Original subtitles

GECE VE S�S

�eviri: Opuslandia opuslandia@hotmail.com

Huzur dolu bir manzara bile...

�zerinde kargalar�n u�u�tu�u, kuru otlar�n yak�ld���, hasat kald�r�lan bir tarla bile...

Arabalar�n, k�yl�lerin ve �iftlerin ge�ti�i bir yol...

Hatta, k�y pazar� ve �an kulesiyle k�rsaldaki bir k�y bile...

...sizi bir toplama kamp�na g�t�rebilirdi.

Struthof, Oranienburg, Auschwitz...

...Neuengamme, Belsen, Ravensbruck, Dachau-

Hepsi de, haritalarda yer alan di�er adlardan farks�zd�lar.

Kanlar kurumu�, diller susmu� art�k.

Bu bloklar� yaln�zca kameralar ziyaret eder olmu�.

Tuhaf bir �imen bir zamanlar mahkumlar�n y�r�d��� yollar� �rtm��.

Art�k dikenli tellerden ak�m ge�miyor.

Kendimizinken ba�ka duyulan hi�bir ayak sesi yok.

Y�l 1933.

�rg�t harekete ge�iyor.

Bir ulusta fikir ayr�l�klar� olmamal�.

�ikayet etmek, tart��mak yok.

��e koyulma vaktidir.

Bir toplama kamp� in�aat s�reci bir otel ya da stad�nkiyle ayn�yd�:

Ke�if bedeli ��kar�l�yor, i�adamlar� ihaleye giriyor...

...bir iki yere r��vet veriliyordu.

Belirli bir tarz yoktu. Yapan�n hayal g�c�ne b�rak�lm��t�.

Alp tarz�.

Garaj tarz�.

Japon tarz�.

Bir tarz� olmayan.

Mimarlar giri� kap�lar�n� insanlar�n bir kez ge�ece�ini d���nerek in�a etmekteydi.

Ayn� s�rada, Burger ad�ndaki bir Alman i��i...

...Amsterdam'dan, Stern ad�ndaki Yahudi bir ��renci...

...Krakov'dan bir t�ccar, Schmulski...

...ve Bordo'dan bir k�z ��renci, Annette, y�zlerce kilometre uzakta bir yerin...

...kendileri i�in haz�rland���n� bilmeksizin g�ndelik hayatlar�n� s�rd�rmekteydiler.

G�n geldi in�aat tamamland�.

Tek eksi�i onlard� art�k.

Var�ova'da al�konulanlar...

Lodz, Prag, Br�ksel, Atina...

Zagrep, Odessa ve Roma'dan s�r�lenler...

Pithiviers'de zapt edilenler...

Vel-d'Hiv'de yakalananlar...

Compiegne'de tutuklanan direni��iler...

Kimisi yanl��l�kla veya tesad�fen derdest edilmi� kalabal�klar�n...

...kamplara olan yolculuklar� ba�l�yordu.

Trenler m�h�rlenip, s�rg�lenmi�ti.

Vagonlar t�ka basa insanla doldurulmu�tu.

Ne gece var, ne g�nd�z. A�l�k, susuzluk... Bo�ulanlar, delirenler...

Yere do�ru s�z�len bir mesaj. Bir bulan olacak m�?

�l�m ilk darbesini vuruyor.

Var�� zaman� o sisli gecede ikinci darbe iniyor.

Bug�n, g�ne� ayn� raylar �zerinde par�ld�yor.

�zerinde yava��a ilerliyoruz, ama neyi g�rmeyi umuyoruz?

Vagonlar�n kap�lar� a��ld���nda yere d��en cesetlerin izlerini mi?

Yoksa, namlular�n ucunda, Nazilerin g�zde manzaras�...

...insan yak�lan f�r�nlar�n alevleri uzaklarda ���ldarken...

...k�r edici projekt�rlerin ve havlayan k�peklerin aras�nda...

...kamplara s�r�klenen insanlar� m�?

Daha ilk bak��ta bu kamp, ba�ka bir gezegen sanki.

BANYO ve TEM�ZLENME

Temizlik bahanesiyle...

..��r�l��plak edilerek onurlar� bir ��rp�da s�k�l�p al�nan mahkumlar...

Kafalar kaz�nm��...

