Original subtitles

DE WINTEROORLOG

Op 1 september 1939 viel Duitsland Polen binnen.

Binnen drie dagen waren Engeland en Frankrijk in oorlog met Hitlers Reich.

Kranten, journaals en commentatoren verklaarden dat WO II was uitgebroken.

De neutrale landen benadrukten hun status.

Nederland, België en Luxemburg, gelegen tussen de oorlogvoerenden...

...waren naar vermogen bewapend en zouden vechten voor hun neutraliteit.

Anderen, zoals Denemarken en Finland, Zweden en Noorwegen...

...lagen aan de zijlijn en hoopten dat ze niet betrokken zouden raken.

Maar die hoop zou ongegrond blijken.

Scandinavië was belangrijk, zowel voor de USSR als Duitsland.

De zuidoostelijke grens van Finland lag slechts op 32 km van Leningrad.

Als de Finnen Josef Stalin er niet van konden overtuigen...

...dat ze hun territoir nooit open zouden stellen voor een aanval op de USSR...

...dan zou Stalin waarschijnlijk tot actie overgaan.

De SOVJET-UNIE

In de wereld van 1939 leek de Sovjet-Unie groot en bedreigend.

In het oosten waren er gevechten geweest tussen de Sovjets en de Japanners...

...langs de grenzen van Mantsjoerije en Mongolië.

In het westen breidde nazi-Duitsland zich gestaag oostwaarts uit.

Het jaar ervoor had Hitler Oostenrijk ingelijfd, het Sudetenland...

...Bohemen en Moravië, Slowakije.

Nu eiste hij dat Polen de Poolse Corridor opgaf.

Al bijna twee jaar lang voerde de USSR diplomatieke gesprekken met Finland...

...in een poging garanties te krijgen omtrent de Finse neutraliteit.

Finland zelf had geen om een satelliet van de Sovjet-Unie te worden.

Het zocht steun bij z'n Scandinavische buren, vooral bij Zweden...

...in het geval van een confrontatie met de Sovjet-Unie.

Toen Zweden terugschrok voor Russische druk, benaderden de Finnen Engeland.

En op 18 juni 1939 was het generaal Sir Walter Kirke...

...die aankwam voor een vierdaags bezoek aan Helsinki.

Na Kirke arriveerde het hoofd van de Duitse generale staf...

...generaal Halder, aan in Helsinki, om de verdedigingswerken te inspecteren.

Het nieuws van Halders bezoek bereikte Moskou op 30 juni.

Die dag beval Stalin Sjaposhnikov, de chef van de Russische generale staf...

...om een plan op te stellen voor een oorlog met Finland.

In de zomer van '39 heerste in Moskou de angst...

...dat Duitsland weldra zou aanvallen, via Finland.

Maar door het niet-aanvalsverdrag van 24 augustus veranderde de situatie.

Duitsland en de USSR zouden, voor een tijdje tenminste, samenwerken.

Op 1 september vielen de Duitse troepen Polen binnen.

Ze sneden Poolse legers af die aan de grenzen lagen...

...en ze naderden Warschau met grote snelheid.

Op 17 september trokken de Sovjets over de oostelijke grenzen van Polen.

Enkele dagen later troffen ze de Duitsers bij Brest-Litovsk.

Stalin had een voorlopige buffer tegen de Duitse expansiedrang.

En die liet hij haastig consolideren.

Op 22 september ontbood minister van BuZa Molotov de premier van Estland.

Dezelfde uitnodiging ging naar Letland en Litouwen, begin oktober.

Al deze landen gingen verdragen aan met de USSR.

Dat betekende feitelijk dat ze werden opgenomen in het Sovjet-rijk.

Een soortgelijke uitnodiging ging naar Helsinki, op 5 oktober.

De USSR eiste dat Finland eilanden opgaf in de Finse Golf.

Het Hanko-schiereiland moest aan de USSR geleast worden.

Een groot deel van 't Rybachi- schiereiland moest opgegeven worden.

De grens in Karelië moest westwaarts verlegd worden...

...naar een punt op slechts 30 km van Viipuri.

En alle fortificaties op de landengte moesten vernietigd worden.

Gezien de machtsverhoudingen leken dit gematigde eisen.

Maar de Finnen zagen dit als het begin van het einde.

Toen de vergadering plaatsvond was Stalin in 'n haast joviale stemming.

Hij gaf de hele Finse delegatie een hand en wenste ze het beste.

De Sovjets waren er zeker van dat hun troepen...

...binnen afzienbare tijd hun eisen zouden opleggen aan Helsinki.

STALIN & DE SOVJET-STRATEGIE

In de herfst van 1939 was Stalin op het hoogtepunt van zijn macht.

Sinds Lenins dood in 1924 had de partijsecretaris...

...ooit beschouwd als een kleurloze klerk...

...systematisch zijn vijanden uit de partijbureaucratie verwijderd.

Dit ging gelijk op met de uitroeiing van klassenvijanden zoals de koelakken.

Sinds 1937 zuchtte de USSR onder zijn zuivering van het Rode Leger.

