Afrikaans
Akan
Albanian
Amharic
Armenian
Azerbaijani
Basque
Belarusian
Bemba
Bengali
Bihari
Bosnian
Breton
Bulgarian
Cambodian
Catalan
Cebuano
Cherokee
Chichewa
Chinese (Simplified)
Corsican
Croatian
Czech
Danish
Esperanto
Estonian
Ewe
Faroese
Filipino
Finnish
French
Frisian
Ga
Galician
Georgian
German
Greek
Guarani
Gujarati
Haitian Creole
Hausa
Hawaiian
Hebrew
Hindi
Hmong
Hungarian
Icelandic
Igbo
Indonesian
Interlingua
Irish
Italian
Japanese
Javanese
Kannada
Kazakh
Kinyarwanda
Kirundi
Kongo
Korean
Krio (Sierra Leone)
Kurdish
Kurdish (Soranî)
Kyrgyz
Laothian
Latin
Latvian
Lingala
Lithuanian
Lozi
Luganda
Luo
Luxembourgish
Macedonian
Malagasy
Malayalam
Maltese
Maori
Marathi
Mauritian Creole
Moldavian
Mongolian
Myanmar (Burmese)
Montenegrin
Nepali
Nigerian Pidgin
Northern Sotho
Norwegian (Nynorsk)
Occitan
Oriya
Oromo
Pashto
Persian
Polish
Punjabi
Quechua
Romansh
Runyakitara
Russian
Samoan
Scots Gaelic
Serbian
Serbo-Croatian
Sesotho
Setswana
Seychellois Creole
Shona
Sindhi
Slovak
Slovenian
Somali
Sundanese
Swahili
Swedish
Tajik
Tamil
Tatar
Telugu
Thai
Tigrinya
Tonga
Tshiluba
Tumbuka
Turkish
Turkmen
Twi
Uighur
Ukrainian
Urdu
Uzbek
Vietnamese
Welsh
Wolof
Xhosa
Yiddish
Yoruba
Zulu
aemufqHk;tqifhjydKifyGJyg
olwdkY&JUtaumif;qHk;pGrf;&nfawGeJY jydKifMurSmyg
*sdrf;[efwf uxdyfqHk;uaeOD;aqmifaeygw,f NyD;&ifawmh jydKifbufa[mif;MuD;jzpfwJh epfuDygyJ
aus;Zl;jyKNyD; upm;orm;tm;vHk;tqifoifhvkyfxm;ay;yg
vsifjrefaomt[kef
1976 Mo*wfv *smrefum;jydKif0if;
-b,fvdkvJ -jrefjrefvkyf
yxrae&mtwGuf &moDwpfckrSm jydKifum;armif;orm;eSpfq,fhig;a,mufujydKifqdkif&ygw,f
wpfeSpfrSm eSpfa,mufawmhaoqHk;wmygyJ
'DvdktvkyfrsdK;udkb,fvdkvlawGuvkyfcsif&wmvJ
omrefvlawGqdk&ifawmh vkyfrSmr[kwfygbl;
aoG;at;w,f tE�&m,fawGeJYMuHKawGY&w,f vHkjcHKrIjynfh0&w,f
'gayr,fh rSwfwrf;a&;xdk;csifwJhvlawGuawmh
aozdkYtwGuf tqifoifhygyJ
uRefawmfh&JUemrnfuawmh epfuD&Gef'gyJjzpfygw,f
uRefawmfhrSmvlodrsm;wJhtcsufeSpfcsuf&Sdygw,f
yxrwpfcku uRefawmfh&JUjydKifum;armif;wJhpGrf;&nf
aumif;NyD rif;'gudkvJcsifao;vm;
[efwfyJvm; olYtwGufyJvm;
olwdkY&JUyp�nf;awGudkpDrHcefYcGJ&ygw,f
'gawGub,fvdkt&mrsdK;qdkwmudk uRefawmfrodygbl;
uRefawmfwdkYujydKifum;armif;orm;awGyJav
ukr�PDawGuawmhtwlwlygyK
uRefawmfhtwGufvm; 'guodyfudkjynfhpHkwJht&myg
'gayr,fh tjcm;vlawGuawmh'DvdkawG;rSmr[kwfygbl;
uRefawmfhwdkYeSpfa,mufMum;rSm 'Dt&mawGu tjidK;MuD;wJhjydKifbufawGjzpfapcJhw,f
vlawGuawmhtqifoifhjzpfaeygNyD
aemufwpfckudkvnf; uRefawmftrSwf&ygao;w,f
1976 Mo*wfv rSmjzpfcJhwmyg
tJh'dtcsdefwkef;u uRefawmfolYudkaumufuspfwJhvlwpfa,mufvdkYyJ owfrSwfcJhygw,f
vGefcJhwJhajcmufeSpfu
cifAsm;wdkY vlemwifum;ac:p&mrvdkawmhbl;vdkYxifwmyJ uRefawmfu *sdrf;[efwfyg
b,fvdkjzpfae&wmvJ aoG;xGufwmudkwpfa,mufrSrjrifzl;bl;vm;
-&Sif tqifajy&JUvm; -igbmrSrjzpfygbl;
-&Sif tufqD;'ifhjzpfoGm;wmvdkYxifaewm -[kwfygw,f
'gayr,fh'Dudkigudk,fwdkifvmedkifygao;w,f
-&SifrSmraysmfr&Tifjzpfae&wmawG&Sdao;vm; -bmrSrqdkifygbl;aemf
aqm&D;
igh&JUrdef;raMumifhyg
-uRefrenf;enf;avmufcsKyfvdkufrS&r,f -aoG;xGufaewkef;yJvm;
trsm;MuD;r[kwfygbl;
-bmvkyfcJhwmvJ -bmrSr[kwfygbl;
olUudkvkyfay;zdkYajymcJhwmyg
-'gyJav -awGU&wm0rf;omygw,f
jydKifum;armif;orm;awGudkrdef;uav;awGbmaMumifh oabmus&w,fqdkwmudk uRefawmfem;rvnfygbl;
uRefawmfwdkYudkav;pm;vdkYr[kwfwmawmhaocsmygw,f
um;jydKif&wmut&rf;udkysif;&dzdkYaumif;wmyg
olwdkYudktm&HkpdkufvmatmifqGJaqmifaewmaMumifhvdkYxifwmyJ
uRefawmfwdkYeJY aorif;wrefjydKifyGJawG
'DjydKifyGJawGuvlawGudkazsmfajzrIawGay;edkifw,f
cHpm;csufawGjzpfapw,f
aozdkYtwGuf &kef;uefae&ovdkygyJ
uRefawmfhemrnfuawmh *sdrf;[efwf yg
uRefawmfhtazuawmhtvkyform; uRefawmfhnDruawmhempfhr
tpfudkawGuawmh pm&if;udkifawG
uRefawmfvm; uRefawmf'Dtvkyfudkvkyf&rSmyJav
'gu wu,fudkpdwfvIyf&Sm;zdkYaumif;wJht&mawGyg
aeY&ufwdkif;u &Sifoefjcif;eJY aoqHk;jcif;twGufppfrsufeSmjyifawGygyJ
1970 vef'ef c&pfpw,fyJavpfh jydKifuGif;
uRefrt&ifu'gudkwpfcgrSrjrifzl;bl;
eif xdef;odrf;xm;vdkY&ygw,f
-'gubmawGvJ -ya&mfzuf&Sife,f ud&d,mwefqmyvmawGaygh
vlawGuighudkapmifhMunfhcsifaewmu ighudk&l;oGyfapw,f
ig tedkif,ledkifr,fvdkYarQmfvifhwmyJ t&rf;pdwf"gwfusaewJhyHkaygufaeyghvm;
r[kwfygbl;
-igu emrnfMuD;wpfa,mufrvdkYeifigeJYtwl&Sdaewmvm; -r[kwfygbl;
vmcJh 'DaeYuaysmfp&maumif;wJhaeYav;yg
-tm;vHk;tqifajy&JUvm; oluawmheefpDyg -[vdk
-'gu igh&JUvkyfazmfudkifzufawGyJ -aeaumif;&JUvm;
-aumif;ygw,f -aumif;w,f
-'gu igwdkY&JY'DZdkif;emyJ -awGU&wm0rf;omygw,f
'guawmh igwdkY&JUabmpfh
aeaumif;&JUvm;
aumif;ygw,f
-pr,f -'Dum;vm;
[kwfwmaygh eHywfig;q,fhudk;
bD;eJYtif*sif
-'gu odyfNyD;awmhraumif;ygbl; -t&rf;pdwf0ifpm;zdkYaumif;rSmyg
bmrSpdwfylzdkYrvdkygbl; 'guvkyfaeusae&mygyJ
'gu olwdkYydktawGUtMuHK&atmifvkyfay;rvdrfhr,f
jydKifyGJ0ifr,fhum;awGudk wifoGif;ygawmh
-emrnfMuD;yJvm; -vG,fvG,feJYawmhb,fawmhrSr&bl;
-wpfcGufavmufaomufvdkuftkef; -aus;Zl;yJ
aumif;NyD tqifajyw,frvm;
tckjydKifyGJuawmh
c&pfpw,fyJavphf jydKifuGif;tprf;armif;yGJygyJcifAs
aus;Zl;jyKNyD;awmhupm;orm;awGtoifhvkyfxm;ay;yg
tckcsufcsif;pwifawmhrSmyg
-tJh'gb,folMuD;vJ -vlopfyg
tydkxnfhxm;wmyg
Mopaw;vsvlrsdK;
olu'DeSpfrS t&rf;emrnfMuD;vmwmyg
rif; 'DaeYaumif;aumif;tm&HkpdkufrS&r,f
'g rvdktyfygbl;
ig em;cHedkifygw,f
wu,fudkrdkufwmyJ
'Dvdktif*sifoHrsdK;u
um&Hjynfh0aewJh *DwoHZOfwpfckvdkyJ
eefpD a,musfm;awGurdef;rawGudkMudKufMuw,f
'gayr,fh olwdkYawGuawmhum;udkyJjrwfedk;Muw,f
-vm
[efwf xdyfqHk;uaeOD;aqmifaeygw,f 'gayr,fh taemufurSDcgeD;aeygNyD
[efwf xdyfqHk;ae&mudkxdef;odrf;xm;edkifao;ygw,f
olU&JUaemufuwpfpD;uxyfusyfruGmvdkufaeygw,f
tJh'gb,folMuD;vJ
&Gef'gu tpGef;rSm
ol rSDawmhr,f
ol xdyfqHk;uaeOD;aqmifaeygNyD
'DvdktjctaersdK;uwu,fudktHhMop&mygyJ
[efwf trSDvdkufzdkYMudK;pm;aeygw,f
'gayr,fh olvrf;aMumif;xJudk0ifvmygNyD enf;enf;uG,fxm;ygw,f
wdkufrdygNyD
'gayr,fh olwdkYawGxdef;csKyfxm;edkifygw,fcifAs
&Gef'g a&SYrSmyg
olU&JUtHhMozG,f&mvkyfaqmifrIudkcifAsm;wdkYhjrifedkifygw,f
-tcsdefr&Sdawmhygbl; -tcsdefukefygw,f
wu,fhudk&ifwzdkzdkeJYMunfh&wJhjydKifyGJav;ygyJ
&Gef'gtwGufvnf; tHhMozG,f&matmifjrifrIygyJ
