Original subtitles

�nsanlar do�u�tan ka�iftirler.

Ke�fedilmemi� yerleri ke�fe ��karak bilinmeyeni arar�z.

Toprak Ana'n�n her santimetre karesinin haritas�n� ��kard�k...

...ve Ay'da izlerimizi b�rakt�k.

Fakat ba�ka bir gezegene ayak basmak...

...G�ne� Sistemi'mizin �tesine yolculuk yapmak...

...gelece�e y�nelik bir hayal.

Bu hayal, Y�ld�zlararas� filminde hayat buluyor.

Bireyler olarak de�il, bir 't�r' olarak d���nmeliyiz.

Y�ld�zlararas� yolculuk ger�e�iyle y�zle�meliyiz.

Y�ld�zlararas� filmi, yeni gezegenlerin aran���n�...

...ve insanl���n ba�l�l���n� ele al�yor.

Bilimkurgu temalar� gibi mi geldi? Belki.

�nl� astrofizik�i Kip Thorne'nun dahil olmas� sayesinde...

...bu filmin temelinde ger�ek bilim yat�yor.

Y�ld�zlararas�'n�n en �nemli �zelliklerinden biri...

...bu filmin temeline ger�ek bilimin kat�lm�� olmas�.

Baz� ��lg�nca �eyler var burada.

Fantezi ve kurgunun haricinde...

...bu, Y�ld�zlararas�'n�n ger�ek bilimi.

YILDIZLARARASI'NIN B�L�M�

�eviri: Garaj�mdaki Ejder www.garajimdakiejder.com

Uzay yolculu�u en ba��ndan beri filmlerin temel unsuru oldu...

...fakat Y�ld�zlararas� filminin e�siz bir k�keni var.

Film, astrofizik, k�tle�ekim dalgalar�...

...ve uzayzaman b�k�lmesi konular�nda bir otorite olan...

...Kip Thorne'un �al��malar�ndan k�smen ilham ald�.

Kendisi ayn� zamanda filmin yap�m y�netmeni.

Y�ld�zlararas�'nda ger�ek bilim, filmin dokusuna en ba��ndan yedirildi.

Bu filmdeki ba�rol oyuncular�n�n hepsi bilime sayg� g�sterdi...

...ve bilimin iyi bir �ekilde dahil edilip edilmedi�ini...

...g�rmek i�in benimle �al��t�lar.

Tekilli�in ne oldu�una dair en basit a��klaman�n...

...bana ne oldu�unu s�yleyebilir misin?

Kip ve ben, halihaz�rdaki d���nceyi, halihaz�rdaki bilimsel anlay���...

...hikayenin s�rd�r�lmesinde kullanmaya �al��mak a��s�ndan...

...iyi uyum sa�lad�k.

Buras� uzay ve zaman e�risinin...

...son derece y�kseldi�i bir yer.

Yani iyi durumday�z, tamam.

Yapt���m�z ara�t�rmalar�n ve y�llar boyunca...

...benim Kip'le yapt���m ve Chris ile Kip aras�ndaki g�r��melerin...

...anlat�y� zenginle�tirdi�ini ve seyircinin de...

...bunu hissedece�ini umut ediyoruz.

Neden sadece uzayda veya y�ld�zlararas� yolculukta...

...olabilecek �eyleri hayal edelim?

Sahiden neden oradaki ger�ek bilime bakmayal�m?

O bir Hint insans�z g�zlem u�a��!

Y�ld�zlararas�, D�nya'daki ya�am ko�ullar�n�n...

...insanl���n hayatta kal���n� tehdit etti�i bir gelecekte ge�iyor.

D�nya'y� kurtarmak i�in plan�n�z�n ne oldu�unu...

...art�k bana s�ylemeniz gerek.

D�nya'y� kurtarmaya niyetimiz yok...

...onu terk etmek niyetindeyiz.

Filmin ele ald��� �eylerden biri de D�nya'ya m� aitiz...

...D�nya'da m� kalmal�y�z ve ba�ka bir yer varsa...

...oray� da ke�fetmeli miyiz?

Hadi bakal�m!

Filmde, m�rettebat 'yuva' diyebilece�i yeni bir yer ar�yor.

Ya�am� destekleyen bir gezegen. �nsan ya�am�n�.

- Ba�aramayaca��z. - Ba�aracaks�n.

Yar�n�n ka�iflerinin yapaca�� bir i� gibi g�r�n�yor.

Fakat ba�ka bir d�nya aray��� tam �u anda ger�ekle�mekte.

Astrofizik�i Natalie Bataglia tutkulu bir gezegen avc�s�.

Galaksideki yerimizi ger�ekten anlaman�n tek yolunun...

...bu geni� resme bak�p, t�m gezegenlerin �e�itlili�ini...

...anlamak oldu�unu d���n�yorsunuz.

20 ya da 30 y�l �nce, kendi G�ne�'imiz gibi...

...ola�an y�ld�zlar�n y�r�ngesinde d�nen...

...hi�bir gezegenden haberimiz yoktu.

Natalie, NASA'n�n Kepler uzay teleskobu g�revinde yer alan...

...bir bilim insan� olarak bu �yk�n�n...

...yeniden yaz�lmas�na yard�mc� oldu.

Kepler'in amac� olduk�a basit.

Galaksimizdeki potansiyel olarak �ok b�y�k, ya�anabilir...

...gezegenleri bar�nd�ran y�ld�zlar�n oldu�u b�l�m� saptamak.

Peki, bir gezegeni potansiyel olarak ya�anabilir k�lan ne?

T�m ya�am formlar� i�in ge�erli oldu�unu...

...d���nd���m�z tek bile�en s�v� haldeki suyun gereksinimidir.

Bu nedenle suyun birikebilece�i kayal�k y�zeyleri olan...

...ve y�ld�zdan do�ru miktarda enerji alan...

...�ok so�uk oldu�u i�in suyun donmu� durumda hapsolmayaca��...

...ya da gezegen �ok s�cak oldu�u i�in...

...suyun buharla�mayaca�� gezegenler ar�yoruz.

S�v� haldeki suyun potansiyel olarak...

...mevcut olabilece�i bu yere Goldilocks Ku�a�� diyoruz.

2009'da f�rlat�lan Kepler, Samanyolu'nun k���k bir par�as�na...

...4 y�l boyunca aral�ks�z bakt�.

Y�ld�zlarla k�yasland���nda, gezegenler...