Tegen de zomer van 1939 was er nog maar één maarschalk over: Zjoekov.

Zijn aanstelling in het Verre Oosten heeft hem wellicht het leven gered.

Vrijwel alle generaals waren eveneens verdwenen.

Slechts vanaf de rang van overste hadden officiers een redelijke overlevingskans.

Door deze zuiveringen was Stalin geïsoleerd geraakt.

Hij kreeg z'n informatie via een netwerk van departementen...

...meer dan andere leiders uit die tijd.

Uit angst voor zijn wraak neigden z'n ondergeschikten ernaar...

...om Stalin te vertellen wat ze dachten dat hij wilde horen.

De ambassade in Helsinki meldde dat in Finland een klassenstrijd woedde.

Het Finse proletariaat zou opstaan en de Russen verwelkomen als bevrijders.

Zo verwachtte Stalin dat Finland binnen enkele dagen bezet zou zijn.

De operatie zou lijken op de bezetting van Oost-Polen na 17 september.

In Helsinki verwachtte Finlands prominentste soldaat...

...baron Carl Gustav Mannerheim, eigenlijk hetzelfde.

In de herfst van 1939 had hij de regering gesmeekt...

...om de Sovjet-eisen serieus te nemen. Maar hij was er niet in geslaagd.

Mannerheim wilde ontslag nemen.

Hij wilde niet meewerken aan een beleid dat Finland te gronde zou richten.

In de jaren '30 was het Rode Leger gemechaniseerd en gemotoriseerd.

Oefeningen bij Kiev in de zomer van 1935 en 1936...

...toonden de wereld een ontzagwekkende militaire macht.

Eenheden, georganiseerd in tank- en infanterie-legers...

...moesten een vijandelijk front door- breken en doordringen in het achterland.

Het concept, 'diepe strijd' genaamd, was ontwikkeld door enkele theoretici...

...rondom maarschalk Toechatsjevski.

Helaas waren Toechatsjevski en bijna al z'n medewerkers weggezuiverd in 1937.

Zo had het Sovjet-leger een doctrine die maar weinigen konden toepassen.

En erger nog: Aan alle eenheden waren commissarissen toegevoegd.

Politieke officieren, die zorgden dat de soldaten de partij gehoorzaamden.

Puur militaire beslissingen bestonden niet meer.

Elke actie moest goedgekeurd worden door de commissaris.

Stalins generaals waren vol ontzag over de Duitse acties in Polen.

Westerse journalisten noemden die inmiddels een Blitzkrieg.

Stalin wilde ook een Blitzkrieg: Z'n tanks moesten Finland binnen stormen.

VERDEDIGINGSSTRATEGIE

De Finse strategen wilden het ruige Finse terrein versterken met fortificaties.

De grens, 1000 km lang, kon gemakkelijk overschreden worden.

Maar agressors moesten oprukken over de weinige wegen...

...die door de dichte naaldbossen en langs de meren en rivieren liepen.

Dus men richtte zich niet op het vernietigen van de Russen.

De Finnen wilden hen vertragen, in afwachting van buitenlandse hulp.

De Finnen geloofden niet in een grote aanval ten noorden van het Ladogameer.

Logistieke problemen leken operaties in dat gebied uit te sluiten.

Waarschijnlijker was een aanval vanuit Leningrad, over de Karelische landengte.

Een 120 km breed stuk land tussen de Finse Golf en het Ladogameer.

Hier hadden de Finnen 109 betonnen versterkingen gebouwd...

...over de breedte van de landengte.

Deze was op de flanken het sterkst, beschermd door kustartillerie.

Het kwetsbaarste stuk lag langs de route van Viipuri naar Leningrad...

...waar twee grote wegen door de stadjes Summa en Lahde liepen.

De Finnen richten prikkeldraadversperringen op en legden duizenden mijnen.

Over de hele Karelische landengte lagen ook anti-tankversperringen...

...vijf tot zeven rijen diep. Granieten monolieten, in de aarde verankerd.

Hoewel geen Maginot- of Siegfried-linie, was het beter dan niets.

Mannerheim hoopte dat de linie de Sovjets zeven à tien dagen zou vertragen.

SOVJET-EENHEDEN

Tegen eind november hadden de Sovjets 450.000 man bijeen gebracht.

Met 23 infanteriedivisies, 2000 tanks en 1000 vliegtuigen.

Al met al zo'n 25 procent van de sterkte van het Rode Leger op dat moment.

Zoals verwacht lagen de meeste troepen op de Karelische landengte.

Hier lag het 7e Leger, bestaand uit 12 infanteriedivisies...

...1 gemechaniseerd korps, 3 tankbrigades en 12 artillerieregimenten.

In totaal 200.000 man en 1500 tanks.

Maar onverwacht waren de sterke Sovjet- eenheden langs de 800 km lange grens...

...die vanaf het Ladogameer naar de Arctische kust liep.

Ten noorden van het Ladogameer lag het 8e Sovjet-leger:

6 infanteriedivisies en 2 tankbrigades, samen 130.000 man en 400 tanks.