tedkif&&Sdoluawmh *sdrf;[efwf yJjzpfygw,f
ol bmvif;'grdk;udk ausmfjzwfoGm;edkifygNyD
um;csif;wdkufrdtNyD;rSm &Gef'gu um;udkjyefarmif;edkifcJhjcif;r&Sdygbl;
-uHaumif;wyg -vl,kwfrm
-'gu atmifyGJwpfckygyJ -rif; pdwful;,OftdrfrufxJa&mufaewmvm;
rif;vkyfedkifr,fvdkY igxifaew,frsm;rSwfaewmvm; trSm;wpfckygyJ
-'DvdktjyKtrIawGu vlawGudkaoatmifvkyfaewmyJ -'gayr,fh igwdkYraocJhbl;av
rif;touf&SifcJhwJhtwGuf ig0rf;omygw,f
oGm;aovdkufyghvm;
rif;emrnfajymprf;ygtkef;
*sdrf;qdkifrGef0Javpfh[efwf yJ
'DemrnfudkrSwfxm;yg
&dk;&dk;av;ygyJ trJvdkuform;wpfa,mufyJav
igu rkqdk;yJ
-tJh'gb,folvJ -igvnf;rodbl; aocsmwmuawmhraumif;qdk;0g;wpfaumifyJ
uRefawmfh&JUarG;&yfajrrSmawmh uRefawmfhrdom;pk&JUpD;yGm;a&;vkyfief;awGaMumifh emrnfausmfMum;ygw,f
uRefawmfhtzdk;u pD;yGm;a&;orm;wpfa,mufyg
uRefawmfhtaza&myJ
'Dawmh uRefawmfum;jydKifyGJcsifwmudkolMum;awmh
olwdkYrSmajymp&mawG&SdoGm;NyD
tvkyfr[kwfvdkufwm
rif;t"dy�g,fr&SdwmawGudkvkyfvdkYr&bl;aemf
igwdkYuukefonfrsdK;&dk;yJ
rvkyf&bl;
'Dt&mawGudkrodao;cifrSmyJ
'gawGut"dy�g,fr&SdwJhtvkyfawGyg
uRefawmfu jiif;aer,fqdk&ifa&m
'gqdk&if rif;igh&JUydkufqHawGudkvdkcsifw,fqdk&ifawmh
ighpum;udkem;axmif&r,f
aumif;ygNyD
taz&JYydkufqHawGudk ntazyJodrf;xm;vdkufawmhyg
uRefawmfhudkpGefYvTwfvdkufawmh
'gayr,fh uRefawmfcsefyD,H&Spfzvm;udk&wJhtcsdefus&if
uRefawmfvnf;emrnfMuD;rSmyJ
taz tJh'gudkaemifw&aevdrfhr,f
jyefvmcJhprf; rif;yJ'Dvkyf&yfudkvHk;0aemifwm&rSmyg
uRefawmfh&JUrdom;pku uRefawmfhudktultnDray;cJhawmh
tm;vHk;udkuRefawmfudk,fwdkifajz&Sif;zdkYqHk;jzwfcJhw,f
uRefawmftoif;wpfoif;eJYpmcsKyfcsKyfzdkYoGm;cJhw,f
ydkufqH&zdkYtwGuf
olwdkYu uRefawmfh&JUtqdkjyKcsufudkvufcHcJhw,f
vlMuD;rif;wdkY
'DeSpfcsefyD,H&SpfrSmtedkif&AdkvfpGJoGm;wJhvludk
aMujim&rSmjzpfwJhtwGuf t&rf;udk*kPf,lrdygw,f
*sdrf;[efwf yJjzpfygw,f
aus;Zl;trsm;MuD;wifygw,f
uRefawmfh&JUrdbawGu uRefawmfhudkq&m0efwpfa,mufjzpfapcsifcJhwm
uRefawmfvnf;tJhvdkjzpfzdkYMudK;pm;cJhygw,f
'gayr,fh uRefawmfuawmhcifAsm;wdkYvdkyJjzpfcsifcJhygw,f
aus;Zl;yJ uRefawmf'gav;vdkvdkYyg
uRefawmfemrnfausmfMum;wmudkuRefawmfodygw,f
[kwfygw,fAsdKU
uRefawmfh&JUtaMumif;awGudkvlawGtrsm;MuD;odygw,f
'gayr,fh uRefawmftMudKufqHk;uawmh cifAsm;wdkYeJY uRefawmfeJYtvkyftwlwGJvkyfcJhwJholawGudkygyJ
'Dawmh uRefawmfa&SUudkqufavQmufedkifr,fvdkYxifygw,f
uRefawmfydkNyD;awmhvsifjrifatmifvkyf&awmhrSmyg
cifAsm;wdkYawG&JUtm;ay;rItwGuft&rf;udkaus;Zl;wifygw,f
uRefawmfh&JUtazudkvnf;pum;ajymcsifygw,f
olY&JUtwef;xJrSm'guatmifjrifrIwpfckjzpfaerSmyg
Mu,fyGifhwpfa,mufyJ
-aemufwpfacgufajymygtkef; Munfh&wmuawmh -igrvkyfedkifavmufbl;vkdYxifaewmvm;
trSefyJvm;
-rif;udkum;aumif;aumif;av;&SmzdkYcGifhjyK&awmhrSmyJ -vkyfvdkufav
'gupDpOfxm;wmaumif;aewkef;yJ
-b,fvdkvkyf&rSmvJ -olwdkY&JUydkifqdkif&mudk&SmazG&rSmyJav
b,fvdkvJ 'guMuD;uwu,fudkpdwfysufp&mMuD;
-'Dawmh igwdkYpyGefqmawGtrsm;MuD;&edkifwmaygh -aumif;ygw,f
aumif;NyD
aemufrSyJajymawmhaemf
ig prf;oyfrIjyKvkyfzdkYvmcJhwmyg
'DrSm pm&if;av;oGif;ay;ygaemf
rp�wmpwefav
-r*FvmeHeufcif; -r*FvmeHeufcif;
c&dwf
igwdkY&JUtawmfqHk;jydKifum;armif;orm;av;eJYrdwfqufay;&tkef;r,f
c&dwfyg
-aeaumif;&JUvm; -aumif;ygw,f
'gu rif;&JUpufjyifq&myJ
ig rif;udktaumif;qHk;vlawGxm;ay;cJhwmyg
rif;um;udkrMunfhawmhbl;vm;
aumif;wmaygh
[vdk
'Dum;vm;
-b,fvdkvJrdkufvm; -jynfhpHkygw,f
-'gupkaygif;xm;wmyJ -ajcmuf&muDvdk*&rf
wu,fygyJ bmvdkU'Davmufpdwf"gwfawGjyif;xefaewmvJ
tif*sifaMumifhaygh jrif;aumifa& wpf&mudk;q,ftm;aemf
aumif;ygNyD
tjrifhqHk;t&Sdefu av;&mhudk;q,fvm;
-av;&mhig;q,fyJ -rvHkavmufbl;
-tem;qHk;u ig;&myJ -igwdkY xyfNyD;awmhjrifh&r,f
-bmusefao;vJ -tm;vHk;aumif;ygw,f
-tm;vHk;tqifoifhjzpfaeNyD -t&SdefjrifhwJhud&d,mudktoHk;rjyKao;bl;vm;
tydktav;csdefrvdkygbl;
tif*sifyg0grsm;zdkYyJvdkw,f
tkdau aus;Zl;wifygw,f *Gwfedkufyg
tjrefEIef;b,favmuf&SdvK
wpfem&Dukd wpf&mig;q,foHk;uDvdkrDwm
enf;enf;ydkjrefoGm;atmiftav;csdefenf;enf;avQmhvdkuf
-rjzpfedkifygbl; -wu,fajymaewm
'gqdk&ifprf;Munfhav
-b,fvdkvkyf&rSmvJ -igvnf;rodbl; rif;prf;Munfhav
aumif;ygNyD
-'gudk atmufrSmtpm;xdk;vdkuf -aumif;NyD
rif;b,fvdkum;rsdK;vkyfxm;vJ
igh&JUowif;tcsuftvufawGudka0rQzdkUyg
trSefyJvm;
ig olwdkYudktrcHxm;w,f
wu,fudktcsdefaumif;tcgaumif;MuD;yg
rif;&l;aevm; tcsdefrvHkavmufawmhbl;
rif;u tysif;MuD;wJhvlwpfa,mufyJ
aumif;ygNyD rif;qufNyD;awmhvkyfrSjzpfr,fqdk&ifawmh vkyfvdkufygvdkY igajymvdkufyghr,f
-rif; t&rf;rsm;aeNyD -'gudkaumif;w,fvdkYajymwmyJav
r[kwfbl;vm;
olenf;enf;ydkjrefoGm;vm;
2.3 pu�efUyJ
'Dawmh rif;b,fvdkxifvJ
uRefawmfwdkYvkyfvdkufwmyJav
a[h
-rif;ajymrSmudkigodygw,f 'guigeJYawmhrqdkifygbl; -bmudkvJ
'DaeY rif;wu,fudktpGrf;jyoGm;cJhwmyg
-'gu rif;eJYbmrSrqdkifygbl;aemf -tkdau tultnDvdk&ifawmhajymrSjzpfr,f
ig rif;udkar;aewmr[kwfygbl; olurdef;raumif;wpfa,mufyg 'gayr,fh
tef&pfu olU&JUt&if&nfpm;a[mif;yJ
'Dvdkt&mrsdK;uydkNyD;awmh &k;oGyfwwfw,fav
olwdkYawGeSpfa,muftwlwltMumMuD;aecJhwmaemf
vHk;0udkoifhawmfrQwwJht&mawGeJYyJukefqHk;cJhwmaemf
apmfum;wmawmhr[kwfygbl; 'gayr,fh igtJh'gawGudkawmhrjrifcsifbl;
'gayr,fh rif;eJYbmrSrqdkifygbl;
olU&JUemrnfub,fvdkac:vJ
-um;jydKiform;yJvm; -[efwf *sdrf;[efwf
igwdkYtcsif;csif;owif;tcsuftvufawGa0rQwmyg
'gueSpfOD;eSpfzufpvHk;tusdK;&Sdygw,f
-igwdkYb,fukdoGm;aewmvJ -rif; ighudkr,Hkbl;vm;
c&D;wpfckqufNyD;awmhoGm;aewmyg
qufNyD;awmh
rif;bmjrif&vJ
-um;topfwpfpD;vm; -[kwfw,f tJh'grif;twGufyJ
igwdkYvkyfxm;wmaemf
wu,fhordkif;0ifr,fhtrSwftom;yJ
'Dtcsdefutavmif;tpm;vkyf&r,fhtcsdefvdkYxifw,f
-'gawGu -rif;'gawGudkbmrSrodyJvkyfcJhwmvm;
-'gu aumif;r,fvdkYigxifw,f -bmudkvJ
tck 'guwu,fhudktjrefqHk;um;wpfpif;yJqdkwmaocsmw,f
rif;oabmusr,fvdkYarQmfvifhygw,f
aemufxyfvSrf;&r,fhajcvSrf;uawmh ukefoG,ftrSwftom;yJ
igwdkYrSmvkyfp&mtopfawG&Sdw,f
csefyD,Hqdkwmu oleJYoifhawmfwJhpum;udkajym&w,fav
b,ftcsdefwkef;upvkyfcJhwmvJ
-rif; [ef*sL[ef;twGufjyifqifaewJhwpfavQmufvHk;aygh -toifhjzpfaeNyD
ig tcsdefawGtMumMuD;apmifhaecJh&wmyg
&moDpwJhtcsdefrSmawmh vlwdkif;u,SOfjydKifvdkpdwfawGeJYjynfhaewmyg
uRefawmfwdkYaemufqHk;ay:vufeufawGudk xkwfoHk;MurSmyg
tm;vHk;rSmaumif;rGefwJhvrf;aMumif;awG &Sdw,fqdkwmaocsmygw,f
