Original subtitles

D�nya Sava�a Do�ru Gidiyor 1900-1914

1897'de Krali�e Victoria, �ngiltere Taht�'na ��k���n�n 60�nc� y�l�n� kutlad�.

D�nyan�n her yerinde o zamana dek pek az ya�anm�� olan bir bar�� ve...

...refah atmosferi h�k�m s�r�yordu.

D�rt sene sonra, 20inci Y�zy�l�n �afa��nda, Krali�e Victoria hayata...

...g�zlerini yumdu.

Cenazesine, d�nyan�n d�rt bir yan�ndan �lke y�neticileri kat�ld�.

O zamanlar, Fransa hari� t�m Avrupa devletleri monar�i ile y�netiliyordu.

Ve bir�o�u �ngiliz �mparatorlu�u'na tabi idi.

Krali�e Victoria hepsinin imparatori�esi kabul ediliyordu ve...

...�l�m�, herkes�e bir devrin sonu olarak kabul edildi.

Ne var ki, pek az ki�i d�nyan�n ne kadar vah�i ve dengesiz bir hale...

...gelmek �zere oldu�unu �ng�rebiliyordu.

1900 y�l�nda, d�nyadaki politik ili�kilerin oda�� hala ana Avrupa...

...uluslar� aras�nda ger�ekle�iyordu.

Do�u'da Rusya vard�: Geni� s�n�rlar� Kuzey'de kutup denizine; Do�u'da...

...Kuzey Pasif�k'e; g�neyde Man�urya, Mo�olistan, Afganistan ve �ran'a;

...Bat�da ise Almanya, Avusturya Macaristan ve Balkanlar'a uzan�yordu.

Bu imparatorlu�un ba��nda otokritik �ar �kinci Nikolai vard�.

G�c�n�, n�fuzu geni� gizli polis te�kilat�ndan ve b�y�k ordusundan...

...al�yordu.

Bat� Rusya'daki �ehirler, Avrupa'n�n herhangi bir �ehri kadar kozmopolitti...

...ve sanat�n bollu�undan nasibini alm��t�.

Rus halk�n�n b�y�k �o�unlu�u ilkel bir k�y hayat� ya��yordu, Rus k�yl�lerini...

...pratikte bir k�le olacak �ekilde topra�a ba��ml� hale getiren Serfik...

...Sistemi sadece 20 y�l �nce kald�r�lm��t�.

Rus halk�n�n olduk�a b�y�k bir �o�unlu�unun politik konularda hala...

...pek az s�z hakk� vard�.

Sanayileri b�y�kt�, ancak Bat� Avrupa ile k�yasland���nda geri kalm��t�.

Kom�u Avusturya Macaristan �mparatorlu�u da eski halinin bir...

...g�lgesi gibiydi, �zellikle de 1866'da Prusya'ya yenildi�inden beri.

Burada da ba�ka bir imparator, France Joseph, Avusturyal�, Macar ve...

...Lehlerden olu�an zor bir kitleyi y�netiyordu ve g�neydeki...

...�ok dilli Balkan uluslar�n� da y�netimi alt�na almak istiyordu.

Viyana'daki saltanat�n�n �a�aas�, imparatorlu�unda artan ulusal...

...b�l�nmeyi gizleyemiyordu.

Kuzey kom�usu Almanya, Avrupa'n�n gen� ve b�y�yen deviydi; Prusya...

...y�netimindeki krall�klar ve prensliklerden olu�uyordu.

...Prusya'n�n 1870'de Fransa'y� a��r bir yenilgiye u�ratmas� sonucu, hen�z tek...

...bir �lke olarak birle�mi�ti.

Krali�e Victoria'n�n ye�eninin o�lu da olan h�rsl� Kayser �kinci Wilhelm...

...taraf�ndan y�netiliyordu.

Almanya'n�n b�y�k ve g��l� bir ordusu vard�.

Bu ordu, �zellikle de �lkenin bat�s�nda yer alan, devaml� b�y�yen....

...ve verimli bir sanayi ile destekleniyordu.

Fransa, Avrupa'n�n tek b�y�k cumhuriyeti idi.

Frans�zlar evde olmaktan mutluydular, Paris Avrupa'n�n e�lence ba�kenti...

...olarak itibar�n� korumaktayd�.

Afrika'da ve Hint �ini'inde de geni� ve g��l� s�m�rgeleri mevcuttu.

Yine de her Frans�z'�n g�nl�nde Do�u eyaletleri Alsas ve Loren'i geri...

...alman�n ate�i yanmaktayd�.

Bu eyaletler 1870'deki hezimetle sonu�lanan sava�ta Almanya'ya...

...kaybedilmi�ti.

�ngiliz Kanal�'n�n �te yan�nda, t�m di�er uluslar�n g�ptayla bakt���...

...Britanya yer al�yordu.

Sporcu kral denilen Kral Yedinci Edward taraf�ndan y�netiliyordu.

G�c�n�n kayna�� Krali�e Viktorya taraf�ndan geni�letilip...

...g��lendirilmi� �ngiliz �mparatorlu�u idi; ki o zamanlar d�nyan�n alt�da...

...birini kaps�yordu.

�mparatorlu�un en b�y�k kazanc� ticarettendi; hammaddeler b�y�k...

...sanayi taban�n� beslemek �zere Britanya'ya getiriliyor, sonra da...

...d�nya pazarlar�na �e�itli �r�nler halinde sunuluyordu.

Britanya, s�n�rlar� geni� imparatorlu�unu korumak i�in en �ok...

...d�nyadaki en b�y�k donanma olan Krall�k Donanmas�'na g�veniyordu.

Avrupa'n�n d���nda iki yeni y�kselen g�� s�ras�n� bekliyordu.

Amerika Birle�ik Devletleri g�zel g�nlerin ba�lang�c�ndayd�, 1897 ile...

...1940 aras�nda dev ulusal �retimini ��e katlad�.

Bu iktisadi b�y�meye g�� al�m�ndaki art�� e�lik etti. Yeni y�zy�l�n ilk...

...on y�l�nda 9 milyon insan k�taya vard�.

G��menlerin �o�u yeni bir ya�ama ba�lamak i�in Avrupa'dan geldi.

Ge�mi�lerine s�rtlar�n� d�nme kararl�l���, Birle�ik Devletlerin...