Verder naar 't noorden: het 9e Leger met 5 infanteriedivisies in 3 colonnes.

In het noorden lag het 14e Leger met 3 infanteriedivisies.

Samen beschikten de 9e en 14e legers over 140.000 man en 140 tanks.

De Sovjets hadden een groot evenwicht op de Finnen:

3 tegen 1 qua manschappen, 80 tegen 1 qua tanks...

...5 tegen 1 qua artillerie en 5,5 tegen 1 qua vliegtuigen.

Voor deze machtsverhouding hadden ze enorm veel rekruten op moeten roepen.

Deze konden op z'n hoogst zeer basale manoeuvres uitvoeren.

Maar dat maakte weinig uit, als de leiding maar goed was.

HET CONFLICT NADERT

De leiding over de aanval op Finland lag bij generaal Kirill Meretskov.

Hardwerkend en een realist op politiek gebied, was Meretskov geen dwaas.

In een rapport aan zijn partijbaas waarschuwde hij voor de gevaren...

...van het onbegaanbare Finse landschap.

Op 29 oktober liet Commissaris van Defensie K. I. Vorosjilov...

...Meretskov een plan ontwerpen voor de vernietiging van het Finse leger.

Dit moest gebeuren via aanvallen te land, ter zee en in de lucht.

Een maand later was alles gereed.

De Sovjet-luchtmacht moest de bevolkingscentra treffen...

...communicatie en transport lamleggen en de Finse luchtmacht uitschakelen.

Tegelijkertijd zou de Baltische Vloot Finse kustforten neutraliseren...

...terwijl er troepen zouden landen op eilanden in de Finse Golf.

Ondertussen zouden tankcolonnes diep in Finland doordringen...

...langs vier hoofdroutes aan het 1000 km lange front:

Van Karelië in het zuiden tot Petsamo in het noorden.

Binnen enkele dagen zou alles voorbij zijn.

Tegen deze aanval had Finland circa 180.000 man weten te mobiliseren...

...georganiseerd in 8 infanteriedivisies en enkele onafhankelijke bataljons.

De hoofdmacht lag op de Karelische landengte...

...waar 6 divisies van het 2e Korps de Mannerheim-linie bemanden.

Ten noorden van 't Ladogameer, over een front van 100 km...

...lagen nog eens 2 divisies, georganiseerd in een korps.

De overige 1000 km werden afgeschermd door de Noord-Finland-Groep...

...een verzameling burgerwachten, grenswachten en reservisten.

In de meeste Finse eenheden zaten mannen uit dezelfde regio.

De officiers waren over het algemeen bekend bij hun mannen.

Vaak werden ze aangesproken met hun voornaam of bijnaam.

Er werd waarschijnlijk minder gesalueerd dan in welk ander Europees leger ook.

De Finnen wisten dat ze in het leger zaten om te vechten.

Finse bevelhebbers zouden twee verschillende soorten strijd zien:

Een harde uitputtingsslag op de Karelische landengte...

...en een bewegingsoorlog ten noorden van het Ladogameer.

Mannerheims bevelhebbers in Karelië...

...waren Hugo Österman, die het leger op de landengte leidde...

...en z'n korpscommandanten, Harald Öhquist van het 2e Korps...

...en generaal Erik Heinrichs van het 3e Korps.

Het waren intelligente officieren, in staat tot flexibele acties.

Maar ze waren onervaren.

Ze waren het oneens met Mannerheims gelaagde verdediging...

...en pleitten voor een tegenoffensief, als de Sovjet-aanval was afgestopt.

De Jager-traditie van de Finnen werd toegepast ten noorden van het Ladogameer.

Hier spraken de helden van een guerrilla- oorlog op ski's tot de verbeelding.

Niet alleen in Finland, maar over de hele wereld.

Mannen als zakenman Paavo Talvela, advocaat Hjalmar Siilasvuo...

...en de fascistische demagoog Kurt Wallenius...

...leidden hun eenheden met een flair die de Sovjets onbekend was.

Ten minste één ski-commandant, Kurt Wallenius, kon de druk niet aan.

Toen hij de leiding kreeg over 'n eenheid in de Mannerheim-linie...

...greep hij naar de fles vanwege de stress en was drie dagen dronken.

Op 3 maart onthief Mannerheim hem van zijn commando.

De Finnen wisten dat ze in een oorlog met de USSR zouden moeten verdedigen.

Maar dat werd dan wel een actieve verdediging.

Hun vuurkracht was niet groot, maar hun mobiliteit en tactieken waren goed.

De bossen eisten individueel initiatief...

...en acties met kleine eenheden: een guerrillaoorlog.

Goed kunnen schieten, flexibiliteit, kaartlezen en fitheid waren belangrijk.

Formeel gedoe werd ontmoedigd.

Onconventionele tactieken, hinderlagen, misleiding, overvallen...

...werden in de doctrine opgenomen en verfijnd.

De Finnen zouden de slagen incasseren, de vijand vertragen...

...hem zich laten uitputten en dan een tegenaanval doen.

DE SOVJET-INVASIE

Net na zonsopkomst, op 30 november 1939...