...Kepler'in fark edemeyece�i kadar k���k kal�yor...

...fakat Kepler onlar�n g�lgelerini tespit edebiliyor.

Parlayan bir nesnenin y�r�ngesinde d�nen...

...her gezegenin uzaya g�lgesi d��er...

...ve Kepler uzay arac� bu olgudan yararlan�r.

Y�ld�z�n y�r�ngesinde d�nen bir gezegenin...

...do�rudan y�ld�z�n dairesinden...

...ve uzay arac�n�n aras�ndan ge�mesini bekler...

...ve teleskop, bunu �����n kararmas� olarak alg�lar.

Bu basit y�ntem G�ne� Sistemi d���ndaki...

...binlerce gezegeni ortaya ��kard�.

Galaksimizdeki ba�ka y�ld�zlar�n y�r�ngesinde d�nen gezegenleri.

�u ana dek ��rendi�imiz �ey...

...abart�s�z, galaksimizdeki her y�ld�z�n...

...en az bir gezegene sahibi oldu�u.

G�ne� Sistemi d���nda �a��rt�c� �e�itlilikte gezegen var...

...ve �ok tuhaf d�nyalar ke�fettik.

200 ���k y�l� uzakta, bir de�il iki y�ld�z�n y�r�ngesinde d�nen...

...Sat�rn b�y�kl���nde bir gezegen var.

Yani Kepler-16b gibi bir gezegende ya��yor olsayd�n�z...

...g�ky�z�nde do�udan y�kselip, bat�dan batan...

...birbirlerinin y�r�ngesinde d�nerken devaml� olarak...

...konum de�i�tiren iki y�ld�z g�r�rd�n�z.

Bu, bir sanat�� g�z�nden Kepler-10b'nin g�r�nt�s�..

Ebeveyn y�ld�z�n�n �evresinde...

...Merk�r'�n kendi G�ne�'imize olan uzakl���ndan...

...23 kat daha yak�n bir mesafede d�n�yor.

Bu nedenle y�ld�za bakan y�z�...

...tam da y�ld�z ���mas�na maruz kal�yor.

Demirin erimesi i�in gerekenden...

...�ok daha y�ksek �s� meydana geliyor.

Gezegenin b�t�n bir yar�mk�resi Pasifik Okyanusu'ndan...

...daha b�y�k bir okyanusa sahip ancak bu...

...sudan de�il, eriyik haldeki lav okyanusundan olu�uyor.

Pek de �ekici bir hedef de�il.

Fakat Kepler, yak�n zamanda muhtemel bir ikinci yuva buldu.

Bu, Kepler-186 gezegen sistemine ait bir sanat�� konsepti.

Be� gezegen bu M-tipi y�ld�z�n y�r�ngesinde d�n�yor...

...ve en d��taki gezegen Kepler-186f.

Ola�an bir y�ld�z�n ya�anabilir b�lgesindeki...

...D�nya b�y�kl���ndeki ilk gezegen ke�fimiz.

Kepler-186f �zerine d���nd���mde...

...onu ger�ek bir yer olarak hayal etmeye �al���yorum...

...��nk� zaten ger�ek bir yer.

D�nya'yla ayn� b�y�kl�kte, kayal�k olabilece�ini biliyoruz...

...bu y�zden kayal�k bir y�zey hayal ediyorum.

S�v� halde bir okyanusu olup olmad���n� bilmiyoruz...

...ama elbette b�yle bir tane hayal edebiliriz.

Ve sonra, birden bire bu gezegenin varl���n�...

...D�nya'ya �ok �ok benzer bir yerin olabilece�ini...

...hayalinizde netle�tirirsiniz.

�yleyse, bu uzak sahilleri ke�fetmek i�in...

...ne zaman yola ��k�yoruz?

Bilgi kontrol�.

Kepler-186f, D�nya'dan yakla��k 4.5 katrilyon km uzakl�ktad�r.

Di�er bir deyi�le, 500 ���k y�l� mesafededir.

Bu, ���k h�z�nda 500 y�l s�recek bir yolculuk demek.

Fakat hi�bir �ey ���k kadar h�zl� seyahat edemez.

En iyimser ihtimalle bile, uzay ara�lar�m�z...

...�����n yan�nda binlerce kat yava� kal�r.

Y�ld�zlararas�'ndaki uzay gemileri bile onun yan�na yakla�amaz.

�yleyse G�ne� Sistemi'mizin d���ndaki yeni gezegenlere nas�l ula��yorlar?

Uzay ve zaman�n b�k�len taraf�nda gezintiye ��karak.

YILDIZLARARASI'NIN B�L�M�

Ne zaman geri d�nece�ine dair hi�bir fikrin yok.

- Ona D�nya'y� kurtaraca��n� s�ylemez miydin? - Hay�r.

Geri d�nece�im.

�ok uzak bir yere yolculuk yapt���m�zda...

...yaln�zca uzayda de�il, zamanda da seyahat ederiz...

...gelece�e do�ru hareket ediyormu�uz gibi.

Bir as�r �ncesine kadar bilim insanlar�, uzay ve zaman�n...

...birbirlerinden tamamen ayr� olduklar�n� d���n�yorlard�.

Teorik fizik�i Sean Caroll, Albert Einstein'�n...

...bu fikri nas�l ters y�z etti�ini a��kl�yor.

Einstein'�n en b�y�k fikirlerinden biri...

...uzay ve zaman�n birbiriyle ili�kili olmas�yd�...

...bir yanda uzay, bir yanda da zaman varken, Einstein...

..."Asl�nda uzayzaman dedi�imiz tek bir �ey var" der.

Ard�ndan �unu ekler...

..."bu uzayzaman olay�, yaln�zca b�t�n eylemin...

...ger�ekle�ti�i bir sahne de�il, eylemin ta kendisidir."

Uzayzaman de�i�ebilir, hareket edebilir, e�rilip b�k�lebilir.

Einstein'�n g�relilik kuram� uzayzaman�n...

...esnek bir kuma� gibi oldu�unu ifade eder.

��ine g�m�l� nesneler -G�ne�, gezegenler ve hatta biz- bu kuma�� b�ker.

Bu b�k�lmenin sonucunda ortaya ��kan �eye k�tle�ekim diyoruz.

Nesne b�y�d�k�e, uzayzaman�n b�k�lmesi de...

...bir o kadar artar ve daha b�y�k k�tle�ekim meydana gelir.