...izolasyona y�nelik yabanc� politikas�n� etkiledi.

�lkenin toprak b�y�kl��� ve halen bakir olan do�as� sayesinde...

...g��menler kolayca kabul ediliyordu.

Ancak Amerika'n�n izolasyona y�nelik politikas�, bir imparatorlu�a...

...d�n��mesini engellemedi.

Bu durum K�ba ve Filipinler i�in 1898'de �spanya ile yap�lan bir...

...sava��n sonucunda ger�ekle�ti.

�u anda izledi�iniz bu sava�a ait canland�rmalar, ilk f�lm...

...yap�mc�lar�ndan Thomas Edison taraf�ndan �ekilmi�tir.

Ger�ekte Birle�ik Devletler ordusu �abucak ilerlemi�ti.

Solda g�rd���n�z gelece�in ba�kan� Teddy Roosevelt h�k�metteki g�revini...

...b�rak�p buraya K�ba �zerine ac�mas�zca...

...y�r�yen ordusunu y�netmek i�in geldi.

�spanyollar a��r kay�plar verdi.

Ancak sava��n sonucuna Manila Koyu'nda �spanyol f�losunu bat�ran...

...Amerikan Donanmas� taraf�ndan Filipinler'de karar verildi.

Sava� K�ba'ya ba��ms�zl���n� getirmekle kalmay�p Amerika Birle�ik...

...Devletleri'ne Filipinler ve Guam'� kazand�rd�.

D�nya sahnesinde y�kselmeye ba�layan di�er g�� ise Japonya idi.

1894'te Japonya kendisinin aksine halen Orta�a� �artlar�nda ya�ayan...

...�in'le sava�a girdi.

Japonya son 40 y�ld�r Bat�'n�n teknolojisini benimsemi�ti.

Do�u'daki bu sorunun sebebi, Japonya'n�n topraklar�na katmak...

...istedi�i Kore idi.

Japonlar�n galibiyetiyle sonucu belirleyen �arp��ma denizde...

...ger�ekle�ti ve Japonya'y� g��l� ve modern bir donanma ve ordu...

...geli�tirmek konusunda cesaretlendirdi.

Avrupa i�in s�m�rgele�me rekabeti Afrika �zerinde yap�l�yordu.

En b�y�k pay Britanya'n�nd�, onu Fransa takip ediyordu.

Sonradan gelen Almanya'n�n da hat�r� say�l�r b�y�kl�kte s�m�rgeleri vard�.

Di�er emperyalist g��leri Bel�ika, Portekiz, �spanya ve sol olarak da...

...�talya olu�turuyordu.

1900 y�l� itibariyle neredeyse t�m k�ta b�l���lm��t�.

�zellikle Kayser �kinci Wilhelm, Britanya'n�n Afrika'daki g��l�...

...pozisyonunu k�skan�yordu.

Bu nedenle 1899'da G�ney Afrika'da, ayr�l�p kendi cumhuriyetlerini kurmak...

...isteyen Boer'ler ve Alman t�fekleri ve tanklar�yla desteklenen �ngilizler...

...aras�nda bir sava� patlak verdi�inde ve Boerler k�sa zamanda �ngiliz...

...ordusuna bir dizi yenilgi tatt�rd�klar�nda sevinmi�ti.

S�m�rgele�me sava��nda kendisini neredeyse yenilmez ilan etmi� bir...

...ordu i�in bu durum b�y�k bir utan� kayna��yd�.

At �st�nde ba�ar�l� Boer komandolar� say�ca daha az olmalar�na ra�men...

...tipik �ngiliz taktikleri kar��s�nda fazlas�yla ba�ar� elde ettiler.

�ngilizler, G�ney Afrika'ya �o�unlu�u Britanya'dan olmak �zere on binlerce...

...askerlik destek kuvveti g�ndermek zorunda kald�lar.

�stelik daha seyyar bir strateji de geli�tirmek zorunda kald�lar.

Ancak savunmaya kadar itilmelerine ra�men Boerler teslim olmuyorlard�.

�ngilizler tek tek komandolar� �ld�rene dek sava� s�r�p gitti.

Boerlerin yok edilmesi operasyonunun b�y�k k�sm� atl� s�m�rgeciler...

...taraf�ndan ger�ekle�tiriliyordu.

Onlar da Boerler gibi k�rsalda ya��yorlard�.

Bu kumandanlar�n b�y�k k�sm� 1914 18 aras�ndaki B�y�k Sava�'ta general...

...olarak g�revlendirileceklerdi.

G�ney Afrika'da al�nan ders pahal�ya patlam��t�.

Daha sonra bu durum, �ngiliz Ordusu'nda geni� kapsaml� reformlara...

...sebep olacakt�.

Giderek daha tahamm�l edilemeyecek say�da asker �a�r�l�yordu.

�ngiltere ile aras� a��lan Almanlar�n moral deste�i askerleri orada tutmaya...

...yetmiyordu.

1902 y�l�nda Boerler sonunda bar�� i�in teslim oldular.

Almanlar da Fas i�in Frans�z etkisinde kabul edilen Kuzeybat� Afrika'da...

...Frans�zlarla �at��t�.

1905'te Kayser, Fas Sultan�'n� ziyaret edecek kadar ileri gitti.

Alt� y�l sonra, Sultan'�n Frans�z ordusundan kendisine ba�kald�ran...

...yerli halk� bast�rmak i�in yard�m...

...istemesiyle Almanya ile Fransa aras�nda ��kan silahl� husumet...

...ba�ar�l� diplomasi sayesinde sonland�r�labildi.

Sultan'�n iste�ine Berlin �ok i�erlemi�ti.

Sava�, sonunda Kuzey Afrika'ya 1911'de vard�.

Libya'n�n eski ad� olan Tripoli, ��kmekte olan T�rk Osmanl�...

...�mparatorlu�u'nun bir s�n�r �ehriydi ancak burada az miktarda n�fusu olan...

...�talya'n�n topraklarda g�z� vard�.

�talyanlar, T�rklerin k�t� muamelesini bahane ederek i�gale ba�lad�lar.

T�rk ordusuna kar�� kazan�lan erken zaferlerden sonra �talyanlar, i�...

...b�lgelerdeki Araplar�n gerilla sava��yla kar��la�t�lar.

Ne var ki sonunda Tripoli bir �talyan s�m�rgesi oldu.

