Original subtitles

DYBUK

Ten klasyczny film w jidysz, oparty jest na s�ynnej sztuce

DYBUK napisanej przez Szymona An-skiego

w burzliwych latach 1912-1917.

Pomys� na sztuk� pojawi� si� gdy prowadzi� on ekspedycj�

dotycz�c� �ydowskiego folkloru w ma�ych miasteczkach wschodnej Europy.

Ekspedycja zosta�a skr�cona przez wybuch I wojny �wiatowej.

Plany, by wystawi�sztuk� po rosyjsku, przez Teatr Stanis�awskiego w Moskwie,

zosta�y przerwane przez Rewolucj� Pa�dziernikow�.

An-ski, kt�ry zmar� w 1920, nigdy nie dozy� jej wystawienia

ani po rosyjsku, ani po hebrajsku, ani w jidysz.

Jednak�e sztuka mia�a sta� si� jedn� z najszerzej wystawianych

w historii teatru �ydowskiego.

Utkana z bogactwa folkloru, mistycznych temat�w, naznaczonych kochank�w

i niepokoj�cych melodii, stanowi pomost nad otch�ani��historii.

Niniejsza wersja, sfilmowana na terenie Polski w 1937

zdo�a�a zgromadzi� najwi�ksze talenty

polskiej spo�eczno�ci �ydowskiej -

scenarzyst�w, kompozytor�w, choreograf�w, scenograf�w,

aktor�w i konsultan�w historycznych

nim oni r�wnie� zostali rozproszeni i zniszczeni.

Nagrobek narzeczonej i narzeczonego, kt�rzy zgodnie z ludow� legend�

zostali zabici pod ich weselnym baldachimem

stanowi pami�tk� o nich wszystkich.

Gdy cz�owiek umiera przedwcze�nie,

jego dusza powraca na Ziemi�,

aby m�g� uko�czy�, co pozosta�o niedoko�czone,

i m�g� do�wiadczy� rado�ci i smutk�w, kt�rych nie prze�y�.

Hej, panie, pan jest z tych stron?

Nie, jestem z Brynnic..

To przesta� si� pcha�.

M�j nauczyciel, Reb Sender, siedzi na przedzie

a ja nawet nie mog� zajrze�.

A daj�e mi spok�j!

Cz�owiek musi widzie� dok�d zmierza.

Jak mam widzie�? Moje oczy nie zosta�y jeszcze otwarte.

Raz do roku, o pewnej godzinie

te cztery najwi�ksze �wi�to�ci �wiata zostaj� po��czone.

By�o to w Yom Kippur

kiedy Wielki Kap�an dost�pi� tej �wi�to�ci

i wypowiedzia� imi� Boga.

Ta wielka godzina by�a r�wnie� wielkim niebezpiecze�stwem

dla Wielkiego Kap�ana i ca�ego Izraela.

Przez wst�pienie grzesznej mysli do umys�u Kap�ana

ca�y �wiat m�g� zosta� zniszczony.

Ludzkie dusze przez wielkie udr�czenie i b�l

i poprzez wiele wciele�

d��� do osi�gni�cia ich �r�d�a, Tronu Chwa�y.

Ale czasem, nawet gdy dusza osi�gnie wielkie wy�yny,

z�o nagle zalewa j�, dusza potyka si� i upada.

Teraz jest czas. Powiedz rabinowi.

Tylko ja? Boj� sie.

Zatem zrobimy to razem.

Rebe...

Sender? Nisn? O co chodzi?

Macie mi co��do powiedzenia?

Tak, Rebe.

Chcieli�my ci powiedzie� -

Weso�ych �wi�t wszystkim.

Id� z Gelopola do Miropola

z butelk� w�gierskiego wina, dla cudownego Rabbiego.

Z Gelopola? Tak daleko? I na nogach?

Ostatecznie jestem pos�a�cem.

Rebe, musimy ci co� powiedzie�.

Obaj jeste�my przyjaci�mi.

Wiem.

Uczylismy si� w tej samej jesziwie.

Tak, wiem.

�enilismy si� w tym samym tygodniu.

A teraz jeste�my od siebie odci�ci.

Nisn zyje daleko. Spotykamy si�tylko tu, w �wi�ta.

Wi�c zdecydowali�my...

Zdecydowali�cie? To nie cz�owiek decyduje, moje dzieci.

- Mikhoel. M�j czarny cha�at. - Ju� si�robi, Rebe.

Nisn, teraz jest czas.

Chcieli�my ci powiedzie�, Rebe -

P�niej. Teraz powinienem wys�ucha� pie�ni.

Za�piewajcie mi Pie�� nad Pie�niami.

Dlaczego mieliby�cie nie �piewa�, gdy Rebe prosi?

Pie�� nad Pie�niami Salomona.

Och, daj mi poca�unek swych ust.

Twoja mi�o�� jest rozkoszniejsza ni��wino.

Twoje ma�ci dostarczaj� s�odkiego zapachu.

Twoje imi� jest niczym najlepszy olej.

Zatem panny kochaj� ci�.

Pie�� nad Pie�niami Salomona.

Mikhoel, czas by i��.

Rebe wci�z nie dowiedzia� sie o naszej przysi�dze.

Cz�owiek nigdy nie wie kiedy nadejdzie pora uradowania

a kiedy czas cierpienia.

Przeklnijmy tego pecha.

Niewa�ne. Wci�z mamy szans� mu powiedzie�.

Jutro jest Wielka Hoszana, szcz�liwy dzie�.

Niebiosa s� niebiosami Pana

Ale to Ziemi� da� on gatunkowi ludzkiemu.

