Original subtitles

Nederlandse ondertitels: Rustroest.

DE TOLK

Goedendag, ik ben Ali Ungár.

Ik ben op zoek naar SS-Sturmbannführer, dr Kurt Graubner.

Ik heb hem meermaals gebeld en geschreven, maar hij laat niets van zich horen.

Hij is overleden.

O, neem me niet kwalijk.

Ik had namelijk graag met hem willen praten.

Dr Graubner heeft mijn ouders laten fusilleren.

Mijn vader heeft honderden mensen laten doodschieten.

Natuurlijk.

In ieder geval bedankt.

Mag ik misschien van uw toilet gebruikmaken?

Alstublieft.

Dank u.

Je had niet gezegd dat we bezoek kregen.

Hij is zo weer weg.

Maar ik kan hier niet tot vanavond blijven.

Hou op! Ik wacht al twee weken op m'n geld.

Waar is het geld? Dank je.

Geef op!

Doe niet zo raar. Hou op!

Klaar?

Mag ik misschien een glaasje water?

Jola, wil je een glas water brengen?

Ik ben vertaler.

Ik heb het boek van uw vader.

Hij schrijft onder andere over z'n werk in Slowakije.

Heeft u het gelezen?

Alstublieft.

U bent een Jood?

Doet dat er wat toe? - Wilt u geld?

Dat heb ik niet.

Ik heb mijn vader in geen veertig jaar gezien.

Ik ben hier komen wonen na z'n beroerte.

Hij kon niet meer praten, brabbelde maar wat.

Finito.

U moet gaan nu.

Gooit u me eruit?

Zoals u ziet, ben ik druk met andere dingen.

U bent gewoon een antisemitisch zwijn!

En u bent een Zionistisch übermensch!

Hallo! Meneer Ungár!

Ruim de kelder op. Ze kunnen niet bij de gasmeter. Hoort u?

Ali, bel me als je thuis bent.

Ik wil weten wanneer ik die 50 euro terugkrijg.

Neem op! Papa!

Je lijkt wel een klein kind.

Ik kan zaterdag niet komen, ik ga kamperen.

We hebben kinderen uit Oekraïne, uit dat oorlogsgebied.

Bel me. Ik betaal de kosten wel.

Papa!

Met Procházková van de uitgeverij. Iemand uit Oostenrijk wil een afspraak.

Wat moet ik 'm zeggen?

Komt u excuses aanbieden?

U heeft m'n brievenbus bekrast.

Ik heb slechts m'n mening gegeven.

Wilt u niet gaan zitten?

Waarom heeft u 't gelezen?

Het heeft geen literaire of historische waarde.

Ik probeer erachter te komen waar m'n ouders zijn begraven.

Zou u een paar dagen voor me kunnen vrijmaken?

Ik wil graag alle plaatsen zien waar m'n vader was tijdens de oorlog.

Ik werk niet meer als tolk.

Dit zijn de brieven die m'n vader me schreef uit Slowakije.

Misschien bent u geïnteresseerd.

Mijn vader was erg intolerant.

Hij studeerde rechten in Graz...

en op z'n twintigste, was hij al lid van de SS.

Hij kreeg pas na de Anschluss de baan die hij echt leuk vond.

En dat was?

Plaatsvervangend Gestapo Commandant.

Mijn moeder noemde die tijd de mooiste van hun leven.

Ze zei: Je vader was geen fascist. Hij was een eerlijk mens.

Hij deed niets waarvoor je je zou moeten schamen.

Hij maakte gewoon jacht op dieven, moordenaars en Joden.

Waarom ik?

Om de objectiviteit.

En om te laten zien dat ik geen antisemitisch zwijn ben.

Ik reken honderd euro per dag.

Prima.

Maar we moeten wel het één en ander afspreken.

Ik ben slechts tien uur per dag voor u beschikbaar.

Ik wil altijd m'n eigen kamer onderweg.

Ik ben tolk, geen artiest.

Je bent te laat. - Goedemorgen!

Geef de koffer maar.

En de jas.

Ik ben Georg. - Aangenaam.

Hiermee kun je de stoel naar achteren zetten.

Laat maar! - Zo kun je 'm in een andere stand zetten.

Je slaapt niet meer bij je vrouw, hè?

Wat kan jou dat schelen?

Je haar is te lang en je bent prikkelbaar.

Mijn vrouw is al tien jaar dood.

Waar gaan we beginnen?

In Banská Bystrica, in het archief.

Heb je een rijbewijs bij je?

Ik heb geen auto. Uit principe.

Als je geen auto rijdt, moet je me bezighouden.

Welke kwalen heb je?

Allemaal.