Bu sava��n e�siz bir �zelli�i de hava kuvvetlerinin kullan�ld��� ilk sava�...

...olmas�d�r.

D�nyan�n �teki ucunda ise s�m�rge rekabeti ba�ka bir sava�a neden...

...oluyordu.

Bu kez sava� Rusya ile Japonya aras�ndayd�.

Anla�mazl�k sebebi Kore idi.

Ruslar Man�urya'y� s�m�rgele�tiriyorlar...

...ve n�fuzlar�n� art�k Japonlar�n olan Kore'ye dek geni�letmek istiyorlard�.

Diplomatik bir ��z�me gidilemedi�inden, Japonlar kuvvete...

...ba�vurdu ve 1904 Bahar�'nda Kuzey Kore'ye ��kartma yapt�lar.

Sar� Nehri zorlay�p Man�urya'ya girdiler.

Ruslar� Mukden'e do�ru kuzeye s�r�p, talep ettikleri Port Arthur'daki...

...donanma karargahlar�ndan uzakla�t�rd�lar.

Sonunda, Ekim ay� ortalar�nda, Port Arthur'u kurtarmak ad�na b�y�k bir Rus...

...f�likas� Balt�k Denizi'de 32 bin kilometrelik bir yolculu�a ��kt�.

Yolda, Japon torpil botlar� sand�klar� Kuzey Denizi'nde bulunan �ngiliz...

...bal�k�� trolleriyle �arp��t�lar.

Ne var ki, Ocak 1905'te Port Arthur d��t� ve f�loya Vladivostok'a kadar...

...yar�p ge�me emri verildi.

Sonunda May�s 1905'te, bir�ok �alkant�dan sonra f�lo, Kore ve...

...Japonya'y� ay�ran Tsu�ima Bo�az�'na vard�.

Japon f�losu da beklemedeydi ve d�nyan�n beklentisinin aksine Rus...

...f�losunu sulara g�md�.

38 Rus sava� gemisinden sadece 3 tanesi Vladivostok'a varabildi.

Sonra, Portsmith New Hampshire'da Amerikan Ba�kan� Roosevelt...

...bar��la ilgili bir konferansta �ltimatomu verdi.

Rusya, Man�urya'y� bo�altmaya ve Port Arthur'u da Japonlara teslim...

...etmeye zorland�.

Bu utan� verici yenilgi, sonradan Kanl� Pazar diye an�lacak olan Ocak...

...1905'te Saint Petersburg'da y�zlerce bar���� g�stericinin askerlerce...

...�ld�r�lmesinin �st�ne, mutsuz Rus halk� i�in barda�� ta��ran son damlayd�.

Karadeniz f�losundaki Potemkin Z�rhl�s�'n�n m�rettebat� isyan ��kard�.

Bu olay Ekim'de genel grev olarak b�y�d� ve �ar, Ulusal Y�netim...

...Toplant�s� yap�lmas� i�in zorland�.

Dumar ad� verilen kongre topland� ama otokrasi de�i�medi.

Devrim, Rus halk�n�n daha fazla itilip kalk�lamayaca�� y�n�nde bir uyar�...

...olarak kald�.

Tsu�ima Bo�az�'ndaki sava�, ba�ka bir anla�mazl�k noktas�n� do�urdu.

�ngiliz modelini �rnek alan Almanlar, sadece bir �mparatorluk de�il bir...

...d�nya g�c� olmak i�in g��l� bir ordu ve b�y�k bir sanayi yap�lanmas�...

...gerekti�ine vard�lar.

Deniza��r� ticareti korumak i�in bir donanmaya ihtiya�lar� vard�.

�ngiltere'yle yar��abilmek i�in, Amiral Von Tirpitz komutas�nda dev...

...bir gemi in�aat� projesi hayata ge�irildi.

O zamanlar sava� gemileri de�i�ik boyutlarda bir�ok silahla donat�l�rd�.

Ancak Tsu�ima Bo�az�'nda en b�y���n son s�z� s�yledi�i anla��ld�.

Sonu� olarak, b�t�n silahlar� b�y�k olan Dreadnought gemi �rk� olu�turuldu.

Ad�n� �ngilizler taraf�ndan 1906'da ��kar�lan ilk �rne�i HMS...

...Dreadnought'tan almaktayd�.

Bu gemi bir gecede var olan t�m di�er b�y�k gemileri yetersiz hale soktu.

Bu, Von Tirpitz'in geli�imi yakalama �ans�yd�.

Sonu�, Britanya ve Almanya aras�nda bir Dreadnought anla�mas�yd�.

Alman verimlili�i k�sa s�rede Dreadnought i�in gereken ortalama 3...

...y�ll�k zaman� 2'ye indirdi.

Bu durum Britanya'da korku yaratt� ve sonu� olarak �ok say�da...

...Dreadnought'un yap�m�na ba�land�, her s�n�f daha da b�y�k silahlarla...

...donat�l�yordu.

Bu erken silahlanma yar���, Anglo Alman gerilimini iyice art�rd�.

Dreadnought ��lg�nl���na kat�lan ba�ka uluslar da oldu.

1914 itibariyle d�nyan�n t�m kayda de�er donanmalar� onlara sahipti.

Uluslararas� gerilim, Avrupa'da olu�an iki silahl� taraf aras�nda...

...giderek art�r�l�yordu.

1879'da Almanya ve Avusturya Macaristan aras�nda bir birlik kuruldu.

�� y�l sonra �talya da birli�e kat�ld�.

Birlik, Rusya ve Fransa'dan gelebilecek olas� sald�r�ya kar�� kurulmu�tu.

Bu �lkeler sonunda 1894'te bir pakt olu�turdular.

Ancak �talya 1902'de vazge�erek, Libya'da �zg�r b�rak�ld��� takdirde...

...asla Fransa'yla sava�mayaca��n� s�yleyerek pakt� bozdu.

Geleneksel olarak Fransa'dan ve Rusya'n�n Afganistan'a ve Kuzey...

...Hindistan'a y�nelik arzular�ndan ku�kulanan Britanya, k�tadaki...

...�at��ma ve birliklerin d���nda kald�.

Ancak 1902'de Rus ilgisinden ka��nmak i�in Japonya ile ittifak kurdu.