'gayr,fh prf;oyfrIawGidkjzwfausmfzdkYvdktyfw,fqdkwmudkawmh uRefawmfwdkYodxm;&rSmyg
vrf;aMumif;ay:rSmxdcdkufrIjzpfcJhygw,f
wu,fudkjyif;xef;wJh tufqD;'ifhwpfckjzpfyGm;cJhwmyg
um;armif;orm;&JUyHkpHudkawmhrod&ao;ygbl; 'gayr,fh jzpfysufyHkudkMunfh&wmawmh wu,fhtaMumif;t&mwpfck&Sdaer,fvdkYxifygw,f
cPae&iftaMumif;t&mtao;pdwfudktpD&ifcHyghr,f
-ab;z,fprf; -vm
jydKifyGJusif;ya&;aumfrwDutwnfjyKcsufay;vdkufygNyD
*Ref
*sdK;tD
'DaeY xdcdkufrIrSmaoqHk;oGm;cJhw,f
qufpyfaewJhvlawGqufNyD;awmhvkyfaqmifaeygw,f
jydKifyGJtwGufaus;Zl;jyKNyD;awmhjyifqifay;Muyg
-awmfawmfqdk;wmyJ yGJudkzsufodrf;vdkufNyD -a[h
rif;trSm;vkyfcJhjyefwmvm; t&rf;jrefjrefMuD;rarmif;eJYaemf
-jzpfvmrSmr[kwfbl; -&Sif;&Sif;Munfhyg tcsdeftwdkif;tqudkMunfhav
rif;udkb,folrSqkcsrSmr[kwfbl;
rif;ua&mb,fvdkxifvdkYvJ
tNrJwrf;aemufrSmyJvm;
a0;vGef;ygw,f tpDtpOfr&Sdygbl;
-tqifoifhjzpfatmifvkyfxm;prf;yg
tm;vHk;udkjyefvnfvkyfedkifzdkY a&SUa&mufedkifr,fhtvSnfhudk a&mufvmNyD
vDAmudkeif;xm; nmbufjydKifbufudkMunfh
-NyD;&if vDAm;eif;r,fhtcsdefudkapmifh -tvufZef;'g tqifajy&JUvm;
[kwfw,f oltjyifxGufoGm;w,f
MuHKawGUaeMutwdkif;ygyJ
uRefrtwGufawmh upm;p&mav;awGvdkygyJ
'gayr,fhtwGif;rSmawmh pGrf;tm;awGtrsm;MuD;yg0ifw,f
-tumtuG,ftwGufvkyfxm;wmrygbl; -rvdkygbl;
olU&JUtif*sifpGrf;tm;u ightwGufjrif;170 aumifudka&mufapedkifw,f
-'gu tjrefqHk;jzpfrSmyg -&Sifu *sdrf;r[kwfvm;
[kwfygw,f
-&Sifu olrsm;awGajymMuwmeJYwpfyHkpHwnf;yJ -bmudkvJ
-uRefru qlZef yg -ig eifhudkodygw,f
-b,fvdkajymMuwmvJ -trsm;pkuawmh aumv[vawGudktajccHxm;wmyg
-&SifeJJYa0;a0;aezdkYtcsdKUawGuajymMuw,f -b,folvJ
tvufZef;'gu &Sifuvlqdk;av;wpfa,mufvdkYajymw,f
olbmajym&r,fqdkwmudkrodygbl; 'gayr,fh igtckvlaumif;wpfa,mufjzpfoGm;ygNyD
igwdkY&JUjydKifyGJwJhtoufarG;0rf;aMumif;rIeJYyJoufqdkifw,fav
igwdkYrSmcdkifrmwJh&nfrSef;csuf&Sdw,f
-&Sif 'gawGeJYtvkyf&Iyfaewmvm; -[kwfw,f enf;ynmydkif;qdkif&mawGaygh
trSefuawmh igtNrJwrf;rSefatmifvkyfaecJhwmyJ
'Dawmh igh&JUtawG;awGtNrJwrf;vwfqwfaerS&r,fav
-'Dawmh &Sifh&JYpdwfeJYeSvHk;om;ua&m -t&rf;MuD;reSpfjrKyfxm;ygbl;
olwdkYawGu ighudkvlaumif;wpfa,mufvdkaeapcsifaew,f 'guvnf;aumif;w,fvdkYxifygw,f
-&Sifua&m b,fvdkxifvJ -awmfawmfqdk;wmyJ
'gayr,fh igwkdYMudK;pm;edkifw,fvdkYxifygw,f eifhudkMunfh&wmem;rvnfwJhyHkyJ
'DudkMunfhygtkef;
-*kPf,lygw,f -*kPf,lygw,f
-bmjzpfaevdkYvJ -bmrSr[kwfygbl;pdwfylp&mrvdkygbl;
-&Gef'gtaMumif;yg -bmjzpfvdkYvJ
-ol prf;oyfrIudkvufcHcJhw,f -rif; ighudkaemufaewmvm;
-b,fvdkvkyfNyD;jzpfedkifrSmvJ -rif;ub,fvdkxifvdkYvJ
vltdkMuD;awGu olwdkYtwGuft&rf;tHhMozG,faumif;wJh &moDwpfckudkzefwD;csifaewm
awmfawmfqdk;wmyJ tcsdefvnf;ukefw,f
-rif;rjrif&bl;vm; -bmjzpfvdkYvJ
-'gu zm&D,m; um;yJav -aow�mao;ao;av;yg
bmvdkYrvkyf&rSmvJ
wu,fpdwf0ifpm;p&myJ cifAsm; t&Suf&atmifvkyfcJhwmyJ
tckvdk zm&D;,m;rdom;pk0ifawGudkjyefawGU&wm t&rf;yJ0rf;omrdygw,f
xdyfydkif;acgif;aqmifawGvnf;yg0ifygw,f
Mopaw;vsu epfuD&Gef'geJY rdwfqufay;csifygw,f
zm&D;,m rdom;pkuatmifjrifrIawGudkyJqGwfcl;csifygw,f
-'gu wu,fudk&IyfaxG;w,f -cifAsm;em;rvnfygbl; 'gupD;yGm;a&;udp�yJ
-twllwlyJvm; -um;jydKifyGJawGu pD;yGm;a&;xufydkNyD;awmhta&;MuD;ygw,f
'Dt&mawGudkvkyfaqmifcsifwJhpdwf0dOmnfawGudef;atmif;aewm
uRefawmfr[kwfygbl; uRefawmfydkufqHyJ&Smcsifwm
rif;ydkufqHawGtrsm;MuD;&Smedkifwmudkrif;odygw,f
uRefawmfvkyfrSmyg
cifAsm;vkyfedkif&if uRefawmfvnf;vkyfedkifNyD
rif;udk,frif;raumif;wJhaumifwpfa,mufvdkYxifaewmvm;
uRefawmfubmvdkYudk,fhudkudk,fraumif;wJhaumifvdkYxif&rSmvJ uRefawmfu cifAsm;&JUvl,kwfrmaumifxufydkw,fvdkYxifwmyJ
-cifAsm;vnf;raumif;wJhaumifeJYaygif;aewmqdkawmhraumif;wJhaumifygyJ -oGm;aovdkufyghvm;
rif; 'gudkvG,fvG,fav;ajz&Sif;vdkY&ygw,f
vltcsdKUeJYqHkzdkYtwGuf igrif;udkrdwfqufay;r,f
-aumif;NyD igoli,fcsif;wpfa,mufeJYoGm;awGUvdkuftkef;r,f -oGm;yg pdwfraumif;ygbl;
a[h aeaumif;&JUvm;
-eifjyefawmhrSmvm; -[kwfw,f
eif ighudkulnDvdkY&rvm; ig blwm&HkudkoGm;csifvdkYyg
&ygw,f um;ay:wufav
&Sif b,fvdkvkyfvdkufwmvJ
-eif pmuav;toHav;awGudkem;axmif&wmMudKufw,faygh -rMudKufygbl;
-'gqdk&if ydwfvdkufaygh -wu,fajymaewmvm;
-igwdkY oDcsif;em;axmifNyD;armif;ae&iftE�&m,f&Sdedkifw,f -bmjzpfvdkYvJ
r[kwfygbl; *&kpdkufNyD;awmharmif;wmutaumif;qHk;yJav
'grSigwkdYab;uif;uif;eJYa&mufrSmaygh
-&Sifb,fvdkodwmvJ -rSef;Munfhwmyg
-bm -bk&m;ocifuigwkdYajymwmudkrMum;edkifbl;av
-'gayr,fh igwdkY'gudka&Smif&r,fav -'gawGudkb,fvdkajym&r,fqdkwmudkuRefrem;rvnfbl;
-wu,fvm; -uRefr rSmt&rf;wefzdk;MuD;wJhum;awG&Sdw,f
topfyJ&Sdao;w,f
-&Sif ta&;MuD;vm; -rMuD;ygbl;
ig obm0&Icif;awGudkMunfhcsifw,f
-&Sifu *smrefvm; uRefr*smrefpum;ajymedkifw,f[kwfw,frvm; -tif;
-uRefr emrnfurm&D,myg -epfuD yg
&Sif b,fvdkodaewmvJ
b,folvJ
tJh'dtdrfuvlaygh
olu csrf;omwJhvlwpfa,mufaygh
wpfcgwpfavus&if tzdk;MuD;awGu vli,fav;awGxufqGJaqmifrI&Sdw,f
'gayr,fh olwkdYawGuav;vkyfcsifwJhtcgqdk&ifawmh
uRefru tarvkyf&wmaygh
'DwpfcguRefrwm;vdkufr,f uRefr 'DvdkrsdK;vkyfwwfygw,f uRefrwdkYutDwvDrSma&mufaewmvav
-olwdkY vlU,Ofaus;rIw&m;udkrodwJhyHkyJ -[kwfw,f
-aus;Zl;wifygw,f -[vdk oli,fcsif;
cifAsm;u epfuDvm;
[kwfygw,f
-'gu igh&JUoli,fcsif;yJ -ighav;pm;&wJhvludkawGU&NyDuG
wu,fvm;
cifAsm; um;MuHKvdkufpD;csifvm;
-tif; -&wmaygh wufyg
-aus;Zl;wifygw,f -awGU&wm0rf;omygw,f
'Db0rSmtckvdkMuHKawGU&wmt&rf;udk0rf;omygw,f
igh&JU epfuDu 'D&moDrSmcsefyD,H&Spfzvm;&rSmaocsmygw,f
-rif; xifwmyg -ig epfuDudkawGUae&NyD
'DrSmbmawGjzpfaew,fqdkwm uRefrudk&Sif;jyyghtkef;
-&Sifu b,folvJ -eifrodbl;vm;
olu jydKifum;rarmif;orm;av epfuD&Gef'gwJh
zm&D;,m;um;armif;orm;topfaygh
rjzpfedkifbl;
bmaMumifhvJ
olu bmvdkYum;rarmif;&wmvJ
-NyD;awmh azmfjrLvm0rf;rSmum;armif;wJhvlawGut&rf;qGJaqmifrI&Sdwm -aus;Zl;yJ
[kwfygw,f um;u a,musmf;av;eJUyJoifhawmfygw,f
tckoGm;aewmtvsifvdkp&mrSrvdkwm ab;uif;zdkYut"duyg
igwdkY ta&;ay:jzpfaewmvnf;r[kwfbl;
bmaMumifhpGefYpm;rIawGvkyf&rSmvJ
ig jydKifawmifrjydKif&ao;ygbl;
uRefr &Sifhudkjrefjrefarmif;apcsifw,f
-wu,fajymaewmvm; -[kwfw,f
rdkufvdkufwm
1975 Mo*wf ,ledkufwmpwdwf tckpxGufvmwmuawmh zm&D;,m;toif;u eDuDyg
*sdrf;[efwf utaemufrSma&mufaeygw,f
rif; epfuD;udkowdxm;rS&r,f