Martwi nie mog� chwali� Pana

ani ci co ton� w ciszy.

Ale my b�dziemy b�ogos�awi� Pana od teraz na zawsze.

Halleluja.

Teraz jest czas.

Powiedzmy mu o naszej przysi�dze.

Powiemy Rabbiemu tu� po modlitwach.

Tak.

Co chcecie powiedzie� Rabbiemu?

Nisn i ja z�o�yli�my przysi�g�.

Skoro nasze �ony spodziewaj� si� porodu,

jesli jedna urodzi ch�opca, a druga dziewczyn�

to wezm� ze sob� �lub.

Co za pomys�!

�ydzi! Takich rzeczy nie robi si�bez uzgodnie�!

Nie mo�ecie decydowa� za kogo� jeszcze nienarodzonego.

Bez wiary, my �ydzi byliby�my na z�ej drodze.

Wobec tego, moja misja tu zosta�a zako�czona.

Nisn, daj mi zna�, czy to ch�opiec czy dziewczyna.

Do zobaczenia, Sender.

Wzboga� si� i przygotuj posag.

Nie zapomnij - ch�opiec czy dziewczyna.

To dziewczyna! Ma�a pi�kno��!

Frayde, droga siostro, dziewczyna?

Tak, Sender, ale -

Sk�d ten smutek? Co z matk�?

Siostro, co si�sta�o? Czy to Khanele?

Daj�c �ycie odda�a swoje...

Jedno przychodzi na �wiat, gdy opuszcza go inne.

Jak d�ugo jeszcze?

Kto wie? Szybciej dosi�gniemy Boga ni� wybrze�a.

Nie mog�e� poczeka�?

Nie, moja �ona spodziewa si�dziecka.

B�d� b�ogos�awiony nasz Panie, kt�rego wola wype�nia �wiat.

Sender! Pami�taj o przysi�dze!

M�g�bym przysi�c, �e kto� wzywa moje imi�.

Gratulacje. Syn.

Skoro hrabia Brynnic jest tak zainteresowany moj��ziemi�,

dlaczego nie mia�by mi dobrze zap�aci�?

W porz�dku. 5000 wi�cej.

Nie, ja chc� 10 000.

- 5000 i ani grosza wi�cej! - W takim razie umowy nie ma.

Czekaj. Policz pieni�dze.

Frayde, uspok�j j�. Mog� si� pomyli� przy liczeniu.

Cisza, moja droga.

Tatu� liczy pieni�dze.

Po dziesi�ciu latach to daje...

Tato, pozw�l mi te� policzy� pieni�dze.

Leyele, nie przeszkadzaj mi. Mog� si�pomyli�.

Wi�c po 18 latach zarobi?em...

Ojcze, musz� ci co� powiedzie�.

Nie teraz, Leyele. Nie widzisz, �e jestem zaj�ty liczeniem pieni�dzy?

Reb Sender, nie wystarczy ju� tego liczenia?

Sporo. To brz�czy.

Oka� troch� szacunku swojemu panu i jego pieni�dzom.

Id� uprz�� konie.

Pospiesz si�.

Jeste� w drodze do Brynnic.

Chcia�em tam przyby� przed Szabatem.

Wi�c musisz si� spieszy�.

Masz d�ug� drog� przed sob�.

O jeny! Prawie przejecha�e� tego ch�opaka.

Jest nawet wi�ksze niebezpiecze�stwo.

Szabat mo�e go do�apa� w trasie.

Niech pan go zabierze ze sob�.

Musisz zmierza� do jesziwy w Brynnic.

Zatem usi�d�. Zabior� ci�tam.

Zatem usi�d�. Zabior� ci�tam.

A co z tob�?

P�jd� na nogach. Taki jest m�j zwyczaj.

Wszystko teraz wydarzy si� z powodu tego kursu.

Pij! Moja winnica nie wyschnie.

A oto i przyby� Note z karpiem.

To nie karp. To wieloryb.

Czy�by� wsp�pracowa� z prorokiem Eliaszem?

Z Eliaszem? Nigdy.

Za wszystkie cuda zbiera zaszczyty sam.

Wi�c Khonnon, da�e� spok�j z Talmudem

i zamiast tego zwr�ci�e� si� w stron� Kaba�y.

Talmud jest zimny i suchy. Tak samo jak jego wyk�adnia.

Za to Kaba�a uwalnia cz�owieka od Ziemi.

Wznosi cz�owieka ku najwy�szym sferom.

Wielkie jest niebezpiecze�stwo w si�ganiu takich wy�yn,

cz�owiek mo�e spa�� w otch�a�.

Ja nie spadn�.

Mam w�asn� �cie�k�,

kt�ra powiedzie mnie do celu.

Nasi m�drcy rzekli:

Jeruzalem zosta�o zniszczone

poniewa� nie przestrzegano prawa Szabatu.

Masz jakich? braci lub siostry?

Nie.

Ja te�, jestem jedynaczk�.

Nigdy nie zna�em mojego ojca.

Uton�� w rzece podczas burzy,

w dniu moich narodzin.

Moja matka r�wnie� zmar�a w dniu moich urodzin.

Musz� ju��i��.

Prosz�, nie odchod�.

Gdy ojciec si� obudzi, b�dzie chcia� jeszcze z tob� porozmawia�.

Czuj� si�, jakby�my si�znali od tak dawna.

Ja te�.

Wszyscy �pi�, a my tu rozmawiamy.

Mo�e to grzech?

Grzech? Niby dlaczego?

Id� ju�.

Dok�d idziesz, Nisn?

Ojciec m�wi przez sen.