Ik heb een jaar geleden een maagzweer gehad.

Maar dat was ergens goed voor.

Als je ziek wordt, besef je dat je maar één keer leeft.

Dronk je?

Zeker. Ik zat in een afkickkliniek.

Samen met onderwijzers met een burn-out.

Er was iemand uit Linz die altijd een EHBO-trommel bij zich had.

Met een rood kruis op de deksel.

Weet je wat erin zat? - Drank?

Zelfmoordpillen.

Ik moest daar weg. Anders was ik gek geworden.

De hele dag tafeltennissen. 's Morgens, 's middags en 's avonds.

En ik moest een dagboek bijhouden.

Ik moest over mijn familie schrijven.

Over m'n moeder, over m'n vader...

Wat ik goed deed, wat niet...

Pure kwelling.

Maar...

Plotseling kon ik niet meer voor mezelf weglopen.

Ben je onderwijzer? - Ja, ik heb talen onderwezen.

Engels en Frans.

En ji? Waar heb je Duits geleerd? Je hebt een grappig accent.

In het klooster.

Ik zat er in het weeshuis.

Mijn moeder wilde ons redden, mijn zuster en mij...

dus ze liet ons dopen.

Juist.

Ik heb m'n ouders sindsdien nooit meer gezien.

Ze zaten ondergedoken in noord Slowakije...

tot ze je vader tegenkwamen.

Alstublieft.

Nee, dank u. - Een slokje?

Drink je? - Het is maar een likeurtje.

Je moet nog rijden. Wil je ons dood hebben?

Nog een likeur voor m'n vriend.

Ik wacht buiten.

Meneer Ungár!

Ophalen!

De rits.

In de omgeving van Ružomberok...

zijn de Duitse namen van de dorpen bewaard gebleven.

Ik wil hier rondkijken met jou en de kleine.

Zonder uniform, als gewone mensen.

Karl en Hans en ik gingen naar de berg Sidorovo.

We werden overvallen door noodweer.

We waren doorweekt maar we wilden naar de top.

Heel vreemd. Alsof de inspanning de behoefte jezelf te overtreffen...

alleen maar groter maakte.

Je kon niks zien van het landschap maar ik wilde koste wat het kost boven blijven.

In stilte op de top blijven en een tijdje jezelf zijn.

Dat is mijn grootvader Ali. Hij ziet er nog fantastisch uit.

Hij wacht op mooie meiden.

Meneer Ungár, ik heb een chauffeur gevonden!

Dit is Truda. Achter het stuur.

En dit is Berta. - Goedemiddag.

We brengen ze naar Teplice. Dat ligt op onze route.

Ze hebben niks gedronken.

Die meiden zijn masseuse in een spa. We gaan!

Op de achterbank! Bij Berta!

Hup, hup!

Ik ben Berta.

Zijn jullie broers?

Tweelingbroers.

Jullie lijken niet op elkaar. - We hebben niet dezelfde moeder.

Neem me niet in de maling!

Wat zei ie?

Hij vroeg of je vrijgezel was. - Echt?

Hoe oud denk je dat ze zijn? - Honderd.

102 met schoenen. - Daar kunnen we niks mee beginnen.

Ze kunnen wel dood blijven in bed. - Meiden, ik ben er klaar voor.

Doe niet zo walgelijk.

Hoe komt het dat je Slowaaks spreekt? - Ik ben tolk.

En wat ben jij? - Ik versta je niet.

Zeg hem dat als hij op zoek is naar een vrouw, ik er niet één weet.

Ze zegt dat als je op zoek bent naar een vrouw, zij beschikbaar is.

Als ze serieus is...

ik heb een mooi driekamer- appartement in Wenen.

Wat zei hij?

Hij bood je een driekamer- appartement in Wenen aan.

Arme drommel, z'n pensioen is niet genoeg voor wat ik elke dag eet.

Ik heb daar als zorgverlener gewerkt.

Ik heb een jaar nodig gehad om ervan bij te komen.

Wat is er gebeurd?

Ik zorgde voor een oude dame.

Ze woonde met haar man in een huis bij Neusiedl.

Eva en Willy.

Ik wilde ze op een zondagmorgen gaan wekken...

maar door de deur hoorde ik ze praten.

Dat was zo mooi.

Willy zei iets, Eva lachte zachtjes en zei:

daar wil ik liggen.

Ik zette het koffiezetapparaat aan...

en toen hoorde ik dat geluid.

Mijn vader was jager dus ik wist wat het was.

Een pistoolschot.

En toen nog één.

Ik deed de deur open en ze waren allebei dood.

Waarom deden ze dat?

Geen idee.

Zo wil ik ook sterven. Dat is liefde.

