Original subtitles

OVERWINNING IN DE WOESTIJN

Voor de 'woestijnratten', de mannen van het Achtste Leger...

...die op 23 oktober 1942 hun holen in de woestijn verlieten...

...om de mythe van Rommels onoverwinnelijkheid te ontkrachten.

En om de gebieden van het Tweede Romeinse Rijk te bevrijden.

En ook voor de andere dienstvakken: de RAF en de marine...

...en de arbeiders van Groot-Brittannië en de Verenigde Staten.

Zonder wier inspanningen de overwinning niet behaald had kunnen worden.

De woestijn van Libië is alleen geschikt voor oorlogsvoering.

Duizenden vierkante kilometers met niets dan zand en stenen.

Een kompas is hier net zo belangrijk als voor een zeeman op volle zee.

Water is er niet, tot je diep in de aarde boort.

Je wast je in je scheerkom.

Vliegen zijn zo vasthoudend als buldogs.

Kneuzingen worden al snel open zweren.

Dagen die erg heet zijn, worden gevolgd door bitter koude nachten.

Als de hete wind zandstormen veroorzaakt, wordt het leven ondraaglijk.

Vijf dagen in zo'n storm en moord is te vergoelijken, volgens de Arabieren.

Het tij van deze woestijnoorlog kende eb en vloed.

Maar toen Rommel optrok, nadat we Tobroek verloren...

...stonden we dichter bij Suez dan ooit tevoren.

We hadden 80.000 man verloren, en veel materieel.

Er waren eerdere verdedigingslinies waar generaal Auchinleck had kunnen stoppen:

Sidi Barrani of Mersa Matruh, bijvoorbeeld.

Maar hij viel met opzet terug op El Alamein...

...minder dan 100 kilometer van Alexandrië.

Voor Rommel, die met flinke snelheid oprukte...

...moeten Egypte, met de vruchtbare Nijl-delta...

...Caïro, met het Britse hoofdkwartier, en Afrika's grootste stad...

...Alexandrië, Egypte's grootste haven en de basis voor onze vloot...

...en Suez, de poort naar het Verre Oosten...

...allemaal vreselijk nabij geleken hebben.

Zo nabij als een luchtspiegeling. En, zou zo blijken, net zo ongrijpbaar.

Het was verstandig van Auchinleck om naar El Alamein te gaan.

Het was de sterkste linie tussen Libië en de delta.

Bovendien waren Rommels aanvoerroutes nu enorm lang geworden.

Aan de rechterkant grensde onze flank aan de zee.

Links lag de Qattara-depressie. Een laag gebied, zo groot als Wales.

Eén derde ervan is zoutmoeras, en geen voertuig kan erdoorheen.

Over dit front van 65 km nam Auchinleck persoonlijk de leiding.

Hij droeg alle verantwoordelijkheid. We gingen geen stap meer achteruit.

Z'n uitgedunde leger groef zich in en plaatste prikkeldraad.

En er werden mijnen gelegd.

Er lagen onderbroken mijnenvelden en versterkte punten...

...en machinegeweer- en antitank-posities.

Maar vooralsnog was het allemaal nog ontoereikend.

Het was hier dat generaal Auchinleck wachtte.

En met hem de mannen die met hem streden bij Gazala en Sidi Rezegh.

Anderen waren al twee keer naar Benghazi opgerukt.

Weer anderen waren ontsnapt uit Bir Hakeim en Tobroek.

Het Achtste Leger was al vechtend 650 km teruggetrokken.

En nu wachtte hen een strijd, net zo belangrijk als de Slag om Engeland.

Het Midden-Oosten, Suez en nog zo veel meer stond op het spel.

De cruciale dagen waren aangebroken.

Het front bleef intact. Na enkele dagen van gevechten...

...zaten de Britten, Australiërs, Indiërs en Zuid-Afrikanen nog op hun plek...