Sen i rzeczywisto��. Dwa �wiaty.

M�j ojciec tak�e mia� na imi� Nisn.

Zamierza�am ci� zapyta�...

Mi�ego szabatu.

Chcia�am ci� zapyta� gdzie b�dziesz nocowa�.

W synagodze, oczywi�cie.

Nie boisz si�?

Ciotka Frayde m�wi, �e zmarli modl��si�tam noc�.

Gr�b na �rodku ulicy?

Nie wiesz? To jest �wi�ty gr�b.

W niedzieln��noc ca�e miasto tu przychodzi.

TU LE�Y PANNA I PAN M�ODY. �WI�CI I CZY�CI.

ZGIN�LI M�CZE�SK� �MIERCI� ZA WIAR� W ROKU 1648.

Czytasz inskrypcj�?

Tak. Narzeczeni, kt�rzy zgin�li jako m�czennicy...

Kiedy morderca Chmielnicki zaatakowa� nasze miasto,

zabi� narzeczon� i narzeczonego gdy stali pod baldachimem.

Zostali pochowani dok�adnie tu, gdzie to sie�sta�o.

W tym samym grobie?

To od dawna nasz zwyczaj

ta�czy�dooko�a grobu po �lubie

by pocieszy� pochowan� par�.

Szlachetny zwyczaj!

Tu le�� pochowani �wi�ci i czy�ci

pan i panna m�oda.

Je�d�� swoj� bryk� z dwoma znamienitymi rumakami.

Nie boj� si� wiatru ani �niegu.

Dop�ki w�z ma swoje ko�a,

nie ma potrzeby si� martwi�, cho� jeszcze daleka droga do przebycia.

Wi�ta wio, konie.

Wio i r�yjcie.

Czekanie na ciebie powr�t do domu, powr�t do domu

jest bel� pe�n� siana.

M�wi� ci, Sender,

nie znajdziesz lepszego kandydata ni��ten z Klimovki.

Co z tym ch�opcem?

Znakomity okaz.

Pomy�l� o tym. Po co ten po�piech.

A o czym tu my�le�?

Patrz jak twoja c�rka doros�a.

Mo�e ty go masz na oku tego kolesia,

co sto�uje si� w twoim domu?

Kogo? Khonnona? Oszala�e�?

Dlaczego nie? S�ysza�em plotki.

Po szabacie p�jdziemy do Klimovki zobaczy� tego kandydata.

Teraz m�wisz do rzeczy. Powodzenia zatem.

Sp�jrz, kogo tu mamy.

Dzie� dobry, Reb Sender.

S�uchaj, potrzebuj� twojej porady w pewnej sprawie.

W�a�nie rozmawia�em z Zalmenem o Leah.

Ma dla niej dobrego kandydata, ale nie wydaj� si� by� przekonanym.

Rzecz jasna, zi�� Reba Sendera musi by� bogaty,

�eby moje dziecko mia�o dobre �ycie.

Co o tym my�lisz, Khonnon?

A co mog� my�le�?

Khonnon, czy znowu zosta�e� wy��czony z rytualnej �a�ni?

Tak.

Wci�� po�cisz od szabatu do szabatu?

Trudniej mi je�� w szabat,

ni� po�cic przez ca�y tydzie�.

Czego chcesz?

Chc� uzyska� czysty i b�yszcz�cy diament,

rozpu�ci� go we �zach i wch�on�� do mej duszy.

Chc�... tak, musz� dosta� dwie beczki z�otych monet

dla tego, kt�ry mo�e liczy� tylko monety.

Uwa�aj, Khonnon, jeste� na zdradzieckiej �cie�ce.

Nie osi�gniesz tego �wi�tymi �rodkami.

Je�li nie �wi�tymi �rodkami, to jak?

Boj� si�z toba m�wi�.

Boj� si� przy tobie sta�.

�ydzi! Tam jest rytualna �a�nia,

student Khonnon przywo�uje Szatana!

Szatan mo�e by� wezwany

tylko przez to wielkie, dwukrotnie wypowiedziane Imi�

kt�re stapia w jego p�omieniu

najwy�sze szczyty i najg��bsze doliny.

Czy to nie jest strasznie niebezpieczne?

Tak. W tym wielkim westchnieniu iskry dla p�omienia

statek m�g�by sp�on��.

Czy on nie powinien zosta� ostrze�ony?

Nie. Pozw�lmy ka�demu cz�owiekowi kroczy� jego w�asn��drog�.

Konie s� oprz�one.

Zatem chod�my.

Chwileczk�. Khonnon!

Powiedz b�ogos�awie�stwo i napij si�.

Sk�d wiesz, �e jestem spragniony?

Jak�e mog�bym by� pewny?

Chcia�em tylko poczeka� na uczonego.

Dodatkowy dobry uczynek na drog� jest niczym dodatkowa podkowa.

�mia�o, pij.

B�d� b�ogos�awiony... przez kt�rego s�owo wszystko zacz�o istnie�.

Amen. Za twoje zdrowie.

Sender. Idziemy.

Do widzenia, c�rko.

Trzymaj si�, siostro.

Bezpiecznej podr�y. Powodzenia.

Ojciec nawet nie powiedzia� mi dok�d idzie.

Musia� zapomnie� w po�piechu.

To �adna tajemnica.

Pojecha� do Klimovki wybra� dla ciebie narzeczonego.

Narzeczonego?

Leyele, co si�sta�o?

Khonnon, pomocy! Do sypialni!

Wody!

Leyele, dzi�ki Bogu.

Gdzie jest Khonnon?

Dlaczego go potrzebujesz?