olwdkYeSpfa,mufuawmh olromudk,fromygyJ odyfruGmygbl;
olwdkYeSpfa,muf jyif;jyif;xefxefudkjydKifqdkifaeMuygw,f
wu,fudkpdwf0ifpm;p&mygyJ
wu,fudktHhMop&maumif;wJhjydKifqdkifrIyg
aemufaevdkufaeygw,f
aemufwpfMudrfxyfausmfjzwfzdkYMudK;pm;jyefygNyD
wu,fudktHhMop&mygyJ
-aumif;NyD -tqifajy&JUvm;
&ygw,f
olwdkY ydkNyD;awmheD;uyfaeygNyD
uefr&m ae&majymif;oGm;ygNyD zm&D;,m;u a&SUa&mufoGm;ygNyD
wu,fudk&ifwkefzdkYaumif;vdkufatmifudk ausmfjzwfzdkYMudK;pm;aeMuwmyg
enf;ynmu tom&atmifvkyfay;oGm;ygNyD
tqHk;owfqk,lr,fh pifjrifhMuD;uawmh epfuD udkapmifharQmfaeygNyD
epfuD csefyD,H&Spfzvm;MuD;udkydkifqdkifoGm;NyDvdkY owif;pmwdkif;rSma&;om;MuawmhrSmyg
tck igjydKifum;rarmif;orm;wpfa,mufjzpfoGm;NyDvm;
rif;twGuf *kPf,lygw,f
-aus;Zl;yJ -rm&D,m
-NyD;oGm;NyD -rif;armif;oGm;wm ighudkawmiftxifMuD;apw,f
-igwdkYtvkyftwlwlvkyfvdkY&edkifavmufygw,f -rvkyfygeJY igwdkYutoif;csif;rwlbl;av
-igwkdYawG eSpfa,muftwlwlb,fawmhrSrjzpfedkifbl; -[kwfygw,f
rdkifudkifvif;toif; tay:rIrwnfygbl; igwdkYjydKifyGJ0if&r,f
-bmjzpfvdkYvJ -igwdkYu csefyD,HawGjzpfaevdkYaygh
igwdkUu *kPfodu�MuD;rm;wJhvlawGyJ
rif;utck wu,fudkemrnfausmfMum;wJhvlwpfa,mufyg vlwdkif;urif;udkcspfMuw,f
rif; owif;axmufwpfa,mufrjzpfygapeJYvkYd igqkawmif;aewm
rif;ua&mb,fvdkxifvJ
'DrSm&SdwJhvlawGtukefvHk; igwdkYudkMunfhaeMuw,f
olwdkY igwdkYeSpfa,mufudkEdIif;,SOfaevdrfhr,f
[kwfygw,f arw�myJxm;vdkufyg
-olwdkYxJu wpfa,mufrSr[kwfygbl; -[kwfygw,f iguwu,fudkpdwf"gwfjyif;xefwJhvlwpfa,mufjzpfaevdkYaygh
-igu pnf;urf;awGudkvnf;vdkufemw,fav -[kwfygw,f oHo,jzpfp&mr&Sdygbl;
jydKifyGJNyD;oGm;wJhtcsdefrSm
tjcm;vlawGu ab;rSm&SdaerSmr[kwfbl;
vl,kwfrmvm;
rif; tJh'dvdkrsdK;aumifawGudk&Sif;ypfoifhw,f
rif; tdrfaxmifusoGm;NyDvkdYigMum;ygw,f
[kwfw,fav
rif;&JU rdef;rub,folvJ
tck e,l;a&mufrSmtvkyfvkyfaew,f
ig olUudkwpfcgrSrjrifzl;bl;
rif;tvkyfawGt&rf;&IyfaevdkYjzpfrSmyg
rif;u t&rf;tvkyf&IyfwJhaumifwpfaumifav
ighudk t&uf0,fwkdufygtkef;
aus;Zl;wifygw,f igvnf;oabmusw,f
tdkau tm;vHk;yJtoifhvkyfawmh
igwdkYtwlwlatmifyGJawGjyef&atmifvkyfMur,f
bmjzpfaeMuwmvJ
vlawGa&m b,fvkdjzpfukef&wmvJ
'DaeYu bmaeYvJqdkwmudkrif;od&JUvm;
-odygw,f edk0ifbmq,fhav;&ufaeYav -rif;
rif; 'DaeY&JUt"dy�g,fudkodvm;
uRefwmfrodbl; aeYxl;aeYjrwfwpf&uf&ufyJvm;
wu,fu igwdkYukr�PDjyKwfwJhaeYyJ
trSefyJvm;
rif;&HI;edrfhrIu tm;vHk;udk'ku�a&mufapw,f
uRefawmf pyGefqmay;r,fhvludkquf&Sm&r,fav
rif;ajymovdkygyJ bmrSawmhr[kwfygbl; [kwfw,frvm;
trSeftwdkif;ajym&r,fqdk&if
igwdkYawGa&SUqufzdkYtwGuf
ighrSm ,HkMunfcsufodyfr&Sdawmhbl;
igwdkY&JUpD;yGm;a&;uusqif;aeNyD
a&SUqufzdkYtwGufjzpfedkifacsr&Sdawmhbl;
bmajymvdkufwmvJ
igwdkY&JUtqHk;owfudkajymaewm
bPfu 'Dtdrfudkvmodrf;awmhr,f
igwdkY 'Dae&mudka&mif;rSjzpfawmhr,f
bk&m;a&
ig tvkyfqufvkyfzdkYtwGufum;vdktyfw,f rif;&JUtultnDudkvdktyfw,f
tjcm;iga&mr&Sdawmhbl;vm;
-rif; rvkyfcsifygbl; -wu,fu igvkyfzdkYpOf;pm;aewm
aumif;NyD
-rif; xdef;csKyfvdkYr&awmhbl;vdkYolwdkYxifaew,f -bmt"dy�g,fvJ
ighrSmvkyfp&mav;&Sdao;vdkY NyD;rSmyJrif;udkzkef;jyefqufvdkufr,f
-[vdk -aoprf;
pdwfrylygeJY tqifajyoGm;rSmyg
'gu tvkyfjzpfawmhrSmr[kwfbl;
bmvdkYtm;vyf&ufav;tjyifawGbmawGroGm;wmvJ
ig e,l;a,mufudkrjyefcifvm;
ighudkajymprf;yg ighukdpdwfnpfatmifrvkyfprf;ygeJY
rif;odygw,f ig'Davmuft&ufawGtrsm;MuD;aomufwdkif;
ighrSm um;armif;zdkYawmifr&Sdawmhbl;
ig jyefrpwifedkifawmhbl;
eif bmjzpfcsifaewmvJ
-taumif;qHk;awGjzpfvmzdkYrapmifharQmf&awmhbl;vm; -'DvdktawG;rsdK;udkoabmrusbl;
-eifhudkajymyg&ap -ig em;raxmifcsifbl;
jydKifum;armif;orm;awG&JUb0udkrpmemwwfbl;
ig tJh'dum;armif;wJhtvkyfudkb,fwkef;urS xnfhrwGufcJhbl;
ig a,musfm;wpfa,mufudkyJvufxyfcsifcJhwm
-tenf;qHk;awmh um;jydKifyGJawGudkryg0ifwJhvlwpfa,mufaygh -*sdrf;
e,l;a,mufudkjyefygawmh
'Dvdk[mrsdK;utqifajyr,fhyHkr&Sdbl;
-[vdk -*sdrf; igyDwmyg
-qdkeD ru�vm&if toif;uaeekwfxGufoGm;wmudkrMum;ao;bl;vm; -[ifhtif;
ig tJh'dtaMumif;awGudkMum;NyD;NyD trSefyJ
igoGm;vdkuftkef;r,f
ig oGm;aeNyD
igwdkYwnfhyJajymr,f
igwdkY&JU um;armif;orm;wpfa,mufuxGufoGm;NyD
raeYnuyJ aemufwpfoif;eJYvufrSwfxdk;vdkufNyD
-igwdkUudkop�azmufoGm;wm -igwdkY vlawGvdkaew,f
[kwfw,f t&nftcsif;&SdwJhvlwpfa,mufaygh
uHaumif;pGmeJYyJ rif;uvkyfr,fhyHkygyJ
-b,fvdkvJ -uRefawmfvkyfcsifygw,f
-'gayr,fh 'DwpfMudrfuawmhrwlnDbl;aemf -jyif;xefwJhjydKifbufawG
[kwfygw,f 'gayr,fholwpfa,mufwnf;yJatmifjrifrIawGudk&,ledkifwmvm;
-cifAsm;wdkYa&matmifjrifrIawGrodrf;ydkufcsifbl;vm; -r[kwfbl;vm;
cifAsm;bmvdkcsifwmvJ jydKifum;armif;orm;wpfa,mufavmuf avMuD;wJholvm;
-igwdkYatmifjrifrSjzpfr,f -uRefawmfa&myJ
-epfuDudk tekdif,ljyyg&ap\ -igodygw,f
tm;vHk;yJ
-igwdkYvkyfedkifr,fvdkYrif;wu,fyJ,HkMunfvm; -,HkMunfw,f uRefawmfwdkYwpfpD;wnf;yJ zm&D;,m;xufydkNyD;awmhjrefedkifw,f
'gaMumifh uRefawmf 'DudkvmNyD;awmhawmif;qdkae&wmaygh
NyD;awmh 'guuRefawmfh&JUwpfckwnf;aomarQmfvifhcsufjzpfaevdkYaygh
uRefawmfolUudktedkif,ledkifygw,f uRefawmfhudk,HkMunfyg
uRefawmfhudk tcGifhta&;yJay;yg
[kwfw,f olvkyfedkifw,f
[kwfygw,f oluwu,fudkt&nftcsif;&SdwJh jydKifum;armif;orm;wpfa,mufyg
olYrSmtawGUtMuHKawGvnf;trsm;MuD;&Sdw,f
trSefygyJ
'guwpfckwnf;aomtcGifhta&;ygyJ
ig pNyD;awmhtpDtpOfawGqGJawmhr,f
*sdrf;u igwdkY&JUwpfckwnf;aomarQmfvifhcsufyJ
r[kwf&if rif;vnf;tedkif&rSmr[kwfbl;
cifAsm; *sdrf;udk,HkMunfzdkYvdkw,f
1976 b&mZD; *&efy&pfjydKifyGJ
1976 *Ref
1976 b&mZD; *&efy&pfjydKifyGJuaeMudKqdkvdkufygw,f
t&ifqHk;wu,fudkvIyfcwfaewJhowif;uawmh *sdrf;[wfu toif;opfeJYjydKifyGJ0ifrSmyg
ol csefyD,HqktwGuf epfuDeJYjydKifqdkif&rSmyg
b,fvdktqifajy&JUvm;
aumif;ygw,f t&rf;udktqifajyygw,f
-'Dae&mu t&rf;qlw,faemf -[kwfw,f
'Dawmh igwdkYcsefyD,HqktwGufjydKifqdkif&rSmaygh
[efwf twGifzm&D;,m;udktedkif,lzdkYwu,fudkyJcufcJrSmyg
ol t&ifuxufydkNyD;awmh onf;cHvmedkifw,f El;nHhvmygw,f
[efwf eJYolU&JUru�vm&iftoif;i uRefawmfwdkYudkvGwfvyfpGmyJMunfh&IcGifhay;rSmyg
b&mZD;*&rfy&pf *sdrf;um;tif*sifysufpD;oGm;w,f
*vif'g y&ufpwefa&uef awmiftz&du 76
[efeJY epfuD eJYb&mZD;uaemufqHk;wdkufyGJudk apmifhMunfh&rSmyg
'gayr,fh zm&D;,m;toif;tedkif&oGm;cJhygw,f
*srf;[efwf u'kwd,yJ&ygw,f
awmiftz&du *&rfy&D;jydKifyGJ 'gu 'D&moD&JUyxrqHk;aomjydKifyGJygyJ