...net zo volhardend als onze infanterie bij Waterloo.

Het directe gevaar was geweken. Maar men bleef bezorgd.

Op dat moment kwam Mr Churchill langs, met een dosis inspiratie en energie.

Hij bracht goed nieuws:

Er kwamen meer troepen en materieel. Ze hadden de Kaap al gerond.

Vijf dagen lang sprak hij bij leger en luchtmacht over het belang van hun taak.

En nog dramatischer: Hij bracht nieuwe bevelhebbers mee.

De generaals Alexander en Montgomery.

Alexander was één van de laatsten uit Duinkerken...

...wiens leger ook de Japanners in Birma had bevochten.

En Montgomery, die 't Achtste Leger overnam.

Een man, zo sober als Cromwell.

En net zo betrokken bij z'n hedendaagse Ironsides.

Instructie aan generaal Alexander, bevelhebber Midden-Oosten

1 . Uw hoofdtaak is de vernietiging van het Duits-Italiaanse Leger van Rommel...

...met alle bijbehorende voorraden en installaties in Egypte en Libië.

2. Uw mag al het andere afstoten voor het vervullen van deze taak...

...die de absolute prioriteit heeft van Zijne Majesteit.

Winston Churchill

Veldslagen slokken wapens sneller op dan je ze kan maken.

In Engeland stroomde 't oorlogsmaterieel de fabrieken uit.

De Britse vrouwen werkten naast de mannen...

...aan de granaten, schepen, tanks, vliegtuigen en explosieven.

In geen ander land worden vrouwen zo voor de oorlog ingezet.

In de VS kwamen grotere, krachtigere tanks van de lopende band af.

De Shermans, bijvoorbeeld. Met hun 75mm-kanon in een toren.

Deze gingen voor het eerst naar Egypte.

Hoewel er niet zo veel Amerikaans materieel bij El Alamein werd ingezet...

...was het cruciaal voor de zege.

Het Achtste Leger had de langste aanvoerroute in de geschiedenis.

Er zijn twee routes naar 't Midden-Oosten, vanuit Engeland en de VS.

De eerste gaat over zee, om de Kaap heen.

20.000 km over een zee vol U-boten...

...die alleen begaanbaar bleef door de volharding van onze mannen.

De tweede route gaat door de lucht, over Afrika.

Over de Niger en dan noordwaarts over de Nijl-vallei.

Landingsbanen werden uit de jungle gehakt.

Deze route nemen vliegtuigen die naar havens aan de westkust zijn gebracht...

...nadat ze in elkaar gezet zijn.

Dit werk heeft zo z'n problemen, waaronder malaria.

Achter het front arriveerden de versterkingen.

Aan het front zelf was Rommel weer in de aanval.

Dit was twee maanden later.

Hij had z'n mannen verteld dat dit de dag was dat ze naar Caïro gingen.

Maar vijf dagen later trok hij zich terug.

Hij liet bijna 300 tanks achter, als bewijs van z'n veldheerskunst.

In twee of drie maanden hebben we het Achtste Leger opnieuw opgebouwd.

In de havens van het Midden-Oosten arriveerden mannen uit Engeland...

...India en Zuid-Afrika.

De 44e Divisie en de 51e Divisie hadden Engeland verlaten in mei en juni.

En toen Tobroek viel, was het president Roosevelt...

...die Churchill op bezoek had, die de eerste Shermans naar Egypte stuurde.

Lange termijnplanning wierp nu z'n vruchten af.

De luchtmacht hield de wacht.

Rommel, wiens aanvoerroute tien keer korter was dan de onze...

...was zelf ook hard bezig z'n materieel aan te vullen.

Maar een aanzienlijk deel daarvan had geen enkele toekomst.

Daar zorgden de geallieerde luchtmachten wel voor.

De Royal Navy en de Fleet Air Arm vielen de konvooien ook aan.

Binnen enkele weken vernietigden of beschadigden onze onderzeeërs 24 schepen.