K�tle�ekimi hissederiz.

Uzayzaman�n esnekli�ini sezgisel olarak kavramak g��t�r...

...ama etkileri �l��lebilir.

Sean'un g�sterdi�i gibi...

...k�tle�ekim artt�k�a, zaman daha yava� akar.

�rne�in ben, zemin katta...

...s�per hassas bir atomik saatle dururken...

...binan�n en �st kat�nda, e�it ayarlanm��...

...hassas atomik saati olan bir ikizim bulunsayd�...

...daha sonra bunlar� kar��la�t�rd���m�zda...

...benimki birka� saniye geriden gelecektir.

Sean, zemin katta, en �st kattaki ikizine oranla...

...bir miktar daha fazla k�tle�ekime maruz kal�yor.

Ayr�ca ikizine nispeten zaman�n biraz daha ge� oldu�unu g�r�yor.

Fark ufak, fakat ger�ek.

Ve tatbik edilebilir sonu�lar� da var.

�rne�in GPS sistemi D�nya'n�n etraf�nda d�nen...

...uydulardaki �ok, �ok hassas saatlerden olu�ur.

Bu y�r�nge, D�nya'n�n y�zeyindekinden...

...bir miktar daha farkl� bir k�tle�ekim alan�ndad�r.

Zaman�n D�nya y�zeyinde, uydu y�r�ngesindekinden...

...farkl� bir �ekilde ilerlemesi, GPS'nin...

...do�ru �al��mas� i�in olduk�a �nemlidir.

Bir GPS uydusunun saatinde zaman, D�nya'daki bir saate g�re...

...g�nde yakla��k 38 mikrosaniye daha h�zl� ilerler.

Bu nedenle, sistem bilgisayarlar� buna g�re ayarlama yapar.

Hareket de uzayzaman deneyimimizi etkiler.

Hi� k�m�ldama demenin en iyi yolu, elinden gelen...

...en fazla zaman deneyimini ya�a demekten ge�er.

Etrafta dola��p bir �eylerle u�ra��rken...

...daha az zamana maruz kal�rs�n�z.

Sean arabas�n� s�rerken...

...ve ikizi parktaki bankta beklerken onu tekrar ziyaret edelim.

Araban�zla dola��p geri d�nd���n�zde...

...bu yolculuk esnas�nda yan�n�za ald���n�z saatin...

...geride kalan ki�ininkiyle k�yaslad���n�zda...

...onunkinden biraz daha az zamana maruz kald���n� g�r�rs�n�z.

Normal olarak bu etkiyi...

...fark edemeyecek kadar yava� hareket ediyoruz.

E�er Sean arabas�n� ���k h�z�nda s�rebilseydi...

...geride b�rakt��� ikizi onun d�n��� i�in saatlerce beklerken...

...bir saniyeden daha k�sa bir s�rede...

...ABD'yi milyon kez ba�tan sona dola��p d�nerdi.

Di�er bir deyi�le, ikiziyle k�yasland���nda Sean gelece�e seyahat etmi� olur.

Bu da demektir ki daha h�zl� uzay ara�lar� �retti�imizde...

...gelecek y�llarda i�ler karma��k hale gelebilir.

I��k h�z�na yakla�t�k�a, geride b�rakt�klar�m�zla...

...daha uyumsuz hale gelece�iz.

Fakat ayn� zamanda, uzayzaman�n b�k�lmesi...

...y�ld�zlararas� yolculu�u anl�k hale getirecek k�sa yollar sa�layabilir.

Solucan delikleri, bilimkurgunun temel unsurudur...

...fakat ger�ek bilime dayan�yorlar.

Einstein'�n g�relilik kanunlar�...

...uzay ve zaman�n b�k�lmesini y�netir...

...ve solucan deliklerinin var olabilece�ini s�yler.

Bunlar�n tarihi 1916'ya kadar gidiyor.

Solucan deli�i, uzay ve zaman� e�ebilmenin �zel bir yoludur.

Uzay�n iki k�sm�n� birbirine ba�layan k���k bir boru eklemeye benzer.

Ana fikir ��yle, diyelim ki bir kar�ncas�n�z...

...ve bu elman�n y�zeyinde ya��yorsunuz...

...elman�n y�zeyi b�t�n evreninizi olu�turur.

Evrenin d�� y�zeyi boyunca dola�abilir...

...ya da solucan deli�inden ge�ebilirsiniz.

Fakat Einstein'�n denklemleri �u �ng�r�de de bulunuyor...

...solucan delikleri do�ada olu�uyorsa...

...atomalt� b�y�kl�kte olabilirler ve kapanmadan �nce...

...saniyenin �ok k���k bir k�sm�nda ortaya ��k�yor olabilirler.

Teorik olarak, bir solucan deli�inin a�z�n� a��k tutmay�...

...ve i�inden bir uzay arac� ge�ecek kadar...

...b�y�k olmas�n� nas�l sa�layabiliriz?

Solucan deli�i ezilmesin...

...ve siz onun i�inden ge�meye �al���rken �lmeyin diye...

...solucan deli�ini a��k tutmak gerekir...

...bunun i�in solucan deli�inin i�inden...

...negatif k�tle veya negatif enerji ge�irmeniz laz�m.

Einstein k�tle ve enerjinin e�it oldu�unu s�yler.

Bildi�imiz neredeyse t�m madde formlar�...

...pozitif k�tleye sahiptir ve k�tle�ekim kuvveti uygularlar.

Negatif k�tle, antik�tle�ekim kuvveti uygular...

...ve solucan deli�inin a��k kalmas�n� sa�layacak �ekilde duvarlar�n� iter.

Tuhaf bi�imde, negatif enerjinin mevcut olabildi�i do�ru...

...ve sadece �ok ufak miktarlarda da olsa...

...laboratuvarda olu�turuldu.

Bir solucan deli�ini bir uzay arac�n�n ge�ebilece�i b�y�kl�kte...

...a��k tutabilmek i�in...

...�ok b�y�k miktarda negatif enerjiye gereksinim var.

Ama, belki gelecekte, m�hendisler...

...s�rf bunu yapabilmek i�in ileri teknolojiler geli�tirecekler.

Bug�n i�in solucan deliklerinin...

...evrenimizde mevcut olmad���n� s�ylemek...

...bilgiye dayal� bir tahmindir...

...ya da belki de yar� bilgiye dayal� bir tahmin demeliyim...