Almanya'n�n b�y�yen g�c� ve end�strisinin geleneksel �ngiliz...

...pazarlar� �zerindeki tehdidi �ngiltere'yi yeniden d���nmeye itti.

May�s 1903'te Yedinci Edward Paris'e ziyarette bulundu ve seneye...

...imzalanacak olan Entente Cordiale i�in zemin olu�turdu.

Kral, �talya da dahil olmak �zere ba�ka �lkelerle de diplomatik...

...temaslarda bulundu.

1907'de, Anglo Rus temas� ger�ekle�tirildi.

Rakip g��ler art�k satran� tahtas�na dizilmi�lerdi.

Ne var ki ger�ek sorun Balkanlar'dayd�.

Y�zy�llar boyunca Do�u Akdeniz co�rafyas�n�n b�y�k b�l�m� T�rk...

...Sultan taraf�ndan y�netilen Osmanl� �mparatorlu�u s�n�rlar� i�indeydi.

19'uncu y�zy�l boyunca buradaki T�rk egemenli�i yava� yava� zay�flad�.

Bu genel anlamda, T�rklerin g�c�n�n azalmas�ndan ileri geliyordu.

Ger�ekten de 1870'lerde T�rkiye Avrupa'n�n hasta adam� olarak an�l�rd�.

Balkanlar'da Yunanistan taraf�ndan ba�� �ekilen devletler ba��ms�zl�k...

...kazanmaya ba�lad�.

1900 y�l� itibariyle Balkanlar'daki T�rk topraklar� olduk�a azalm��t�.

Art�k be� ba��ms�z devlet vard�; Romanya, Bulgaristan, S�rbistan...

...Yunanistan ve Karada�.

Bosna ve Hersek eyaletleri T�rk illeri olmalar�na ra�men Avusturya ordusu...

...taraf�ndan i�gal edilmi�lerdi.

1908'de T�rkiye'de y�netim devrildi.

Reformcu ordu subaylar�ndan olu�an bir grup, J�n T�rkler, y�netimi ele ald�.

Almanya taraf�ndan desteklenen ve T�rkiye'nin yeniden do�mas�ndan...

...korkan Avusturya Bosna ve Hersek'i derhal i�gal etti.

Rusya taraf�ndan desteklenen S�rbistan bu duruma itiraz etti ��nk� oradaki...

...S�rp az�nl�k bunu istemiyordu.

Dolay�s�yla Rusya kom�u b�lgelerde kurulan Balkan devletlerine yard�m etti.

T�rklerin �talya ile olan sorunundan faydalanarak...

...Ekim 1912'de sald�r�ya ge�tiler.

T�rkler daha fazla birlik ��kard� ancak Balkan birli�inin kararl�l���...

...kar��s�nda k�sa s�rede toprak kaybetmeye ba�lad�.

O zamanki sava�larda yap�ld��� �zere, bir�ok ulus ba�ka sava�lara bir...

...�eyler ��renmek ve kendi sava� kavramlar�na...

...uygulamak �zere umuduyla g�zlemciler g�nderirdi.

Bu sava� ayn� zamanda geni� miktarda kamera ve f�lmin dahil oldu�u ilk...

...sava�lardand�r.

May�s 1913 itibariyle T�rkler, �anakkale, �stanbul b�lgeleri hari�...

...Avrupa'dan s�r�lm��lerdi.

Hi�biri sava�� desteklememi� olan ana g��lerin hepsi bir bar�� anla�mas�...

...imzalamak i�in ����m��t�.

Bu anla�ma T�rk b�lgelerini Yunanistan, Bulgaristan ve S�rbistan...

...aras�nda b�l��t�r�p yeni bir devlet olan Arnavutluk'un kurulmas�na neden...

...oldu.

Ancak Haziran'da az toprak alan ve daha fazlas�n� isteyen Bulgaristan...

...Makedonya'da Yunan ve S�rp g��lerine sald�rd�.

Romanya �imdi Bulgaristan'a sald�r�yordu ve T�rkler de bu sava�a...

...kat�ld�.

Bulgaristan �imdi bir�ok cephede sava��yordu ve k�sa s�rede yenilgiyi...

...kabullendi.

T�rkiye dahil di�er devletler bu ikinci Balkan Sava��'ndan kazan�l� ��kt�.

S�rbistan'�n Balkanlar'daki ba�ar�s� hem kendi g�venini yeniledi hem de...

...Bosna Hersek'teki Slavlar aras�nda milliyet�ili�i, Avrupa'n�n tamam�n�...

...sava�a s�r�kleyecek kadar k�r�kledi.

28 Haziran 1914'te Bosna'n�n ba�kenti...

...Saraybosna'da bir arabaya bomba at�ld�.

Arac�n i�indekileri �skalad�; i�eridekiler Avusturya Macaristan...

...taht�n�n varislerinden ar�id�k Franz Ferdinand ve kar�s�ndan ba�kas� de�ildi.

Tela�a mahal vermeden resmi ziyaretlerine devam ettiler.

Birka� saat sonra Bosnal� bir �ift�inin o�lu Gavrilo Princip...

...krall�k arabas�na do�ru ko�tu ve silah�n� ate�leyip Avusturyal�...

...�ifti �l�mc�l olarak yaralad�.

Princip derhal tutukland�.

Ar�id�k ve kar�s�n�n naa�lar� devlet cenazesi i�in Viyana'ya geri getirildi.

Bu sald�r�ya kar�� Avusturya'n�n �fkesi S�rplar �zerineydi; Princip'in...

...Karael denilen milliyet�i gizli bir �rg�te �ye oldu�u ��phesi vard�.

Dolay�s�yla Temmuzun 23'�nde, Almanya'yla g�r��t�kten sonra...

...Avusturyal�lar S�rbistan'a bir �ltimatom verdiler.

S�rplar bu meselenin arabulucu mahkemece ��z�lmesini talep ettiler.

Ancak ayn� zamanda kara kuvvetlerini harekete ge�irdiler.

Bu Viyana'n�n S�rbistan'a 28 Temmuz'da sava� a�mas�na neden oldu.

Bunu da, tarihte ilk kez olmak �zere bir telgrafla bildirdiler.

S�rbistan da ordusunu toplamaya ba�lad�.

Avusturya'ya ait birliklerin trenleri ilerlemeye ba�lad�.