In augustus alleen al ging 80 procent van wat er werd verstuurd ten onder.

Ondertussen trainde het Achtste Leger tot het erbij neerviel.

Een goede fysieke conditie is één van de belangrijkste voorwaarden.

Als twee strijders elkaar tegenkomen, zal de fitste van de twee winnen.

Dit is keer op keer bewezen...

...en het geldt voor alle rangen, van stafofficieren tot soldaten.

En dit geldt voor alle wapenonderdelen, ongeacht hun taak of locatie.

In goede conditie: In staat om te vechten.

Tegen midden oktober waren beide partijen bijna gereed.

In het noorden lagen Rommels troepen van de kust tot 15 km in het binnenland.

Hier lag 't merendeel van z'n infanterie, met de 90e en 164e Divisie...

...samen met de Italiaanse Trieste Divisie.

In het zuiden, aan een front van 22 km lagen drie Italiaanse divisies...

...versterkt door de rest van z'n Duitse infanterie.

Het centrum werd opzettelijk zwak gelaten:

Dit werd bemand door de Bologna Divisie, die een front van 26 km bewaakte.

In het noorden lagen ook twee pantserdivisies, Duits en Italiaans.

En dat gold ook voor het zuiden.

Het Britse front begon in het noorden met de 9e Australische...

...en daaronder de 1e Zuid-Afrikaanse Divisie.

De 51e Highland Divisie, die wraak zochten voor St Valary...

...en de 4e Indiase Divisie, veteranen van Abessinië en Libië...

...bewaakten het midden.

In het zuiden lag de 50e Divisie...

...naast de Vrije Fransen van Bir Hakeim en Griekse eenheden.

De tactische reserve bestond uit de 44e Divisie, uit de omgeving van Londen.

Er waren drie pantserdivisies, met mannen uit 't Verenigd Koninkrijk.

Daaronder waren veteranen uit de woestijngevechten, maar ook groentjes.

De beroemde 7e Pantserdivisie lag in het zuiden...

...de andere twee lagen in het noorden...

...met de 2e Nieuw-Zeelandse Divisie ernaast.

Rommel was vol vertrouwen. Hij zei tegen de journalisten in Berlijn:

'Reken maar dat we vasthouden wat we hebben.

We hebben de poort naar Egypte in handen en zullen handelen.'

Hitler had weer eens historische voorgevoelens.

Wat hij voor zich zag, was de voorbestemde veroveraar van Egypte.

En die persoon gaf hij de veldmaarschalksstaf.

Rommel hoopte dat als wij aanvielen, we z'n centrum zouden kiezen.

Die hoop wakkerden we aan via de opstelling van onze troepen.

Hij zou onze tanks door laten breken en dan vernietigen via flankaanvallen.

Vervolgens zou hij z'n eigen offensief lanceren.

Generaal Alexander, admiraal Harwood en Maarschalk Tedder...

...planden El Alamein samen. Het zou een gezamenlijke operatie worden.

Een gecentraliseerde bevelsstructuur was nu realiteit.

In de woestijn werkten Montgomery en Cunningham voortdurend samen.

Er was geen verdeelde legertop, zei Montgomery. Er was één legertop.

Montgomery realiseerde zich dat z'n leger het beste zou vechten...

...als het precies wist wat er gebeurde en wat het zou gaan doen...

...en zorgde dat iedereen het aanvalsplan kende, van generaal tot soldaat.

Het werd van boven naar beneden doorgegeven, tot de laagste niveaus.

Zodat hoge officieren, die al een derde winter in de woestijn meemaakten...

...hetzelfde wisten als de soldaten die voor het eerst in actie kwamen.

Het was een aanval op een solide front.

En bij een solide front, zei generaal Alexander...

...lijkt de tactiek op het slopen van 'n muur met een breekijzer.

Je stoot hem er zo ver mogelijk in...