rif; 'D&JUatmifjrifrIawGudkjrifedkifygw,f
aemufwpfMudrfuightvSnfhyJ
pydefa&mufrSawGUMur,f
pydef *&rfy&D;
pydefum;jydKifyGj [efwfyxr &Gef'g'kwd,
[efwfwmvkyfedkifoGm;ygNyD 'D&moD&JUyxrqHk;atmifyGJygyJ
t&rf;rdkufwmyJ
'gu tcsdefut"duygyJ
-pHcsdefpHnTef;eJYrnDbl; -jzwfvdkYr&bl;
-bm -'g w&m;r0ifbl;
-rjzpfedkifbl; -txl;ppfaq;NyD;oGm;NyD
rjzpfekdifbl;
'g pnf;urf;csdK;azmufcJhwmr[kwfbl;
rif; bm&xm;w,fqdkwmudkig*&krpdkufbl;
vdktyfcsufawGeJYtwl w&m;&HkrSm;avQmufvJzdkY wpfa,mufa,mufudkajymvdkuf
-nSdp&mrvdkbl; -tav;csdefenf;enf;xyfxnfh&r,f
-'Dvdktif*sifrsdK;eJY -aoprf;
'gudkMunfhMuygtkef;
rdkemudk
pydef yGJNyD;qHk;oGm;NyD;wJhaemufrSmawmh uRefawmfwdkY [efwfudkjyefvnfapmifhMunfh&rSmyg
[efwfu t&ifuvkyfjycJhzl;ygw,f
ru�vm&ifum; xdef;csKyfvdkYr&awmhygbl;
-[efwf jydKifyGJuaexGufvdkuf&ygw,f -b,fvdkjzpf&wmvJ
wu,ftHhMop&myJ 'gayr,fhtufqD'ifhjzpfcJhwmaerSmyg
bef*sD,H um;jydKifyGJ 1976 ar
bmaMumifh um;uryGifh&wmvJ
-*sdrf; igwdkYjy�em&SdaeNyD -'Dum;u wu,fudktvkyfrjzpfbl;
-igwdkY 'gudkajz&Sif;&r,f -t&ifqHk; jzKwfcsvdkufyg
igwdkY tedkif&rSmyg
-'gayr,fh 'gurif;twGufowif;aumif;yJrvm; -tm;vHk;twGufowif;aumif;ygyJ
igwdkYtm;vHk;udk vsifjrefrIaemufudkvdkufaewmyJ
*sdrf; rif;&JUum;utqHk;owfrSmodyfraumif;ao;bl; b,fvdkjzpf&wmvJ
'DtjzpfysufawG&JUaemufrSm aumufuspfrIwpfckck&Sdaeygw,f
'Dawmh [efwfjydKifyGJ0ifwmawGcP&yfem;xm;rSmaygh
zm&D;,m;u xdyfqHk;rSma&mufaeygw,f
*sdrf;[efwf eJYolU&JYtoif;uawmh'kwd,rSmyg
b,fvdkjzpf&wmvJ
-tqifajy&JUvm; -ajyygw,f
'DMopaw;vsaumifu igh&JUum;udkzsufqD;cJhwmyg
-rif;ajymwmaocsm&JUvm; -pydefrSmajymcJhwJhtwdkif;ygyK
-[kwfw,f yHkrSeftwdkif;r[kwfbl; -igwdkY'DtaMumif;awGtm;vHk;udkodwmudkrif;odygw,f
'gayr,fh rif;u'gawGudkta&;ygatmifvkyfcJhwmav
-[kwfygw,f igu -ig trSefw&m;udkajymcJhwmyg
'gu tvdrftnmyJav
rif; um;udkMurf;Murf;wrf;wrf;armif;NyD;awmh ighudkvlvdrfwpfa,mufvdkYajymaewmvm; rif;uawmh[moyJ
-pnf;rsOf;upnf;rsOf;yJav -[kwfygw,f
aus;Zl;wifygw,f aus;Zl;J
'gu ighudka'goxGufatmifvkyfedkifr,fvdkY wu,fyJxifaewmvm;
ighudkvl,kwfrmvkdYajym&atmif ighuvl,kwfrmjzpfaevdkYvm;
ig pdwfrqdk;ygbl;
b,folrSolwdkYudkrowfcsifbl;av 'gayr,fholwkdYawGut&rf;awmfwmuG
olwdkYrSmtouf&SifoefzdkYtwGufxl;cRefwJht&nftcsif;awG&Sdw,f
-aumif;ygw,f -ekwfqufcJhygw,f
olUudk*&kpdkufaep&mrvdkygbl;
wpfa,mufa,muf qlZefudkjrifrdao;vm;
'DaeY olvmrMunfhbl;av
-ig rif;udkrajymcsifygbl; -bmudkvJ
qlZef eJYbmwefeJYtwlwltjyifxGufwmudk rsufjrifoufaoeJYjrifcJhwJhvlawG&Sdygw,f
bk&m;a&
qlZefu bmwefeJYt&rf;&if;eSD;wJhqufqHa&;awG&SdaewJhyHkyJ
-olyJvm; -[kwfw,f
b,ftcsdefwkef;upwGJaecJhwmvJ
ig pudwfoGm;pD;cJhwJhwpfywfu
eif bmvkdY'Dudka&mufvmcJhwmvJ
eifhudkjyefvmac:wmav
eif ighudkjyefrac:csifbl;vm;
-eifu pNyD;awmhtdrfaxmifjyKcsifcJhwmyg -igpOf;pm;aewmu
vkyfyg *sdrf;
eifhudkajymif;vJay;zdkYtwGuf ighudkvdktyfaewmvm;
-eifhudk,feifhyJemrnfMuD;atmifvkyfcJhwm -r[kwfygbl; igrvkyfcJhygbl;
'gqdk bmvdkYighudkolpdrf;wpfa,mufvdkqefYusifae&wmvJ
-tm;vHk;yJ -[kwfygw,f iguwu,fraumif;wJhaumifyg
r[kwfygbl; eifuraumif;wJhaumifr[kwfygbl;
eifu vlwpfa,mufygyJ
bk&m;ocifu w&m;rQwygw,f
bmwefu eifhudkydkNyD;awmh*&kpdkufcJhvdkYvm;
bmwefb,favmufaumif;w,fqdkwmudk eifrodygbl;
igh&JUcHpm;csufuta&;MuD;ygw,f
ig eifhudkoHa,mZOf&Sdw,fvdkYxifcJhwm
aumif;ygNyD bmrSrajymcsifawmhygbl;
igh rdef;ru uw,fudkawmfygw,f
tcspfu olUudkaysmf&Tifapekdifw,fvdkY igajymwmyg
rp�wmbmwef uolUudkaysmf&TifrIawG jyefa&mufatmif,laqmifay;edkifygw,f
'Dawmh Ekwfcrf;MuD;qlNyD;pdwfqdk;aep&mrvdkawmhygbl;
'Dawmh cifAsm;wdkYawGaemufrdef;rwpfa,mufudk rawGU&rcsif; uRefawmfwpfa,mufwnf;yJjzpfaetkef;rSmyg
b,fol ru�vm&ifum;*dka'gifrSmvmNyD;awmhaeedkifvJ
ig oGm;awmhr,f
qlZefeJY bmwefeJYvufxyfoGm;cJhw,f
&pfcsef *&rfy&D
*srf;[ef aemufuaeausmfwufzdkYMudK;pm;aeygw,f
ru�vm&iftoif;u tjrefqHk;t&Sdefudkxdef;csKyfxm;edkifygw,f
jyifopf*&rfy&DrSm [efwftedkif&oGm;ygw,f
zm&D;,m;toif;udkaMumufp&mrvdkygbl;
jAdwdef *&rfy&D;
b&rf'f[ef jydKifuGif;
[efwfu OD;aqmifaeygw,f
*sdrf;[efwftwGufwnfwnfjidrfjidrfygyJ OD;aqmifaeygw,f
[efwf vrf;aMumif;a&G;vdkufygw,f
[efwf tedkif&oGm;ygNyD
jAdefwdef*&efy&D [efwfatmifyGJ&cJhygNyD jyefvnfNyDawmhatmifyGJcHedkifwmyJjzpfygw,f
'gu aumif;rGefwJhtpc&D;wpfckygyJ
*sdrf; b,fvdkrsm;cHpm;&ygovJ
bmrSr[kwfygbl;
bmajymw,f
*sdrf;[efwf &JU&v'fudkjyefvnfoHk;oyfNyD;aemuf
wu,fudkxda&mufwJh&v'fyJjzpfygw,f
tjiif;yGm;p&mr&SdwJhatmifyGJygyJ
*sdrf; 'Dwpfacguf&&SdwJhatmifjrifrIudkvnf;b,fvdktoHk;jyKrSmvJ
trSefu 'DatmifyGJawGaemufrSmvQdKU0SufcsuftcsdKU&Sdaeygw,f
oHk;oyfwJhaumfrwDuw&m;rQwygw,f
ighum;rSbmjy�emrSr&Sdawmhbl;
-tckvdktajctaersdK;u cifAsm;udkpdk;&drfylyefpdwfawGjzpfay:apvm; -rjzpfapygbl;
b,fvdkatmifyGJrsdK;udkqdkvdkcsifwmvJ
ysHoef;edkif;pGrf;r&Sd&ifawmh
zm&D;,m;utedkif&rSmygyJ
ig eifhudk&Gwfjyr,f iga&;xm;wmr[kwfygbl;
igwu,fudkpdwfvnf;rygygbl;
ig eifh&JUarG;aeUudkarhawmhrvdkYyJ
'gayr,fh eifwu,fudkqE�&Sdw,fqdk&if
ig eifh&JUoabmudkyJvdkufrSmyg
bk&m;a& rdkufw,fyJ
orD; olUudka,musfm;wpfa,muftjzpfvufcHzdkY qE�&Sdygovm;
qif;&J yJqif;&JU csrf;omyJcsrf;om usef;rmwmyJjzpfjzpf rusef;rmwmyJjzpfjzpf
b,fawmhrSrpGefYvTwfygbl;
pydef
bmjzpfaevdkYvJ
aysmf&GifrIqdkwm &efolyJ
eifhudk tif;tm;rJhapw,f
oHo,awG&Sdapw,f
&kwfw&uf eifwpfckckudkqHk;&HI;&vdrfhr,f
&Sif aysmf&GifrIudk&efolwpfa,mufvdkowfrSwfaew,fqkd&ifawmh
t&rf;udkaemufusoGm;NyD
qHk;&HI;NyD;oGm;aeNyD
*&rfy&D; uaeMudKqkdygw,f
'guawmh taumif;qHk;jydKifyGJyJjzpfygw,f
*smref jydKifum;uGif; 'Dae&mu jydJKif&cufwJhuGif;yg
-epfuD vufrSwfav;xdk;ay;ygtkef; -&ygw,f
-aus;Zl;jyKNyD; &ufpGJav;yga&;ay;yghvm; -bmjzpfvkdYvJ
b,favmuftxdtouf&Sifr,fqdkwm rif;rodekdifbl;av
1976 Mo*wfwpf&ufaeY *smref *&rfy&D;uaeMudKqdkvdkufygw,f
&moDwdkif;rSm tE�&m,ftrsm;qHk;vrf;aMumif;ygyJ
azmfjrLvm0rf;rSmawmh aorif;wrefawmifMum;vdkY ac:qdkygw,f
u,fq,fa&;XmeawGudkae&mwdkif;toifhjyifqifxm;ygw,f
vlMuD;rif;wdkY
vlMuD;rif;wdkY
aus;Zl;jyKNyD;pum;rajymygeJY aus;Zl;wifygw,f
-epfuD &Gef'g -aus;Zl;wifygw,f
uRefawmf'Dtpnf;ta0;udkusif;yvdkufwmyg 'DaeYjydKifr,fhjydKifuGif;vrf;aMumif;u