Bu ne�eli askerlerin fark�nda olmad��� bir �ey vard�: T�pk� trenleri gibi...

...Avrupa da tek y�nl� bir yolda ilerlemeye ba�lam��t�: topyek�n sava�.

1914 Temmuzu'nun sonunda, taht varisinin �ld�r�lmesinin �st�nden be�...

...haftadan az zaman ge�mi�ken Avusturya Macaristan kuvvetleri...

...S�rbistan'a ilerlemeye ba�lam��lard�.

Avrupa'n�n geri kalan�nda ise ��lg�n bir diplomasi traf��i vard�.

Berlin Saint Petersburg'u Rus kuvvetlerinde S�rbistan'� destekleyen...

...herhangi bir hareket oldu�u takdirde Almanlar�n harekete ge�ece�i...

...ve bunu sava� demek olaca�� �eklinde uyard�.

Frans�z i�birlik�isi taraf�ndan memnun edilmesine ra�men Rusya k�smi...

...silahlanma ba�latt�.

Avusturya toplar� 30 Temmuz 1914'te S�rbistan'�n ba�kenti Belgrad'�...

...bombalamaya ba�lad�.

Bu sald�r� sonras�nda Rusya daha �nceki Alman uyar�s�n� dikkate...

...almayarak tam silahlanmaya ge�ti.

Dost Slavlar�n devasa bir ordusunun arkalar�nda oldu�unun g�vencesiyle...

...cesaret bulmu� S�rp g��leri Avusturya sald�r�s�na kar��l�k verdi.

Kayser ve h�k�meti ise s�ylediklerinde ciddiydiler ve Avusturyal�...

...m�ttef�klerine onlar� desteklemekten vazge�emeyecek kadar ba�l�yd�lar.

Bu nedenle derhal Rusya'ya sava� ilan edip birliklerini harekete ge�irdiler.

Avrupa'n�n ortas�na konu�lanm�� olan Almanya'n�n en b�y�k korkusu ayn�...

...anda iki cephede birden sava�mak zorunda kalmakt�.

Sava� planlamac�lar� kuvvetlerin harekete ge�mesini sa�layan �arklar�n...

...ya�l� ve verimli oldu�undan bu nedenle emin olmal�lard�.

Bu sayede potansiyel d��manlar�ndan evvel ordular�yla ��karma...

...yapabileceklerdi.

Dolay�s�yla 1914'te yap�lan plan, saat gibi t�k�r t�k�r i�ledi.

48 saat i�inde Alman ordular�, Alman halk�n�n tezah�ratlar� ve neredeyse...

...korkutucu ne�esi ile sava�a ilerliyordu.

Bat�'da do�rudan bir �at��ma ya�amay� engelleyebilme umuduyla Alman Devleti...

...Berlin'deki Frans�z b�y�kel�isinden Fransa'n�n tarafs�z kalmas�n� rica etti.

Cevap, Fransa'n�n kendi ��karlar�na uygun davranaca�� �eklinde geldi.

A�ustos'un 1'inde Rusya ile olan ittifaklar�na g�venen ve Alman...

...silahlanmas�yla tehdit alt�nda bulunan Frans�zlar da sava� i�in...

...haz�rlanmaya ba�lad�lar.

Bu durum Alman devleti i�in yeterliydi, birlikleri ta��yan trenler...

...Do�u'ya oldu�u kadar Bat�'ya da g�nderildi.

Fransa'ya sava� 3 A�ustos'ta a��lm�� oldu.

Bulmacan�n son par�as� Britanya idi...

Fransa ve Rusya ile yap�lan anla�malar, sava� s�ras�nda...

...Britanya'n�n onlar�n yard�m�na ko�mas�n� sa�lamad�.

�lk ba�ta tarafs�z bir konum ald�.

Dolay�s�yla halk 3 A�ustos'taki ulusal tatilde harika bir yaz...

...Pazartesi'sinin tad�n� ��karabildi.

Ertesi g�n Alman birlikleri tarafs�z Bel�ika'ya girdiler.

Eskisi gibi bask�n bir Almanya'n�n Britanya ��karlar�na uymayaca��n�...

...fark eden �ngiliz devleti, Bel�ika'n�n tarafs�zl���na dair...

...1839'da imzalanm�� bir anla�may� getirip, Almanya'ya geri...

...�ekilmesi i�in �ltimatom verdi.

�ltimatom reddedilmi�ti.

O gece Britanya da kendisini sava��n i�inde buldu.

Di�er �lkelerde de oldu�u gibi �ngiliz halk� sava�� nerdeyse delice bir...

...co�kuyla kar��lad�.

B�ylece birka� haftal�k k�sa bir zaman diliminde Avrupa hi�bir kat�l�mc�...

...�lkenin tahmin edemeyece�i g�rkemde �at��malar�n be�i�i haline geldi.

Uluslar silahl� kuvvetlerini ��kar�rken her biri d��manlar�n�...

...yenmeyi ama�layan ince planlar dahilinde hareket etti.

Almanlar, 1891'den beri 14 y�ld�r Genelkurmay Ba�kan� olan Kont Alfred...

...Von Schliffen'e �ok �ey bor�luydular.

Rusya ve Fransa ile ayn� anda sava�man�n tehlikesini kavrayan ve...

...Fransa'n�n m�ttef�kinden daha �abuk asker ��kartaca��n� �ng�ren Kont...

...�nce Frans�zlar� yenip sonra Rusya'yla u�ra�maya karar verdi.

�lk Frans�z manevras�n�n Alsas Loren'i almak olaca��n� tahmin eden Kont...

...Al�ak �lkeler �zerinden keskin bir d�n�� yap�p, Paris'in Bat�s�'ndan...

...ge�ip Frans�z ba�kentini ele ge�irmeyi ve Frans�z ordular�na...

...arkadan sald�rmay� planlad�.

Von Schileffen'�n ard�l� Helmuth Von Moltke bu plandan tamam�yla memnun...

...de�ildi ve onu ad�m ad�m d�zelterek sadece Bel�ika'dan ge�i� haline...

...getirdi.

Ayr�ca sald�r�n�n sa� kanad�ndan feda ederek Alsas Loren'deki kuvvetlere...

...takviye yapt�.

Alman ordusu bizzat �ok kullan��l� bir ara�t�; iyi e�itilmi� ve etkili...

...kurmaylara sahipti.