Praat geen onzin!

Ik kan niet tegen dat soort nietszeggende gebaren.

Mijn hele familie wilde blijven leven...

maar ze kregen de kans niet.

Je zou een keuze moeten hebben.

Wat moet je doen als je niet langer leven wilt?

Zet dit eens op!

Wat is dit? - Onze band!

Wie zingt er in hemelsnaam?

Ik.

Bedankt, knappe jongen.

Bedankt.

Bedankt voor het chaufferen.

Jammer dat je zo verlegen bent. De vrouwen waren vast gek op je.

Stop!

Stop!

Wat is er? - Hebben jullie geen zin om te zwemmen?

Ik heb deze voor ons gekocht.

Eén voor jou.

Die trek ik niet aan.

Kleed je nou maar om. Misschien moet je nog wat vertalen.

Heerlijk! Kom erin!

Ik kan niet zwemmen.

Ben je weleens aan zee geweest? - Zeker.

Mijn vrouw en ik zijn een keer in Bulgarije geweest.

Sinds ze is overleden, ga ik nergens meer heen.

Heb je een vriendin? - Ik ben tachtig.

Dat slaat nergens op.

Daar hebben ze pilletjes voor.

Herinner je je Jola nog?

Ze komt een paar keer per week langs en dan maken we er een dolle boel van.

Het gaat niet om de gymnastiek.

Het is gewoon leuk.

Schaam je je niet?

Je kunt je niet altijd gedragen.

Al m'n huwelijken zijn mislukt.

En hoeveel waren dat er?

Drie.

Ik ben 52 jaar met m'n vrouw samen geweest.

Werd dat niet saai? - Nee.

We hadden altijd ruzie.

Ben je nooit vreemdgegaan?

Eén keer. En dat duurde niet lang.

Ik had een slecht geweten.

We deden het stiekem in gehuurde appartementen...

gingen samen op zakenreis...

maar als ik wat leuks meemaakte...

speet het me dat m'n vrouw er niet bij was.

Dat is niet goed, beste vriend.

Je moet met plezier vreemdgaan.

Die dikke masseuse wacht op je.

Ze zei dat ze je aardig vond.

Je doet haar denken aan de elf uit "Lord of the Rings".

Elf? - Op een leuke manier.

Je maakt kans bij haar.

Ik hou er niet van door iemand anders te worden aangeraakt.

Alleen m'n vrouw masseerde me.

Hier boven...

Een cadeautje van de meiden!

En deze is voor jou.

Zet eens op.

Ik dacht dat dit zakelijk was, maar jij maakt er een vakantie van.

Zeg eens, Ungár, heb je weleens ergens van genoten?

Ik heb je nog nooit zien lachen.

Was je dan tenminste blij toen je kinderen werden geboren?

Ik heb maar één dochter.

Ze werd te vroeg geboren, heel erg klein.

Ze paste in de palm van je hand.

Je moet toch ergens blij om zijn geweest.

Uiteraard.

Een vriend nam een keer een plaat voor me mee uit Engeland.

Gesigneerd door Bob Dylan. Er stond:

Voor Ali, veel liefs, Bob.

Kijk eens aan, je hebt een goede vriend.

De beste.

We werkten samen voor de krant.

In 1968, toen de Russen kwamen...

stelden we samen petities op...

hingen aanplakbiljetten op...

en namen Russische soldaten in de maling.

En toen duidelijk werd dat we niet van de Russen afkwamen...

kwam hij naar me toe en zei:

Luister, Ali, jouw ouders zijn omgekomen in de oorlog...

je bent wees, je was lid van de partij...

je moest het voortaan maar alleen doen.

En, wat deed je?

Ik deed het voortaan alleen.

En kreeg jarenlang de veiligheidsdienst achter me aan.

Komt u maar mee.

Hier is alles waar u om vroeg.

Documenten over het opereren van speciale eenheden...

foto's en getuigenverklaringen.

Uw vader wordt er ook in genoemd.

U kunt de kopieën houden.

Dank u.

Als u wat nodig heeft, ik ben in het kantoor.

Op weg naar m'n werk ging ik op een morgen onopgemerkt achter een barak...

waarvandaan ik achter een baal stro alles kon zien.

Ze begonnen een kuil te graven...

en toen die klaar was, moesten de mensen ervoor gaan staan.

Hij schoot ze één voor één dood en de anderen moesten ze erin gooien.

Daarna brachten ze anderen naar de kuil en die werden ook doodgeschoten.

Toen ze klaar waren...

gooiden ze het gat dicht, reden er met een bus overheen en vertrokken.

Als ooggetuige moest ik bij de opgravingen zijn.