...fakat bundan emin olmaktan �ok uza��z.

Ger�ek �u ki, �u anda bilmiyoruz.

Solucan deliklerinin kesin olarak m�mk�n olup olmad���n�...

...s�yleyebilmek i�in fizik yasalar�n� yeterince iyi bilmiyoruz.

Fakat imkans�z olmad�klar�ndan...

...bir film yap�mc�s� i�in ideal bir hedef.

�nc�l�k yapacak, astrofizi�in kimi ola�an�st� �zelliklerini...

...deneyimleyecek bir aileye odaklanma fikrinden...

...�ok heyecan duymu�tum, �zellikle de...

...uzak y�ld�zlara seyahat etmemizi...

...sa�layacak bir solucan deli�i fikrinden.

Ger�ek bilimi temel alan bir solucan deli�i yaratabilmek i�in...

...g�rsel efekt s�perviz�r� Paul Franklin, Kip Thorne'a dan��t�.

Solucan deli�i i�in kullan�lan pop�ler imge...

...tam anlam�yla uzaydaki bir deli�e benzer.

Genellikle g�r�nmez bir y�zey �zerinde durur...

...ve maddelerin lavabo deli�i varm���as�na...

...kenarlar�ndan akarak kayboldu�unu g�rebilirsiniz.

Kip, daha ilk g�r��memizde...

...bu t�rden bir klasik fantezi resmi g�sterip...

..."Bu tamamen hatal�! Bu �ekilde olmaz" dedi.

Kip, solucan deli�ini tan�mlayan bilimsel denklemleri...

...hesaplayarak Paul'�n Londra'daki animasyoncular�na g�nderir.

Bu sebeple, film i�in Einstein'�n g�relilik denklemlerini...

...temel alan matematiksel bir solucan deli�i modeli olu�turdum.

Paul, Kip ve ben, ��yle konu�tuk...

..."Tamam, solucan deli�ini g�rselle�tirece�iz...

...tam hesaplamalar�n�n g�sterdi�i gibi onu simule edece�iz."

Paul Franklin ve ekibi, en son, en ilgin� ve g�ncel...

...algoritmalar� almaktan b�y�k heyecan duymu�tu.

�imdi di�erine ge�iyoruz.

Solucan deli�i uzayda bulunan �� boyutlu bir deliktir...

...ve bir �emberi al�p �� boyutta s�r�klersek ne olur?

Bir k�re elde ederiz.

Bu nedenle, solucan deli�i neredeyse...

...uzayda as�l� duran bir kristal k�reye benzer.

Hi� kimsenin daha �nce bu t�r bir g�rselle�tirmeyi...

...sahiden de yapt���n� hi� zannetmiyorum.

Bu ger�ekten emsalsiz.

Senin i�in ve seyirci i�in oldu�u kadar...

...benim i�in de bir ilk.

Kesinlikle.

Y�ld�zlararas�'nda, m�rettebat �yeleri...

...solucan deli�inin i�ine dal�� yapt�klar� s�rada...

...inan�lar�na fazlas�yla meydan okurlar.

Sadece aileni d���nemezsin...

...art�k bundan �ok daha fazlas�n� d���nmelisin.

Kendi ailemi ve milyonlarca aileyi d���n�yorum.

Bu solucan deli�inin �tesinde, m�rettebat �yeleri...

...evrendeki en s�rad��� nesnelerin alemine girerler.

Kara deliklerin.

YILDIZLARARASI'NIN B�L�M�

Y�ld�zl� g�k, D�nya'dan ebedi bir s�kunet alemi gibi g�r�nebilir.

Fakat en geli�mi� teknolojilerimizi...

...evrene do�rulttu�umuzda...

...korkun� bir g�� ve �iddet manzaras�yla kar��la��r�z.

Galaksiler �arp���r...

...kozmik gaz ve toz bulutlar� radyasyon p�sk�rt�r.

Y�ld�zlar patlar ve �l�r.

Bir film yap�mc�s� i�in uzay, �arp�c� olas�l�klarla doludur.

�nsan�n do�a �artlar�na kar�� geldi�i bir �yk�ye kalk��t���n�zda...

...hele de bu yolculuk y�ld�zlararas� oldu�unda...

...ana karakterimizi tehdit eden olas�l�klar�...

...g�rselle�tirmek �ok daha tuhaf hale gelir.

Derin uzay bize yeni bir yakla��m sunar.

Kesinlikle.

Y�ld�zlararas� seyahat esnas�nda m�rettebat�n kar��la�aca��...

...en b�y�k zorluklardan biri...

...kara deliklerin tehlikeleri kar��s�nda gemi kullanmak.

Kara delikler Einstein'�n denklemleri taraf�ndan �ng�r�ld�...

...fakat fizik�iler bunlar�n ger�ekten mevcut olup olmad�klar�n� sorguluyorlar.

Kara delik tuhaf bir varl�k. Bu, bir lastik y�zey yerine...

...bir kara delik olsayd�, b�k�lm�� uzay ve zaman d���nda...

...kesinlikle hi�bir �ey i�ermeyen bir y�zey olurdu.

K�tle�ekimin o kadar kuvvetli oldu�u bir yerdir ki...

...kara deli�e d��en herhangi bir �ey asla d��ar� ��kamaz.

E�er i�ine d��erseniz...

...d��ar�ya sinyal g�nderemezsiniz, ���k i�eriden ��kamaz.

Bunun nas�l meydana geldi�ini sorabilirsiniz.

Uzayda �ok b�y�k k�tleler bir araya gelebilir...

...bir dev y�ld�zda oldu�u gibi.

K�tle�ekim o kadar kuvvetlenir ki nihayet madde...

...kendi �zerinde daha fazla bas�n� uygulayamaz hale gelir.

Her �ey ��ker, b�y�k bir patlama meydana gelir...

...maddelerin baz�s� havaya u�ar...

...fakat geriye kalanlar�n hepsi kara deli�in i�ine ��ker.

Kendi ekseni etraf�nda d�nen kara delik, etraf�ndaki uzay�...

...y�ld�zlar� ve gezegenleri y�r�ngesine �eken...

...bir girdap hareketiyle s�r�kler.

Daha i�eride, k�tle�ekim bir gelgit ak�nt�s� gibi artar.

Olay ufku denen s�n�rda k�tle�ekim �yle u� noktaya ula��r ki...

...hi�bir �ey canavar�n kalbine �ekilip...