Prosz�, wezwij go, ciotko.

On odszed�.

Odszed�?

Targujemy si� ca�y dzie�, a ty wci�� jeste� niezadowolony.

Ojciec pana m�odego zgodzi� sie na wszystkie twoje warunki.

Ani troch�. Chc� by wspiera� je przez 10 lat.

- Zgadzam si� na 5! - Nalegam na 10!

Zatem to nie ma sensu. Nie znios� takiego uparciucha.

Sender, nie b�d� tak pop�dliwy.

Ojciec narzeczonej przyjdzie tu by ci�sprawdzi?.

Rebbe, tak si�boj�.

Gdy si�uczysz, to si� nie boisz.

A teraz co?

Boj� si�obcych.

Jestem przera�ony gdy na mnie patrz?.

Nic mnie tak nie przera�a jak spojrzenie obcych.

Odegnam od ciebie z�e oko.

... na pustych polach i lasach, dla mnie i dla ciebie...

Nie ma potrzeby czarowa�. Sprawa jest sko�czona.

Poszed� ju�? Dzi�ki Bogu.

W�z jest w lesie, a ziemia jest w rozkwicie.

Z twarz� przy �cianie dziewczyna siedzi w swoim pokoju.

Powiedz mi, panno, swoje pragnienie.

Jaki jest pow�d twoich �ez?

Ten kt�ry zmar�

nie wr�ci wi�cej, obawiam si�.

Sk�d idziesz?

My byli�my szuka� narzeczonego dla Leyele.

Ale ca�a sprawa upad�a.

Naprawd�?

Co ci do tego?

Chcesz si� w�eni� w rodzin�?

Ja? Nie.

Ale gdzie jest Reb Sender?

My, bogaci ludzie, robimy rzeczy po swojemu.

Ze swatania, rozumiesz, nic nie wysz�o

ale ojcowie zamiast tego targuj� si� teraz o wo�a.

Powiniene� by� widzie� te pi�kno�ci.

Wygra�em!

Khonnon, co masz na my�li?

Wszystkie te zakl�cia,

wszystkie m�cze�stwa cia�a, wszystkie posty -

Znowu wygra�em!

Teraz wszystko czego potrzebuje to dwie beczki z�ota.

Grzeszne s�owa.

Khonnon, grasz w r�kach Szatana!

No i co?

W ka�dym grzechu jest �wi�to��.

�wi�to�� w grzechu? Jak to mo�liwe?

Wszelkie bo�e stworzenie ma w swobie iskr� �wi�to�ci.

Grzech jest tw�rczo�ci� Szatana nie Boga!

A kto stworzy� Szatana? B�g!

Druga strona Boga r�wnie� musi by� �wi�ta!

Cicho! Us�ysz� ci�!

Patrzcie! C�rka Reba Sendera, Leyele!

Obieca�e� pokaza� jej kurtyny Arki.

Z najwi�ksz� przyjemno�ci�!

Kt�ry grzech jest najpot�niejszy ze wszystkich?

Najtrudniejszy do pokonania?

Czy nie grzech po��dania wzgl�dem kobiety?

A jesli ten grzech jest oczyszczony w wielkim p�omieniu,

najwi�ksza nieczysto�� obraca si� w najwy�sz� �wi�to��,

w Pie�� nad Pie�niami.

Pie�� nad Pie�niami Salomona

Och, daj mi poca�unek swych ust.

Twoja mi�o�� jest rozkoszniejsza ni��wino.

Twoje ma�ci dostarczaj� s�odkiego zapachu.

Twoje imi� jest niczym najlepszy olej.

Zatem panny kochaj� ci�.

Pie�� nad Pie�niami Salomona.

Chod� szybko, Leyele.

Kto ci�tego nauczy�?

Khonnon.

A on sk�d j��zna?

- To melodia jego ojca. - Jego ojca? Niemo�liwe.

Ta melodia by�a kiedy� �piewana przez mojego przyjaciela, Nisna.

Ale on uton�� lata temu.

Jego ojciec te� mia� an imi� Nisn. I tez uton��.

Mazel-tov, Sender! Ca�e miasto huczy od plotek!

Te�ciowie id�.

Czyi te�ciowie?

Id�! Zgodzili si� na 10 lat zakwaterowania i wy�ywienia.

Ona jest nie�mia�a, biedne dziecko.

Nisn, drogi przyjacielu. Teraz ju��za p�no.

�ydzi! Studenci! To czas na toast i �wi�towanie -

C�rka Reba Sendera jest zar�czona!

Trzy razy wraca� z pustymi r�kami.

Zar�czona?

Jak to mo�e by�?

1...2...3...4... 5...6...7...8...9

Dziewi�� zwoj�w.

Numeryczna warto�� liter P-R-A-W-D-A.

36 uchwyt�w na zwojach... 36 r�wna si� L-E-A-H.

Trzy razy trzydzie�ci sze�� to K-H-O-N-N-O-N.

LEAH mo�na literowa� jako Lo-Hashem. "Nie B�g".

Je�li nie przez Boga, to jak?

Przez Szatana!

Szatanie! Wzywam ci? Pom� mi!

Przyjd�! Zabierz moje cia�o, moj��dusz�, moj� m�dro��!

Zabierz moje nauczanie. Wszystkim czego chc� w zamian jest

panna Leah bas Khane.

Rozumiem tajemnic� podw�jnie wypowiedzianego Imienia!

Rozumiem j�! Znowu wygra�em!

- Czego pan chce? - Musz� si� widzie� z Rebem Senderem.

- To znowu ty? - Zosta�em tu przys�any.