...vielen Russische SB-2 bommenwerpers doelen in Helsinki aan.

Ze maakten 200 slachtoffers op deze eerste oorlogsdag.

In de 48 uur daarop ontving Mannerheim talloze rapporten over aanvallen...

...van de Finse Golf in het zuiden tot aan de Arctische kust.

In het noorden beschoten schepen van de Witte Zee-vloot het Rybachi-schiereiland.

Kort daarna stormden troepen van de 104e Divisie aan land.

De Finnen trokken zich zuidwaarts terug, langs de hoofdweg.

Ze gaven de havenstad Petsamo op.

Er was geen alternatief. Als Mannerheim de haven liet verdedigen...

...zou dat leiden tot een beleg, en hij kon geen bevoorrading regelen.

Op 1 december openden de kruiser Kirov en twee torpedobootjagers het vuur...

...op Finse posities bij Hanko, aan de Finse golf.

De kustbatterijen wachtten tot de Russen vlakbij waren en vuurden een salvo af.

Een van de torpedobootjagers werd geraakt en moest zich gehavend terugtrekken.

De Finnen beschoten toen de Kirov. Een granaat trof de machinekamer.

De Kirov verloor vermogen en trok zich zo snel mogelijk terug.

Het schip werd teruggesleept naar Kronsjtadt.

Te land verging het de Finnen minder goed.

Zoals Mannerheim dacht kwam de hoofd- aanval over de Karelische landengte.

Hier, over een front van circa 80 km, had Meretskov 120.000 man geconcentreerd...

...ondersteund door 1000 tanks.

Net voor de hoofdlinie was een bufferzone gecreëerd, 20 tot 45 km diep.

Dorpen waren er vernietigd en voorzien van boobytraps en er waren mijnen gelegd.

Circa 21.000 Finnen bemanden versterkingen in deze zone.

Ze moesten de Sovjets uiteenjagen voor deze de hoofdlinie bereikten.

Op sommige plaatsen lukte dat.

Op de zuidwestkust ontmoetten de Sovjets felle tegenstand voor Terijoki.

De Finnen deden een tegenaanval in de nacht van 30 november op 1 december.

Ze wisten het verloren gegane gebied te heroveren.

Maar elders trokken de Finnen zich terug...

...soms al bij het gerucht dat de Sovjets naderden.

Op 4 december stormde een woedende Mannerheim bij Österman binnen...

...eisend dat de troepen in de bufferzone zich feller zouden verzetten.

Österman, die de strategie riskant vond voor de onervaren Finse troepen...

...bood zijn ontslag aan, wat Mannerheim weigerde te accepteren.

Hadden de Sovjets toen de linie bereikt, dan had er wellicht een crisis gevolgd.

Maar hun opmars was traag.

Hun enorme gemechaniseerde colonnes stonden vaak urenlang vast.

Pas op 6 december bereikte de Sovjet-voorhoede de linie.

En pas op 8 december was er voldoende artillerie en munitie aangevoerd.

Tegen die tijd ontving Mannerheim alarmerende meldingen...

...van over de hele, 1000 km lange grens ten noorden van het Ladogameer.

Een redelijk wegen- en spoorwegennet liep ten noorden van het meer.

Hierlangs trokken 3 Sovjet-divisies op, meer dan Mannerheim had verwacht.

Hier lag geen verdedigingslinie.

De verdedigers, het 4e Korps, was te zwak en moest een mobiele verdediging voeren.

Ze bliezen 'n dam op bij 't Suojarvimeer, zo'n 16 km vanaf het Ladogameer...

...waardoor de aanvalsroute overstroomde, voordat het water bevroor.

Op 3 december deden de Finnen een tegenaanval.

Maar de verschijning van Russische tanks hield ze tegen.

Ze trokken zich gehaast terug op de linkeroever van de Aittojoki.

De volgende dag staken de Sovjets die over.

Ze drongen de Finnen terug tot Tolvajari.

Nu zouden ze om het Ladogameer heen kunnen trekken...

...om de Mannerheim-linie van achteren aan te vallen.

In het noorden trokken de 163e en 44e divisies langzaam op...

...naar de belangrijke wegenkruising bij Suomussalmi.

Een stadje met normaliter een inwonertal van circa 4000.

Mannerheim was er zo zeker van dat de Sovjets daar niet konden vechten...

...dat hij er slechts enkele compagnieën grenswachten had ingezet.

De Sovjets schoven hen eenvoudigweg opzij.

Op 7 december rolden de Sovjet-colonnes Suomussalmi binnen.

Van daaruit konden de Sovjets westwaarts trekken...

...en zo het land in tweeën snijden.

Los van de tegenslagen bij Hanko was de eerste week goed gegaan voor de Sovjets.

Nog slechts een week leek hen te scheiden van de overwinning.

Vol zelfvertrouwen zetten ze een nieuwe regering op in een bevrijd dorpje.

Een regering die wel in Helsinki zou zijn in de zeer nabije toekomst.

HET FINSE ANTWOORD

In Helsinki, na die week, waren veel leden van de regering...