...sonsuza dek kaybolmaktan ka�amaz.

Kara delikler basittir, ancak �ok fazla niteli�e sahiptir.

Adeta ki�ilikleri var...

...yemek konusunda se�ici olabilirler, enerjik olabilirler.

Ve g�r�p tan�mlad���n�z �eyler asl�nda...

...kara deli�in �evreyle olan etkile�imidir.

UCLA astronomu Andrea Ghez...

...kara deliklerin tespiti konusunda bir uzman.

Bilimsel bir �ng�r�n�n ara�t�r�lmas�nda �nemli bir rol oynad�.

Ki bu �ng�r� de, Samanyolu'nun merkezinde ikamet eden...

...dev bir kara delikti.

�yi g�r�n�yor.

Astronomlar galaksimizin merkezinin gaz, toz...

...ve milyonlarca y�ld�zla dolu oldu�unu biliyorlard�.

Bu curcunay�, g��l� bir kuvvet hareket ettiriyor gibi g�r�n�yordu.

Bir kara delik olabilir miydi?

Yer teleskoplar� bu b�lgenin net g�r�nt�lerini olu�turam�yordu...

...daha sonra, uyarlanabilir optik denilen teknik...

...g�r�� alan�m�z� b�y�k oranda art�rd�.

Geli�mi� teknolojiden �nce b�yle bulan�k bir karga�aya benziyordu...

...art�k uyarlanabilir opti�i etkinle�tirdi�inizde...

...y�ld�zlar� tek tek g�rebiliyorsunuz.

Yani buradaki her bir ���k noktas� tek bir y�ld�za kar��l�k geliyor.

Andrea bu tekni�i Hawaii'deki Keck g�zlemevinde uygulamaya koyuldu.

Bu bir yol haritas�.

O ve ekibi, Samanyolu'nun merkezindeki y�ld�zlar� izlemeye ba�lad�.

Bu, galaksimizin merkezi.

Veriyi elde etti�imiz ilk y�l 1995'ti.

Sonra 1996'da teleskoba geri d�n�p...

...ikinci g�r�nt�m�z� elde edince elimizde iki resim oldu.

Bunlar� mukayese edebiliyoruz.

Andrea y�ld�zlar�n tek bir k�tle�ekim kayna��n�n...

...y�r�ngesinde d�n�p d�nmedi�ini g�rmek istiyordu...

...fakat y�ld�zlar�n y�r�ngede d�n���n�n tamamlanmas� y�llar s�rebiliyordu.

O y�zden devam etmemiz ger�ekten �nemliydi...

...2000 y�l�nda nihayet y�ld�zlar�n e�rilerini g�rmeye ba�lad�k.

Di�er bir deyi�le, kara deli�in k�tle�ekim etkisiyle...

...bu y�ld�zlar d�z bir �izgi izleyip e�ri �izmeye ba�l�yorlar.

�l��mler bu e�rili�i g�rmemizi sa�layacak kadar hassas.

Y�llar boyunca Andrea ve ekibi ara�t�rmalar�n� ilerletti.

Bu animasyon 20 y�ll�k u�ra�� temsil ediyor...

...ve burada bir kara delik oldu�unu...

...ve onun ne kadar b�y�k oldu�unu ifade ediyor.

Andrea'n�n zahmetli projesi Samanyolu'muzun merkezinde...

...G�ne�'imizden 400 milyon kat daha fazla k�tleye sahip...

...bir canavar� ortaya ��kard�.

Bug�n, bilim insanlar� kara delikleri yeni ara�larla ar�yorlar.

CalTech astrofizik�isi Fiona Harrison...

...g��� y�ksek enerjili X-���nlar�yla evrene bakan...

...Yeni Y�ld�z adl� teleskopla tar�yor.

Kara deli�in kendisi ���k yaymaz...

...fakat toz ve gaz kara deliklerin i�ine d��er...

...b�ylelikle kara delik �s�n�r ve X-���nlar� yayar.

Yeni Y�ld�z, kara delikleri maddeyle kendilerine ziyafet �ekme...

...i�lemi s�ras�nda yakalar ve teleskop her yerde bunlar� sapt�yor.

Yaln�zca 10 ya da 20 y�l evvel...

...kara deliklerin nadir olduklar�n� d���n�rd�k.

Samanyolu'muz gibi her galaksinin merkezinde...

...bir dev kara delik oldu�unu biliyoruz art�k.

Dolay�s�yla yaln�zca tuhaf �eyler olmaktan �ok...

...asl�nda evrenimizin neden bu �ekilde oldu�u sorusu i�in...

...hayati �nem ta��yorlar.

�yleyse, D�nya bir kara delik taraf�ndan yutulma riskiyle kar�� kar��ya m�?

B�t�n galaksiye yay�lm�� kara deliklerimiz olsa da...

...kesinlikle tehlikeyle kar�� kar��ya de�iliz.

Genel yanl�� anlamalardan biri de...

...kara deliklerin D�nya'y� yutabilece�idir.

Yutma falan olmuyor, yaln�zca ola�an k�tle�ekim var.

Yaln�zca �����n bile ka�amad��� b�lgeye �ok yakla�t���n�zda olur...

...fakat D�nya b�yle bir �ey yapmayacak.

Fakat ya bir uzay gemisi �ok yak�nla�sayd�?

Ya da bir astronot �ivileme dal�� yapsayd�?

Bunun en basit a��klamas�, okudu�unuz kitaplar�n...

...�o�unda bulaca��n�z a��klama �udur...

...ba��n�zdan ayaklar�n�za kadar uzay�p...

...gelgit kuvvetleri taraf�ndan ezilirsiniz...

...pek s�k s�ylendi�i gibi spagettile�irsiniz...

...e�er i�ine d��erseniz spagettile�ip yok olursunuz.

Standart a��klama bu �ekilde.

Ger�ek �u ki bildi�imiz t�m fizik yasalar�...

...kara deli�in merkezinde alt�st olur.

Fizik�iler orada ne oldu�unu anlamak i�in halen �al���yorlar.

- Buras� k�tle�ekimin olmad��� bir yer. - Fizik�i olmayan birisiyle...

...s�kl�kla "bu k�tle�ekimdir" yalan�n� s�yleriz.

Yani bunca y�ld�r bize yalan s�yl�yorsunuz?

Bu �eylerin nas�l oldu�unu bilirsin: yalan var, yalan var.