Damgalanm��...

Numaralanm��...

Karmakar���k bir hiyerar�ik d�zen.

Kimilerinde mavi �izgili bir �niforma giydirilmi�...

...kimileri de 'Nacht und Nebel' denen bir s�n�fa ayr�lm��.

Yani: "Gece ve Sis."

K�rm�z� ��gen armal� siyasi su�lular ye�il armal�larla y�z y�ze:

Onlar, �st s�n�f� olu�turan adi su�lular.

�stlerinde, Kapo vard�...

...ve hemen her daim adi su�lular aras�ndan se�iliyordu.

Daha da �stte, 3 metre dahi yakla��lamayan, dokunulmaz SS subay�.

En tepede duran Komutan ise kamp�n i�leyi�ine bak�yor.

G�ya, kampta olan biteni bilmiyordu.

Peki kim biliyordu?

Bu kamplarda ya�ananlar onlar� in�a edenlere g�re �nemsizken...

...i�indekiler i�in tarifi imkans�zd�.

Ger�ekleri anlayabilmek i�in neye g�venebiliriz?

Bir yatakta �� ki�inin yatt��� tahta barakalar.

Kuytular�nda sakland�klar�...

...korka korka yemek yedikleri...

...uyuman�n bile bir tehlike addetti�i barakalar...

Ne s�zle, ne de g�zle ger�ek boyutu idrak edilebilecek...

...sonsuz, kesintisiz bir korku hali.

�nce bir has�r yata�a ihtiya� var, akabinde g�venli bir yere.

�eki�tirilip durulan battaniyeler, ithamlar, k�fretmeler...

Her dilde tekrarlanan emirler...

Birden ��kagelen SS subay�....

...hevesle kay�t tutuyor, a��r �akalar yap�yor...

Hayal g�c�m�zle bu tu�ladan yatakhane bakarak...

...size ya�ananlar�n ancak d�� kabu�unu yans�tabiliriz.

��te bir kamp:

Bir garaj, bir ah�r veya bir at�lye oldu�u d���n�lebilecek binalar...

Bu topraklarda art�k ekinler yeti�mez olmu�.

Sonbahar i�in ola�an bir g�ky�z�.

���l�klar y�kselen bir geceden, g�c�rdayan di�lerden...

...bit aramalardan geri kalan izler sadece bunlar.

�abucak uyuyacak.

Sabah�n k�r�nde kalkacaks�n.

Gece �al�nan e�yalar aran�rken birbirini ezen insanlar.

Sabah 5:00. Denetim alan�nda bitmez t�kenmez i�timalar.

Gece �lenler say�y� eksiltmi�.

Bir orkestra, mahkumlar oca�a...

...ya da fabrikaya giderlerken mar� �al�yor.

Karda �al���rken �amur bile so�uktan donuyor.

Yaz�n �al���rken susuzluktan kuruyanlar, dizanteri olanlar...

�� bin �spanyol, Mauthausen madenine giden...

...bu merdiveni in�aa ederken �ld�.

Yeralt� fabirkalar� kurulmu�.

Aylarca, kazd�r�yor, �ld�r�yor, g�m�yorlar.

Fabrikalara kad�n adlar� verilmi�: Dora, Laura.

Yine de bu 35 kiloluk i��iler g�venilir de�il.

SS'ler onlar� izliyor, g�zetliyor.

Kampa d�nmeden �nce onlar� bir yere topluyor, �zerlerini ar�yorlar.

��aretler herkese evin yolunu g�steriyor.

Kapo ise g�nl�k kurbanlar�n �etelesini tutuyor.

Mahkumlar�n kafalar� yine en b�y�k endi�eleriyle me�gul.

Yemek...

�orba.

Her bir ka���� paha bi�ilmez.

Bir ka��k eksik demek bir g�n az ya�amak demek.

�ki ya da �� sigaraya bir tas �orba takas ediliyor.

Bir�o�u, ���nlerini h�rs�zlara kar�� korumaktan aciz.

�amur ya da kar�n gelip canlar�n� almas�n� bekliyorlar.

Iss�z bir yerde uzan�p, bir ba��na �lmeyi...

Umumi tuvaletler ve �evresi...

Kar�nlar� �i�, iskelet g�r�n�ml� insanlar geceleri yedi sekiz kez buraya geliyordu.