�ydzi! Khonnon!

Gdzien on jest? Zapro�cie go by z nami ta�czy�.

Khonnon nie �yje.

Mi�osierdzie chroni od �mierci.

By� studentem jesziwy. Jada� u Reba Sendera.

Kto by si�domy�li�, �e trzyma� sztam� z demonami!

Powinien zosta� pochowany pomi�dzy wyrzutkami.

Mi�osierdzie chroni od �mierci.

Wystarczy. Czas odm�wi� �a�obny kadysz.

Wi�c? Henakh, recytuj kadysz.

Boj� si�.

- Niech Meir go wyrecytuje. - Dlaczego ja?

Pozw�l mnie - moim prostym j�zykiem.

Nie. To ja powinien wyrecytowa� kadysz dla mojego Khonnona.

Kiedy opuszczasz cmentarz nie mo�esz si� ogl�da�.

Chc� zapami�ta� to miejsce. P�acz�c� wierzb�.

Sender bogacz, zaprasza wszystkich biednych!

i pozwala im wej�� przez drzwi swojego spichlerza!

Spieszcie si� biedacy z otwartymi d�o�mi

po dziesi�� groszy ja�muzny od Reba Sendera.

Och, jak pi�knie wygl�dasz!

Jak si� czujesz b�d�c pann� m�od�?

B�ogos�awie�stwo na tw� g�ow�.

Chod��dziecko, do grobu twojej matki.

Wylej tam wszystkie swe �zy i zapro� ja�na wesele.

Powiedz jej, �e chc� by mi towarzyszy�a

w prowadzeniu mojego dziecka do baladachimu.

Powiedz, �e dotrzyma�em obietnicy

wychowania ci� na uczciw� i pobo�n� �ydowsk��dziewczyn�.

Teraz zapewni�em ci przysz�o�� z wykszta�conym, bogobojnym m�em -

Chod�, Leyele.

Co ci�zatrzymuje?

Czy na cmentarzu mog� zaprosi� kogo� spoza rodziny?

Dlaczego pytasz?

W moich snach widzia�am -

- Kogo? - Khonnona.

Poprosi� mnie by go zaprosi� na wesele.

- Kto? - Khonnon.

Tak si� obawiam. Ludzie m�wi�, �e zmar� nienaturaln���mierci�.

Nie p�acz, moja droga.

W porz�dku. Zapro� go.

Tym razem wezm� ten grzech na siebie.

Co za piekna panna m�oda!

Puste wiadra?

Niech pech idzie precz! Id� st�d!

Id�, Leyele. Ja poczekam tu, przy grobie ciotki Mirele.

Ale pospiesz si�. Musimy szybko wr�ci�.

Koniec tego popychania! Wystarczy podej��.

Wspomog�e� ich wystarczaj�co by uszcz�liwi� ich dzie�.

Khonnon, m�j narzeczony, przyjd� zata�czy� na moim weselu.

Panno m�oda! Je�li panna m�oda zostaje sama przed weselem,

przychodz� demony i j��porywaj�.

Nie ma �adnych demon�w, tylko dusze ludzi

kt�rych �wiat�o zgas�o zbyt wcze�nie i na zawsze.

Nie zawsze. dusze martwych powracaj� na �wiat

i w��cz� si�dop�ki nie uzyskaj� oczyszczenia.

Grzeszne dusze przemieniaj� si� w zwierz�ta, ryby i ro�liny.

I s� te� dusze

wchodz�ce w �ywe cia�o, tych, kt�rych kiedy� kocha�y.

To jest dybuk.

Dybuk?

Przyjd�, m�j narzeczony.

Ponios� nasze dusze i dusze naszych nienarodzonych dzieci.

Baju, baju, dzieci,

bez ubra�, bez ��ka,

nienarodzone dzieci, nigdy moje, stracone na zawsze, zagubione w czasie.

Leah! Gdzie jeste�?

Nie mo�esz zostawia� panny m�odej samej na cmentarzu.

Na cze�� pierwszego spotkania rodzic�w obu stron,

pozw�lmy muzykom zagra� muzyk�, dla kr�lewskiego pana i panny m�odej!

Rodzian pana m�odego ju� przyby�a. Prosz� ci�.

Dlaczego jeste� taka blada?

Patrz! Twoja suknia jest zmi�ta i poplamiona.

Je�li zostawisz pann� m�od� sam� przed weselem,

demony przyjd�...

Co ci zabiera tyle czasu?

Chod� Leyele. Zata�cz z biednymi.

To warto�ciowy zwyczaj.

Uraduj tych biedak�w. To najcenniejszy uczynek.

Zata�cz ze mn�! Nie ta�czy�am od 40 lat.

Wi�cej!

Ju� si� wyta�czy�a�. B�dzie ci si� kreci� w g�owie.

Chcesz si� napi�?

Cz�owiek musi widzie� co robi.

Moje oczy jeszcze nie zosta�y otwarte.

Prosze, opu�� te strony.

Cz�owiek zrodzi� si� z prochu i w proch si� przemieni.

W �wiecie pr�nych pogoni on przebywa.

Gdzie sko�cz� twoje ambicje i plany

gdy pozostanie tylko gr�b by przywita� twe szcz�tki.

Modlitwa i b�aganie nie pomog�.

Na ko�cu smier� zwyci�y.

Ca�� rado�� zmieszana jest ze strachem.

Ludzkie �ycie jest jak taniec ze �mierci�.

Na lito�c bosk�, co z Miszn�?

Poka��ci co Rambam b�dzie musia� o tym powiedzie�.

Boj� si�.