Biliyorum, ama �u anda.

Y�ld�zlararas� filmi tam olarak anla��lan...

...sa�lam temellendirilmi� fizi�i ele al�yor...

...film, bilgiye dayal� tahminlerde bulundu�umuz...

...ve neredeyse emin oldu�umuz...

...fakat y�zde y�z emin olmad���m�z tahminleri ele al�yor.

Tahmin yapmaya mecbur kald���m�z...

...insan kavray���n�n s�n�rlar�ndaki fizi�i ele al�yor...

...ve bu s�n�rlar�n �tesine ge�ti�inizde...

...Y�ld�zlararas�, bilim insanlar�m�z�n hayal edebilece�i...

...en iyi tahminlerle uyum sa�lamaya u�ra� veriyor.

Y�ld�zlararas� yeni fikirlerin s�zd��� gri b�lgeyi kazarak...

...evrenin do�as�na ili�kin sorular�n derinliklerine ula��yor.

YILDIZLARARASI'NIN B�L�M�

Y�ld�zlararas�'nda, D�nya'daki teleskoplar ilk olarak...

...bir solucan deli�inin varl���n� tespit eder...

...solucan deli�i, uzay�n g�r�n���n� �arp�tan...

...k�tle�ekim sapmalar� olarak ortaya ��km��t�r.

�ok g��l� k�tle�ekime sahip solucan delikleri olu�turduk.

Ama sonra ne olacak?

��nk� o zaman bir nedenin var senin...

Solucan deli�inin bu kadar �ok k�tle�ekime sahip olmas�...

...beni rahats�z ediyor.

Christopher Nolan'la �al��maya ilk ba�lad���mda...

...kendisi solucan deli�inin daha hafif k�tle�ekime sahip olmas�n� istedi...

...bu nedenle, solucan deli�inin...

...ne kadar b�y�k olmas� gerekti�i konusunda tart��t�k...

...ve uzay� b�ken solucan deli�inin...

...etraf�ndaki ����� da b�kmesinin sonucunda...

...D�nya'dan az �ok g�r�lebilece�i kadar...

...b�y�k olmas�nda karar k�ld�k.

Kip Thorne, Einstein'�n genel g�relilik kuram�n�...

...temel alan denklemleri kullanarak...

...Y�ld�zlararas�'n�n solucan deli�i i�in gereken k�tle�ekimini hesaplad�.

Bildi�imiz �zere, bu kuram...

...nesnelerin k�tle�ekim meydana getirerek...

...uzay ve zaman� b�kt�klerini ifade eder.

Ayn� zamanda, nesneler hareket ederken...

...k�smen suda yay�lan dalgalara benzer �ekilde...

...bunlar�n uzayzamanda titre�im �rettiklerini �ng�r�r.

Bu k�tle�ekim dalgalar� asla do�rudan g�zlemlenmezler.

K���k olduklar� i�in tespit edilmeleri zordur...

...�ok �iddetli bir hareket taraf�ndan meydana getirilmedikleri s�rece.

Evrenin do�umu gibi.

Fizik�iler k�smen, evrenin geni�ledi�ini g�zlemleyerek...

...B�y�k Patlama kuram�n� geli�tirdiler.

Galaksilerin bir somun ekmekteki �z�mler gibi...

...birbilerinden uzakla��yor olmalar�, uzak ge�mi�te...

...evrenin �ok daha k���k olmas� gerekti�ine i�aret ediyor.

E�er filmi ba�a al�rsak...

...ge�mi�te her �ey birbirine daha yak�nla��r...

...ve bu fikri Einstein'�n bize verdi�i denklemlere ba�l�yoruz.

Art�k, yakla��k 14 milyar y�l �nce...

...ger�ekle�ti�ini bildi�imiz bir an var...

...her �eyin hepsinin �zerinde oldu�u...

...evrendeki madde yo�unlu�unun g�r�n��e g�re...

...son derece b�y�k oldu�u bir an.

Sonra, kuvvetli bir g�� uzay�n kendi kendine geni�lemesini tetikler.

I��k h�z�ndan daha h�zl� bir �ekilde.

Buna Kozmik Enflasyon kuram� deniyor.

Kuram, enflasyonun, dalgalanmay�...

...uzay�n �eklinden alarak onlar� art�rmas� gerekti�ini...

...b�ylece onlar� �ok daha g��lendirece�ini s�yler.

Ve uzayzaman�n dokusundan dalgac�k �reten...

...k�tle�ekim dalgalar� haline gelirler.

Bu dalgac�klar bug�n tespit edilebilseydi...

...B�y�k Patlama'n�n nas�l patlad���n� anlamam�za yard�mc� olurlard�.

Buradaki zorluk b�ylesi bir �eyi nas�l �l�ece�imizde yat�yordu.

Meslekta�lar�mdan birinin ne�eli bir �ekilde...

...'bo�a k�rek �ekme' dedi�i bu �ok �zelle�mi� deneyi...

...�nerip geli�tirmeye y�nlendirdi bizi.

CalTech fizik�isi Jamie Bock, deneysel kozmoloji alan�nda �al���yor.

Deneysel kozmoloji, zaman�n ba�lang�c�na...

...geri d�nmeye �al��arak deneyler geli�tirir.

Yard�m laz�m m�?

Son deneyinin oda��nda, evrendeki en eski ���k vard�.

B�y�k Patlama'n�n soluk par�lt�s�.

Fizik�iler b�t�n evreni kapsayan...

...bu kozmik mikrodalga arkaplan ���mas�n�n haritas�n� ��kard�lar.

Evrenin do�umu k�tle�ekim dalgalar� �rettiyse...

...bunlar ilksel ����� b�k�p, �����n polarize olmas�na...

...veya belli bir y�nde k�vr�lmas�na neden olmu� olmal�lar.

E�er bu polarizasyonu �l�ebilseydik...

...yaln�zca �l�mekle kalmay�p �ekline de bakabilseydik...

...k�tle�ekim dalgalar�n�n g�stergesi olan...

...k�vr�ml� �ekillerle kar��la�abilirdik.

Jamie ve ekibi, bir dizi k���k boyutlu s�per hassas teleskop tasarlad�.

Bunlar� g�ky�z�n�n cam kadar net oldu�u G�ney Kutbu'na kurdular.

G�ney Kutbu �l��mlerimizi yapabilmek i�in...

...uzay bo�lu�una en yak�n olabilece�imiz yer.