�orbada idrar s�kt�r�c� vard�.

Geceleyin sarho� bir Kapo'ya rastlayan�n vay gelmi� ba��na.

Mahkumlar bu deliklere i�erken...

...korkulu g�zlerle bildik semptomlar� g�zetliyordu.

Kan gelmesi �l�m�n bir i�aretiydi.

Kara borsa al�n�p sat�lan mallar, faili me�hul �l�mler.

Kulaktan kula�a yay�lan haberler, dedikodular...

Olu�turulan direni� gruplar�...

Korku ve deh�etle �ekil bulan yeni bir sosyal yap�yd� bu.

Yine de bu durum SS'lerin sloganlar�ndan daha dengesiz de�ildi:

"Temizlik sa�l�kt�r."

"�al��mak �zg�rl�kt�r."

"Herkes hak etti�i gibi ya�ar."

"Bir bit �l�m demektir." �yleyse SS subay�na ne demeli?

Her kamp�n �a��rt�c� bir yan� vard�:

Bir senfoni orkestras�.

Bir havanat bah�esi.

Himmler'in nadir bitkileri yeti�tirdi�i seralar.

Goethe'�n Buchenwald'daki me�e a�ac�.

Etraf�na kamp yap�lm�� ama a�aca dokunulmam��.

Bir yetimhane, ge�ici bir s�re i�in ama hi� bo� kalm�yor.

Sakatlara ayr�lm�� barakalar.

O eski g�nlerde b�yle huzur dolu manzaralar g�rmek i�in...

...�ok uzaklara gitmek gerekmezdi.

Ama bu mahkumlar i�in bir g�z yan�lmas�yd� sadece.

Onlar apayr�, kapal� bir evrende ya��yorlard�.

Askerlerin s�rekli olarak...

...mahkumlara g�zc�l�k yap�p...

...kafalar�na estik�e adam �ld�rd�kleri...

...g�zetleme noktalar�yla �evrili bir ortamda.

Her �ey, alay etmek, ceza vermek ve a�a��lamak i�in...

...bir bahaneydi.

Saatlerce s�ren yoklamalar...

�yi yap�lmam�� bir yatak 20 cop darbesi demekti.

Sak�n dikkat �ekeyim deme. Tanr�lar seni fark etmesin.

Adam asacak, kurban edecek yerler onlarda.

11. Bloktaki etraf� �r�l� bu avlu...

...idamlar i�in �zel olarak tasarlanm��t�.

Duvarlar� kur�un sektirmiyordu.

Bir zamanlar duman t�ten trenlerin kalkt��� Hartheim gar�ndan...

...bir daha hi� g�r�lmeyecek yolcular ta��n�yor.

Geceleri nakliye edilenleri bir daha ne g�ren var ne duyan.

Yine de, insano�lu dayan�kl�.

Beden yogunluktan bitap d��m�� olsa da beyin �al���yor.

Sarg�l� eller durmadan �al���yor.

Hislerini bast�rmak i�in ka��klar, kuklalar yap�yorlar.

Canavarlar...

Kutular...

Yazmay�, notlar tutmay� ba�arabilmi�ler.

Ak�llar�n� ve r�yalar�n� canl� tutmak i�in...

Baz�lar� Tanr�ya y�nelmi�.

Kamptaki i�lerin kontol�n� alabilmek i�in...

...s�radan su�lulara ustaca meydan bile okumu�lar.

K�t� durumdaki arkada�lar�na yard�m ediyorlard�.

Yiyeceklerini payla��p, yard�mla��yorlard�.

Son bir �are, y�rekleri buruk bir halde...

...�lmekte olan ki�iyi kamp hastanesine g�t�r�yorlar.

Binalar, d�zg�n bir yatak bulabilece�iniz...

...ger�ek bir hastane g�r�n�m�nde.

Ama i�eride �l�m ��r�ngas� yap�lma riski �ok y�ksek.

�la�lar sahte. Sarg�lar ka��tan yap�l�yordu.

Her bir yaraya her bir hastal��a hep ayn� merhem s�r�l�yordu.

Bazen a�l�k, insanlara sarg�lar�n� bile yedirtiyordu.