Cephelere sorunsuz yerle�im, ince bir �al��man�n g�stergesiydi.

Cephane ve te�hizat da iyiydi.

�zellikle Alman ordusu di�er t�m ordulardan daha �ok a��r topla...

...donat�lm��t�.

Sava� �ncesi teorisyenleri Frans�z ordusunun en b�y�k avantaj�n�n moral...

...oldu�unu belirtmi�lerdir.

Bu cesaret, savunmadan ziyade sald�r�da avantaj oluyordu.

Dolay�s�yla Frans�zlar, ba�lang��ta sald�r� stratejisini se�tiler.

Von Schlieffen'�n ba�ar�yla �ng�rd��� gibi Alsas Loren hedefti.

Frans�z ordusu 1870'deki yetersizliklerinden �ok �ey ��renmi�ti.

Piyadelerinin k�rm�z� pantolonlar� ve s�varilerinin g���s z�rhlar� eski...

...zamanlara ait g�r�nse de, Frans�z ordusu da etkili bir orduydu.

Ayn� zamanda Kuzey Afrika'daki sava� birliklerinden de destek alabiliyordu.

Frans�z ordusunun benzersiz silah� kesinlikle zaman�n�n en iyi topu olan...

...ve h�zl� ate� alan 75likti.

K�ta ordular�n�n tersine �ngiliz ordusu tamamen g�n�ll�lerden olu�uyordu.

Dolay�s�yla daha ufakt� ve b�y�k bir k�sm� �mparatorlu�un korunmas�na...

...tahsis edilmi�ti.

Ordu Boer Sava��'ndan �ok �ey ��renmi�ti.

Dakikada 15 hedefli at�� yapabilen piyadeler ba�ta olmak �zere �ok...

...profesyonellerdi.

Ayr�ca nihayet bir K�ta Avrupas� uygulamas� olan d�zg�n Genelkurmay...

...eleman� alma politikas�n� da benimsediler.

G�ney Amerika sava� deneyimi sonucu ger�ekle�en bir di�er geli�me de...

...�ngiliz ordusunun m�himmat sistemiydi.

Fransa ile anla�malar� sonucu k���k bir birlik derhal Fransa'ya...

...g�nderildi.

Ancak Frans�zlar �ngiliz Donanmas�'n�n birlikte sava�a en b�y�k katk�y�...

...sa�layaca��n� d���n�yorlard�.

Tesad�fen, Temmuz'un onunda, art�k 5inci George olan Kral taraf�ndan...

...incelenmek �zere bir f�lo toplanm��t�.

K�t�le�en uluslararas� durum sebebiyle rezervcileri g�reve �a��rd�lar ve...

...sonra sal�vermediler.

Dolay�s�yla kolayca sava� istasyonlar�na tahliye...

...edilebileceklerdi.

�ngiliz ordusunun zay�fl�klar�ndan biri e�itimli eleman rezervinin k�s�tl�l���yd�.

Bu y�zden var olan birimlerinin g�c� �nem kazan�yordu.

Ancak ayr�ca b�lgesel olarak yar� zamanl� �al��an askerleri de vard�.

�mparatorluk birlikleri de g�rev yap�yorlard� ancak onlar�n tahliyesi...

...uzun s�r�yordu.

S�m�rge sava�lar�n�n kahramanlar�ndan Lord Kitchener Sava� Bakan� idi.

B�lgesel askerlere g�venmiyordu.

Tamamen g�n�ll� sivillerden olu�an bir ordu kurup onlar� d�zenli ordu...

...bi�iminde e�itmeyi hedefliyordu.

�yle bir milliyet�ilik dalgas� ulusu sarm��t� ki say�ca bir sorun...

...ya�amam��lard�.

Yine de bu yeni ordunun e�itilip sava� i�in donat�lmas� birka� ay alacakt�.

Bu esnada b�y�k Alman ilerleyi�i Bel�ika'ya do�ru devam ediyordu.

K���k Bel�ika ordusu cesurca savunmadayd� ancak Alman dalgas�n�n...

...kar��s�nda duram�yordu.

Alman ordusu k�sa s�rede Bel�ika savunmas�n�n bel kemi�i olan Liege'in...

...devasa surlar�n�n �n�ne vard�.

Art�k a��r Alman toplar�n�n vakti gelmi�ti.

Surlar teslim oluncaya dek bombaland�.

14 A�ustos'ta Almanlar Bel�ika'n�n ba�kenti Br�ksel'e girdiler ve...

...yollar�na devam ettiler.

Diren� g�steren kimi Bel�ika �ehirleri Almanlar taraf�ndan a��r hasara...

...u�rat�ld�.

Br�ksel gibi di�erleri ise tamamen b�rak�ld�.

Bel�ikal�lar art�k Antwerp'e kadar �ekilmi�lerdi.

Alman manevras� G�ney'e inmeye ba�lad�.

Baz� Alman kuvvetleri Bel�ikal�lar� takip etti ancak ordular�n� sa�lam...

...tutabilmek i�in geri savunmay� ba�ar�yla uygulad�lar.

Alman manevras� evlerinde kal�rlarsa ba�lar�na geleceklerden korkan �ok...

...say�da insan� m�lteci haline getirdi.

Frans�z kuvvetleri Bel�ika'n�n d��t��� g�n Loren'e ge�tiler ve Alman...

...karargahlar�n� geri ittiler.

Bunun sonucu olarak Frans�z sald�r�s� ve Alman kar�� sald�r�s�ndan ibaret...

...olan s�n�r sava�lar� ba�lad�.

Sonunda Alman a��r toplar� ve makineli t�fekleri �st�n geldi.

Frans�zlar ise 2 haftal�k sava� sonunda 300 bin kay�p vererek geri �ekildiler.

Bu Frans�z birliklerindeki moral, modern silahlar�n sa�lad��� ate�...

...g�c�yle boy �l���ecek durumda de�ildi.

Kuzeybat�'da b�y�k Alman manevras� Fransa s�n�r�na yakla��yordu.

Frans�z ordusu ve k���k bir �ngiliz sefer birli�i koca Alman ordusunun...

...kar��s�na ��kt�.

Mons'da, 23 A�ustos'ta, Alman ordusu ilk kez �ngiliz piyadesinin ate�...

...g�c�yle kar��la�t�.

