voor we gingen opnemen, nam ik even een kijkje

bij de boeken in de bibliotheek.

op de trap zat 'n bord: 'Niet gebruiken. Niet stevig.'

De boeken waren geen cent waard.

Het was lucht, bedoeld voor decoratie.

lemand, ik heb geen idee wie,

besloot een handje te helpen. Geweldig.

We gingen muzikaal gezien vooruit.

We leerden beter spelen,

onze composities en opnamen werden beter.

onze concerten verliepen geordender, minder chaotisch.

Het werd leuk om 'n concert zonder pauze uit te spelen

en te zien of de trein niet uit de rails liep.

ons leven was nog net zo chaotisch als het altijd was geweest.

ln januari 1970 stapte Tom Constanten uit de band.

Al werd 't besluit genomen met wederzijds goedvinden,

het is 'n slecht teken als iemand opstapt.

Warner Brothers kreeg nog 200.000 dollar van ze.

De manager, de vader van Mickey, was ervandoor

met 't geld dat ze nog hadden. Ze werden gearresteerd

in New orleans.

Het stelde niet veel voor.

Maar Warner Brothers moest hen loskopen

en betaalde Jim Garrison, de aanklager, steekpenningen.

Alle beschuldigingen werden ingetrokken.

Maar het was allemaal erg storend.

Zoals Garcia later zei: Het gezonde verstand

overheerste alleen in de studio.

Ze oefenden met akoestische instrumenten.

Niet omdat dat de toekomst had,

of omdat het goed uitkwam,

maar omdat de muziek het eiste.

Diamant ontstaat onder druk uit steenkool.

En zo ging 't bij hen ook. De druk was enorm.

Elke andere groep was uit elkaar gevallen. Zij maakten 'n diamant.

Een diamant met twee facetten: Workingman's Dead

en toen American Beauty.

Het was gewaagd om in die tijd 'n plaat te maken

met akoestische gitaren. Dat had nog niemand gedaan.

Rock en elektrische muziek vierden hoogtij.

Zij hebben die geweldige akoestische traditie doen herleven

die al heel lang in Amerika bestond.

We beseften niet dat we veranderden.

Het was alsof we na de reis ons ruimtepak verwisselden

voor een blauwe werkoverall om op 't land te gaan werken.

We stonden weer met onze voeten op aarde.

De band veranderde niet. We richtten ons op de zang.

De muziek moest zachter worden.

De muziek moest de teksten meer gaan ondersteunen.

Dat was precies wat Hunter wilde.

onze poging wat aardser te worden

voerde ons naar de Amerikaanse folktraditie.

Maar als experimentele band maakten we er iets anders van.

Dit is een van onze beste zangprestaties. Heel melodieus.

De takes verschilden nogal van elkaar.

Als we 'n partij dubbelden,

werd het toch vaak anders.

En dat kun je horen, want ze lopen uit elkaar.

Het lukte nooit om 'n zangpartij precies zo te dubbelen.

Er waren altijd wel verschillen.

Deze tekst is heel mooi.

De song die Jerry heeft geschreven, spreekt eigenlijk voor zich.

lk kan me niet herinneren dat we de samenzang hebben gearrangeerd.

Jerry zong de melodie

en ik zong de hoge partij, zoals altijd.

Bob nam de middenpartij. En zo ontstond die song.

Ze hebben wel 's gezegd dat ze van ons hebben leren zingen.

Dat is niet waar: Ze konden al zingen.

Ze hadden een eigen stijl

en nog belangrijker: ze konden 'n verhaal vertellen.

Ze kenden de kracht die van songs kan uitgaan.

Phil, Bobby en Jerry vulden elkaar perfect aan.

Maar ze oefenden er niet speciaal voor.

Ze zetten niet altijd gelijk in, zoals Crosby en zo.

Zij konden niet spelen zoals wij en wij niet zingen zoals zij.

Als je met andere muzikanten omgaat, wissel je idee�n uit.

Dat is bij ons natuurlijk maar zelden voorgekomen.

Wij hoorden hoe zij met maatsoorten speelden,

en tegen de stroom ingingen, en dat sprak ons erg aan.

We hadden zoveel tijd en geld aan de vorige elpees besteed,

dat we onze volgende plaat binnen 'n jaar wilde uitbrengen.

Dat is tamelijk snel.