Nihayetinde herbir mahkum di�erine benziyor:

Ya�� kestirilemeyen bedenler falta�� g�zlerle �l�p gidiyordu.

Cerrahi ama�l� kullan�lan bir bina da vard�.

Bir an i�in ger�ek bir klinikte oldu�unuzu zannedebilirdiniz.

Bir SS doktoru.

�rk�n� bir hem�ire.

Fakat i�in i�y�z� nas�ld�?

Gereksiz ameliyatlar, organ ��karmalar...

...deneysel ama�l� uzuv kesmeler...

Kapo'lar da t�pk� SS cerrahlar� gibi denemeler yap�yorlard�.

B�y�k ila� �irketleri zehirleyici �r�n �rneklerini kamplara g�nderiyor...

...ya da �zerlerinde denemek i�in bir grup mahkum sat�n al�yorlard�.

Bu deneklerin �ok az� hayatta kalabiliyordu.

Had�m edilenler...

Fosforla yak�lanlar...

Baz�lar� evlerine d�nebildikleri halde...

...vuc�tlar�ndaki damgalar� �m�r boyu ta��d�lar.

Mahkumlar gelir gelmez idare taraf�ndan foto�raflan�yordu.

�simlerin de kayd� tutuluyordu. 22 milletten isimler...

Y�zlerce defter, binlerce yaprak dolusu isim.

K�rm�z� �izgi �lenleri i�aret ediyor.

Mahkumlar bu ak�l s�r ermez, t�mden yanl�� defterleri, bir SS'in...

...ya da imtiyazl� Kapolar�n dikkatle bakan g�zleri alt�nda tutuyordu.

Onlar kamp�n efendisi, se�kinleriydiler.

Kapolar�n erzaklardan zula yap�p...

...ak�amlar�n� gen� g�zdeleriyle ge�irdikleri �zel odalar� vard�.

Yak�n civarda komutan�n villas� yer al�yordu.

Kar�s�, t�pk� di�er garnizonlarda oldu�u gibi, sayg�n bir aile hayat�...

...idame ettimek i�in �zerine d��eni yap�yordu.

Belki de, can� az�c�k s�k�lm�t�:

Sava� bitecek gibi g�r�nm�yordu.

��e bak�n ki, Kapolar�n bir genelevi dahi vard�.

Daha iyi bak�lan kad�nlar, yine de di�erleri gibi �lmeye mahkumlar.

Bazen pencelerden d��ar�daki bir yazg�da� i�in bir ekmek kabu�u d��erdi.

B�ylelikle, SS ger�ek bir �ehir hayat� kurmay� ba�arm��t�.

Hastanesi, genelev soka��, yerle�im b�lgeleri...

...ve, evet, hatta bir hapishane...

Bu h�crelerde neler oldu�unu tarif etmek beyhude.

Ne ayakta durulabilecek, ne de uzanabilecek �ekilde dizayn edilmi� bu kafeslerde...

...kad�nlar ve erkekler g�nlerce, kesintisiz bir i�kenceye maruz b�rak�l�yordu.

Havaland�rma delikleri ses ge�irmez de�ildi.

Y�l 1942.

Himmler ziyarette bulunuyor.

"Yok etmeliyiz, ama daha verimli �ekilde."

�retim i�lerine bakmay� teknisyenlerine havale eden Himmler...

...imha etme �zerine yo�unla��yor.

Planlar �zerine �al���yorlar...

Modeller yap�yorlar...

��i de bizzat mahkumlar�n kendilerine yapt�r�yorlar.

Bir krematoryum d��ar�dan bir kartpostal gibi g�r�nebilir.

Bug�n turistler �nlerine ge�mi� deklan��re bas�yorlar.

S�rg�nler t�m Avrupa'ya yay�l�yordu.

Vagonlar yolunu �a��r�yor, duruyor, yeniden hareket ediyor...

...bombalan�yor, nihayetinde var�yorlard�.

Baz�lar� �l�m� tatm��t� bile.

Kalanlar da pek fazla beklemeyecelerdi.

Soldakiler �al���rken, sa�dakiler �zerlerine...

Bu foto�raflar bir toplu katliamdan k�sa bir s�re �nce �ekildi.

Elle �ld�rmek zaman al�yordu.

Ziklon gaz� t�pleri sipari� edildi.