...en hooggeplaatste militairen de wanhoop nabij.

Een jongere, onervarener bevelhebber was misschien in paniek geraakt.

Maar dit was Mannerheims vijfde oorlog en hij overzag alles kalm.

Hij was verrast door de omvang van de aanvallen...

...maar wist dat dit alles de Sovjet-bevoorrading te boven ging.

Hoewel de Finnen overal teruggedrongen waren, was er geen doorbraak geweest.

Mannerheim ging tot actie over. De commandant van het 4e Korps...

...die de situatie bij het Ladogameer niet kon beheersen...

...verving hij door Woldemar Hägglund, een veteraan van de 27e Jagers.

Hij herschikte z'n schaarse troepen.

Hij versterkte het 4e Korps ten noorden van het Ladogameer, en Suomussalmi.

Maar hij hield het gros van z'n reserves op de Karelische landengte.

Finland mocht overal terrein verliezen, behalve daar.

DE AANVAL OP DE MANNERHEIM-LINIE

Meretskov wist dat aan het Karelische front...

...de Finnen hun troepen zouden concentreren Summa...

...waar een goed wegennet van Viipuri naar Helsinki liep.

Dus besloot hij eerst op de oostflank aan te vallen, bij Taipale...

...waar de linie grensde aan het Ladogameer.

Meretskov hoopte dat de Finnen daar hun reserves in zouden zetten...

...waarna de Sovjets toe zouden slaan bij Summa.

De Sovjets staken de rivier de Taipale over op 6 december...

...en de linkeroever scheen onverdedigd.

Meer bataljons stormden door wat een gat in de Mannerheim-linie leek.

Maar het was niet wat het leek.

De Russen betraden een dodelijke vuurzone...

...die werd bestreken door Finse artillerie en mitrailleurs.

De eerste Russische golven werden neer gemaaid.

De Finnen waren verbaasd dat de Russen meer troepen de val in stuurden.

Ze doorzagen Meretskovs strategie niet: Het accepteren van zware verliezen...

...om een uitputtingsslag te creëren en troepen weg te trekken van Summa.

In de ochtend van 14 december begon de eerste grote Sovjet-beschieting.

Om 11.30 uur hield de beschieting op.

Sovjet-tanks, begeleid door hechte groepen infanterie, trokken op.

De Finnen wachtten tot de Russen in de vuurzone kwamen...

...en openden toen het vuur.

Shrapnel veegde door de samengepakte infanterie en tank na tank werd geraakt.

In slechts vijf minuten werd de aanval tot staan gebracht en afgeslagen.

Meretskov stuurde nog eens twee divisies...

...en voerde de artillerie op tot 84 batterijen.

Hij had gehoopt op een doorbraak, maar dacht nu dat door de felle strijd...

...de Finse reserves verbruikt zouden zijn.

En daarvan uitgaande zou hij het zwaartepunt verleggen.

Om 05.00 uur op 17 december kwam Meretskovs hoofdaanval...

...op de Mannerheim-linie bij Summa. De Sovjet-artillerie begon te schieten.

Vijf uur lang ging de beschieting op en neer over de Finse stellingen.

Het was de zwaarste beschieting, waar ook ter wereld...

...sinds die aan het Westfront aan het begin van november 1918.

Over terrein dat niet beschoten werd trokken Russische genisten op.

Ze moesten mijnen en obstakels verwijderen.

Achter hen kwamen de tanks, aanvankelijk begeleid door infanterie.

Maar de onderlinge coördinatie was slecht:

Toen de tanks oprukten, raakte de infanterie achterop.

Toen ze dit zagen, openden de Finse mitrailleur- en mortierteams het vuur.

De tanks rolden allen verder, naar de linie anti-tankversperringen.

Ze reden tegen de obstakels op en de voorkant van de tanks kwam omhoog.

Op dat moment sloegen de Finse anti-tankteams toe.

Op sommige plaatsen wisten de schutters van de 37 mm-kanonnen...

...hun 2 ponds-granaten in de buik van de tanks te schieten...

...de aandrijving vernietigend of de bemanning dodend.

Rondom Summa werd de linie geflankeerd door meren, die nu dichtgevroren waren.

Omdat de frontale aanvallen vastgelopen waren...

...stuurde Meretskov colonnes over de meren, in een flankbeweging.

Maar de meren hadden rotsachtige, dicht begroeide oevers.

Ze hadden slechts enkele uitgangen waar de Russen langs konden.

Door goed geplaatst geschut en hinderlagen...

...werden bij deze uitgangen slachtpartijen aangericht.

Rond 19 december werd Meretskov wanhopig.

Hij had Stalin een zege beloofd voor diens verjaardag op 21 december.

Bataljons moesten over mijnenvelden lopen om deze zo te ruimen...

...en KV-tanks werden voor het eerst ingezet.

Een compagnie van deze 47 ton zware monsters brak door de Mannerheim-linie...

...en drong door in Summa. Maar deze doorbraak werd afgegrendeld.

De Finnen gingen de daken op en sprongen op de tanks.