...en dan wrik je heen en weer om een gat te maken.

En dat vergroot je dan.

Zodra het gat groot genoeg is, gaan de pantserdivisies erdoorheen...

...om de vijandelijke artillerie en communicatielijnen te vernietigen.

Wat generaal Montgomery betreft:

Hij wilde de vijand rechtstreeks Afrika uit schoppen.

De laatste voorbereidingen begonnen.

Nu iedereen wist wat er moest gebeuren en alles klaar was...

...braken de laatste momenten van normale routine aan.

Wat uitrusten, kleren wassen...

...een duik in zee voor de troepen aan de kust.

Het koken van een avondmaal.

Zonsopkomst boven de Middellandse Zee...

Zonsondergang, met een vleugje groen aan de horizon.

Een luchtspiegeling die van zand water maakt...

...en die op dat water kleine bootjes lijkt te tonen.

Veel soldaten zagen deze dingen. Misschien voor het eerst.

Ze schreven naar huis, rookten een sigaret en praatten wat.

Of ze zwegen, luisterend naar de doedel- zakken die Highland Laddie speelden.

De Slag om El Alamein begon 's avonds.

Toen de schemering inviel, werden de laatste voorbereidingen getroffen.

Het Achtste Leger keek uit over Rommels linies...

...gehuld in maanlicht en schaduw.

Om Uur U min 30 beginnen de beschietingen.

Op hetzelfde moment trekt de genie eropuit...

...om doorgangen te maken in de mijnenvelden...

...en die met witte tape te markeren.

Na 30 minuten stopt de beschieting van de primaire doelen...

...en schuift deze naar voren.

Om Uur U, om 10 uur, zal de infanterie oprukken.

Tegen de ochtend waren de eerste doelen bereikt.

De beschieting was effectief geweest.

De kanonnen waren in Alexandrië te horen geweest, 100 km verderop.

De vijand was gedeeltelijk verrast: Er waren krijgsgevangenen in pyjama.

Maar elders was er zwaar gevochten. De bajonet werd vaak gebruikt.

Nu trokken onze troepen verder, oprukkend en consoliderend.

De infanterie, tanks en de luchtmacht werkten als één geheel.

Na zware gevechten had het Achtste Leger een saillant in het noorden...

...10 km breed en 6 km voorbij de eerste mijnenvelden.

De dag erop werd er in het centrum en het zuiden aangevallen.

De aanval die Rommel verwachtte, en die hij als zwaartepunt beschouwde.

Maar dit waren afleidingsacties. De hoofdaanval zou die in 't noorden zijn.

Het breekijzer van het Achtste Leger was ingezet en werd nu heen en weer gewrikt.

In onze saillant vielen de Australiërs weer aan...

...en ze creëerden een front van 5 km, dat west-noordwest liep.

Rommel voerde herhaaldelijk tegenaanvallen uit...

...zowel op de grond als in de lucht.

De luchtmacht deed geweldig werk.

Voor de Luftwaffe werd de lucht een plaats van dood en verderf.

En de toestellen die daar ontsnapten, werden op de grond vernietigd.

Op de vierde dag werd Kidney Ridge aangevallen door de 7e Pantserdivisie:

Infanterie, lichte tanks en pantserwagens.

De heuvelrug werd veroverd.

Ondertussen waren het de Australiërs, gesteund door Britse tanks...

...die hun noordelijke opmars voortzetten...

...en een wig dreven tussen de Duitse troepen aan de kust.

Rommel vocht nu onafgebroken terug, steeds wanhopiger.

In deze vier dagen werd veel van Rommels infanterie afgesneden.

Sommige afgesneden eenheden vochten door.

Er vielen aan beide zijden veel slachtoffers...

...maar wij maakten veel krijgsgevangenen.

Terwijl de slag in het noorden woedde, was Rommel tot actie gedwongen.

We legden hem onze wil op.