ur�mrSmtE�&m,ftrsm;qHk;qdkwm uRefawmfwdkYodMuygw,f
uRefawmfwdkYaocsifw,fqdk&ifawmif pnf;rsOf;awGudkvdkufem&rSmyJ
pGefYpm;rIawGrvkyfygeJY
'DaeYrSmrdk;&GmaewJhtwGuf tajctaeuydkNyD;awmhqdk;0g;ygw,f
'Dawmh 'DaeYyGJudkzsufodrf;zdkY
tm;vHk;udkajymjywmyg
wu,fvdkYrzsufodrf;bl;qdk&ifawmh 'DjydKifyGJuysufpD;rIawGudkyJjzpfaprSmyg
'guawmh t"dy�g,fr&Sdbl;
-jydKifyGJudkzsufodrf;&r,f -[kwfygw,f
rif; ydkufqHvnf;ydkr&ovdk olwdkY&JYtoufawGudkvnf;u,fwifyg
'gu rif;zvm;&edkifwJhqdkwJht"dy�g,fvnf;aygufaewmyJav
-'gu rif;twGufawmhtqifajyr,fhyHkpHyJ -bmjzpfvdkYvJ
ighrSmvnf;&nf&G,fcsuf&Sdygw,f
[kwfw,f 'gayr,fhigwdkYudkjydKifcGifhay;vdkuf&if tm;vHk;rif;udk vdkufrSDawmhrSmav
*sdrf;ajymwmrSefw,f 'guenf;AsL[myJ
olaMumufaewmjzpfedkifw,f
b,folajymwmvJ
[kwfygw,f igaMumufaeygw,fNyD;awmh rif;wdkYvnf;aMumufaewmyJav
igwdkYum;armif;wdkif;eSpfq,f&mcdkifEIef;udkaozdkY&Sdw,f 'gayr,fh igvufcHygw,f
'DaeYurdk;&Gmaew,f trsm;MuD;pGefYpm;&rSm
'guawmhrif;rdk;&GmxJrSmb,fvdkarmif;r,fqkdwJh enf;AsL[meJYyJoufqdkifw,fav
ighuordkif;rSmyxrqHk; rSwfwrf;a&;xdk;xm;wmav
bmaMumifhvJqdkawmh igurif;wdkYtm;vHk;xufjrefw,fav
'Dawmh trSefu'DaeYjydKifyGJuigtwGuftjrwf&rSmygyJ
t"dy�g,fr&Sdvdkufwm
tdkau 'gqdk&iftwlwljydKifvdkufaygh
-twlwlyJav -vlMuD;rif;wdkY wdwfwdwfav;aeay;yg
aumif;NyD
jydKifyGJudkzsufodrf;csifwJholawGvufajrSmuf
jydKifyGJudkqufNyD;awmh jydKifcsifwJholawGvufaxmif
vlMuD;rif;wdkY jydKifyGJudkqufvufusif;yr,f
aumif;NyD taMumufw&m;qdkwmbmrSef;igrodbl;
epfuD rif;udkaxmufyHhr,fhvlawGtNrJwrf;&Sdygw,f
1976 Mo*wf*smrefjydKifyGJ
ajy;vrf;ay:rSmawmh pdkaewkef;ygyJ
jydKifyGJusif;yolutm;vHk;udkqHk;jzwfoGm;rSmyg
jydKifyGJudk tcsdefZ,m;twdkif;usif;yoGm;rSmyg
jydKifum;armif;orm;awGaus;Zl;jyKNyD;awmh jyifqifxm;ay;yg
tcGifhta&;qdkwmr&Sdawmhbl;vm;
-epfuDu 'gudkajymif;vJ&rSmyg -r[kwfygbl;
'gqdk&if igwdkYtm;vHk;twlwlyJaygh
vrf;aMumif;ay:uaexGufay;Muyg
jydKifyGJupwifawmhrSmyg
-epfuD b,fvdkvJ -igtqifajyygw,f
aumif;NyD pvdkuf&atmif
epfuD&Gef'gtygt0if *sdrf[efwfwdkY 'DeSpf&moDrSmawmh
tMudwfte,f eSpfa,mufwnf;jydKifwJh
azmfjrLvm0rf;&moDjzpfvmcJhygNyD
olwdkY a&pdkaewJhajy;vrf;rSmjydKifqdkifawmhrSmyg
ajy;vrf;ut&SnfMuD;yg ajy;vrf;uajcmufawmhrSmyg
wm,mawG prf;oyfcH&rSmyg
epfuDeJY [efwfeJYab;csif;&ifvQufarmif;aeMuygw,f
r,Hkedkifp&mygyJ
olwdkYawGtjidK;wMuD;udkjydKifqdkifaeMuygw,f
&Gef'gu tauGUrSmOD;aqmifoGm;ygw,f
[efwm enf;enf;avmufaemufusaeygw,f
[efwf&JU ajcmufaoGUwJhwm,murSefuefwJha&G;cs,frIygyJ
ol &Gef'gudkausmfoGm;ygNyD *sdrf;OD;aqmifaeygNyD
yxrwpfywfNyD;wJhtcsdefrSmtm;vHk;yJ wm,mawGudkajymif;vJzdkYqHk;jzwfcsufcs&rSmyg
jrefjrefvkyf
awGUvm; rif;tqkdoGif;wmudkem;axmifcJhoifhw,f
epfuD b,frSmvJ
rif;&JUaemufrSm olvkyfedkifvm; wlnDwJhtrSm;ygyJ
jrefjrefvkyfyg
vkyfyg b,fvdkvJ
-jydKifum;armif;orm;awGwm,mawGudkvJaeMuygw,f -armif;vdkY&NyD
aumif;NyD pawmh
epfuD
-olxGufoGm;NyD -jrefjrefvkyfyg
enf;enf;avmufjrefjrefvkyfprf;yg jrefjrefvkyf
bmvkyfwmvJ acG;rom;
wu,fudkpdwfvIyf&Sm;p&maumif;wJhupm;yGJygyJ
*sdrf; taemufrSmydkNyD;awmhjywfusefcJhygw,f
&Gef'g a&SUuaequfvufOD;aqmifaeygw,f
epfuD
-epfuD -olUudkvmNyD;awmh xkwfay;ygtkef;
-jrefjrefvkyfyg -olUudkjrefjrefulnDyg
jzpfcJvSwJhrawmfwqrIygyJ zm&D;,m; toif;rD;avmifaygufuGJoGm;ygw,f
jzpfcJhwJhwdkufcdkufrIaMumifh rD;avmifaygufuGJoGm;wmyg
-olUudkjrefjrefqGJxkwfMuprf;yg -jrefjrefvkyfyg
vkyfxm;
rD;avmifaeNyD
rD;udkt&ifjrefjrefjidrf;
vludk qGJxkwfyg
vkyfxm; qGJxkwf
jrefjrefvkyf
tckvuf&Sdawmh jydKifyGJudkcP&yfem;xm;ygw,f
epfuD&Gef'g tufqD;'ifhjzpfcJhygw,f
NyD;awmh tem;rSm&SdaewJhaq;&Hkudkcsufcsif;yJac:qmifoGm;ygw,f
ol tE�&m,f&SdavmufatmifrsufeSmudk ravmifuRrf;cJhygbl;
tqkwfudkyJavmifuRrf;oGm;cJhwmyg
ta&;ay:cef;xJrSm q&m0efajcmufa,muf empfhroHk;q,fav;a,mufeJYjyefaumif;vmatmifukoay;aeygw,f
'gayr,fh olU&JUtajctaeuawmh arQmfvifhwmxufydkqdk;aeygw,f
bkef;awmfMuD;jrwfawmfrIaomtzbk&m;ocif
tz&JUom;awmfawGudkapmifha&SmufawmfrIyg
olUudkjidrf;csrf;rIay;awmfrIyg
olY&JUusef;rma&;udkjyefaumif;vmatmifaz;rawmfrIyg
&Gef'gtajctaeut&rf;qdk;aeygw,f
'DaeYacmwfazmfjrLvm0rf;jydKifyGJrSmawmg &Gef'gepfuDutMuD;rm;qHk;aomxdcdkufrIygyJ
olY&JUtoif;uawmhupm;orm;tpm;xdk;zdkY rvkyfygbl;
aemufqHk;awmholatmifjrifrSmyg
ol jcHpnf;&dk;udkwnfhwdkufrdoGm;cJhwmyg
um;rD;avmifNyD;awmh tcdkuftwefYtwGif;rSmyJ olUudkaq;&Hk;wef;ac:oGm;cJhwmyg
uRefawmfwdkYowif;aMujimzdkYtwGuf wm;jrpfcsufawGr&Sdygbl;
epfuDuawmh a0zefrIawGudkawGUMuHK&rSmyg
[vdk [vdk olowd&vmNyD orD;pum;ajymvdkY&NyD
olbkef;awmfMuD;udkxGufoGm;zdkYajymcJhw,f ol touf&SifygNyD
orD;oGm;awGUvkdY&NyD
jydKifyGJuawmhpwifusif;yaeygNyD
upm;orm;awGuawmhtedkif&zdkYtwGuf ae&m,laeMuygNyD
olwdkYtckyxttauGUudkauGUawmhrSmyg
&&JUvm;
*sdrf; epfuDukdausmfjzwfoGm;edkifygNyD
1976 Mo*wfeSpfq,fhudk; aq;&Hkwufae&aom yxrqHk;eSpfq,fh&Spf&uf
igwdkYtqkwfudkoefY&Sif;xm;zdkYvdkw,f
yxrqHk;tMudrfrif;udkxdef;xm;&rSmawmhrvG,fbl;
tckupm;orm;awGab;csif;uyfvQufoGm;aeygNyD
*sdrf; csefyD,H&Spfzvm;MuD;udk&&SdoGm;ygNyD
vkyf 'Dae&mudkt&ifqHk;vkyfyg
aemufwpfacgufvkyfygtkef;
a& uzdtm;ay;apedkifw,f
csdefyD,H *sdrf;&JUtawGUtMuHKav;ajymygtkef;
ae&wmtqifajy&JUvm;
aus;Zl;jyKNyD;awmhqufrvkyfygeJYawmh
eifbmawGawG;aer,fqdkwmudkigodygw,f
eif ighudkcspfw,fqdk&ifqufNyD;awmhrawm;ygeJYawmh
1976 pufwifbmv tDwvD *&rfy&D;
[kwfygw,f t&rf;udkaumif;ygw,f
-bmjzpfwmvJ -epfuD
-bmjzpfwmvJvdkY -epfuD 'Dudka&mufaew,f
-bm -oljydKifyGJ0ifcsifaew,f
vrf;z,fay;vdkufyg
epfuD
ajymyg
aq;&HkrSmaozdkYapmifhae&wmysif;zdkYaumif;w,f
jznf;jznf;csif;oufomoGm;r,fvdkYawmh olwdkYuawmhajymwmyJ
'gayr,fh rapmifhedkifbl;
rif; jrif&wJhtwdkif;yJ igh&JUrsuffeSmuawmh 'DyHkpHMuD;eJYwpfoufvHk;aeoGm;&awmhr,f
rif;udkigawmif;yefwJhpma&;NyD;awmh ydkYay;csifcJhwm
'gayr,fh rif;tcef;ajymif;oGm;NyDvdkYigMum;vdkufvdkYyg
[kwfygw,f
-rif;tqifajyr,fvdkYarQmfvifhygw,f -[kwfwmaygh
-jzpfysufcJhwmawGtwGuf ighrSmwm0ef&Sdygw,f -[kwfygw,f
xifwmyJ
rif;jydKifyGJ0ifaewmudkMunfhaecJhNyD;awmh ighb0twGuf igwdkufyGJ0ifcJhw,f
rif;rSm ighudkjydKifyGJxJjyefac:zdkYvnf;wm0ef&Sdw,f
epfuD&Gef'g
-b,fvdkcHpm;ae&vJ -aumif;ygw,f