Ze vuurden in de kijkspleten en gooiden Molotovcocktails op de KV's.

Op 20 december meldden Meretskovs tankcommandanten...

...dat de aanval op de Mannerheim-linie hen 250 tanks had gekost...

...voornamelijk in de strijd rondom Summa.

De verliezen waren ook vreselijk geweest.

TEGENAANVAL

Toen generaal Österman het slagveld overzag...

...zag hij tientallen uitgebrande tanks en stapels dode Russen.

Hij vond dat er nu een tegenaanval moest volgen.

Mannerheim was terughoudender.

Maar ook hij lijkt aangestoken te zijn geweest door het optimisme.

Om 06.30 uur, op 23 december, opende de Finse artillerie het vuur.

Toen trokken drie divisies, de 1e, 4e en 6e, op naar de Russen.

Ze overweldigden de Russische voorposten, maar daarna nam de tegenstand toe.

Toen de Sovjet-verdediging feller werd...

...vielen de divisies uiteen in een ongeorganiseerde meute...

...die niet meer reageerde op bevelen.

Mannerheim zag dat het een fiasco werd en gelastte de aanval af.

De Finnen verloren 1500 man op 23 december.

Een bittere herinnering aan de kosten van zulke operaties.

Maar elders wisten de lichtbewapende Finnen de Sovjets goed te raken.

In de bossen ten noorden van het Ladogameer...

...konden ski-troepen snel om de flanken van de Sovjets heen trekken...

...en ze uit onverwachte hoeken aanvallen.

Deze kleine guerrilla-aanvallen groeiden uit tot grotere tegenaanvallen.

Die begonnen bij het Ladogameer, bij Ilomantsi en Tolvajarvi.

Op de Finse Onafhankelijkheidsdag, 6 december...

...toen het zo slecht verliep voor de Finnen...

...ging kolonel Talvela, een oude vriend van Mannerheim, naar diens hoofdkwartier.

Mannerheim was kort en bondig.

Alle troepen in de regio Tolvajarvi- Ilomantsi heetten nu "Groep Talvela'.

De kolonel moest het front stabiliseren, maar dat was niet eenvoudig.

Talvela zag dat de Finse troepen bang en gedemoraliseerd waren.

Ze leken zich opnieuw terug te gaan trekken.

Talvela zag in dat er snel iets moest gebeuren, voordat het front ineenstortte.

De mannen zouden weer zelfvertrouwen krijgen door een snelle zege.

Haast roekeloos koos Talvela een paar van de beste compagnieën uit...

...en stuurde die over het ijs van het Tolvajarvi-meer voor een aanval.

Om 02.00 uur op 7 december lagen 140 Finnen met 16 mitrailleurs...

...op een heuvelrug, uitkijkend op een Russisch bataljon rondom kampvuren.

Zelden hebben troepen zo'n duidelijk, gemakkelijk doelwit gehad.

De Finnen openden het vuur.

Een hagel van vuur gierde door de Russische positie.

De groepjes mannen werden zielige hoopjes.

Toen ze stopten, bewoog er niets meer. Het hele bataljon was uitgemoord.

De Russen op de flanken openden het vuur, en vervolgens op elkaar.

De Finnen trokken zich terug onder de geluiden van een felle strijd:

De Russen maakten elkaar af.

Het nieuws van dit succes gaf de Finnen nieuwe moed.

De volgende dag, 8 december, zorgde een eenheid in het noorden...

...voor de vernietiging van een Russisch bataljon...

...toen dit zich een weg baande uit een bevroren moeras.

Door deze successen durfde Talvela een algemene tegenaanval in te zetten.

De volgende twee dagen bleven de Finnen de Russen in de flanken aanvallen.

Het vroor 25 graden, er lag diepe sneeuw en de Russen hadden geen ski's.

Terwijl de Finnen aanvielen, probeerden de Russen vliegtuigen in te zetten.

Dat was goed voor het moreel, maar ze vonden hun vijand zelden.

Op 21 december staken twee Finse compagnieën het Tolvajarvi-meer over...

...om Oglajarvi vanuit het noorden aan te vallen.

Twee compagnieën naderden vanuit het zuiden.

De Russen hadden alle gebouwen versterkt en deze moesten vernietigd worden...

...met granaten, Molotovcocktails en springladingen.

Het was een bloederige strijd, maar tegen 14.00 uur vertrokken de Russen.

De Finnen rukten twee dagen lang op en bereikten de Aittojoki op 23 december.

Toen blies Mannerheim de aanval af.

Sinds de start van het offensief had Talvela's groep van 6000 man...

...2000 slachtoffers geleden, waaronder 600 doden.

De Finnen telden meer dan 4000 dode Russen...

...en schatten dat ze er 5000 verwond hadden.

Circa 600 daarvan waren gevangen genomen.

SLAG OM DE MOTTI'S

In het zuiden, bij het Ladogameer...

...deed generaal Hägglund een aanval op de Russische 168e divisie...

...die verspreid lag over tientallen kilometers bevroren wegen.

Toen de Finnen om de Russen heen trokken, al schietend op de colonnes...