Pami�taj, tu� po posi�ku, wesleny bard zawo�a:

"Pan m�ody dokona swej przemowy"

- A wtedy wstaniesz i - - Ale Rebbe, ja si�boj�.

Czego? Zapomnia�e� swojej przemowy?

Nie, jestem przera�ony...

tymi wszystkimi nieznajomymi!

Ma si� �eni�, a boi si�cienia!

Rebe, czuj� si� jakby mnie prowadzili na szafot!

Go�ci karmi� marcepanem, a nam daj��k�s cha�y!

On jest bogaty! Przecie� m�g�by nam da� po ca�ym bochenku!

Jaka to r�nica? Gdy umrzemy robaki zjedz� wszystko.

Bard weselny!

Nie trz� si�dziecko. Nie b�j si�.

Jeste� chroniona przez s�u�b� sze��dziesi�ciu odwa�nych wojownik�w.

Sze��dziesi�ciu wojownik�w z mieczami chroni ci� przed nieszcz�ciem.

B�dziesz prowadzona pod baldachim. B�ogos�awiona b�dzie ta godzina.

Twoja matka, cnotliwa i m�dra idzie naprz�d z raju.

W swoich szatach - ze z�ota i srebra.

Dwa anio�y przychodza by j��powita�.

Stoj� po obu stronach, po lewej i po prawej.

"Khanele moja, Khanele dobra,

dlaczego na twojej sukni lsni z�oto i srebro."

A Khanele odpowiada im wszem i wobec:

Moja rado�� jest wielka. Dlaczego moja suknia mia�aby nie b�yszcze�c?

Moje jedyne dziecko. Korona mojej g�owy,

oto jest dzien by poprowadzi� ci� do baldachimu.

"Khanele moja, Khanele dobra,

dlaczego zatem jest taki b�l w twoich oczach?"

A Khanele odpowiada wszem i wobec:

Mia�oby moje serce nie ubolewa�, mia�oby nie czu� niedoli?

Nieznajomi na weselu prowadzili pann� m�od�,

podczas gdy ja w smutku, stoj� na uboczu."

Nied�ugo ku baldachimowi j� poprowadz�.

M�odzi i starzy j� przywitaj�.

Eliasz przyjdzie i we�mie wielki kielich w d�o�,

i wyrecytuje b�ogos�awie�stwo dla ca�ej ziemi.

Amen i amen.

Ten, kt�ry jest wszechpot�ny. Ten, kt�ry jest wszechb�ogos�awiony.

Ten, kt�ry jest wielce wznios�y, ten kt�ry jest wielce radosny.

Niech pob�ogos�awi pana i pann� m�od�.

Panie m�ody - wypij wino bez b�ogos�awie�stwa.

Panno m�oda - wypij bez b�ogos�awie�stwa.

Powtarzaj za mn�: Z t� obr�czk�, ty -

Nie! Nie jeste� moim narzeczonym!

�wi�ta panno i panie m�odzi, uratujcie mnie!

Pochowali�cie mnie. Ale wr�ci�em

do przeznaczonej mi narzeczonej i nie opuszcz� jej.

Panna m�oda zosta�a op�tana przez dybuka!

Jak jeszcze d�ugo musimy czeka� by Rebbe widzia� si�z nami?

Za nied�ugo.

Reb Izrael z Ru�yn urodzi� si� jak kr�l.

Zwyk� podr�owa� z 10 ko�mi w tandemie.

Witaj, Reb Sender.

To Reb Sender z Brynnic.

Zaprowadz� cie, by� m�g� widzie� Rebbego.

Ten cz�owiek opowiada cudowne opowie�ci.

Opowiedz nam jeszcze! Rebbe szybko st�d nie wyjdzie.

Ja wam opowiem histori�.

Opowiem wam przypowie��.

Powiem wam histori�, kt�r� opowiedzia� mi m�j Rebbe.

Bogaty cz�owiek, wielki sk�piec przyby� raz zobaczy� Rebbego.

Rebbe poprowadzi� go do okna i powiedzia�: "Sp�jrz!"

Bogacz spojrza� przez okno.

A Rebbe zapyta�: "Co widzisz?"

Co widzisz?

Widz� ludzi.

"Sp�jrz jeszcze raz i powiedz co widzisz teraz"

"Co widzisz teraz?"

Teraz widz� siebie.

Czy rozumiesz?

I okno i lustro zrobione s� ze szk�a.

Ale szk�o lustra pokryte jest srebrem.

Przez posiadanie srebra, cz�owiek nie widzi ju��innych,

ale widzi tylko siebie.

Masz na my�li mnie?

Co si� dzieje, Leyele?

Reb Sender z Brynic chce si� z tob� widzie�.

Sender z Brynic. Wiem.

Wielkie nieszcz�cie spad�o na niego.

Jego c�rka jest op�tana przez dybuka, niech B�g ma nas w opiece.

Op�tana przez dybuka? Wiem.

Przyprowadzi� j��do ciebie.

Do mnie. Do mnie.

Jak on m�g� przyprowadzi� j��do mnie,

kiedy "Ja" nie jestem w sobie.

Rebbe, ca�y �wiat przychodzi do ciebie.

Ca�y �wiat. To jest �lepy �wiat.

�lepa owca pod��a za �lepym pasterzem.

Gdyby nie byli �lepi, nie przyszliby do mnie,

ale do "Niego", kt�ry mo�e powiedzie� "Ja", jedyny "Ja" na �wiecie.

Rebbe. Sender z Brynnic.

Przy�lij go tu.

Rebe, pom� mi!

Jak dosz�o do tego nieszcz�scia?

Nagle, po ceremonii...