Hij verplaatste twee pantserdivisies, de 21e en Ariete...

...van het zuiden naar net onder onze saillant.

De luchtmacht probeerde te voorkomen dat ze zich konden concentreren.

Generaal Montgomery verzamelde nu al zijn tanks...

...waaronder die uit het zuiden, voor de laatste ruk aan het breekijzer.

De eerste fase was voorbij.

Op 1 november, de negende dag van de slag...

...rukte het Achtste Leger over de hele linie op.

Maar onze dodelijkste klap vond plaats in de punt van de saillant.

Het was de doorbraak.

Binnen twee uur waren onze lichte tanks 65 km achter Rommels linies...

...en vernietigden daar z'n aanvoerlijnen.

Het resultaat was verwarring en chaos.

Het moment waar Alexander en Montgomery op wachtten, was aangebroken.

Al hun tankeenheden stonden klaar...

...en als een vloot slagschepen voeren deze door de bres.

Het doel ervan was om Rommels tanks te vernietigen.

Op deze dag, 3 november...

...vond de zwaarste tankslag van deze campagne plaats.

Er werd overal gevochten, maar het zwaartepunt lag bij Al-Aqaqir...

...waar een bittere tankslag woedde, die uur na uur erger en bloediger werd.

Driekwart van de As-tanks stond in brand of was vernietigd.

Toen de dag ten einde liep, duurde de slag nog voort.

Bij Al-Aqaqir veroverden we de heuvelrug.

Onze luchtmacht had de Luftwaffe bijna vernietigd.

Nu werd alles ingezet, tegen een vijand die op instorten stond.

Dit is het BBC Home and Forces Programme. Hier is Bruce Belfrage.

Hier is geweldig nieuws dat ons het afgelopen uur bereikte...

...via een legercommuniqué uit Caïro. Het luidt:

'De As-eenheden in de woestijn...

...zijn, na twaalf etmalen van aanvallen door onze troepen...

...nu volledig op de terugtocht.'

Dat zal ze leren. - En dat is nog maar het begin.

Het Afrikakorps, totaal gebroken en op de vlucht...

...werd fanatiek achtervolgd.

Maar het Achtste Leger kwam niet alleen achter de vijand aan.

Langs de vluchtroute vernietigden onze kanonnen en tanks op de eerste dag...

...meer dan 50 van Rommels laatste tanks, zonder verliezen.

Hij had al 500 tanks achtergelaten op het slagveld.

We veroverden meer dan 1000 stuks geschut.

Meer dan 1000 vliegtuigen, van transporttoestellen tot jagers...

...lagen vernietigd op de grond.

De Italianen in het zuiden, door Rommel achtergelaten zonder voedsel of water...

...werden gevangengenomen: vijf divisies in totaal.

In het noorden pakten we duizenden Duitsers op.

Waaronder Von Thoma, de commandant van het Afrikakorps...

...Burckhardt, een parachutistencommandant...

...en acht Italiaanse generaals.

We begroeven 20.000 vijandelijke doden.

Maar toen we dit met onze eigen doden deden, moesten we erg voorzichtig zijn.

Want de Duitsers hadden in sommige gevallen boobytraps aan ze bevestigd.

De achtervolging was meedogenloos.

Elk vijandelijk konvooi, op de kustweg of in de woestijn...

...soms in eindeloze files, werd gebombardeerd en beschoten.

Nu oogstten ze wat ze hadden gezaaid in Frankrijk en Polen.

Onze tanks hadden Rommels achterhoede vernietigd en snelden vooruit.

Na twee dagen van achtervolging kwam er regen, die alles vertraagde.

Hele stukken weg werden ondiepe stroompjes.

Landingsbanen liepen onder.

Ondanks de regen werd op de vierde dag Mersa Matruh veroverd.

De eerste veroverde haven, waarlangs nu voorraden binnenkwamen.

De eerste gemineerde stukken weg kwamen bij de Halfaya-pas...