...stopten de Russen en begonnen ze zich in te graven.

Tegen de tweede week van januari waren er elf Russische enclaves.

De Finnen noemden deze motti's.

Het ontbrak Hägglund aan mannen om elke motti onder druk te zetten.

Hij koos dus voor een mobiele belegering.

Z'n ski-troepen deden steeds bliksemaanvallen op de Russen.

De meeste motti's waren te sterk om direct aan te vallen.

Ze bevatten tientallen tanks, honderden kanonnen...

...en de mannen overleefden door de paarden te slachten...

...en door de bevoorrading van de Sovjet-luchtmacht.

De Finnen plaatsten luchtdoelgeschut rondom de motti's...

...en kopieerden soms de Russische signalen voor de vliegtuigen.

Dan vielen de voorraden in hun stellingen, niet bij de Sovjets.

De Russen probeerden ook voorraden aan te voeren over het Ladogameer.

Maar die colonnes werden vaak aangevallen door ski-patrouilles.

Toen de bevoorrading afnam, stonden de enclaves voor de keuze:

Zich overgeven aan de Finnen of uitbreken.

Ze kozen zonder uitzondering voor het laatste.

De 3600 Russen in de oost-Lemetti-motti braken medio januari uit.

Ze wilden de belegeraars overweldigen, maar werden vernietigend gemitrailleerd.

Na de slachting telden de Finnen meer dan 3000 dode Russen.

Waaronder een Sovjet-generaal, omringd door vier dode typistes...

...ieder met een geweer in de hand.

Eind januari waren 8 van de 11 motti's ten noorden van het Ladogameer...

. .uitgeschakeld door generaal Hägglunds troepen.

STALIN REAGEERT

In december veroorzaakte het nieuws uit Finland in het Kremlin ongemak...

...toen ongerustheid, en ten slotte woede.

Eind december sprak Stalin met z'n legertop.

Hij wist dat de wereld zijn onvermogen in Finland vergeleek...

...met Hitlers bliksemzege in Polen, drie maanden eerder.

Hij liet enkele officieren executeren, maar er was geen massaal bloedvergieten.

Stalin wist dat de wanprestaties voortkwamen uit zijn eerdere zuiveringen.

Hij was een overlever, en zijn reactie op de crisis was pragmatisch.

Het Militaire District Leningrad, dat de campagne leidde, werd gereorganiseerd.

Het werd de Noordwestelijke Legergroep, ofwel 'Front'.

Als bevelhebber stelde Stalin Semjon Konstantovitsj Timosjenko aan...

...een voormalige kuiper, die efficiënt was gebleken in de Poolse campagne.

Timosjenko reorganiseerde direct het Noordwestelijke Front.

Hij maakte er twee legers van: het 7e en het 14e.

Toen hij een nieuwe bevelsstructuur had, voerde hij nieuwe divisies aan.

Zoals Meretskov beschouwde hij de 16 km brede corridor bij Summa als cruciaal.

Hier zette hij 10 infanteriedivisies in, 5 tankbrigades en 2800 kanonnen.

Genoeg artillerie voor een verhouding van 50 kanonnen per kilometer.

TIMOSJENKO'S OFFENSIEF

Eind januari verkenden sovjet-patrouilles de Mannerheim-linie.

Ze lokaliseerden bunkers en verzamelden zelfs stukken beton voor een analyse.

Op 1 februari opende de artillerie van het Front het vuur.

Ze vuurden 300.000 granaten op de Finnen af in de eerste 24 uur.

Alleen al bij Summa sloegen er 400 granaten per minuut in.

Door deze beschieting begonnen sommige stellingen uiteen te vallen.

Achter het vuurgordijn trokken stoottroepen van de 123e divisie op...

...om doorgangen te maken door 't draad, de mijnenvelden...

...en de anti-tankversperringen voor de hoofdlinie.

Niet alle bunkers dekten elkaar en sommige stellingen werden ingenomen.

Maar de Finnen wisten ze bijna altijd te heroveren.

Rond 10 februari vielen de Sovjets overal aan.

Ze dwongen de Finnen tot een uitputtingsslag die ze niet konden winnen.

Tot schrik van de verdedigers reageerde het Finse geschut niet meer.

De Finnen raakten door hun munitie heen en hadden strikte orders...

...om niet te vuren, behalve in extreme noodgevallen.

Finnen zagen gefrustreerd hoe massa's Russen zich opstelden...

...terwijl hun eigen geschut zweeg.

Ze moesten nu met mitrailleurs, geweren en mortieren doorbraken voorkomen.

Maar nog steeds was de Mannerheim-linie intact.

De Russen deden aanvallen over het ijs van de Finse Golf en het Ladogameer.

Finse kustbatterijen schoten zware granaten door 't bevroren wateroppervlak.

Shrapnel sneed door de Sovjet-eenheden, zodat ze moesten vluchten over het ijs...

...waar vele honderden verdronken.

Op 12 februari bedekte dichte mist de Finse Golf.

De Russen rukten op tot op 50 meter van de Finse kust...