jyefoufomvmNyD;qdkwJh cifAsm;twnfjyKay;edkifvm;
rsufeSmjyifydkif;qdkif&mjyefaumif;vmzdkYtwGuf igapmifhaecJh&wmyg
Munfh&wmawmhraumif;bl; 'gayr,fh 'guvnf;rarQmfvifhxm;wJhvufaqmifyJav
'gaMumifhawmhacR;awmhrxGufawmhbl; wu,fudkrdkufygw,f
oltufqD;'ifhjzpfcJhwmawmif csufcsif;yJtoif;upDpOfcJhygw,f
[kwfygw,f
igu aq;&HkroGm;csifcJhbl;av
-rif;aumif;wJhvdkYrajymcifaygh -[kwfygw,f
olwkdY&JUtqifhawGb,favmufa&mufaeNyDqdkwmudk MunfhzdkYyg
-*sdrf;udka&mb,fvdkxifvJ -tif;
rif;&JUar;cGef;yJav 'grSr[kwf rif; ighudktusyfawGUatmifvkyfaewmvm;
-cifAsm;tedkif&r,fvdkYxifygovm; -,HkMunfwmaygh
'DrSmum;aumif;aumif;vnf;&Sdw,f '&dkifbmaumif;aumif;vnf;&Sdw,f
NyD;awmh wpfoif;vHk;uvlawGuvnf;tukefawmfMuw,f
igwdkY t&rf;udkayQmf&Tifaeygw,f
cifAsm;&JUZeD;u cifAsm;rsufeSmudkawGUwJhtcsdefrSmbmajymcJhvJ
oluawmhbmrSrjzpfbl;vdkYajymwmyJ NyD;awmh rsufeSmeJYem;&GufudkawmhrMunfhbl; xrif;vnf;rpm;bl;
uRefawmftwnfar;aewmyg
'DvdkrsufeSmtaetxm;MuD;eJYcifAsm;&JU tdrfaxmifa&;a&SUqufedkifr,fvdkYxifaewmvm;
ig vnf;&ifxJuudkajymaewm
acG;rom; owif;pm&Sif;vif;yGJNyD;NyD
-igodygw,f -igxifom;yJ
olwdkYurMudKufwJhyHkyJaemf
-'DrSm -rif;vnf;odygw,f
rif; tqifajy&JUvm;
ig rif;udkjyp&mav;&Sdw,f
igodygw,f
acG;rom;
rvkyfygeJY awmif;yefygw,f
tdrfjyefNyD;awmh rif;acsmarmvSyao;vm;vdkY rif;&JUrdef;rudkoGm;ar;
acG;aumif
epfuD;uawmh aoapavmufwJhtufqD'ifhjzpfNyD; av;q,fheSpf&uftMumrSmyJ
jydKifyGJ0if;xJudkjyef0ifa&mufvmcJhygNyD
epfuD
epfuD &Gef'g
epfuD tcsdefusNyD
tdkau
tqifoifhvkyfxm;ay;Muyg
jydKifyGJpwifawmhygr,f
upm;orm;awGtm;vHk;ae&m,lNyD;aeygNyD
jydKifyGJppcsif;tajctaeuawmh epfuDtwGufraumif;ygbl;
ol rD;ydGKifhrSmydwfrdaecJhygw,f
olUtwGufawmh'Dtaetxm;ut&rf;udkcufcJygw,f
ol jrufcif;ay:wnfhwnfhwufoGm;ygw,f
olvrf;aMumif;tay:jyefa&mufvmygNyD cifAs
epfuD&JUtajctaeu tjcm;upm;orm;awGtwGufyJ awmfawmfudktE�&m,frsm;wJhtajctaeyg
a&SYrSm rawmfwqrIjzpfyGm;xm;ygw,f
epfuD a&Smifwdrf;vdkufygw,f
ol tysuftpD;yHkMuD;udka&SmifvGJedkifcJhygNyD
epfuD olU&JUuum;&JUtrSDudkwdkufrdawmhyghr,f
ol ausmfwufoGm;ygw,fcifAsm
wu,fudkr,Hkedkifp&mygyJ
olvsifjrefpGmeJYyJ uGm[aewJhtuGmta0;awGudk avQmhcsoGm;ygw,f
&Gef'gae&mu olU&JUtoif;azmfeJUeD;uyfaeygNyD
tck jydKifuGif;vrf;u um;wdkufrIawGeJY rD;cdk;awGxaewkef;ygyJ
csefyD,Hudk tedkif,lzdkYuawmhawmfawmfudkcufcJygw,f
olUudktm;ay;zdkYtwGuftm;vHk;utm&HkpdkufaeMuygw,f
epfuD&Gef'g
&Gef'g &Gef'g olyef;0ifoGm;ygNyD
olUtwGuf y&dowfawGtm;vHk;tm;ay;aeMuygw,f
'guwu,fudkta&;ygwJhatmifyGJyg
wu,fudktHhMop&m&moDygyJ NyD;awmhtckcsdefrSm epfuD&Gef'geJY csefyD,HqktwGufajcwpfvSrf;wdk;oGm;edkifcJhygNyD
1976 zdkife,f *syefum;jydKifuGif;
'DtHhMozG,f&maumif;wJhazmfjrLvm0rf;&moDuawmh aemufqHk;tqifhudka&muf&SdvmygNyD
zl*sDawmif&JU t&dyfatmufrSmyg
epfuDu bD[efwD&JUtaemufoHk;rSwftuGmrSmyg
wpfa,mufudkwpfa,muftedkif,lwJholu qkzvm;qGwfcl;oGm;rSmyg
*sdrf; cifAsm;zdtm;'PfawGudkcHedkif&JUvm;
cifAsm;bmajymw,fqdkwmudkem;rvnfygbl;
ig igh&JUtvkyfrSmtNrJwrf;aysmf&Tifw,f um;jydKif&wmudkeSpfoufw,f
cifAsm; epfuDudktJh'dar;cGef;ar;oifhwm
-rp�wm&Gef'g cifAsm;rSmzdtm;awG&Sdygovm; -igu rif;vdkygyJ
ur�mcsifyD,HtaeeJY igwpfMudrfawmhtedkif&rSmyJ
tedkif,lwmuvG,fygw,f csdefyD,HjzpfzdkYyJcufwm
cifAsm;rSm ,HkMunfrI&Sd&r,f
*sdrf; rif;ar;csifwmudkar;vdkY&w,f
epfuD aumif;aumif;,SOfjydKifedkifcJh&ifvnf;
uRefawmfhtwGuf *kPf,lp&mygyJ
vmr,fhjydKifyGJudkyJtm&Hkpdkufxm;ygw,f
'DjydKifyGJub,fvdkjydKifyGJrsdK;jzpfr,fvdkYxifygovJ
'DaeYrdk;awGonf;xefpGm&Gmaew,f jrLawGvnf;qdkif;aew,f avawGuvnf;wdkufaew,f
'DaeYrSm twdrf;tapmif;rcHedkifwmoHk;a,muf&Sdygw,f
&Gef'ef vm; [efwfvm;
-csefyD,H&SpfjydKifyGJMuD; pwifygawmhr,f -rdk;awGuawmhonf;onf;rnf;rnf;udk&Gmaeygw,f
jydKifyGJudkawmhcgwdkif;vdkyJqufvufusif;yrSmyg
vlwdkif;uawmh epfuDudkapmifhMunfhcsifaeygw,f
rdk;&GmwJhtwGuf aemufqHk;qHk;jzwfcsufuawmh
1976 *syef*&if;y&DjydKifyGJudkqufvufusif;yrSmyJjzpfygw,f
um;ay:rSmtqifoifhae&m,lay;xm;yg
oGm;awmh
ig;rdepfvdkygao;w,f
vkyfxm; epfuD
aumif;ygNyD &w,f
-rif;bmvkyfaewmvJ -igwdkYtqifajyr,fqdkwmvmajymwmyg
-'Dt&mawGuvTrf;rdk;aevdrfhr,f -ig b,ft&mudkrSr,HkMunfbl;
-'DrSm -bmtwGufvJ
um;pufedk;awmh
uHaumif;ygap
uHaumif;ygap
jydKifyGJpwifzdkYtwGuf pu�efYoHk;q,ftvdk
'DaeY zl*sDjydKifum;0if;wpfavQmufrSm yGJMunfhy&dwfowfaygif; &Spfaomif;vma&muftm;ay;aeMuygw,f
'guawmh trSwf&p&mupm;yGJav;ygyJ
upm;orm;awGae&m,lNyD;oGm;ygNyD
xdyfqHk;uawmh epfuD&Gef'gyg ab;uawmhawmiftz&Duu um;armif;orm;yg
taemufrSmawmh jydKifum;armif;orm;eSpfq,fhig;a,muf&Sdygw,f
befem *syeftvHudka0h,rf;tNyD;rSmawmh jydKifyGJpwifygNyD
'Dvdk&moDrsdK;rSm t&Sdefjrifharmif;zdkYqdkwmrjzpfedkifygbl;
eHywf eSpfq,fuOD;wnfaeygw,f aemufuwpfa,mufuvnf;uyfvdkufaeygw,f
epfuD tckOD;aqmifzdkYtwGufrvG,fawmhygbl;
*sdrf;u vuf&SdrSmOD;aqmifaeygw,f
epfuD aumif;rGefpGmxdef;odrf;xm;ygw,f
epfuD zm&D;,m;um;jyif&HkxJudkarmif;0ifoGm;ygw,f
bmaMumifhtapmMuD;0ifoGm;w,fqdkwmawmh b,folrSrodygbl;
um;bmjzpfvdkYvJ bmjzpfvdkYvJ
-epfuD um;bmjzpfvdkYvJ -bmrSrjzpfbl;
-um;u aumif;w,f -pwD,m&if; udkjrefjrefjzKwfay;prf;yg
-rif;bmvkyfaewmvJ -ig xGufvdkufwm
uRefawmfwdkYvnf;pdwf&IyfaeNyD epfuDwpfu,fyJxGufoGm;ygNyD
aemufqHk;tcdkuftwefYav;rSmyJ epfuDjydKifyGJuaeekwfxGufcJhygw,f
epfuD igtjcm;vlawGudkb,fvdkajym&rSmvJ
bmrSrajymeJY trSeftwdkif;wmajymvdkuf
bmjzpfvdkYvJ olwdkYrefae*smudkajymaeNyD
&Gef'g ajymygtkef;
&Gef'gjydKifyGJuxGufoGm;NyD;wJhaemufrSmawmh *sdrf;tenf;qHk; tqifhoHk;&&ifawmif ur�mcsefyD,HjzpfrSmyg
'gayr,fh *sdrf;&JUwdkufyGJuawmhrNyD;qHk;ao;ygbl;
qdk;0g;vSwJh&moDOwkxJrSm olwdkYqufNyD;awmhjydKif&tkef;rSmyg
q,fhig;ywfusefygao;w,f *sdrf;[efwfvm; 'grSr[kwf epfuD&Gef'gyJvm;tajzuawmhray:ao;ygbl;
*sdrf; rif;jydKifyGJudktqHk;owfypfvdkY&w,faemf
ig;q,fh&SpfywfajrmufrSmawmh *sdrf;uqufNyD;awmh OD;aqmifaeygw,f
wu,fudkqdk;0g;wmyJ
aemufu jydKifbufawGueD;uyfvmygNyD
ol *sdrf;udkaemufrSmcsefxm;cJhygNyD
[efwf vrf;ay:rxGufvmao;ygbl;
olvnfxGufoGm;ygw,f
'gayr,fh tJh'dtjzpftysufu csefyD,H*sdrf;twGufawmhrwm;qD;edkifygbl;
tck *sufucsnf;uyfvmygNyD
ar;cGef;xkwfp&mygyJ olausmfwufoGm;ygw,f
tckvdk&moDOwktajctaersdK;udkwu,fudkyJqdk;0g;ygw,f