...waar de weg zich 200 meter omhoog kronkelt.

Vanaf dat punt tot aan Benghazi, 725 km westwaarts...

...was elke pas opgeblazen door de vijand.

En elke kilometer van de weg moest onderzocht en vrijgemaakt worden.

De genie werkte dag en nacht door.

Naar Sollum bracht de marine 5,5 miljoen liter water en andere cruciale goederen.

Op de achtste dag was de vijand uit Egypte verjaagd.

Tobroek, dat zo zeer verbonden was met onze woestijncampagne...

...Tobroek, dat negen maanden lang belegerd was geweest...

...en al twee keer van eigenaar was verwisseld, was weer van ons.

Het was 13 november.

In Cyrene verruilde het Achtste Leger de woestijn voor 'n groen landschap...

...verlaten door de Italiaanse kolonisten.

En er zat maar een week tussen de inname van Tobroek en Benghazi.

In Benghazi pauzeerden we om onze voorraden aan te vullen.

De haven, die twee jaar lang door ons gebombardeerd was...

...zo regelmatig, dat piloten het 'de post bezorgen' noemden...

...lag nu bezaaid met gezonken schepen.

Kranen, installaties en de meeste pieren waren vernietigd.

Maar de marine en de genie werkten zo hard...

...dat er binnen mum van tijd schepen uitgeladen werden.

Over zee en land arriveerde er weldra wekelijks 11 miljoen liter brandstof...

...en 8000 ton aan munitie.

Terwijl wij ons hergroepeerden, had Rommel zich ingegraven bij El Agheila.

Maar na drie weken van voorbereidingen bedacht hij zich...

...en trok hij zich terug zodra onze aanval op gang kwam.

Z'n besluiteloosheid leidde tot niets, behalve 'n fellere aanval van onze kant.

Van El Agheila tot Tripoli is het 850 kilometer.

Het kostte het Achtste Leger 41 dagen om die te overbruggen.

In die periode waren er gevechten met Rommels achterhoede...

...waarbij er één keer een beschieting was, zo zwaar als bij El Alamein.

Maar hoewel er vertraging was, was onze opmars onverbiddelijk.

Net voor de laatste fase zei generaal Montgomery in een dagorder:

'Niets hield ons tegen sinds de slag om Egypte begon.

Niets zal ons nu tegenhouden.'

En dat klopte. Acht dagen later waren we in de buitenwijken van Tripoli.

De overgave van Tripoli door de gouverneur en de burgemeester...

...betekende het einde van het Italiaanse overzeese rijk.

Land na land had het Britse leger veroverd.

Abessinië, Eritrea, Italiaans Somaliland, Libië, Tripolitanië.

Ze hadden geen stad meer in handen.

In 80 dagen was het Achtste Leger bijna 2300 km opgerukt:

Een wapenfeit zonder weerga in de krijgsgeschiedenis.

In heel de slag en de opmars waren er voor elk slachtoffer...

...vijf vijandelijke slachtoffers geweest.

In de woorden van Churchill:

'U hebt het aangezicht van de oorlog op opvallende wijze gewijzigd.

Wat dit betekent heeft op het gebied van training en organisatie...

...van verplaatsingen en manoeuvres...

...wat dit inhield wat betreft alles wat de troepen moesten doorstaan...

...en wat betreft het leiderschap dat is getoond...

...dat weten alleen degenen die er daadwerkelijk bij waren.

Maar ik moet u dit zeggen:

De faam van het Woestijnleger is nu een wereldwijd gegeven.'

Aan: de premier Van: generaal Alexander

'Meneer, de orders die u me gaf op 15 augustus 1942 zijn uitgevoerd.

De vijanden van Zijne Majesteit zijn samen met hun legertros...

...in hun geheel verwijderd uit Egypte, Cyrenaica, Libië en Tripolitanië.

Ik wacht uw verdere instructies af.'