Ekibin teleskobu, kozmik arkaplan ���mas�n�n �s�s�ndaki...

...ufak de�i�imleri �l�erek, sekiz y�l boyunca...

...g�ky�z�n�n bir par�as�n� tarad� ve bir �r�nt� ortaya ��kt�.

Sonu�lar�m�z k�tle�ekim dalgalar�ndan beklenenle tutarl�...

...bir k�vr�ml� polarizasyon �r�nt�s� g�r�ld���n� bildiriyor.

Yani evrenin erken evresindeki k�tle�ekim dalgalar�n� g�rmediler...

...g�rd�kleri tam da bekledikleri polarizasyon �r�nt�s�yd�...

...sadece beklediklerinden daha g��l�yd�ler.

Evrenin ya�� saniyenin trilyonlarca biri kadarken...

...B�y�k Patlama'n�n hemen sonras�nda olup bitenler bunlar.

Yani bu, neredeyse evrenin yarat�l���n� g�rmeye benziyor.

Bu bulgu di�er deneylerle de do�rulanmal�yd�.

E�er deneyler desteklerse, bu Einstein taraf�ndan �ng�r�len...

...k�tle�ekim dalgalar�n�n ke�finin ilk kan�t� olacak.

Uzay�n, zaman�n ve kainat�n gizemlerine...

...kafa yormak bir insana kendisini �nemsiz hissettirebilir.

Belki de en iyisi...

...hedeflerimizi al�ak tutmak, arzular�m�zdan feragat etmek...

...ve D�nya gezegenine odaklanmakt�r.

Fakat bu sizin i�in ger�ekten de iyi bir se�enek olmayabilir...

...yani uzun vadede.

Y�ld�zlararas�, D�nya'daki ya�am ko�ullar�n�n...

...ac�mas�z oldu�u bir gelece�i tasvir ediyor.

Yaln�z tek bir ��z�m var.

D�nya'y� kurtarmak i�in plan�n�z�n ne oldu�unu...

...art�k bana s�ylemeniz gerek.

D�nya'y� kurtarmaya niyetimiz yok...

...onu terk etmek niyetindeyiz.

YILDIZLARARASI'NIN B�L�M�

Bu mavi vaha, ya�am� destekledi�ini bildi�imiz yegane yer.

Fakat bu durum bir anda de�i�ebilir.

15 �ubat 2013'te...

...G�ne�'ten daha parlak bir meteor...

...b�t�n Sibirya'y� ���l�klar�yla inletti.

19 metre �ap�nda bir kayayd�...

...ve havada infilak etti�inde Hiro�ima'ya b�rak�lan bombadan...

...20 kat fazla enerji a���a ��kard�.

�len yoktu, ama binden fazla insan yaraland�.

Asteroitler D�nya'ya daha �nce de isabet etti.

Yakla��k 65 milyon y�l �nce...

...10 kilometre geni�li�indeki bir canavar...

...D�nya'daki t�rlerin yar�s�n� silip s�p�rm�� olabilir.

Dinozorlar� hat�rlad�n�z m�?

Benzer bir �arp��ma...

...ya da daha k�t�s� her an ya�anabilir...

...ve Mavi Bilye'mizi cans�z bir kaya haline getirebilir.

Bu arada, gezegenimiz i�in...

...daha b�y�k bir tehdit biz olabiliriz.

S�z�n �z�, D�nya sonsuza dek bizi hayatta tutamaz.

Birka� milyar y�l sonra...

...G�ne�'imiz �lmeye ba�lad���nda geni�leyecek.

Ve gezegenimiz yan�p kavrulacak.

Fakat iyi bir haber var.

Dinozorlardan farkl� olarak...

...bizler D�nya'y� terk edebiliriz.

Geriye say�m 10, 9... Ate�leme s�ras� ba�lad�!

6, 5, 4, 3, 2, 1...

S�f�r!

Geri say�m bitti. Atlantis uzay meki�i havaland�.

Bug�ne kadar 600'e yak�n insan uzaya seyahat etti.

Mekik d�neminde, Marsha Ivins be� sefer yolculuk yapt�.

T�m bunlar� kaydedebilmek i�in bu kablo karma�as�n� yaratt�k burada.

Kennedy Uzay Merkezi'nin Ziyaret�i Kompleksi'nde...

...Andrea eski bir dostunu kontrol ediyor.

Burada as�l� duran Atlantis'e bakarken...

...onunla uzaya gitti�imi d���nmek...

...ger�ek�st� bir deneyim.

�nanmakta hala zorluk �ekti�im bir �ey.

�nsanlar�n bu arac� uzaya ��karm�� oldu�umuz ger�e�inden...

...hala merak, hayret ve kat�ks�z keyif duyuyor olmalar�...

...beni iyi hissettiriyor.

Marsha i�in her bir g�rev ilki kadar heyecan vericiydi.

Yukar�dan bakt���mda bir tarafta siyah g�k...

...ve di�er tarafta mavi Yery�z� vard�.

Hepsi �unu s�yl�yordu: "Ben art�k bu gezegende de�ilim."

Uzaya gidip d�nen her astronot ayn� �eyi s�yler.

D�nya'n�n �evresinde d�nerken do�al s�n�rlar�...

...ve �lkeleri ay�ran s�n�rlar� g�rmezsiniz.

Bu gezegeni par�a par�a eden t�m sava�lar, s�k�nt�lar...

...ve �at��malar bu g�r�� alan�ndan �ok �nemsiz g�r�n�r.

Benim a��mdan, uzay yolculu�u, uzay�n ke�fi...

...her zaman nihai s�n�r� temsil etmi�tir.

�nsan deneyimini olu�turan mutlak hudutlardand�r...

...ve bir �ekilde kainattaki yerimizi tan�mlamaya �al��makla ilgilidir.

Apollo 11'in f�rlat�l���na 40 saniye.

�ocuklu�umuzda ikimizin de...

...bu u�ma d�rt�s�ne kap�ld���m�z� hat�rl�yorum.

Bu d�rt�yle ak�l almaz ara�lar yap�p onlar�...

...uzaya f�rlatmak i�in kulland�k.

Bir neslin hayal g�c�n� harekete ge�irip...

...son bir kez hava liman�na u�ruyor.

Uzay mekikleri, 800 milyon kilometrenin �zerinde...

...bir mesafe kattetikten sonra 2011'de emekliye ayr�ld�lar.