�ok kay�p verdi ve �ngiliz ordusunun tabur ba��na ikiden daha fazla...

...makineli silah� oldu�u d���ncesine kap�ld�.

Ancak buna ra�men Alman bask�s� azalmad�.

Hem �ngiliz hem Frans�zlarla kar��la��p Frans�zlar� geri �ekilmeye...

...zorlad�.

Art�k gelecek iki hafta boyunca m�ttef�k g��leri g�neye do�ru takip...

...edeceklerdi.

�ki taraf da yak�c� A�ustos g�ne�i y�z�nden zorlan�yordu.

�ngilizler bir kez Le Cateau'da Almanlarla y�zle�mek i�in geri d�nd�...

...ama bu, daha ziyade ilerleyemeyecek kadar t�kenmi� olduklar�ndand�.

Ancak bu sava�amayacak kadar yorgun olduklar� anlam�na gelmiyordu.

Daha sonra geri �ekilme devam etti.

Ancak Schlieffen plan� harika i�lemiyordu.

Birlikler Mons ve Antwerp'i talep edebilmek i�in ayr�lmal�yd�lar.

�zdiham tedarik i�ini zorla�t�r�yordu.

Birlikler say�s�z g�nd�r ilerliyor olman�n yorgunlu�uyla t�kenmi�lerdi.

Daha da k�t�s�, kanat daralmaya ve Franko �ngiliz kuvvetlerinin takip...

...ederken Paris'in bat�s� yerine do�usuna d�nmeye ba�lad�.

Ancak en d��taki Alman ordusu kom�usuna bir ad�m daha yakla�m��t�.

Bu esnada Frans�zlar ivedilikle Paris �evresinden yeni bir ordu toplad�lar.

Kumadan�, Paris Valisi General Gallieni idi.

Bu ordu, Almanlar Marre Nehri'ni a�t���nda Paris'in do�usuna tahliye...

...edilmeye ba�land�.

B�y�k bir Paris taksi konvoyu s�n�ra tahliyeye yard�mc� oldu.

Gallieni'nin ordusu en bat�daki Alman ordusunu vurdu.

Dengesiz bir pozisyonda yakalanan bu ordu kuzeye �ekildi.

Di�er Alman ordular� bundan hemen etkilendiler ve geri �ekilme genele...

...yay�ld�.

Frans�z ve �ngiliz birlikleri bir kez daha yorgun bacaklar�n�n �zerine...

...kalk�p i�e koyuldular.

�nsanlar�n azmi, Schleiffen'�n plan�n� yele bir etmi�ti.

Art�k iki taraf da t�kenmek �zereydi.

Ve Almanlar Kuzey'deki bir di�er ana hat olan Aines Nehri'ne vard�klar�nda...

...i�eri dald�lar.

M�ttef�klerin yar� g�n�ll� kayd�rma plan� ba�ar�s�zl�kla sonu�land�.

Eyl�l ortas� itibariyle iki taraf da nefes almak i�in biraz durmak zorunda kald�.

Avrupa'n�n di�er ucunda benzer bir meydan muharebesi oldu.

Do�u Prusya'daki g�rece ufak Alman kuvvetlerine Bat�'dan destek gelene...

...kadar savunmada kalmalar� emredilmi�ti.

Almanya'n�n m�ttef�ki Avusturya Macaristan'�nsa ba�ka f�kirleri vard�.

�lk olarak kendisi zaten S�rbistan'a sald�rd��� i�in karma�a i�indeydi.

Avusturya Genelkurmay Ba�kan� g�venilir Conrad Von H�tzendorf da...

...Kuzey'e Rus Polonyas�'n�n yaratt��� g��s�z b�lgeye g�z�n� dikmi�ti.

Almanlar�n buraya kuzeyden sald�racaklar� f�kriyle Ruslar�...

...haz�rl�ks�z yakalamak i�in g�neyden bir sald�r� planlad�.

Ne var ki Avusturya ordusu kusurlu bir aletti.

A��r toplar ba�ta olmak �zere baz� iyi ekipmana sahip olsa da her biri ba�ka...

...bir dil konu�an en az on farkl� �rktan insandan olu�uyordu.

Ruslar�n da Polonya b�lgesine dair sald�r� planlar� vard�.

Bir ordu kuzey taraf�ndan sald�r�rken di�eri Bat�'dan gelip Do�u...

...Prusya'daki Alman kuvvetlerinin �n�n� kesip, onlar� yok edeceklerdi.

Ba�ka bir kuvvet de Avusturya'n�n Gali�yas�'na sald�racak ve Avusturya...

...kuvvetlerini Karpatlar'�n kuzeyinde s�k��t�racakt�.

Rus ordusu, 6 milyon insan� seferber edebilen Avrupa'daki en b�y�k orduydu.

Ama ayn� zamanda olduk�a da ilkeldi de.

Bir dizi motorlu ta��t, modern bir ordu g�r�n�m� �izse de, Rus...

...silahlar�n�n b�y�k k�sm� rakiplerininkilerin aksine demodeydi.

Yetersiz demiryolu sistemi nedeniyle ta��mac�l�k ve tahliye de yava�t�.

Yozla�ma ve eksiklik y�ksek r�tbeli subaylar aras�nda yayg�nd�.

�stelik Rus Japon sava��ndan da pek az ders ��kar�lm��t�.

Erba�lar�n �o�unlu�u okuma yazma bilmeyen k�yl�lerden olu�uyordu.

Ancak cesaret ve dayan�kl�l��a sahiptiler ki bu �zellikler k�sa s�re...

...sonra sonuna dek s�nanacakt�.

Avusturya'n�n S�rbistan'a sald�r�s� planland��� gibi gitmedi.

Problemlerden biri, bu cephedeki askerlerin b�y�k b�l�m�n�n Bosna'dan...

...geliyor olu�uydu.

Onlar� S�rplara kar�� kullanmaktan �ekinildi.

Yak�n ge�mi�te ya�anan iki Balkan Sava��'n�n sonras�nda S�rplar...

...rakiplerinin aksine sava� uzman� olmu�lard�.

S�rplar�n lehine olan bir ba�ka durum ise co�raf� �zelliklere dayal�...

...savunmalar�yd�.

Avusturya ordusu s�kl�kla kendilerini yoku� yukar� sald�r�rken buluyorlar...