Daar werd duidelijk dat ze geen vuurwapens gebruikten voor de kinderen.

Ik zag met eigen ogen hoe de kinderen in de kuil werden gegooid...

met aarde werden bedekt en levend werden begraven.

Hou eens vast!

Ze hebben m'n jas gestolen.

Alles is weg. Geld, papieren, alles lag daar.

Ik zei je nog zo het daar niet te laten.

Hou in godsnaam op!

Wat doe je daar?

Die lui zijn alleen geïnteresseerd in geld, niet in je papieren, wie je bent.

Die gooien ze bij het afval.

Maak je niet druk. Ik heb ook geld.

Bedankt.

Wat kosten twee éénpersoonskamers?

110 euro.

En één tweepersoonskamer?

70 euro.

Ik neem de tweepersoons.

Tweepersoonsbed. Dat meen je niet!

De situatie in Oost Oekraïne is nog steeds gespannen.

De inwoners van de regio Loehansk hebben de schade die is veroorzaakt tijdens...

de gevechten tussen het leger en de seperatisten, nog niet kunnen herstellen.

Mensen zitten zonder voedsel, drinkwater en elektriciteit.

Kinderen kunnen niet naar school...

Duurt 't nog lang?

Sorry, ik scheer me altijd 's avonds.

Waar heb je die voor nodig?

Heb je er wel een vergunning voor?

Geef terug, alsjeblieft. - Nee!

Ik voel me niet op m'n gemak bij iemand met een wapen.

Toen ik op zoek ging naar je vader, wilde ik hem wat aandoen.

Ik stond voor je appartement en ik stelde me voor...

dat je vader zou opendoen en als hij iets arrogants zou zeggen...

ik zou schieten.

Maar toen stond jij daar.

Je bent een psychopaat!

Toen het communisme hier voorbij was...

en die prachtige democratie begon...

gingen m'n vrouw en ik een stukje lopen.

En plotseling kwam er iemand op me af...

en hij begon me uit te maken voor communist en Jood.

En hij begon me te slaan.

De politie liet het koud.

Ze negeerden m'n aangifte.

Toen bedacht ik me...

dat ik me nooit meer zou laten slaan...

en ik heb dat wapen aangeschaft.

Ik had hier niet naartoe moeten komen.

Hallo.

Wat kan ik voor je doen?

Dat ben jij, is het niet? - Ja.

Wat had je daar gewonnen? - Barkeeperscompetitie in Kaapstad.

Van harte.

Dank je. Zal ik wat voor je mixen?

Ga je gang. We zien wel of ik 't overleef.

Proef maar eens.

Je bent te goed voor deze tent.

Zet maar op kamer 409.

Ik ben hier nu twee maanden...

maar ik heb geen idee hoe lang het nog duurt.

Stuur me een foto van de kleine als het kan...

dan kan ik zien hoe hij is gegroeid.

Gisteren had ik een dag vrij en ben ik de stad ingegaan.

De huizen zijn bouwvallig maar de kerk zat vol.

Een 17-jarig meisje speelde op het orgel.

Ze kon bijna niet bij de pedalen maar ze speelde erg mooi.

Ik ontdekte een slagerij in een steegje.

Er zaten prachtige oosterse tegels op de muren en op de vloer.

Toen ik vroeg waar hij die vandaan had...

lachte de slager en zei:

Uit een synagoge.

Ik ben 32 en alle mannen met wie ik wat had, zijn weggelopen.

Daar geloof ik niks van.

En moet je m'n moeder zien! Dit is haar derde huwelijk.

Er is altijd wel iemand die haar hulp nodig heeft.

Deze heeft ze ontmoet op een pc-cursus.

Ze gaf hem les in Excel spreadsheets.

Ik denk dat jij wel wat van computers weet?

Wil je me wat bijbrengen?

Waarom niet?

Weer op je kamernummer? - Bedankt.

Neem me niet kwalijk, flauwe grap.

Kamer 409.

Wat doe je hier eigenlijk?

Ik probeer erachter te komen wat m'n vader deed tijdens de oorlog.

En wat ben je te weten gekomen?

Hij vermoordde mensen.

Zo heeft nog nooit iemand met me geflirt.

Maak je een grap?

Wil je dansen?

Nee. Dank je.

Mijn eerste vrouw hield erg van dansen.

We gingen af en toe naar dancings maar dat was lang geleden.

Hoe lang geleden?

Erg lang geleden.

Je bent echt een leuke meid.

Hou op! - Jawel.

Hou op! - Wat? Dat? Nee!

Doe niet zo gek!

En nu...

Wat?

Nu...

Niks.

Meneer Ungár!

Ik ben 't!

Meneer Ungár!