We hadden bijna alle songs klaar.

We kwamen bij elkaar om samen te schrijven.

Dat was heel leuk.

lk zei tegen de anderen: 'Laten we ons op de zang toeleggen,

zodat de zang echt goed klinkt.

Laat de begeleiding maar even zitten.'

Het materiaal leende zich er ook voor.

We hebben voor de opnamen veel geoefend,

vooral op de zang.

Het was een democratische band die ook echt werkte.

'Jullie spelen mijn nummers niet...'

Zo gaat het in bijna alle bands.

Het komt doordat Jerry en Hunter van die mooie songs schreven.

En Bobby ook, natuurlijk.

De songs inspireerden jullie...

Ja, op dat moment zeker. Pigpen schreef toen ook nog.

Alles is uit de songs voortgekomen.

Er kwam van alles in me op en het klonk goed en het rijmde.

Als ik terugkijk, ben ik blij dat we toen geen hit maakten.

lk weet niet hoe 't ons dan was vergaan.

Maar wij hebben moeten werken, jaar in jaar uit.

De eerste keer dat ik in Engeland was,

lieten ze mij achter met 'n doos Retsina.

Daar zat ik dan, in Londen,

de stad waarvan ik altijd al droomde.

lk voelde me goed. Het was een magische plek waar ik thuishoorde.

Misschien wel de wereld van Robin Hood en Peter Pan en zo.

lk heb maar een halve fles Retsina opgedronken,

maar het ging erom dat ik die hele doos had.

lk ben gaan zitten en ik schreef Ripple en To Lay Me Down

en ook Brokedown Palace, allemaal op die middag.

Het was gewoon een magische dag.

lk wist dat ik op dat moment voor de eeuwigheid schreef.

Komen die dagen ooit terug?

Ja, maar niet voor mij.

Geweldige tekst.

er is een fontein, niet door mensen gemaakt

-Ja. -Daar krijg je kippenvel van.

Het was in 'n kleine ruimte.

Er was veel overspraak van de drums.

Het is ��n keer ingespeeld en opgenomen.

-Daar komt de mandoline er pas in. -Bij de brug.

-Daarna verdwijnt hij weer. -Bij de brug werkt 't echt.

Dat kabbelt mooi.

Grisman.

-Dit zou ik hebben gespeeld -Bij de brug werkt 't echt.wn rde.ng.n.

als ik eerder had mogen invallen.

lk bezocht een vriend in San Francisco.

Hij had gehoord over een honkbalwedstrijd

tussen Grateful Dead en Jefferson Airplane.

lk was 'n vriend van Jerry, dus ik zei: lk ga hem verrassen.

We zijn naar de wedstrijd gegaan.

Jerry zei tegen me:

We zijn met 'n plaat bezig. Een paar songs zijn echt geknipt voor jou.

Zou je op die plaat willen meespelen?

Dus de volgende dag

ging ik naar de studio.

lk was alleen met 'n paar anderen. En toen heb ik 't ingespeeld.

Jerry's stem klinkt op deze songs jong, fris en levendig.

-Optimistisch. -Onschuldig.

De band bestond nu vijf jaar.

We hadden heel veel ge�xperimenteerd

en een soort eigen muzikale taal gevormd.

We hebben onszelf uitgevonden.

Hij had gewoon vleugels.

lk treed het liefst live op.

Dat vind ik het leukst en dat ligt mij het best.

Dan voel je die andere energie, die andere benadering.

Het stelt je creativiteit op 'n andere manier op proef.

Het was een soort muzikale muggenzifterij.

opnemen is: Een schip in 'n fles bouwen.

optreden is als roeien op de oceaan. De dynamiek is heel anders.

Wij zijn geen entertainers. Die intensiteit kun je niet afdwingen.

Je zegt in de studio niet: Laten we intens zijn.

Laten we gevoelig of verheven zijn.

We kunnen die dingen niet oproepen als 'n acteur.

We zijn geen technici die optreden.

We zijn voor alles muzikant.

Het moet echt klikken, anders hoeft 't niet.

Bij Warners was de Dead gevreesd.

Ze schrokken al bij de naam alleen.

Als ze me kwamen opzoeken, sloot iedereen zich op in z'n kamer.

Maar na Workingman's Dead,

kwam iedereen in mijn kamer naar American Beauty luisteren

en volgde er spontaan applaus.