...ve aniden bast�ran S�rp kontrataklar� kar��s�nda haz�rl�ks�z...

...yakalan�yorlard�.

�ki Avusturya ak�n� da a��r kay�plardan muzdariptiler.

Rakibininkinden �st�n Avusturya toplar� dengeyi bozmaya yetmiyordu.

6 hafta sonunda, ba�lang�� noktalar�na kadar geri �ekilmek zorunda kald�lar.

��ler Gali�ya'da biraz daha iyiye gitti.

Hem Rus, hem de Avusturya ordular� sald�r� moduna ge�ip birbirlerine girdiler.

�ki taraf da kay�plar verdi ancak Avusturyal�lar�n durumu daha k�t�yd�.

Bu nedenle 160 kilometre kadar bat�ya �ekilmek zorunda b�rak�ld�lar.

Do�u Prusya'da durum daha dramatik bir hal ald�.

�lk Rus ordusu 1 7 A�ustos �afa��nda s�n�r� a�t�.

�� g�n sonra, Alman karargahlar�na varm�� olan Ruslar, Gumbina'da Alman...

...Sekizinci Ordu'nun ana g�vdesine sald�rd�lar ve karargah� d��meye...

...zorlad�lar.

Rus �kinci Ordusu, Birinci Ordu'nun art�k kesin bir zafer kazand���n�...

...d���nerek Do�u Prusya'ya g�neyden sald�rmaya ba�lad�.

Ne yaz�k ki Birinci Ordu, Gumbina'daki �arp��madan sonra takip i�in hi�bir...

...giri�imde bulunmad�.

Bu noktada Alman Kumandan� Paul Von Hindenberg olarak de�i�tirildi.

Genelkurmay Ba�kan� da Erik Von Ludendorf oldu.

Bu ikilinin ba�ar�s� �nceden kan�tlanm��t�.

23 A�ustos'ta sava��n ba��na ge�tiklerinde, yava� yava� ilerleyen...

...Rus �kinci Ordusu'na sald�rmak i�in yap�lan planlar�n �oktan...

...haz�rlanm�� oldu�unu g�rd�ler.

�� g�n sonra, Almanlar sald�r�ya ge�ti.

�lk ba�ta i�leri, Ruslar�n y�ksek r�tbelileri taraf�ndan kullan�lan...

...ilkel radyolardan yay�nlad�klar� �ifrelenmemi� mesajlar sayesinde...

...kolayla�m��t�.

Sonu� olarak Almanlar, Rus ak�n� ve ama�lar� hakk�nda a��k se�ik bilgiye...

...sahip olmu�lard�.

Ana sald�r�, te�hir edilmi� olan Rus Ordusu'nun bat� kanad�na yap�ld�.

Almanlar, Rus ordusunun ana g�vdesinin tam arkas�ndayd�.

Rus �kinci Ordusu ��z�lmeye ba�lam��t� ��nk� kumanda ve kontrol sistemleri...

...giderek artan bir kar���kl��a u�ram��t�.

4 g�nl�k sava��n sonunda �kinci Ordu etkili bir �ekilde yok edilmi�ti.

Almanlar binlerce ki�iyi tutsak ald�lar.

Von Hindenberg o b�lgedeki bir k�y�n ad�n� kullanarak galibiyetine...

...Talinberg Zaferi ad�n� verdi.

500 y�l �nce b�y�k Sava�lar�n oldu�u yerdi buras�.

Ba�ar�s�n� hak edilmi� bir intikam olarak g�r�yordu.

B�t�n bu s�re boyunca Birinci Ordu temel olarak bulundu�u yerde kalm��t�.

Von Hindenberg, onlar Talinberg'deki felaketi fark etmeden �zerlerine...

...sald�rmakta kararl�yd�.

Bu nedenle askerlerinin zaferin tad�n� ��kartmak i�in neredeyse hi� vakti...

...yoktu ve �abucak kuzeydo�uya ilerlediler.

Ruslar ormanl�k Massiurian G�lleri'ne yak�nd�lar ve Almanlar da onlar� bu...

...co�raf� olarak uygunsuz b�lgeye s�rmek istiyorlard�.

Almanlar, Eyl�l'�n yedisinde sald�r�ya ge�tiler.

Ancak bu kez Rus Ordusu'nun b�y�k b�l�m� ka�may� ba�ard� ancak yine de...

...a��r insan ve m�himmat kayb� verdiler.

Ruslar Nima Nehri'nin �tesine ka�arken arkalar�nda b�y�k tahribat b�rakt�lar.

Almanlar s�n�rda durmaktan memnundular.

Avrupa'n�n d���nda Almanlarla ba�ka �arp��malar da patlak verdi.

Japonya, b�y�yen deniza��r� egemenlik f�rsat�n� g�rerek �ngiliz...

...m�ttef�kiyle birlikte Almanlar�n �in'deki tutunma noktas� olan...

...Tsingtao'ya sald�rd�.

Kas�m 1914'te tutunma noktas�, Alman Pasif�k Adalar� ile birlikte d��t�.

G�ney Afrika'da, G�ney Afrika birlikleri taraf�ndan, G�neybat�...

...Alman Afrika's�n� ele ge�irmek i�in bir seferberlik d�zenlendi.

�ngilizlere hala k�sk�n olan G�ney Afrika'daki Sert Afrikal�lar...

...sava�a �ngiltere yan�nda girmeye isyan etmeye meyilliydiler.

Bu e�ilim �abucak engellendi ve sald�r� derhal ivme kazand�.

Bu ve olas� seferberlikler sava�a k�resel boyutunu kazand�rd�.

Ne var ki, sonuca kesinlik kazand�racak cepheler Avrupa'dayd�.

Burada her ihtilaf i�in orta �l�ekli n�fusa sahip b�lgelerde sava��ld�.

Askerler kadar sivil halk da zarar g�rmeye ba�lad�.

Hem Do�u'da, hem de Bat�'da kurulan ilk sava� planlar� b�y�k �l�ekte...

...ba�ar�s�zl�kla sonu�land�.

Sava��n Noel'e dek bitece�ine dair olan genel kan�n�n nereden bak�l�rsa...

...bak�ls�n fazla iyimser oldu�u giderek anla��l�yordu.

Art�k her bir taraf�n sordu�u soru, bir sonraki ad�mda ne yap�laca��yd�.