Meneer Ungár, betaalt u contant of per card?

Maar ik heb gisteren alles betaald.

Restaurantnota op kamernummer. En dit is van de minibar.

Dat moet een vergissing zijn. - U heeft hier getekend.

Je had me buitengesloten.

Je had de keycard mee moeten nemen.

Ik heb het gisteren ietsje overdreven.

Er was hier een bruiloftsfeest.

Ik werd uitgenodigd.

Je privéleven kan me niet interesseren, meneer Graubner.

Onze afspraak is voorbij. Ik vertrek.

Dat kun je niet menen.

Ik zou 100 euro per dag verdienen...

en na gisteravond sta ik 300 euro in de min.

Je hebt mijn handtekening vervalst!

Het spijt me. Ik betaal je uiteraard terug.

Het gaat me niet om het geld, maar om het principe. Ik heb alles betaald.

Hoe wou je hier vandaan komen? - Ze hebben hier ook treinen.

Dank u zeer.

Meneer Graubner? - Ja.

Sorry, zou u even mee kunnen komen?

Meneer Graubner, is deze van u? - Die is van mij, ja.

Fantastisch! - Uw papieren.

We betrapten 'm toen ie ze probeerde te verkopen.

Kijk!

Wat is dat? - Geen idee.

Mist er wat?

Het geld is weg.

200 euro.

Er is 200 euro weg.

Waar is dat gebleven?

Maak er geen poppenkast van.

Wees niet kwaad op 'm, hij is nog maar een kind. Ik ben gescheiden.

Ik weet niet wat ik met hem aan moet. - Hou op, hij begrijpt er niks van.

Ruïneer z'n leven niet. Ik geef u het geld wel.

Wat wil ze van me? - Dat u de aanklacht intrekt.

Alstublieft.

Laat maar gaan.

U begaat een vergissing.

Dat weet ik.

Dank u.

Bied je excuses aan! Schiet op!

Snap je 't niet?

Sorry.

Dat is voor gisteren.

Heb je al een kaartje?

De politie had de dief te pakken.

Als je blijft, betaal ik je drie dagen vooruit.

Het heeft geen zin.

De politie had de dief. Als je blijft, betaal ik je drie dagen vooruit.

Het heeft geen zin.

Wat heb ik je gedaan?

Waarom hang je het slachtoffer uit? Ik dacht dat we vrienden waren.

Nee, zeker niet!

Je vindt dat ik berouw moet tonen, hè?

Ik had een jongere zus.

Ze is na de oorlog geboren.

Leuk meisje met lange vlechten.

Ze was altijd vrolijk.

Maar toen mijn vader achter de tralies ging...

veranderde ze volkomen.

Ze richtte alle teleurstelling en woede tegen zichzelf.

Ze wilde niet meer eten.

Mijn moeder is met haar naar alle mogelijke dokters geweest...

maar het haalde niet veel uit.

Plots...

wilde ze niet langer leven.

Ze had nooit een vriendje...

ze sloot zichzelf op in huis.

Toen ze twintig was, kreeg ze nierfalen...

en toen ging het snel.

Ik ben anders.

Ik weiger de schuld te krijgen van iets wat ik niet heb gedaan.

Van mij hoef je niet te sterven.

Wat mij dwarszit, is dat je je zo schofterig gedraagt.

Schiet me dan maar neer!

Ik ga met je mee...

als je me belooft dat je niet meer drinkt.

Bella, af!

Ik ben het, mevrouw Pečnerová. Waar is uw man?

Achter. Hij is aan het slachten.

Ik heb je alles al verteld. - Maar daar weet hij niks van.

Tijdens de oorlog zaten hier een paar Joden ondergedoken.

Ze zaten twee maanden hier.

En toen verraadde iemand grootmoeder. Eén van de buren.

De Duitsers kwamen en zetten de hele boel op z'n kop.

De Joden zaten verstopt in een aardappelkist.

In een kuil op het erf.

Ze vonden ze, sleurden ze mee naar de stad...

en schoten ze daar dood.

Allemaal?

Dat weet ik niet. Mijn grootmoeder in ieder geval.

Ze liet vier kinderen achter.

Mijn familie praatte er niet graag over.

Tussen de spullen van mijn vader...

vond ik deze foto's.

Achterop staat: Donovaly.

Kent u iemand van die mensen?

Weet u wie dat is?

Echt niet?

Wilt u de foto's houden?

Nee, bedankt. Ik heb ze zelf.

Wilt u geen schapenkaas kopen?

Waarom kom je met dat soort volk aanzetten?

Omdat ie er niks vanaf weet.

Emil Kysel woont in een oud huis in Ružomberok.