...toen de mist verdween en ze en masse werden neergeschoten.

De Finnen behaalden verbluffende zeges, maar de overmacht was te groot.

Medio februari bestonden de Finse versterkingen...

...uit jongens van 16 en reservisten van halverwege de 50.

Op 14 februari was het slachtoffertal rondom Summa kritiek.

Mannerheim trok z'n troepen terug.

Maar zonder Summa werd de rest van het front onhoudbaar.

Om 16.00 uur op 15 februari gaf Mannerheim het bevel terug te vallen...

...op een andere linie, die minder goed versterkt was.

De Sovjets deden er 72 uur over om die te bereiken.

Tegen 18 februari nam ook de druk op deze linie toe.

Finse verkenningsvluchten en afluisterposten gaven aan...

...dat de Sovjets artillerie en enorme hoeveelheden munitie aanvoerden...

...ter voorbereiding van weer een enorme beschieting.

Omdat deze linie zwakker was dan de Mannerheim-linie...

...liet de maarschalk zijn troepen niet standhouden op die kwetsbare plaatsen.

Tussen 27 en 28 februari vielen de Finnen terug op de reservelinie...

...zodat Timosjenko's granaten neervielen op lege loopgraven.

Mannerheim had zijn leger gered, maar dit lag nu in de laatste linie.

Tegen 2 maart had Timosjenko 30 divisies, zeker 1200 pantservoertuigen...

...en 2000 vliegtuigen klaarstaan om de Finnen te vernietigen.

Een dag later deden massa's soldaten en machines van het 28e Korps...

...een aanval over het ijs van de Finse Golf.

Ze leden enorme verliezen door artillerievuur en bombardementen...

...maar vestigden twee bruggenhoofden ten westen van Viipuri.

Nu was de laatste Finse linie omtrokken.

Mannerheim, die een zware griep had...

...wist dat een trage evacuatie van Viipuri fataal kon zijn.

Maar als hij het uithield tot de dooi, misschien slechts nog een week...

...zouden de Russische tanks en kanonnen vast komen te zitten.

Twee dingen konden Finland redden: De lente en buitenlandse interventie.

Met name Engeland en Frankrijk.

Helaas was de winter van 1939-'40 een van de langste van de 20e eeuw.

Buitenlandse interventie bleek net zo denkbeeldig als de lente.

Er kwam wel hulp, maar dat waren ongetrainde troepen...

...en idealistische vrijwilligers, met name uit Zweden.

Maar ook eenheden uit andere Europese landen en de Verenigde Staten.

Op 29 februari gaven de Finse diplomaten bijna toe aan de Russische eisen...

...toen er een bericht arriveerde uit Parijs.

De Franse regering vroeg Finland door te vechten.

Er werden 50.000 soldaten en 100 bommenwerpers beloofd.

Vanwege deze belofte wezen de Finnen het aanbod uit Moskou af.

Maar 't Franse aanbod hing af van Engelse medewerking.

Engeland wilde troepen naar Noorwegen en Zweden sturen, gericht tegen Duitsland...

...maar Londen wilde niet in Finland tegen de Russen vechten.

Bovendien kon een interventiemacht voor Finland...

...alleen met toestemming van Noorwegen en Zweden door hun territorium.

En dat was iets wat Oslo noch Stockholm toe zou staan.

De Finnen bleven door deze beloftes uitermate lang volhouden.

In de nachten van 7 en 8 maart breidden de Russen hun bruggenhoofden uit.

Hun artillerie kon nu vuren op de weg tussen Viipuri en Helsinki.

De Finse 23e divisie viel uiteen. Een bataljon vluchtte naar het westen...

...terwijl andere bataljons weigerden aan te vallen.

Twee dagen later vroeg Finland Noorwegen en Zweden om de grenzen te openen...

...wetend dat dit geweigerd zou worden.

De Finse diplomaten wisten al dat ze toe zouden moeten geven aan de Russen.

Op 13 maart ondertekenden ze een wapenstilstand..

...die Stalin alles gaf wat hij maar wilde.

HET EINDRESULTAAT

De Winteroorlog had slechts 105 dagen geduurd.

Finland betreurde 25.000 doden en 43.500 gewonden...

...op een totale bevolking van minder dan 4 miljoen.

De Sovjet-verliezen waren groter: minstens 250.000 doden...

...en een zelfde aantal gewonden.

De Finnen namen 5000 Russen gevangen.

Een gering aantal, dat veel zegt over de aard van de strijd.

Hoewel Finland had moeten opgeven, had het een enorme reputatie gekregen.

Een natie waar je geen loopje mee nam.

In tegenstelling daarmee, ondanks de eindzege...

...was de reputatie van het Sovjet-leger zwaar beschadigd.

Amerikaanse en Britse waarnemers zagen de USSR als een derderangs macht.

Een zielige reus, niet in staat om zichzelf te verdedigen.

Zo zagen ook de Duitsers het.

In april 1940 vergaderde de Opperste Militaire Sovjet...

...om lering te trekken uit de oorlog en radicale hervormingen door te voeren.

Het was net op tijd.