Munfhygtkef;
[ef trSDvdkufvmygNyD
ol aemufwpfMudrfausmfoGm;jyefygNyD
tywfaygif;ckeSpfq,f aemufxyfav;ywfusefygao;w,f
ol jyifqifwJh{&d,mxJudk0ifoGm;ygw,f
aemufu jydKifum;orm;awGvnf;vdkufvmygw,f
jrefjrefwm,mvJay;prf;yg
'gudkeSdyfzdkYrarheJYaemf txJrSmenf;enf;&Sdaeao;w,f
-'gudkzGifhzdkYrarhygeJYaemf -igoGm;NyD
tck *sufua&SUuaeOD;aqmifaeygw,f
vkyfxm;
rif; ur�mcsefyD,Hjzpfoifhygw,f
r&ao;bl;av
aemufqHk;tywfygyJ *sdrf;jyifqifwJhae&mrSmyJ&Sdygao;w,f
tck olrsm;pGmaemufusaeygNyD
-*sdrf; -ighoGm;awmhr,f
-em;axmif -bmvJ
tjyifrSmtem;,lyghvm;
-rif;bmajymvdkufwmvJ -rif;udk,frif;*&kpkdufzdkYajymaewm
rif; ab;uifpGmeJYjyefvm&r,f
rif;a&SUrSmtrsm;MuD;a&mufaeMuNyD
-aemufwpfeSpfvnf;&Sdygao;w,f -rif;ckxdtqHk;rowfao;bl;vm;
aumif;NyD
*sdrf; utqifhajcmufudka&mufaeygw,f
tck aemufqHk;av;ywfyJusefygawmhw,f olYrSmaemufjyefvSnfhzdkYtcsdefr&Sdawmhygbl;
jrefjrefvkyfyg
ckeSpfq,fhwpfywf oHk;ywfusef oljyefvmaeNyD
olUa&SUrSmjydKifbufwpfa,mufyg
tauGU ueSpfq,fhoHk;tcHk;&Sdygw,f
oljzwfoef;oGm;ygNyD
ol aemufwpfa,mufudkvnf;ausmfoGm;jyefygNyD
oljyefvmaeygNyD
pifwDrDwmtenf;i,fyJusefygawmhw,f
MunfhMuygtkef;
*sdrf;aemufwpffMudrfausmfvGefoGm;jyefygNyD 'gayr,fhrvHkavmufao;ygbl;
ckeSpfq,fheSpfywf eSpfywfusef jydKifyGJutqHk;owfzdkYeD;uyfvmygNyD
ol 0ufpwefeJY uyfaeygNyD
ol tysuftpD;awGudkatmifjrifpGmyJa&SmifvGJoGm;edkifygw,f ol ta&SUudka&mufvmygNyD
ol trSDvdkufvmygNyD 'gayr,fhcufcJwJhtydkif;ygyJ
ol ur�mcsefyD,Hjzpfedkifyghrvm;
olOD;wnfaeygw,f
ol tqifhjywJhZ,m;rSmtqifhig;udka&mufaeygw,f
yef;wdkif;udkjzwfausmfoGm;ygNyD oltck ur�mcsefyD,HjzpfzdkYenf;enf;vdkaeygao;w,f
xl;qef;wmuawmh olrjyoedkifawmhygbl;
-ol tqifhig;rSm -rjzpfedkifbl;
Z,m;rSmuolUudktqifhoHk;vdkYjyaew,f 'gayr,fh trSwfay;Z,m;rSmuig;rSmyJ&Sdaeao;w,f
ol qufNyD;awmh MudK;pm;&tkef;rSmyg
trSwfay;Z,m;uajymif;wJhenf;pepfudkigodNyD
olwdkYawGtvkyfvkyfwmudkigwdkYapmifh&tkef;r,f
-rif;tqifajy&JUvm; -pdwfraumif;ygbl; uRefawmfvkyfedkifw,fvdkYajymcJhw,f
-rif;awmif;yefwmu atmifjrifoGm;vdkYvm; -bmatmifjrifwmvJ
rif;uowd,yJav rif;&JUtrSwfu
tck *sdrf;owd,ae&m &wmudkw&m;0ifowfrSwfvdkufygNyD
ur�mcsefyD,HjzpfNyDqdkwJht"dy�g,fygyJ
[efwf trSwfeJYtedkif&NyD;awmh ur�mcsefyD,HjzpfoGm;ygNyD
igwdkYtedkif&NyD
ur�mcsefyD,HuG
-*sdrf;ajymcJhygtkef; rif;b,fudkoGm;rSmvJ -t&ifqHk; us,fus,fatmfvdkufyg
tqifajy&JUvm;
ajyygw,f
ig aemifwr&ygbl;
'Dwpfacgufwnf;rSr[kwfwm
txl;{nfhonfawmf azmfjrLvm0rf;csefyD,H*sdrf;[efwfyJjzpfygw,f
*sdrf;[efwf ur�mcsefyD,H
NyD;awmh 'Dvdktpm;tpmrsdK;udkb,folrSrpm;edkifygbl;
-'gb,fudkoGm;aewmvJ -igoGm;csifwJhae&mudkoGm;rSmyJ
eifi b,fae&mxifvdkYvJ
aumif;w,f
bdkavmhem
wu,fa&moGm;csif&JUvm;
epfuD
awGU&wm0rf;omygw,f
rif; 'Dudktm;vyfwJhvmw,fqdkwmawmhigMum;ygw,f
-rif;av,mOfarmif;rvdkYvm; -r[kwfygbl;
ajy;vrf;ay:rSm pnf;rsOf;awGudkem;axmifaewJh umvwpfavQmufvHk;
upm;yGJwpfckvdkygyJ
rif; ydkifavmhwpfa,mufvkdtoufarG;0rf;aMumif;jyKawmhr,fvdkYxifaewm
r[kwfygbl;
-rif;ua&mb,fvdkvkyfNyD;'Dudka&mufvmwmvJ -ig r*FvmaqmifrvdkY
tenf;qHk;awmh &dk;&mtpOftvmav;vkyfoifhw,frvm;
rif;a&mb,fvdkvJ rif;*kPf,laerSmaygh
-rif; ryifyef;cJhbl;aemf -aus;Zl;yJ
-'guajrSmufajymaewmvm;qdkwmawmhigvnf;aocsmrodbl; -xm;vdkufygawmh
-rif;aeaumif;&JUvm; -rif;&l;aewmyJ
ighb0rSmta&;MuD;qHk;t&mudkigydkifqdkifoGm;NyD
'gudkrif;tm;vHk;udk oufaojy&r,fav
-rif;atmifjrifcsifw,fvdkYtNrJwrf;ajymcJhw,f bmaMumifhvJqdkawmh -bmaMumifhvJ
rif;&JU tufqD'ifhaMumifhvm;
epfuD wu,futJh'drSmvlawGtrsm;MuD;aemf
tm;vHk;um;awGuvnf;twlwlyJ NyD;awmh tcGifhta&;uvnf;twlwlyJ
-tJh'dtjzpftysufu ightwGufta&;MuD;qHk;t&mvm; -rif;u 'gudkatmifjrifrIvdkYowfrSwfwmvm;
-r[kwfygbl; -'gu vufcHedkifp&mr&SdwJhpGefYpm;rIyg
-rif;aozdkYtoifhjzpfaeNyDvm; -[kwfw,fav igtoifhjzpfaeNyD
igwdkYwpfa,mufudkwpfa,muftedkif,lzdkY aozdkYtqifoifhjzpfaecJhMuwmav
'guaumif;rGefwJht&mwpfckygyJ rif;ighudkzdtm;awGtrsm;MuD;ay;cJhwmav
igwdkY'gudkrvkyfoifhbl;vm; aojcif;w&m;eJY&ifqdkifrvm; xGufajy;rvm;
rif;uwu,fraumif;wJhaumifyJ
ol&Jaumif;wpfa,mufvdkyJcHpm;&w,f
rif; igh&JUtaetxm;udkodygw,f
-aoqHk;zdkYeSpfq,f&mcdkifEIef;qdk&if -ya&mzuf&Sife,fawGrSm 'DvdkEdIif;,SOfvdkYr&bl;av
rif; 'gudkzsufqD;NyD;wJhtcsdefrSmawmh
*sdrf; *sdrf;
igoGm;awmhr,f
*sdrf;
aq;&Hku Murf;wrf;wJhukxHk;awGudkrif;odygw,f igu tqkwfudkyJxdcdkufcJhwmyg
igh&JUtqkwfudk wpfckckuzsufqD;oGm;cJhwm
igukorIcHaewJhtcsdefrSm igwDADMunfhaecJhw,f rif;u ighae&mudk&,loGm;wm
-rif;&JUae&mvm; -t&dk;om;qHk;ajym&r,fqdk&ifawmh igraysmfedkifbl;
aemufawmfh a'gufwmvmNyD;awmhajymcJhw,f rp�wm&Gef'g cifAsm;udktMuHay;p&mav;&Sdw,f
tckjzpfysufcJhwmawGudkusdefpmwpfckvdkYr,lqygeJY uHaumif;wmvdkYyJ,lqyg
vlawmfawGu jydKifbufudkav;pm;&w,f
olajymwmrSefw,f
igwdkYuMunfhygtkef; igwdkYurnHhvGef;bl;vm;
tuf'DuNyD;oGm;NyD igb,foGm;&rSef;rodao;bl;
tck igwdkYucsefyD,HawGyJav
r[kwfbl;vm;
ighudkpdwfysufatmifrvkyfygeJY
-tvkyfudkjyefvkyfyg -igvkyfrSmyg
'gayr,fh rif;vnf;rMumcifaysmf&TifrItwGuf upm;yGJudka&mufvmr,fvdkYarQmfvifhygw,f
rif;raysmfbl;vm; ydkufqHtwGufa&mxnfhrawG;bl;vm;
rif;ajymwmrSefygw,f
*sdrf; igwdkYrif;udkenf;enf;av;vkyfcJhw,f
igwdkY&JUjydKifqdkifrIawGujrifhwufaetkef;rSmyg
rif;vkyfvdkY&ygw,f csefyD,HMuD;
rif;MunfhvdkYaumif;aeyghvm; rif;'DrsufeSmavmifxm;wJh'Pf&mawGeJYvnf; MunfhvdkYaumif;w,f
[kwfwmaygh oluRefawmfajymwmudkem;raxmifygbl;
*sdrf; csefyD,Hwpfa,mufqdkwmoufaojyoGm;wm rvHkavmufao;ygbl; oloufaojy&tkef;rSmyg
ol oHo,0ifaewJholtm;vHk;udktedkif,lNyD;awmh aemufoHk;eSpftMumrStem;,lcJhw,f
aemufckeSpfMumNyD;aemufrSm uRefawmfolUudkvef'efrSmawGUcJhw,f
ol aemufxyfcsefyD,HjzpfcJhao;w,f
olutawmfqHk;vlwpfa,mufyg b,frSmrqHk; aemufqHk;tcsdefxd&Sifoefaetkef;rSmyJ
ol toufav;q,fhig;eSpft&G,frSmaoqHk;cJhw,fvdkYMum;w,f
uRefawmfrtHhMocJhygbl; 0rf;enf;&HkygyJ
olUudkqdk;oGrf;vGef;wJhvlwpfa,mufvHk; vlawGutNrJwrf;awG;Muw,f
'gayr,fh oluuRefawmfvdkvlrsdK;ygyJ
uRefawmfudk,fwdkifvnf;vlawGudkav;pm;&w,f
uRefawmfh&JUb0ae0ifcsdefrSm vlawGeJYawGUcJhw,f
Can't find what you're looking for?
Get subtitles in any language from opensubtitles.com, and translate them here.