Hij had toentertijd een winkel hier. Kent u hem?

Praat met hem. Misschien herinnert hij zich nog wat.

Hé, meisje!

Papa!

Kom hier! - Jezus!

Hoi. Lieve Heer!

Waarom neem je niet op? - Ik heb m'n telefoon thuis laten liggen.

Edita, dit is meneer Graubner, een onderwijzer uit Wenen.

Welkom. - Goedemiddag.

Je zei dat je niet meer ging werken. Je bent ziek, wil je soms gauw dood?

Dit is geen werk. - Wat dan? Krijg je er geld voor?

Werk dus.

Pas op met hem. Hij vertaalt alleen wat ie wil.

Dat heb ik gemerkt. - Hij doet z'n hele leven niet anders.

Oxana, neem jij het over!

Er zijn kinderen uit Oekraïne, dus ik kan m'n Russisch opfrissen.

Dit is "Dronken Izidor."

Kent u dat?

Nee.

Dat heb ik nog nooit gegeten.

Zit er rum in? - Ja.

Mijn Duits is niet erg goed. Ik wilde het niet graag leren.

Het eerste dat ik leerde was: Ik ben een domkop.

Wat komt u hier doen?

Mijn vader was hier soldaat in de oorlog. Hij heeft er een boek over geschreven.

Ik ben hier om erachter te komen...

hoe het echt was.

Waarom wilt u dat?

Uw vader en ik hebben dat gemeenschappelijk.

We zijn in zekere zin beiden onze ouders verloren.

In zekere zin?

Wilt u dat echt met elkaar vergelijken?

Denkt u dat 't makkelijker is de zoon van een moordenaar te zijn?

Mijn halve familie is in concentratiekampen beland.

En zij die terugkeerden werden door de buren behandeld als criminelen.

En de angst dat dit alles zo weer kan gebeuren, u heeft geen idee.

Lekker?

Het smaakt goed.

Mijn vader heeft me laten dopen...

zodat ik me geen zorgen hoef te maken over mijn kinderen.

Hoe oud zijn ze?

Dat is anders gelopen.

Ik kan geen kinderen krijgen.

Je lijkt wel niet goed wijs.

Sinds wanneer ga je met SS'ers om?

Hij is geen SS'er.

Wat is hij dan?

Ik geloof dat hij dat zelf ook niet weet. - Tuurlijk!

Ik pak een paar appels.

Je zou bij ons moeten komen inwonen.

Er kan je wat overkomen in Bratislava en wie moet je dan helpen?

En wat zou ik hier moeten doen? - Je kunt gaan vissen.

Editka, wie zou er bij jou willen wonen?

Je bent een soort gevangenenbewaarder.

Praat geen onzin. Weet je hoeveel zorgen we ons over je maken?

Niet nodig. Ik heb alles geregeld met het hospice van de Joodse gemeenschap.

Zij krijgen het appartement...

en ze zullen maar al te graag voor me zorgen.

Je vervloekt de Joodse gemeenschap je hele leven al.

Niet de gemeenschap.

Alleen de voorzitter.

Je hebt je altijd gedistantieerd van het Jodendom.

Je hebt altijd gezegd dat je een atheïst, een Marxist en een wereldburger bent.

Daarmee is het Jodendom niet uitgesloten.

Er zijn maar vijf orthodoxe Joden in Slowakije.

Drie rabbijnen.

De rest zijn gewoon vrije, denkende mensen.

Er zijn maar twee mogelijkheden. Of je bent krankzinnig geworden...

of je hebt iemand ontmoet.

Het gaat erom dat jij me m'n handelingsbevoegdheid zou afnemen.

Hallo!

Hoi!

Waar kom je vandaan?

Loehansk.

En hoe heet je?

Vasja.

Mag ik een sigaret?

Weet je vader dat je rookt?

Ik heb geen vader.

Ik heb een zoon...

in Engeland.

Uit m'n derde huwelijk.

Wat doet hij?

Alles wat mogelijk is.

Nu is hij tuinman.

Hebben jullie contact?

Toen jij zeventien was...

raakte hij bij iets stoms betrokken.

Hij en z'n vrienden beroofden een ambtenaar.

Mijn vrouw gaf mij de schuld, ze zei dat hij mijn aandacht wilde.

Ik kon niet met 'm praten, maar ik wilde hem helpen.

Ik zorgde voor advocaten, maar hij wou niks van me weten.

En toen hij vrijkwam...

ging hij voor me op de vlucht.

Hij hing wat rond in Spanje...

later in Oekraïne.

Hij woont nu in Leeds...

en we bellen elkaar vaak.

Goedemiddag. We zijn op zoek naar Emil Kysel.