G�r�n��te gaz odalar�n di�er binalardan hi�bir fark� yoktu.

��erisi du� odas� g�r�n�ml� bu yer, yeni gelenleri kar��l�yordu.

Kap�lar kapat�l�yor...

Saat tutuluyordu.

Ya�ananlardan geri kalan tek �ey...

...tavana kaz�nm�� t�rnak izleri.

Beton bile kaz�nm��.

Krematoryumlar yetersiz kal�nca �l� yak�lan odun y���nlar� olu�turuldu.

Yine de f�r�nlar g�nde binlerce cesedi yakabiliyordu.

Hi�bir �ey israf edilmiyordu.

��te Nazilerin sava� rezervleri...

��te ambarlar�...

Bunlar s�rf kad�n sa��.

Sa�lar kilosu 15 Fenik'ten, giysi yap�m�nda kullan�l�yordu.

Kemikler ise...

...g�bre yap�m�nda... Denediler en az�ndan.

Cesetlerden ise- Kelimeler kifayetsiz kal�yor...

Cesetlerden ise sabun yap�yorlard�.

Deriye gelince...

Y�l 1945.

Kamplar git gide yay�l�yordu ve doluydular.

T�ka basa dolu 100.000 n�fuslu �ehirler...

Bu sonsuz ve yenilenebilir i��i g�c� a��r sanayinin i�tah�n� kabart�yordu.

Fabrikalar�n SS'e izin verilmeyen kendi kamplar� vard�.

Steyer, Krupp, Heinckel...

...Farben, Siemens, Hermann Goering i��ilerini buralardan topluyordu.

Naziler sava�� kazanabilirdi.

Bu yeni kasabalar ekonomilerinin bir par�as�yd�.

Ne var ki, sava�� kaybediyorlard�.

Krematoryumlarda yakacak k�m�r, mahkumlara verecek ekmek kalmam��t�.

Cesetler kamp�n sokaklar�na sa��lm��t�.

Tif�s...

M�ttefikler kap�lar� a��nca...

T�m kap�lar�...

Mahkumlar �a�k�n ve bo� g�zlerle bak�yorlar.

�zg�r m� b�rak�lacaklard�? Normal hayata d�nebilecekler miydi?

"Sorumlu ben de�ilim." diyordu Kapo.

"Sorumlu ben de�ilim." diyordu subay.

"Sorumlu ben de�ilim."

�yleyse sorumlu kimdi?

�u an sizlere hitap ederken, bu g�let ve y�k�nt�lar�n buzlu sular�...

...toplu mezarlar�n bo�lu�una ak�yor.

Haf�zam�z kadar bulan�k, buz kesmi�, �amurlu bir su bu.

Sava� uykuya dalm��...

...ama bir g�z� her daim a��k.

Bloklar�n etraf�ndaki denetleme yerleri tekrar �im b�r�m��.

Terk edilmi� bir k�y, ama hala korku veriyor.

Krematoryumlar art�k kullan�lm�yor.

Nazilerin icatlar�n�n modas� ge�ti art�k.

Dokuz milyon �l�n�n ruhu bu k�rlarda geziniyor.

Bu tuhaf g�zetleme kulelerinde kimler g�zc�l�k yapt�?

Kimler cellatlara emir verdi?

Y�zleri, bizim y�z�m�zden sahiden de farkl� m�yd�?

�ansl� Kapolar, g�revi iade edilen subaylar...

...ve muhbirler hala aram�zda bir yerlerde ya��yor.

�nanmak istemeyenler ya da sadece bir k�sm�na inananlar var.

Tarafs�z g�zlerle bak�nca, sanki bir canavar...

...sonsuza dek bu enkaz�n alt�nda ezilip kalm�� gibi g�r�n�yor.

Hat�ralar zamanla silikle�tik�e yeniden umutlan�r gibi oluyoruz.

Kamplardaki felaketlerin ilk ve son kez ya�and���n� farz ediyoruz.

Bir zamanlar, bir yerlerde ve sadece bir kereli�ine bunlar ya�and� diyoruz.

Etraf�m�zda olanlar� g�rmezlikten geliyor...

...insanl���n susmayan ���l�klar�na kulaklar�m�z� t�k�yoruz.

�eviri: Opuslandia