Nie o to pytam. Co spowodowa�o to nieszcz�cie?

Robak mo�e wej�� w owoc, tylko gdy zaczyna on gni�.

Rebbe, moje dziecko to pobo�na, �ydowska c�rka.

Czy dybuk zosta� zapytany kim jest?

Po g�osie zosta� rozpoznany jako student naszej jesziwy.

Zna�e� go?

Tak, jad� regularnie w moim domu.

Czy mo�e go zlekcewa�y�e� b�d� spowodowa�e� �al w jaki��spos�b?

Spr�buj sobie przypomnie�.

Nie wiem. Nie pami�tam.

Rebe, jestem tylko cz�owiekiem, mimo wszystko.

Wprowad� t� pann�.

Rebe, zgrzeszy�em. Pozw�l mi si� skruszy�.

Nie rozpaczaj.

Wprowad� pann�.

Rebe chce ci�widzie�.

Ciotko, boj� si�. Co oni mi zrobi�?

Nie b�j si�, Leyele. Rebbe ci� nie skrzywdzi.

Dziecko, nie r�b mi wstydu przed Rebbe. Wejd�, Leyele.

Chc� wej��, ale nie mog�.

Nie wejd�!

Niech pan zejdzie z drogi. To dziecko si� pana boi.

Z drogi!

We�cie pann� do innego pokoju.

Rebbe, ten grzech bardzo mi ci��y.

Zgrzeszy�em przeciwko mojemu staremu przyjacielowi Nisnowi.

Z�ama�em nasz� przysi�g�.

Nie wiedzia�em, �e ten m�ody cz�owiek

jadaj�cy w naszym domu, by� jego synem.

Sender, co ty uczyni�e� swojemu najlepszemu przyjacielowi?

Przez ciebie, Nisn ben Rivke nie ma nikogo kto by nosi� jego nazwisko

lub zm�wi� modlitw� za jego dusz�.

Co mog� zrobi�, Rebbe?

B�dziesz musia� odpowiedzie� Nisnowi przed s�dem rabinicznym.

W procesie? Z martwym cz�owiekiem?

B�dziesz musia� zaakceptowa� werdykt s�du.

Mikhoel, moja laska.

We� moj��lask� i id� na cmentarz.

Zatrzymaj si� przy pierwszym grobie i powiedz:

"Niewinny odszed�"

Azriel, syn wielkiego Cadyka, Reba Itchele z Miropola,

prosi o wybaczenie za zak��canie twego spoczynku,

i nakazuje ci poinformowa� martwego Nisna ben Rivke,

�e s�d rabiniczny wzywa go na proces

o p�nocy"

Niewinny odszed�!

Azriel, syn wielkiego Cadyka, Reba Itchele z Miropola,

prosi o wybaczenie za zak��canie twego spoczynku,

i nakazuje ci poinformowa� martwego Nisna ben Rivke,

�e s�d rabiniczny wzywa go na proces

Ju� p�noc, a Rebbego jeszcze tu nie ma.

Kto zna jego drogi?

Pozw�l nam i��.

Niewinny odszed�, Nisn ben Rivke.

S�d postanawia

�e nie mo�esz wyj�� poza miejsce

przeznaczone dla ciebie.

Jest tutaj. Jest tutaj.

Niewinny odszed�, Nisn ben Rivke,

Sender ben Heyne wyzna� ze z�amanym sercem,

�e nie dotrzyma� swojej obietnicy dla ciebie.

Jednak�e nie zrobi� tego w z�ej woli.

S�d przeka�e teraz sw�j werdykt:

Zwa�ywszy, �e nieznany jest czas przysi�gi

mi�dzy Senderem ben Heyne i Nisnem ben Rivke,

gdy ich �ony rodzi�y

i bior�c pod uwag� �wi�t� Tor�, umowa

odnosz�ca si�do jeszcze nienarodzonych nie jest wi���ca.

Nie mo�emy uzna� by Sender zobowi�zany by� do jej wype�nienia.

S�d prosi zmar�ego o wybaczenie Senderowi.

Niewinny odszed�, Nisn ben Rivke,

Czy s�ysza�e� nasz werdykt?

Czy akceptujesz werdykt?

Nisn, proces mi�dzy tob� a Senderem jest zako�czony.

Zmar�y nie powiedzia� "Amen"

Nisn ben Rivke nie zaakceptowa� werdyktu.

Nawet je�li inaczej zadecydowano w za�wiatach,

nie zmieni�decyzji.

Sender, najszybsze konie po rodzin� pana m�odego.

�lub b�dzie mia� miejsce jutro.

Dopilnuj by pan m�ody dojecha� na czas.

To ju��ranek?

To ranek, Rebbe.

Czego oni ode mnie chc�?

Jestem stary i s�aby.

Moja dusza t�skni za samotno�ci�.

Jeszcze nieszcz�cie i udr�ki �wiata dosi�gaj� mnie.

Ka�dy zarzut przek�uwa mnie jak ig�a cia�o.

Nie mam ju��si�y. Nie mog� i��.

Nie mog� chodzi�.

Tw�j ojciec, Reb Itchele, �wi�tej pami�ci,

tw�j dziadek, s�ynny uczony, Reb Velvele Wielki,

kt�ry by� ulubie�cem Baala Shema,

Moi przodkowie...

m�j �wi�ty ojciec, kt�remu Eliasz objawi� si�trzy razy...

m�j wujek, Reb Meir Ber, kt�ry wspi�� si�do nieba...

m�j dziadek, Reb Velvele, kt�ry wskrzesi� zmar�ego.