En wie bent u? - Jeugdvrienden.

Kamer 311.

Is hij ook Joods?

Hij komt uit Oostenrijk.

Zo...

Wil je die niet kopen?

Lamp.

Goedemiddag.

Mijn naam is Ungár. We zijn op bezoek bij uw vader.

Dat is m'n grootvader. Wie heeft jullie binnengelaten?

Meneer Graubner wil meer weten over het verleden van z'n vader.

Hij was hier soldaat in de oorlog.

Wat hebben wij daarmee te maken?

Uw grootvader heeft 'm ontmoet.

Opa heeft alzheimer. Die vertelt niks, laat 'm met rust.

Misschien herinnert hij zich iets. - Hij weet helemaal niks meer.

Hij herkent mij soms niet eens.

Heb je al gegeten? - Alleen wat soep.

Ik heb een schnitzel voor je meegebracht.

Laat ons, ik moet grootvader wassen.

Je vindt 'm leuk, hè?

Meneer Kysel! Heeft u een ogenblik?

We weten dat uw grootvader een gerespecteerd lid is...

Laat me met rust! Onze familie heeft problemen gehad na de oorlog.

Grootvader heeft in de gevangenis gezeten. - Het gaat niet over politiek.

Dit is persoonlijk.

Dit zijn brieven die meneer Graubner aan z'n zoon schreef.

En hij wil weten waar z'n vader allemaal is geweest.

Allerlei journalisten zijn langs geweest bij mijn grootvader.

Hij vertelde ze wat en ze verdraaiden het.

We zijn geen gardisten. Mijn bouwbedrijf renoveert de synagoge.

Wilt u geen kop koffie met ons drinken? Misschien kunt u ons wat vertellen.

Ik weet daar helemaal niks vanaf.

Waar logeren jullie? - Nog nergens.

Als je jagen wilt, kan ik ervoor zorgen dat je een hert kunt schieten.

Kom verder.

Bedankt.

Ik weet alles van m'n vader.

Toen het isoleren van Joden begon, kwam ene Teschner bij m'n opa langs...

en vroeg of hij z'n winkel wilde overnemen om die te ariseren.

Hij zei 'm, meneer Kysel, u bent een fatsoenlijk mens...

ik krijg 'm weer terug na de oorlog.

En opa ging daar dom genoeg mee akkoord.

Zijn grootvader heeft een Joodse winkel geariseerd.

Teschner bleef er zelf zo lang mogelijk werken...

omdat grootvader niets wist van het runnen van een zaak.

Suiker...

Straks.

Ik weet niet waar de suikerpot is.

Toen de Teschners na de oorlog niet terugkeerden uit het kamp...

beschuldigden de communisten grootvader ervan dat hij Gardelid en ariseerder was.

In 1948 werd z'n zaak onteigend...

en hij zat in de jaren vijftig achter de tralies.

Maar in de oorlog was bijna iedereen lid van de Hlinka Garde. 200.000 Slowaken.

Het achtervolgt me al m'n hele leven. Ik kon niet naar school...

omdat ik een religieus fascist zou zijn.

Ik dacht dat 't voorbij was en nu staan jullie voor m'n neus.

Heeft uw grootvader nooit verteld wat er is gebeurd tijdens de oorlog?

Wat zou er gebeurd zijn? Mensen werden vermoord.

Doe de sleutels morgenochtend maar in een kopje.

En ga 's nachts niet naarbuiten.

Er hangen zigeuners rond die komen stelen, dus de de honden lopen los.

Mijn vader wilde een man van me maken.

Toen we een keer aan het houthakken waren, vroeg ie me of ik 'm vertrouwde.

Leg je hand maar op het houtblok, zei hij.

Hij zwaaide met z'n bijl...

en hakte het topje van m'n vingernagel eraf.

Toen begon hij te lachen en zei:

Je kunt niemand vertrouwen.

Als kind hield ik erg veel van 'm.

Hij kwam terug uit de oorlog, dus ik zag hem als held.

Hij had geen werk meer.

Hij kon geen baan vinden, dus we waren veel samen.

Hij had veel tijd voor me.

We beklommen rotsen...

gingen uit vissen.

Het was fijn.

Maar toen hij de gevangenis inging...

begreep ik dat alles anders lag.

Hij kwam na acht jaar vrij.

Mijn moeder nodigde de hele familie uit voor het middagmaal op zondag.

Mijn vader droeg een pak.

En toen kwamen oude foto's uit de kast tevoorschijn...

en porseleinen borden die ze na de oorlog hadden verstopt.

Moeder schepte crèmesoep op...

mijn vader wenste iedereen smakelijk eten...

en we gingen eten.