Toen we dit opnamen, hadden we het nog nooit live gespeeld.

We wisten niet hoe het zou worden.

Dit klinkt nog wel 'n beetje als country.

Maar als we het live speelden, was het regelrechte rock 'n' roll.

-Een normaal ritmeschema. -Ja...

En verder... Dat is een beetje twijfelachtig.

En dan heb je de steelgitaar. ln principe twee slaggitaren.

Het was in de tijd dat Jerry alles op steelgitaar wilde doen.

Niemand van ons dacht toen dat dit 'n hit zou worden,

of dat deze muziek mensen zo diepgaand zou be'i'nvloeden.

En dit nummer heeft beslist veel levens veranderd.

Hunter was nog met het slot bezig,

terwijl ik de coupletten inzong.

Tijdens een pauze vroeg ik: Heb je het slot al klaar?.

Hij gaf me een velletje papier.

lk heb gezongen wat hij net had geschreven.

lk heb 't niet eens doorgelezen. En ik ben leesblind.

ongelooflijk dat ik 't zonder haperen heb kunnen zingen.

Dit heeft een zekere lichtvoetigheid.

De live-uitvoering was rechttoe rechtaan: heftige rock.

De band tussen de Grateful Dead en hun fans was zeer intiem.

Want de bandleden zijn min of meer toneelfiguren.

Het zijn geen idolen.

Je relatie met de Dead ontwikkelt zich.

Je probeert de relatie tussen Bob en Jerry af te lezen aan hun gedrag.

En misschien klopt 't wel.

Maar 't maakt niet uit of het de werkelijkheid weerspiegelt.

We hebben te maken met de publieke figuren.

De echte Jerry Garcia en Bob Weir blijven buiten bereik.

De Grateful Dead maakt de Amerikaanse droom waar.

Niet de materialistische droom over 'n mooi huis in 'n buitenwijk.

Dat is de consumentenversie ervan.

De Dead verwezenlijkte de droom van zelfbeschikking.

Ze schiepen 'n eigen cultuur, eigen muziek,

een eigen zakelijke organisatie.

En daarbij respecteerden ze elk individu in de band

De tekst is op 'n wonderlijke manier ontstaan.

lk had al heel lang niets geschreven.

lk had de melodie en het akkoordenschema.

lk heb 't hele nummer opgenomen.

Het intro, coda, alles.

lk gaf de band aan Hunter.

Hij had 'n mooi akkoordenschema geschreven.

En hij zong 't voor:

Dus de frasering had ik al.

lk heb het 'n paar keer gedraaid en ging meteen aan 't werk.

Het werd een lied voor 'n jongeman wiens vader op sterven lag.

Mijn pa lag toen op sterven. Hij had kanker.

lk ging hem vaak met de auto opzoeken

in het ziekenhuis waar hij zijn laatste dagen heeft doorgebracht.

Toen ik Bobs tekst eenmaal had, zong ik die onderweg.

Dus voor mij is dat nummer nauw verbonden met m'n vader

en met zijn naderende dood.

De tekst die hij voor me schreef,

was zo raak, zo perfect.

Het was erg ontroerend

om zoiets te mogen meemaken

in de tijd dat mijn vader overleed.

Sindsdien heb ik dat nummer vaak willen zingen

in dat soort omstandigheden.

ledereen had flinke klappen moeten incasseren.

We verloren allemaal binnen korte tijd onze ouders.

Mijn ouders, die van Phil, van Jerry...

Pigpen was uitgeput.

Zijn dagen waren geteld, bleek later.

Daardoor gingen we 't leven wat meer van de filosofische kant bekijken.

We werden volwassen.

En we hadden inmiddels ook wat rijpere overwegingen

als we teksten schreven.

Deze plaat raakte iedereen diep.

Hij schudde iets in hen wakker. oude herinneringen...

De muziek opende de tekst voor hen en dat verdiepte de songs.

Ze merkten dat 't geen simpele deuntjes waren.

Het was 'n tijd van spirituele bewustwording in Amerika.

Zij speelden daarin 'n leidende rol.

De mensen gingen nadenken over 't menselijk bestaan.

Dit was echte muziek, voor echte mensen.

Copyright 2001 TlTELBlLD, Berlin Vertaling: Dani�l Kok