M�j dziadek, Reb Velvele, egzorcyzmowa� dybuka

bez �wi�tych imion, ani wciele�.

Po prostu poleceniem. Jednym, prostym poleceniem.

W razie potrzeby zwr�c� si� do niego a on mnie poniesie.

Nie porzuci mnie teraz.

Otw�rz synagog�, wezwij spo�eczno��,

i przyprowad� dybuka.

Co b�dziesz robi�, Rebbe?

Wykln� go!

Stw�rco wszystkich rzeczy -

Dostrze� cierpienie duszy panny wij�cej si� w b�lu.

�wi�te zwoje, wstawcie si� za m�od� go��bic�,

kt�ra zosta�a wyrwana ze spokojnego gniazda.

�wi�te Matki Izraela, Sara, Rivke, Rachel, Lea,

wyb�agajcie u Wszechmog�cego,

�eby m�ode drzewko, nie zosta�o wyrwane z korzeniami.

Bo�e, kiedy pojawi� si� przed twoim niebia�skim tronem,

jak odpowiem matce Leyele, gdy zapyta mnie:

"Co zrobi�a� z sierot�, kt�r� zostawi�am w twojej opiece?"

Dlaczego nie obroni�a� jej przed krzywd�?

Kr�lu Wszech�iwata! To m�j grzech! M�j grzech!

Zatrzymam si� w nico�ci! Rozdziel� niebo!

Nie spoczn� p�ki korona mojej g�owy nie bedzie mi przywr�cona.

Ojcze, gdy tylko opu�cili�my dom, wielki strach mnie opanowa�.

- Wielki strach? - Ba!

Dybuku, odszed�e� z naszego �wiata

i zakazujemy ci powraca� nim barani r�g nie zabrzmi.

Nakazuj� ci opu�ci� cia�o Lei bas Khane.

Rebbe z Miropola,

wiem jak silny i niepokonany jeste�.

Ale nie mo�esz mn� rz�dzi�.

Dla mnie ka�da droga jest zablokowana,

ka�da brama zamkni�ta.

Nie mam gdzie p�j��.

Nie torturuj mnie, nie n�kaj mnie.

B�?z�ca duszo, czuj� wielki �al wobec ciebie,

i b�d� pr�bowa� uwolni� ci� od anio��w zag�ady.

Ale musisz opu�ci� cia�o tej dziewczyny.

Nie odejd�!

�wi�te zgromadzenie, czy dajecie mi w�adz�,

w waszym imieniu i w waszej sile,

by wygna� z cia�a tej �ydowskiej dziewczyny

ducha, kt�ry odmawia wyj�� z niej dobrowolnie?

Dajemy ci w�adz� w naszym imieniu i naszej sile,

wygna� z cia�a tej zydowskiej dziewczyny

ducha, kt�ry odmawia wyj�� z jego w�asnej woli.

Dybuku! duszo, kt�ra opu�ci�a� �wiat!

W imieniu �wi�tego zgromadzenia ?yd�w,

Ja, Azriel ben Hadas, nakazuj� ci,

opu�ci� cia�o tej panny, Lei bas Khane.

Je�li mnie nie pos�uchasz, przekln� ci�!

Nie boj� si�twoich przysi�g i ekskomuniki!

Nie ma bardziej wznios�ych wy�yn, ni� moje obecne schronienie!

Niech wszyscy za�o�� bia�e szaty.

Przynie�cie siedem baranich rog�w i przygotujcie si�do ekskomuniki.

Nie mog� pozwoli� ci wej��. Nikomu nie wolno.

Pozw�lcie mi wej�c! Tam jest moja Leyele! Jedna i jedyna!

Nikomu nie wolno! Id� st�d!

Powsta�, o Panie!

Niech twoi wrogowie rozp�dz� si� i rozwiej��przed tob�!

Niech si�rozwiej� jak dym.

Buntownicze i uparte duchy,

z si�� Boga Wszechpot�nego,

w imi� tego �wi�tego zgromadzenia,

ja, Azriel ben Hadas, oddzielam

ostatnie nici, kt�re wi��� ci� ze �wiatem �ywych,

oraz cia�em i dusza panny Lei bas Khane.

Biada mi!

I ekskomunikuj� ci� z ca�ego Izraela!

Tekiah!

Nie mog� d�u�ej walczy�.

Poddajesz si�?

Wyrecytuj dla mnie Kadysz.

Sender, powiedz jako pierwszy kadysz.

T� sam� w�adz� jak� ci�wykl��em,

teraz odwo�uj� ekskomunik�.

Panie Wszech�wiata! Bo�e wsp�czucia i chwa�y,

dojrzyj wielk� udr�k� tej torturowanej i b��dz�cej duszy.

Odwr�� swoje oczy od jej grzech�w,

i daj jej wieczny odpoczynek w twoich pa�acach.

Sender, �wi�te zgromadzenie, przywitajcie rodzin� pana m�odego.

Zdejmijcie bia�e szaty i od��cie modlitewne chusty.

Kto tak g��boko wzdycha?

Ja.

Kim jeste�?

Zapomnia�em kim jestem.

Tylko w twoich my�lach b�d� m�g� sobie przypomnie�.

Oh, moje serce by�o przygotowane dla ciebie jak dla jasnej gwiazdy.

W ciche noce p�aka�am za tob�.

Dlaczego zostawi�e� mnie znowu?

Dlaczego?

Odszed�em z twojego cia�a...

�eby wr�ci� do twojej duszy.

Zabierz moj��dusz�, m�j narzeczony, m�j m�u.

B�d� b�ogos�awiony, Prawdziwy S�dzio.