Uzay�n ke�fi muazzam miktarda kaynak gerektirir.

NASA gibi resmi kurumlar�n talep edece�i t�rden kaynaklar.

Son zamanlarda, bu yar��a yeni oyuncular da kat�ld�.

Ger�ekten de yeni bir uzay �a��n�n...

...ba�lang�c�nda oldu�umuzu d���n�yorum...

...ve bu, ticari �irketlerin...

...�ok daha g��l� bir rol oynad��� bir �a�.

NASA bu resmin d���nda de�il...

...tam i�inde ama her �ey...

...NASA tasar�m sisteminden ibaret de�il.

2002'de Elon Musk, kendi roket �irketini kurdu.

10 y�l sonra, NASA'yla s�zle�meli olan SpaceX...

...Uluslararas� Uzay �stasyonu'na erzak getirip g�t�ren...

...tarihteki ilk �zel �irket oldu.

SpaceX �u anda �ok daha b�y�k bir zorlukla m�cadele ediyor.

SpaceX'i uzay ta��mac�l���n� k�kten de�i�tirmek amac�yla kurdum.

Burada son derece �nemli olan...

...roketin tam ve s�ratle yeniden kullan�labilmesidir.

Roket�ilikte bug�n kar��la�t���m�z b�y�k sorun �u...

...roketten tek sefer yararlan�l�yor...

...ard�ndan roket okyanusa d���yor...

...veya Sibirya d�zl�klerini kavuruyor ve tekrar kullan�lam�yor.

Asl�nda bir roketi ba�ar�yla indirip...

...en az �abayla yeniden kullanabilirseniz...

...o zaman her ikisinin uzay ta��mac�l��� i�in gereken...

...maliyetini �nemli �l��de azaltm�� olursunuz.

SpaceX �u anda tam ve s�ratle yeniden kullan�labilir...

...bir f�rlatma sistemi geli�tiriyor.

Ve bu, Elon'u daha b�y�k bir hedefe yakla�t�racak.

Mars'ta koloni kuracak ekipler g�ndermeye.

Cesareti olmayanlara g�re bir i� de�il.

Bir kimse macera tutkusuyla Mars'a gitmek isterse...

...konfor ve g�venlik arzusuna gem vurmas� gerekir.

Mars'ta koloni kurmak insanl�k i�in sonraki b�y�k ad�m olabilir.

�zerinde d���n�rseniz olduk�a �nemli bir fikir...

...insan soyunun evrendeki yerini...

...nas�l g�rd���n�ze g�re verilmesi gereken bir karar.

Burada D�nya'da m� kalaca��z yoksa...

...D�nya'y� terk edip galakside seyahate mi ��kaca��z?

Bir yol bulaca��z, her zaman bulduk.

YILDIZLARARASI'NIN B�L�M�

Y�ld�zlararas�'n�n g�rselli�ini ve uzay teknolojisini olu�turmak i�in...

...Christopher Nolan, yal�n bir tasar�m yakla��m�n� izledi.

Sadece dekoratif ama�l� g�r�nen hi�bir �ey istemedik.

�ok daha fonksiyonel bir a��dan yakla�mak istedik...

...m�mk�n oldu�unca ikna edici olmaya �al���p...

...bug�n mevcut olan NASA teknolojisine...

...ve Uluslararas� Uzay �stasyonu'na bakarak...

...bu t�r �eylerden ilham ald�k.

Uzay teknolojisinin ilerleyen y�llarda...

...nas�l evrimle�ece�ini tahmin etmek m�mk�n de�il.

Mars'ta koloni kurmaktan veya D�nya'n�n y�r�ngesinde...

...kal�c� bir yerle�im kurmaktan...

...onlarca y�l, belki de daha uzak olabiliriz...

Fakat d�nyan�n �e�itli yerlerindeki insanlar...

...bunu bir sonraki ad�m olarak hayal ediyorlar.

Ge�enlerde ger�ekle�en bir uzay konferans�nda...

...NASA ve Uluslararas� Uzay �stasyonu Derne�i...

...ileriye d�n�k d�zinelerce tasar�ma �d�l da��tt�.

�rne�in kendi kendine yeten...

...20 bin n�fusluk bir insan yerle�imi.

Ay topra��ndan maden ��karan bir ay �ss�.

Uzay ��plerini temizleyen bir robot filosu.

Fakat bu tabii ki �ok zor ��nk� yak�t t�ketiyoruz...

�d�l kazanan tasar�mc�lar aras�nda...

...tek bir doktora derecesi olan bile yok.

Bunlar d�nyan�n her yerinden gelen ortaokul ve lise ��rencileri.

Bu �ocuklardan biri bir g�n Mars'a ayak basabilir...

...veya itki sistemlerinde ����r a�abilir.

Ya da astrofizikte bir devrim ba�latabilirler.

Bu t�r bir hevese ilham vermek...

...Y�ld�zlararas� ekibinin de umut etti�i bir �ey.

�ocuklara bakarak uzay yolculu�unun ve uzay�n ke�finin...

...olas�l�klar�ndan heyecan duymay� seviyorum.

Umut ediyorum ki bu film, pek �ok insan�n...

...ba�ka �ekilde merak duymayacaklar� t�rden...

...bir bilimle tan��malar�na vesile olur.

�nsanlar�n bu filmden belli bir anlam ��karmalar�...

...ger�ekten heyecan verici olurdu...

...bunlar �zerinde d���nmeye de�er fikirler.

Bilim ve bilimkurgu aras�ndaki etkile�im...

...derinlerdeki yarat�c� g�d�den geliyor.

Bilinmeyenin anla��l�r k�l�nmas�...

...yeni d�nyalar�n in�as�...

...ve daha iyi bir gelecek tasarlamak i�in...

...yan�tlar� her zamanki yerde bulaca��z.

�n�m�zdeki ufkun �tesinde.

�eviri: Garaj�mdaki Ejder www.garajimdakiejder.com

Bana ilk ilham veren �eyler...

...g�ky�z�, y�ld�zlar, ay, gezegenlerdi.

Uzaya gitmeyi d���nmek ger�ekten heyecan verici.

S�rada ne var diye sormak gibi.

Bana g�re s�rada uzay var.

Yapabileceklerimiz hayal g�c�m�z�n �tesinde.

�nsan soyunun hayatta kalmas� i�in...

...tek se�enek uzaya gitmek.

D�nya olarak atmam�z gereken ilk ad�m bu.