In stilte.

En toen ik m'n soep ophad, zag ik een hakenkruis op de onderkant van het bord.

Mijn vader was geen spat veranderd.

Neem me niet kwalijk, ik moet plassen.

Kent u hem?

Ik herinner me...

Ze zaten in de school.

En ze kwamen naar mijn winkel.

Ze betaalden eens per week...

maar ze hadden nooit schulden.

En herinnert u zich de familie Pečner nog?

Er woonden destijds veel Joden.

En de Pečners deden zaken met ze.

Ze werden verraden...

maar de Duitsers wilden geen vuile handen maken...

dus ze werden geboeid op een auto gezet...

en naar de stad gebracht.

Onze mensen ontfermden zich daar over hen.

Onze mensen? - Gardisten.

Behúň, Mikšík, Krkoška...

Langzaam maar zeker pakten ze de Joden hun bezittingen af.

Ze hadden van die prachtige leren schoenen...

waar ik zo jaloers op was.

Warm.

Gevoerd.

Maar ze werden evenzogoed doodgeschoten.

Weet je waar de Calvary is?

Daar is een soort van kuil.

Meer een soort greppel.

Ze moesten één voor één knielen...

en Mikšík schoot ze in het hoofd.

Ik had met ze te doen.

Arme drommels...

Maar wat kon ik doen?

Als ze terug waren gekomen, had ik m'n winkel moeten afstaan.

En wat is er gebeurd met Mikšík?

Die is dood.

Iedereen is dood.

Ik heb geen vrienden meer over.

In mei 1945...

werd een massagraf ontdekt op de binnenplaats van het kasteel.

De lijken lagen in twee rijen boven elkaar.

De hoofden van de eerste lijken lagen op de voeten van de tweede...

om ruimte te besparen.

In SS-jargon werd dit de sardinemethode genoemd.

Het lichaam van Mária Kollárová werd in het graf aangetroffen.

Ze was ongeveer 1½ meter lang.

Ze had geen legitimatie bij zich.

Haar identiteit kon slechts met enige waarschijnlijkheid worden vastgesteld...

omdat haar lichaam was verbrand.

De Jodin Júlia Sajlingerová uit Ružomberok...

droeg een koffiebruine jurk tijdens de executie...

en groene kousen.

Alle lichamen lagen met het gezicht naar beneden.

Totaal 22 lijken...

veertien vrouwen en acht mannen.

De dokter verklaarde dat ze waren gedood door een kogel in het achterhoofd.

Geen van de slachtoffers kon worden geïdentificeerd...

wat tot de conclusie leidde...

dat hun familie en vrienden ook waren vermoord.

Meneer Ungár?

Meneer Ungár, komt goed, ik ga mee.

U kunt hier niks doen. - Maar ik kan hier blijven wachten.

U helpt ons hier niet. Alles is onder controle.

Wacht buiten.

Ik wacht hier. Op m'n vriend.

Edita! - Goedemiddag.

Wat is er gebeurd? - Geen zorgen. Hij is stabiel.

Waar is ie?

Hallo.

Bedankt voor je hulp.

Dag pap.

Het is goed.

Bedankt.

Ik ben blij dat je eindelijk thuis bent.

Dag vader.

We wisten niet wat ons te wachten stond.

We reden de weg af, de bergen in...

tot we bij het huis van Izidor Debnár kwamen.

Daar waren nog meer mensen en we moesten blijven staan.

Overal waren bewakers en we konden ons zelfs niet bewegen.

En moeder zei tegen ons: Kom hierheen kinderen...

als ze ons gaan vermoorden, laten we dan samen sterven.

We zagen erg veel mensen om ons heen.

En toen ik later weer keek, waren ze allemaal weg.

Ze waren allemaal doodgeschoten. De kamer en de keuken lagen al vol...

Ik weet niet hoe we vielen. Mijn moeder bewoog een beetje...

maar toen verloor ik het bewustzijn.

Ik viel flauw.

Toen ik bijkwam...

voelde ik een brandende pijn in m'n been.

En het bloed stroomde nog uit m'n zusters mond.

Ze had haar armen om m'n nek...

en maakte een grommend geluid terwijl ze luchtbelletjes van bloed blies.

Ik zei: Stil, Helenka, anders horen ze ons.

Maar ze antwoordde niet meer.

En toen ik opstond...

zag ik iedereen van wie ik hield, vader, moeder, broers en zussen...

maar niemand vertoonde een teken van leven, niemand bewoog.

God, wat vreselijk.

Ik zei tegen mezelf: God, waar moet ik heen?

Wat moet ik nu? Ik heb niemand meer.

Nederlandse ondertitels: Rustroest.